12-01 Raadsvoorstel jaarrekening OPRON 2020

Gemeentebestuur van Veendam Raadsvoorstel - Adviesnota

Nummer: Datum voorstel: Raadsvergadering d.d.: Portefeuillehouder: Team: Onderwerp:

2021R0081 09-11-2021 20-12-2021 Wethouder A. Kleve Sociaal Beleid Bestuursverslag en financieel jaarverslag 2020 Scholengroep OPRON

Voorstel 1. Kennis te nemen van het bestuursverslag en het financieel jaarverslag 2020 van Scholengroep OPRON. 2. In te stemmen met het voorstel om geen zienswijze in te dienen

Inleiding De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht ten aanzien van het openbaar primair onderwijs en moet zorgen voor voldoende openbaar basisonderwijs. De Scholengroep OPRON, die het openbaar basisonderwijs in onze gemeente verzorgt, is vermogensrechtelijk volledig onafhankelijk van de gemeente. Het schoolbestuur oefent direct alle taken uit van een ‘regulier’ bestuur. De gemeente kan dit niet beperken. Daarmee vervult de lokale overheid een repressieve toezichtrol ten aanzien van een zelfstandige stichting voor openbaar primair onderwijs (WPO artikel 23, lid 4). Om te kunnen beoordelen of de Scholengroep OPRON invulling kan geven aan deze wettelijke zorgplicht is het van belang te kunnen beoordelen of de Scholengroep financieel gezond is en in staat is om zowel op korte als op lange termijn te kunnen voldoen aan haar financiële verplichtingen. Niet alleen de Raad van Toezicht van de Scholengroep OPRON ziet hierop toe, ook de Onderwijsinspectie houdt toezicht en beoordeelt eenmaal per vier jaar de onderwijsinhoudelijke en financiële stand van zaken. Voor Scholengroep OPRON voeren we het bovenstaande toezicht gemeenschappelijk uit met de gemeente Stadskanaal en Midden Groningen. Daarom is besloten om hierin samen op te trekken en dezelfde informatie, vragen en besluitvorming te realiseren.

Op 22 juni 2021 hebben wij ter kennisgeving het bestuursverslag 2020 van Scholengroep OPRON ontvangen. De jaarstukken bestaan uit twee onderdelen: het bestuursverslag (dat aan de raad moet worden aangeboden om te zorgen dat de raad kan constateren dat er een voldoende aantal wezenlijke openbare basisscholen zijn) en het financieel jaarverslag (die door het college als uitvoerend orgaan van de raad beoordeeld wordt om te zien of er een waarschuwing richting de gemeenteraad en Scholengroep OPRON nodig is met betrekking tot de continuïteit van het openbaar basisonderwijs). Beoogd effect Naleving zorgplicht Openbaar onderwijs (WPO artikel 48) door invulling te geven aan de repressieve toezichtrol van de gemeente voor wat betreft het openbaar primair onderwijs. Argumenten 1.1 Het jaarverslag voldoet aan de eisen die gesteld zijn vanuit de Wet op Primair Onderwijs

Raadsvoorstel: Bestuursverslag en financieel jaarverslag OPRON 20 pagina 1



Het jaarverslag van Scholengroep OPRON dient (WPO artikel 48, lid 8) jaarlijks aangeboden te worden aan de gemeenteraad. In het verslag moet in ieder geval aandacht geschonken worden aan de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs. OPRON staat voor goed openbaar onderwijs. Kernwaarden zijn ‘vertrouwen’ en ‘verantwoordelijkheid’. Vanuit vertrouwen wordt ruimte gegeven beslissingen te nemen, is er ruimte voor eigen identiteit en wordt er samen gewerkt aan eigenaarschap van leerlingen en medeleerlingen. Ouders, leerlingen en medewerkers zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het behalen van de doelen van Scholengroep OPRON. Vanuit vertrouwen en verantwoordelijkheid wordt gezamenlijk gewerkt aan ontwikkeling van alle leerlingen, de medewerkers en Scholengroep OPRON in haar geheel. Daarnaast moet een accountantsverklaring in het aangeboden verslag aan de gemeenteraad zijn toegevoegd. Deze is bij het jaarverslag toegevoegd door Scholengroep OPRON.  De Scholengroep OPRON bestaat momenteel uit 18 scholen, waarvan 16 basisscholen, waarvan 5 in Veendam, één school voor speciaal basisonderwijs en één school voor voortgezet speciaal basisonderwijs, welke beiden in Veendam zijn gevestigd. Geen enkele school in Veendam dreigt onder het aantal van 23 leerlingen (WPO artikel 154) te komen.

