13 05 01 Feitenblad Brede welvaart Veendam

FEITENBLAD / Maart 2026

Brede welvaart versterken in Veendam, nu én richting de toekomst Dit feitenblad presenteert voor de gemeente Veendam een beknopte gemeentelijke doorsnede uit de Monitor Brede Welvaart Groningen. Het schetst hoe de bevolking zich naar verwachting zal ontwikkelen, hoe Veendam er op dit moment voor staat op het gebied van brede welvaart en signaleert kansen en aandachtspunten voor nu én in de toekomst.

Sociaal Planbureau Groningen monitort jaarlijks de brede welvaart in de provincie Groningen. Voor het versterken van de brede welvaart in gemeenten is het belangrijk om brede welvaart ook lokaal te kunnen meten en duiden. Het leven vindt immers grotendeels plaats in de gemeente: het is de omgeving waarin mensen wonen, werken én leven.

Demografische ontwikkelingen in Veendam richting 2050 Demografische ontwikkelingen zoals vergrijzing, ontgroening en steeds meer kleinere huishoudens zijn geen tijdelijke verschijnselen, maar structurele trends. Deze trends lijken zich vooral op landelijk niveau af te spelen, maar zijn juist in onze gemeenten het sterkst voelbaar. Om de kwaliteit van leven - niet alleen voor inwoners nu, maar ook richting de toekomst te waarborgen - is inzicht in hoe de bevolking zich ontwikkelt essentieel.

27.694

Veendam verwacht richting 2050 een lichte afname van het aantal inwoners en een kleine toename van het aantal huishoudens. In de landelijke prognose verwacht men juist een groei van zowel het aantal inwoners als het aantal huishoudens. De trend van steeds kleinere huishoudens zet door. Ook neemt het aandeel ouderen toe, er zijn nu al meer ouderen dan dat er jongeren zijn. De vergrijzing in Veendam is sterker dan gemiddeld in Nederland.

2025

inwoners in 2025 -3% +9%

Verwachte groei in Veendam In Nederland

13.043

Leeftijdsverdeling

20% 56% 24%

0-19 jaar 20-64 jaar 65 jaar en ouder

1% +13%

Verwachte groei in Veendam In Nederland

20% 54% 26%*

*in Nederland 24%

2025

Huishoudens in 2025

2050

Huishoudenssamenstelling

36% 8% 24% 32%

Eenpersoonshuishouden Eenoudergezin Paar met kinderen Paar zonder kinderen

2050 39% 10% 21% 28%

Brede welvaart in Veendam: zowel kansen als kwetsbaarheden zichtbaar Veendam staat voor demografische veranderingen, zoals een mogelijk lichte bevolkingsafname, (dubbele) vergrijzing en een toename van kleinere huishoudens. Deze trends raken alle thema’s van brede welvaart. Het niveau van brede welvaart in de gehele provincie Groningen blijft voor het merendeel van de indicatoren achter bij het landelijk gemiddelde. In Veendam ligt de arbeidsparticipatie rond het provinciaal gemiddelde, terwijl het aandeel huishoudens met een uitkering hoger is. Ook is het aandeel huishoudens met problematische schulden relatief hoog en bovendien de afgelopen jaren toegenomen. Op het gebied van gezondheid zijn eveneens kwetsbaarheden zichtbaar, zoals overgewicht en een minder gunstige ervaren gezondheid. Daarnaast ervaren inwoners vaker gevoelens van eenzaamheid, mentale druk en onveiligheid. Deze problematiek raakt

vooral kwetsbare wijken en inwoners met minder veerkracht. Tegelijk beschikt Veendam over kwaliteiten die kansen bieden voor versterking van de brede welvaart. Veel inwoners zijn tevreden met hun leven en waarderen de natuurlijke omgeving. Ook is de woontevredenheid hoog, wat wijst op een sterke binding met de leefomgeving en de gemeenschap. De opgave voor Veendam ligt in het versterken van bestaanszekerheid en gezondheid voor haar inwoners. Door te investeren in preventie, gezonde leefstijl, leefbaarheid en perspectief op werk, scholing en ontwikkeling kan Veendam werken aan een inclusieve en toekomstbestendige brede welvaart.

BREDE-WELVAARTSWIEL Het brede-welvaartswiel toont voor de gemeente Veendam de ontwikkeling over de tijd (binnenring) én de positie ten opzichte van de provincie Groningen (buitenring). Wanneer de binnenring en buitenring beide blauw zijn, dan kunnen we van een kracht spreken: bovengemiddeld én groeiend. Zijn beide ringen oranje dan is er reden tot aandacht: de indicator bevindt zich onder het Groningse gemiddelde én ontwikkelt zich negatief. Klik hier voor de interactieve versie van het wiel. Ervaren hitte en wateroverlast

Tevredenheid met het leven

LEGENDA

Een deel van de inwoners had

In Veendam is 84,6% van de inwoners

afgelopen jaar last van hitte

tevreden met hun leven. Dit is gelijk

(10%, gelijk aan gemiddelde)

aan het Gronings (84,4%) en onder het

of wateroverlast (1% t.o.v. 3%

Nederlands gemiddelde (85,3%).

■ Hogere brede welvaart ■ Lagere brede welvaart ■ Gelijke brede welvaart ■ Geen data beschikbaar

in Groningen) in de woning of woonomgeving.*

MIL

WELZIJ

IEU

N

Ervaren veiligheid

van de inwoners moeite om rond te komen. Dat

VE

AA E LV

ILI

EW

GH

ËL

EID

RI

Veendam* voelt zich soms

RT

meer dan in 2022. In

In Veendam heeft 13,4%

E AT

17,7% van de inwoners in of vaak onveilig; dat is

Moeite met rondkomen

M

de provincie voelen

is minder dan in 2016, ligt onder het Gronings

inwoners zich het vaakst

(15,1%) en gelijk aan het

Veendam

onveilig in het verkeer.

