13-01 2022R0088 raadsvoorstel Erfgoed en Omgevingswet

Gemeentebestuur van Veendam Raadsvoorstel - Adviesnota

Nummer: Datum voorstel: Raadsvergadering d.d.: Portefeuillehouder: Team: Onderwerp:

2022R0088 01-11-2022 19-12-2022 Wethouder A. Kleve Omgevingsbeleid en Ontwikkeling Erfgoed onder de Omgevingswet

Voorstel 1. In afdeling 9 van de Bouwverordening gemeente Veendam 2012 de term “welstandscommissie” telkens te vervangen door “Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit”; 2. In de artikelen 8, 11, 14, 17 en 18 van de Erfgoedverordening Veendam 2017 de termen “gemeentelijke erfgoedcommissie” en “gemeentelijke monumentencommissie” telkens te vervangen door “Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit”; 3. De leden van de Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit Veendam te benoemen overeenkomstig bijlage A bij dit besluit; 4. Te bepalen dat de besluiten onder 1, 2 en 3 in werking treden op 1 januari 2023; 5. De benoemingsbesluiten van de leden van de erfgoed- en monumentencommissie in te trekken met ingang van 1 januari 2023; 6. De bijgevoegde Erfgoedverordening Veendam 2023 vast te stellen; 7. De bijgevoegde Verordening op de gemeentelijke Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit Veendam 2023 vast te stellen Inleiding De Omgevingswet die naar verwachting per 1 juli 2023 daadwerkelijk wordt ingevoerd, beoogt om alle bepalingen met betrekking tot de fysieke leefomgeving te bundelen. Dat houdt in dat ook het gebouwde deel van het gemeentelijk erfgoed (monumenten, beschermde gezichten) alsmede archeologie straks onder deze wet vallen en (meer) als integraal deel van de fysieke leefomgeving behandeld moeten worden. Daarnaast worden beslistermijnen met de Omgevingswet verder bekort.

Een en ander noopt tot een herbezinning op de regelingen en advisering met betrekking tot het erfgoed. Daarvoor doen wij u hierbij voorstellen. Beoogd effect Regelingen en adviespraktijk met betrekking tot gemeentelijke erfgoedtaken zijn voorbereid op de Omgevingswet. Argumenten 1.1. De Omgevingswet gaat uit van een integrale benadering De Omgevingswet stelt alleen het instellen van een adviescommissie verplicht die adviseert over (vergunning)aanvragen met betrekking tot rijksmonumenten. Welstandsadvisering is straks niet meer verplicht, maar het staat de gemeenteraad vrij om andere adviescommissies in te richten of om de adviestaak van de verplichte adviescommissie te verbreden, bijvoorbeeld met het aspect welstand. Wij stellen voor om dit laatste te doen, omdat wij hechten aan het blijvend bewaken van de kwaliteit van het uiterlijk van bouwwerken in de gemeente. Door het integreren met de Raadsvoorstel: Erfgoed onder de Omgevingswet pagina 1

erfgoedadvisering kan makkelijker aan de korte beslistermijnen worden voldaan. Bovendien wordt voorkomen dat er strijdige adviezen worden afgegeven, wat in de huidige situatie wel eens gebeurt, omdat de commissies plannen vanuit verschillende invalshoeken beoordelen en daarbij verschillende accenten leggen. Ook past een geïntegreerde commissie beter bij de werkwijze met Omgevingstafels en –kamers waar wij nu al mee werken voor conceptaanvragen in de fysieke leefomgeving. Libau biedt vooruitlopend op de Omgevingswet nu al een gecombineerde adviescommissie voor welstand en erfgoed, de Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit (AvO). Hiermee worden al sinds januari jl. in de meeste andere Groninger gemeenten ervaringen opgedaan. De brede AvO vergadert één keer per maand. Over welstandsaangelegenheden adviseert deze commissie vaker, in een aangepaste samenstelling. Voor het kunnen aansluiten bij de AvO is het nodig om deze commissie in de bouwverordening op te nemen. 2.1 De advisering moet flexibeler en integraler ingericht worden In de Omgevingswet worden slechts beperkt voorwaarden gesteld aan de adviescommissie voor rijksmonumenten. Deze commissie dient te bestaan uit deskundigen op tenminste een aantal expliciet benoemde terreinen.