 Scholengroep OPRON voldoet aan de eis dat schoolorganisaties een klachtenregeling moeten hebben (WPO artikel 14).  Schoolbestuur OPRON is zich bewust van de regeling met betrekking tot wachtgelders (WPO artikel 138, lid 1). Vacatures worden met voorrang aangeboden aan (ex)werknemers. Op dit moment is er bij OPRON geen sprake van wachtgelders, waardoor dit niet van toepassing is. Op basis van het bestuursverslag 2020 kan gesteld worden dat wordt voldaan aan de eisen die gesteld zijn vanuit de Wet op het Primair Onderwijs. 1.2 De solvabiliteit valt binnen de gehanteerde normen De solvabiliteit (geeft aan in hoeverre de stichting in staat is aan haar lange termijn verplichtingen te voldoen) valt met 54,9% binnen de grenswaarde van >30%. De solvabiliteit is ten opzichte van 2019 (66,0%) gedaald, maar nog ruim boven de 30%. Dit betekent dat Scholengroep OPRON in staat is om aan haar lange termijn verplichtingen te voldoen. 1.3 De meerjaren exploitatiebegroting laat voor de periode 2021 tot en met 2024 (licht) positieve resultaten zien Op basis van leerling prognoses, de hiermee verbonden rijksbijdrage, overige overheidsbijdragen en de overige baten is een meerjaren exploitatiebegroting opgesteld met de ontwikkeling van de bijbehorende kosten. In 2020 is een negatief resultaat van -€289.000 behaald.

Echter, de verwachting van Scholengroep OPRON is dat de begroting zich gunstig zal ontwikkelen. De verwachting voor de komende vier jaar is dat er een (licht) positief exploitatieresultaat behaald zal worden, waarbij er tevens bijna elk jaar een stijging verwacht wordt. Zo is de verwachting dat Scholengroep OPRON in 2021 een (licht) positief exploitatieresultaat van €54.000 zal behalen, eveneens als in 2022. In 2023 loopt dit op naar €67.000 en in 2024 naar €72.000. De prognose is hiermee (licht) positief. Dit geeft een indruk van de continuïteit van de Scholengroep OPRON en heeft daarnaast een positief effect op de toekomstige kengetallen. Zo is de meerjarenbegroting leidend voor de formatieplanning de komende jaren. Waar in de huidige jaarrekening relatief veel geld besteed is aan personele lasten en deze lasten een stuk hoger zijn uitgevallen dan begroot, zal de formatieplanning mee moeten krimpen met de ontwikkeling van het aantal leerlingen en zich mee moeten bewegen met de mogelijkheden en beperkingen binnen de meerjarenbegroting.