Nederlands gemiddelde (13,3%).

Hier en Nu

HE ND ZO

LE

NG

GE

VI

dat ze zich (zeer) ernstig

EN

volwassen inwoners geldt

SA M

Voor 15,5% van de

ID

Eenzaamheid

eenzaam voelen. Dit is sterk toegenomen sinds 2016 én is hoger dan het Gronings

WO

gemiddelde (13,4%).

Woningvoorraad

NEN

ARBEI

DE

R NV

IJE

TIJ

D

Netto- arbeidsparticipatie

Mentale gezondheid

De woningvoorraad in Veendam is sinds

In Veendam is 70,3% van de

In Veendam beoordelen inwoners

2016 gegroeid met 3,5%. Dit is minder

beroepsbevolking actief op de

hun mentale gezondheid met een

dan de groei in Groningen (7,1%) en

arbeidsmarkt. De arbeidsparticipatie is

7,9*. Kwetsbare groepen beoordelen

Nederland (8,3%).

gestegen sinds 2016, maar ligt onder

hun mentale gezondheid lager.

het Gronings gemiddelde (71,2%). * Voor Pekela, Stadskanaal, en Veendam betreffen de gegevens uit het Groninger Panel een gecombineerd gemiddelde van deze drie gemeenten. Dit is noodzakelijk vanwege een te lage respons in deze gemeenten afzonderlijk.

Blik op de toekomst: zorgen verschillen per generatie Regionale, landelijke en mondiale ontwikkelingen kunnen de brede welvaart van toekomstige generaties onder druk zetten en daarmee het toekomstperspectief van inwoners beïnvloeden. Uit onderzoek onder het Groninger Panel blijkt dat weinig inwoners zich zorgen maken over hun eigen toekomst (16%), terwijl velen wel bezorgd zijn over de toekomst van de Groningse jeugd (59%). De aard van de zorgen verschilt duidelijk per leeftijdsgroep. Dit onderstreept dat brede welvaart meerdere gezichten heeft en dat maatschappelijke ontwikkelingen niet door iedereen op dezelfde manier worden ervaren.

Zorgen over … Eigen toekomst 16% Toekomst dorp/wijk 12% Toekomst Groningse jeugd 59%

Top 3 zorgen van jongvolwassenen

Top 3 zorgen van ouderen

(18-34 jaar)

(65-plussers)

1 Woningmarkt 1 Gezondheid en zorg 2 Bestaanszekerheid en betaalbaarheid 2 Woningmarkt 3 Hoe mensen met elkaar omgaan 3 Hoe mensen met elkaar omgaan

Nú keuzes maken voor brede welvaart op de lange termijn Veel van de kansen en uitdagingen waar we nu voor staan zijn niet het gevolg van één recente beslissing, maar van een opeenstapeling van keuzes in het verleden. Dat betekent dat de keuzes die nú worden gemaakt niet alleen gevolgen hebben voor de nabije toekomst, maar ook voor toekomstige generaties. Dit is wat we bedoelen met brede welvaart ‘later’. Doordat brede welvaart geleidelijk aan verandert, is het belangrijk om tijdig vooruit te kijken. Daarnaast worden niet alle inwoners in gelijke mate geraakt. Met name mensen met een lagere sociaaleconomische positie zijn op meerdere gebieden minder weerbaar.

Zij leven gemiddeld korter in goede gezondheid, ervaren vaker financiële onzekerheid en beschikken over minder mogelijkheden om terug te vallen op een sociaal of financieel vangnet. Brede welvaart helpt als kader om nú samenhangende keuzes te maken, waarbij afwegingen met het oog op de toekomst en specifieke doelgroepen expliciet en goed onderbouwd worden. Bijvoorbeeld door keuzes te maken die bijdragen aan een toegankelijke woonomgeving, sterke sociale netwerken en het voorkomen van stapeling van problemen.

Ondersteuning bij het werken aan brede welvaart Sociaal Planbureau Groningen ondersteunt gemeenten bij het werken met brede welvaart. We helpen raadsleden, bestuurders en beleidsadviseurs in verschillende fases: van het begrijpen van het concept brede welvaart en inzicht in de lokale afwegingen, het ontwikkelen van een gedragen visie en strategie, tot de praktische toepassing in beleid en praktijk.

Inzicht

Visie en strategie

Beleid en praktijk

Behoefte aan lokale duiding of scherpte in de te maken afwegingen? Haal de College Tour Brede Welvaart naar jouw gemeente of laat een gemeentescan uitvoeren.

Ontwikkel gezamenlijke overtuigingen en leg ambities vast. Maak inzichtelijk wie wat kan bijdragen en waar je nog oplossingen voor moet vinden. Tijdens een werksessie met raad of college maken jullie dit samen scherp.

Brede welvaart vergroten vraagt om heldere afwegingen en keuzes maken, in het nu én met oog op de toekomst. Ervaar in onze serious game Morgen maken we nu! hoe dat werkt of volg online onze e-learning Brede Welvaart in de praktijk.

Kijk voor meer informatie over uw gemeente of de Monitor Brede Welvaart Groningen op onze website. Onze Collegetour Brede Welvaart, waarin we dieper ingaan op wat brede welvaart is en wat het betekent voor jouw gemeente, trekt in 2026 door Groningen. We komen ook graag langs in Veendam. Neem hiervoor contact met ons op via info@sociaalplanbureaugroningen.nl. Bron: Sociaal Planbureau Groningen, peildatum 31 december 2025