Uitdrukkelijk is bepaald dat leden van het gemeentebestuur en ambtenaren (anders dan een ondersteunend secretaris of adviseur) geen deel mogen uitmaken van de commissie. Dat is ook nu al zo voor rijksmonumenten, daarom werken we met een aparte erfgoed- en monumentencommissie. Maar hiermee wordt het op z’n minst lastig om de huidige adviescommissies op het gebied van erfgoed te integreren met de welstandsadvisering. Aansluiten bij de AvO biedt hiervoor een goed alternatief, met als bijkomend voordeel dat op een bredere ‘pool’ van (erfgoed-)deskundigen een beroep kan worden gedaan. De samenstelling van de AvO kan daarmee goed afgestemd worden op de concrete zaken die in een vergadering aan de orde komen. Op deze commissie bij Libau is het Overgangsreglement Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit Groninger gemeenten 2022 van toepassing tot het moment dat de Omgevingswet in werking treedt. Dit reglement is bijgevoegd. 3.1 de beoogde leden zijn deskundig op diverse terreinen In het als bijlage A bijgevoegde Benoemingsvoorstel van Libau zijn de in de AvO te benoemen deskundigen met hun expertise en rol in de (deel)commissie(s) beschreven. Deze leden moeten voor Veendam door uw raad benoemd worden, gelet op de Erfgoedverordening en het Overgangsreglement.

4.1 Libau is al in januari 2022 begonnen met integrale advisering Voor het beginnen met de nieuwe, geïntegreerde adviesopzet hoeft niet gewacht te worden op het moment dat de Omgevingswet daadwerkelijk van kracht is. Libau is zoals gemeld al in januari 2022 met de geïntegreerde commissie begonnen: hierbij kan op ieder gewenst moment aangesloten worden. Wij willen dat zo snel mogelijk na uw besluit daadwerkelijk doen, omdat de integrale advisering door de AvO goed past bij de door ons ook al in gang gezette stroomlijning van de behandeling van conceptaanvragen met Omgevingstafels en -kamers. Met het oog daarop wordt als datum van inwerkingtreding van deze besluitonderdelen expliciet 1 januari a.s. voorgesteld, ook omdat de inwerkingtreding van de Omgevingswet alweer is uitgesteld.. 5.1 De continuïteit en gemeentelijke inbreng worden gewaarborgd door de burgerleden De huidige adviescommissies (erfgoed- en monumentencommissie) hebben ons de afgelopen jaren op uitstekende wijze van advies gediend over zeer uiteenlopende kwesties op het gebied van erfgoed. Om dit ook voor de toekomst zo veel mogelijk te behouden, wordt voorgesteld om twee externe deskundigen uit de huidige erfgoedcommissie te benoemen als zogenaamde burgerleden in de AvO. Het gaat om de leden die zijn opgenomen in het Benoemingsvoorstel (zie onder 3.1).

De voorzitter van de AvO is overigens op dit moment tevens voorzitter van de gemeentelijke Monumentencommissie en lid van de Erfgoedcommissie; de vertegenwoordiger van Libau in de huidige gemeentelijke commissies is ook lid van de AvO.

Raadsvoorstel: Erfgoed onder de Omgevingswet pagina 2

6.1 De verordening moet worden aangepast aan de Omgevingswet De huidige Erfgoedverordening is grotendeels gebaseerd op de modelverordening van de VNG. Van de VNG is een voorstel ontvangen om de verordening aan te passen op de terminologie en eisen van de Omgevingswet. Deze technische aanpassing is verwerkt in de bijgevoegde concept Erfgoedverordening Veendam 2023. Deze verordening treedt tegelijk in werking met de Omgevingswet en vervangt op dat moment de verordening van 2017 (inclusief de wijziging in het raadsbesluit onder 2). 7.1 Onder de Omgevingswet dient de advisering apart geregeld te worden Voor de overgangsfase tot de invoering van de Omgevingswet heeft Libau (zie hierboven onder 2.1) een overgangsregeling gemaakt voor de advisering door de AvO. Bij het in werking treden van de Omgevingswet vervalt deze regeling, onder andere omdat de wet andere termen gebruikt dan de huidige wetgeving. Omdat ook de gemeentelijke bouwverordening dan van rechtswege komt te vervallen, dient de gemeente vanaf dat moment over een verordening voor de adviescommissie te beschikken, in ieder geval om de welstandsadvisering voort te kunnen zetten. Ook voor deze regeling heeft Libau een opzet geleverd, die is gebaseerd op een model van de VNG. In de bijgevoegde versie zijn de voor Veendam benodigde keuzes en aanpassingen verwerkt.