2.1 Op basis van het proces in het ambtelijk voorportaal stelt het college voor geen zienswijze in te dienen Op basis van het bestuursverslag 2020 van Scholengroep OPRON kan gesteld worden dat in de gemeente Veendam op dit moment ‘in een genoegzaam aantal basisscholen onderwijs wordt gegeven en dat voldoet aan de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs’. Er is vooralsnog geen reden om aan te nemen dat één van de OPRON-scholen onder de wettelijke opheffingsnorm van 23 leerlingen dreigt te komen. Ook het financieel jaarverslag van 2020 is in het ambtelijk voorportaal door de gemeente Veendam, in overleg met de partnergemeenten, beoordeeld om te zien of er vanuit financieel oogpunt aandacht van uw raad moet worden gevraagd in verband met de continuïteit van het openbaar onderwijs in de gemeente Veendam. Uw college heeft op basis van het proces in het ambtelijk voorportaal geconstateerd dat de continuïteit van het openbaar onderwijs in de gemeente Veendam niet in gevaar is en stellen om die reden voor om geen zienswijze in te dienen. Wel vindt er een gesprek plaats op 17 november 2021 met de gemeente Midden

Raadsvoorstel: Bestuursverslag en financieel jaarverslag OPRON 20 pagina 2

Groningen en Stadskanaal en de Raad van Toezicht van Scholengroep OPRON om de cijfers goed in de gaten te houden. Kanttekeningen 1.1 Het financiële resultaat van 2020 is negatief De realisatie over 2020 bedraagt € 289.036 negatief. Dit is € 291.974 negatiever dan begroot door Scholengroep OPRON. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de gestegen lonen als gevolg van een nieuw afgesloten CAO, een eenmalige uitkering van 33% en de toelage van € 875 per fte.  Rijksbijdragen zijn € 1.625.000 hoger dan begroot. OPRON geeft aan dat het verschil met 2019 voornamelijk te maken heeft met de komst van twee scholen vanuit de stichting OPOS. Ook de overige overheidsbijdragen en overige baten vallen hoger uit, namelijk respectievelijk € 170.000 en € 617.000 hoger dan begroot. Dit komt onder andere door het Onderwijsachterstandenbeleid 2020 en vergoeding van een eerste inrichting van Wereldwijs die niet begroot waren, detacheringsopbrengsten die hoger uitvallen, financiële afwikkeling OPOS, de vergoeding van het Participatiefonds inzake herwaardering OOP-functie en de ontvangen vergoeding transitievergoedingen UWV.  De personele lasten zijn 13% hoger dan begroot en 20% hoger dan voorgaand jaar. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat salariskosten in combinatie met de uitkeringen die fors hoger zijn dan begroot.

De inzet op salariskosten Onderwijzend personeel en Onderwijsondersteunend Personeel zijn 3,67 fte hoger dan begroot. Deels wordt dit veroorzaakt door een hogere inzet op werkdrukmiddelen en op Wereldwijs, welke niet begroot waren. Daarnaast zijn salariskosten vervanging en overig fors hoger dan begroot door hogere salariskosten en ontslaguitkering, hogere vervangingskosten en de inzet van poolers. Overige personele lasten vallen hoger uit, vooral door hogere kosten Vervangingsfonds en de malus Vervangingsfonds.  Afschrijvingskosten vallen € 19.000 lager uit. Dit komt door lagere investeringen in inventaris en onderwijsleerpakket. Huisvestingslasten vallen € 21.000 hoger uit dan begroot en zijn daarnaast € 11.000 lager dan in 2019.  Overige lasten vallen per saldo hoger uit. De verantwoording van de besteding van de subsidie OCW zorgt voor een forse overschrijding van deze lasten, hoewel hier even hoge baten tegenover staan. Andere posten die hoger zijn uitgevallen, zijn onder andere muzieksubsidies, contributies en huishoudelijke uitgaven in verband met specifieke uitgaven in verband met de coronapandemie.  Het saldo financiële baten en lasten valt lager uit dan begroot. Er is namelijk een verlies geboekt in 2020 op de deelneming Picto.

1.2 De kengetallen inzake liquiditeit, rentabiliteit en weerstandsvermogen vallen niet binnen de gehanteerde normen De liquiditeit (geeft aan in hoeverre de stichting in staat is aan haar verplichtingen voor kortlopend vreemd vermogen te voldoen) is 1,44 en valt hiermee niet binnen de norm van >1,5. Ondanks dat er geen sprake is van een groot verschil met de norm, moet wel opgemerkt worden dat het kengetal inzake de liquiditeit de afgelopen jaren aan het dalen is. Waar in 2019 dit getal nog 1,98 was, is dit in 2020 1,44. De rentabiliteit (geeft aan of er sprake is van een positief dan wel negatief exploitatieresultaat) is negatief, namelijk -1,3%. De norm hiervoor ligt tussen de 0 en 5%. Het weerstandsvermogen (geeft de reservepositie van de stichting weer en geeft aan wat de mogelijkheden zijn om financiële tegenvallers te kunnen opvangen) is erg laag. Het weerstandsvermogen van OPRON ligt ultimo 2020 op 1,1%. De norm ligt tussen de 10 en 40%. Opgemerkt moet worden dat ondanks dat OPRON de afgelopen jaren ook al niet aan deze norm voldeed, het cijfer in 2020 ten opzichte van de voorgaande jaren wel erg laag is. Dit is zorgwekkend en moet goed in de gaten gehouden worden. Om deze reden zouden we graag een gesprek voeren met de Raad van Toezicht van OPRON. Dit gesprek zal op 17 november 2021 plaatsvinden samen met de gemeente Midden-Groningen en Stadskanaal.

2.1 De financiële positie van scholengroep OPRON is kwetsbaar Scholengroep OPRON bevindt zich in een financieel kwetsbare positie. De jaarrekening is beoordeeld in overleg met de gemeenten Stadskanaal en Midden Groningen. Er is gekeken of er vanuit een financieel oogpunt aandacht van uw raad gevraagd moet worden met betrekking tot de continuïteit van de Scholengroep OPRON in de gemeente Veendam. Op basis van de meerjaren exploitatiebegroting en de beantwoording van de vragen door OPRON zien wij op dit moment geen aanleiding om een zienswijze in te dienen. Wel is het van belang de cijfers goed in de gaten te houden en erop toe te zien dat de cijfers niet verder onder de norm zakken. Om

Raadsvoorstel: Bestuursverslag en financieel jaarverslag OPRON 20 pagina 3

deze reden vindt op 17 november 2021 een gesprek plaats met de gemeente Midden-Groningen en Stadskanaal en de Raad van Toezicht van Scholengroep OPRON.

Financiën Een voordelig of nadelig saldo van de jaarrekening Scholengroep OPRON heeft geen gevolgen voor de gemeentelijke rekening of begroting. Over het negatieve resultaat van 2020 vindt geen verrekening plaats met de gemeente. Uitvoering Scholengroep OPRON wordt schriftelijk geïnformeerd over uw besluit om kennis te nemen van het bestuursverslag en het financieel jaarverslag 2020 en over uw besluit om geen zienswijze in te dienen. Tevens worden de gemeenten Midden Groningen en Stadskanaal geïnformeerd over het besluit van de gemeente Veendam. Communicatie Scholengroep OPRON wordt schriftelijk geïnformeerd door het college over het besluit van de gemeenteraad. Bijlagen Bestuursverslag en financieel jaarverslag 2020 van Scholengroep OPRON; Informerende brief aan Scholengroep OPRON

burgemeester en wethouders van Veendam,

burgemeester,

secretaris,

B.H.M. Link

M. Schomper

Raadsvoorstel: Bestuursverslag en financieel jaarverslag OPRON 20 pagina 4

Nummer: 2021R0081 De raad der gemeente Veendam gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 09-11-2021

besluit 1. Kennis te nemen van het bestuursverslag en het financieel jaarverslag 2020 van Scholengroep OPRON. 2. In te stemmen met het voorstel om geen zienswijze in te dienen

Besloten in de openbare vergadering van 20-12-2021

De raad voornoemd,

Voorzitter,

Griffier,

B.H.M. Link

A.A. Swart

Raadsvoorstel: Bestuursverslag en financieel jaarverslag OPRON 20 pagina 5