Deze verordening is afgestemd op de terminologie van de Omgevingswet. In deze ontwerpverordening is ook opgenomen dat de benoeming van de leden van de AvO (op voordracht van Libau) bij ons college komt te liggen. Hiermee kunnen sneller noodzakelijke wijzigingen in de samenstelling van de commissie worden doorgevoerd. Dit is van belang omdat de commissie wezenlijk groter is dan de huidige commissies en omdat frequenter besluiten nodig zijn in verband met de maximale zittingsduur van de leden. Wel is bepaald dat wij u over deze besluiten zullen informeren. Kanttekeningen 5.1 Bestuurlijke betrokkenheid wordt kleiner Door het voorzitterschap van de gemeentelijke erfgoedcommissie was de portefeuillehouder monumenten nauw betrokken bij de uitvoering van het gemeentelijk erfgoedbeleid. In de nieuwe situatie moeten daarvoor andere voorzieningen worden getroffen. Er wordt onder andere voorzien in een regelmatig (portefeuillehouders-)overleg met de burgerleden en/of voorzitter van de AvO, waarin gemonitord kan worden of de nieuwe opzet van de advisering voldoet ten opzichte van de huidige adviespraktijk. Financiën Voor de werkzaamheden van Libau betaalt de gemeente jaarlijks een bijdrage (gebaseerd op het inwoneraantal). Voor deze bijdrage maakt het geen verschil of de gemeente alleen aansluit bij de welstandsadvisering of ook de erfgoedadvisering bij de AvO legt.

De gemeente blijft daarnaast zelf verantwoordelijk voor een vergoeding van vergader- en reiskosten aan de burgerleden. Overschakelen van de huidige Erfgoed- en monumentencommissie naar de Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit bij Libau kan voor de gemeente dus budgettair neutraal plaatsvinden. In het geval van beschermde monumenten betalen aanvragers nu een vast legesbedrag. Dit bedrag kan komen te vervallen, omdat de gemeente minder ambtelijke uren in de vergunningbehandeling hoeft te steken. In de plaats daarvan gaan aanvragers de advieskosten van Libau betalen. Deze zijn bouwkostenafhankelijk, maar zijn net als het advies geïntegreerd voor welstands- en erfgoedaspecten. Bij de meeste vergunningplichtige activiteiten aan monumenten is ook nu al naast een monumentenadvies ook een welstandsadvies vereist. Aanvragers zullen in de nieuwe situatie in het algemeen derhalve niet duurder uit zijn. Uitvoering Communicatie

Raadsvoorstel: Erfgoed onder de Omgevingswet pagina 3

De gewijzigde verordeningen worden bekend gemaakt in het (digitale) Gemeenteblad en in de landelijke voorziening voor regels van decentrale overheden. Bijlagen - Benoemingsvoorstel leden Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit - Overgangsreglement Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit (Libau) - Concept Erfgoedverordening gemeente Veendam 2023 - Concept Verordening op de gemeentelijke Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit Veendam 2023 - Advies Erfgoedcommissie d.d. 6 oktober 2022

burgemeester en wethouders van Veendam,

burgemeester,

secretaris,

B.H.M. Link

A. Castelein

Raadsvoorstel: Erfgoed onder de Omgevingswet pagina 4

Nummer: 2022R0088 De raad der gemeente Veendam gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 01-11-2022 besluit 1. In afdeling 9 van de Bouwverordening gemeente Veendam 2012 de term “welstandscommissie” telkens te vervangen door “Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit”; 2. In de artikelen 8, 11, 14, 17 en 18 van de Erfgoedverordening Veendam 2017 de termen “gemeentelijke erfgoedcommissie” en “gemeentelijke monumentencommissie” telkens te vervangen door “Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit”; 3. De leden van de Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit Veendam te benoemen overeenkomstig bijlage A bij dit besluit; 4. Te bepalen dat de besluiten onder 1, 2 en 3 in werking treden op 1 januari 2023; 5. De benoemingsbesluiten van de leden van de erfgoed- en monumentencommissie in te trekken met ingang van 1 januari 2023; 6. De bijgevoegde Erfgoedverordening Veendam 2023 vast te stellen; 7. De bijgevoegde Verordening op de gemeentelijke Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit Veendam 2023 vast te stellen

Besloten in de openbare vergadering van 19-12-2022 De raad voornoemd, Voorzitter,

Griffier,

B.H.M. Link

A.A. Swart

Raadsvoorstel: Erfgoed onder de Omgevingswet pagina 5