11-04-02 Uitslag vragenlijsten verkiezingen Tweede Kamer november 2023 door Onderling Sterk gereed

Uitslag vragenlijsten Verkiezingen Tweede Kamer, november 2023 door Onderling Sterk Steunpunt provincie Groningen

Inleiding Onderling Sterk provincie Groningen is een belangenvereniging dóór en vóór mensen met een verstandelijke beperking. Bij Onderling Sterk ontmoet je andere mensen. Je organiseert met elkaar verschillende activiteiten. Je kunt advies en hulp vragen. Zo wordt je zelfstandig. Je komt samen op voor wat wij samen belangrijk vinden. Zo praten we over: Wonen en Zorg – Werken en Dagbesteding – Vervoer – Veiligheid en ook over de Verkiezingen en hoe onze doelgroep daar aan mee kan doen, of niet…..

Samen sta je Sterker! Op woensdag 22 november 2023, tijdens de verkiezingen voor de Tweede Kamer, was Onderling Sterk aanwezig bij het stembureau aan de Paterswoldeweg 531 in Groningen. Voorafgaand aan deze verkiezingen hadden we, net als de vorige keren, overleg met de werkgroep verkiezingen van de gemeente Groningen. De vragenlijst is in samenwerking met deze werkgroep opgesteld. Onderling Sterk wilde ook bij deze verkiezingen informatie ophalen over hoe toegankelijk de verkiezingen zijn voor mensen met een licht verstandelijke beperking en laagletterigheid. In totaal hebben we tussen 10.00 en 17.00 uur maar liefst 75 interviews gehouden. We hebben hiervoor gesprek gevoerd met ca. 120 personen. Deze mensen hadden daarvoor hun stem hadden uitgebracht. De mensen die we spraken vonden de vragen leuk. Ze moesten er goed bij nadenken. Het is soms erg moeilijk om je in te leven hoe mensen met een beperking gaan stemmen als je zelf die beperking niet hebt. In dit derde verslag n.a.v. verkiezingen hebben we verder gewerkt op de bevindingen uit de eerste twee verslagen. De aanpassingen worden steeds meegenomen en weer uitgevoerd. Samen komen we steeds een stukje verder. Hieronder leest u wat de uitkomsten zijn en herhalen we een korte terugblik op de eerdere verkiezingen.

Uitslag en aanbevelingen vragenlijst gemeenteraadsverkiezingen 2022 Tijdens deze verkiezingen hebben wij voor de eerste keer een vragenlijst aan mensen voorgelegd die net de stem hadden uitgebracht. We spraken een kleine 150 mensen. We maakten een uitgebreid rapport van de antwoorden die we ophaalden en schreven een paar hele duidelijke aanbevelingen op. Het rapport is gedeeld met de wethouders Inge Jongman en Carine Bloemhof. Onderling Sterk heeft daarnaast, samen met de werkgroep verkiezingen van de gemeente, koffie gedronken bij burgemeester Koen Schuiling om ook met hem over de verbetering van de toegankelijkheid tijdens de verkiezingen te praten.

Verkiezingen provinciale staten 2023 In 2023 waren er alweer verkiezingen. Nu voor de Provinciale Staten. Onderling Sterk was er op 15 maart weer bij. Wij kregen een plekje in de Vensterschool in Paddenpoel, waar wij heel gastvrij zijn verwelkomd. Er was voor dit stemburo 2

gekozen omdat we hoopten hier ook meer mensen uit onze eigen doelgroep te treffen en te kunnen bevragen. Dit is goed gelukt. Er werd door veel mensen gestemd op dit stemburo, dus hielden we ook dit keer weer heel veel interviews. Na afloop van de dag telden we maar liefst 73 ingevulde vragenlijsten. We hebben alles bij elkaar ongeveer 125 mensen uitgebreid gesproken. De vragen uit 2022 hebben we dit keer nog eens herhaald. Bovendien hebben we 6 nieuwe vragen toegevoegd waarin we doorvragen op de aanbevelingen die we in 2022 al ophaalden. We kijken hoe de stemmal, die er al is voor mensen die blind of slechtziend zijn, ook voor mensen met laagletterigheid of een licht verstandelijke beperking kan worden gebruikt. In aanloop naar deze verkiezingen hebben we een prototype laten maken van de stemmal zoals deze er volgens ons ook uit zou kunnen zien. We hebben op 15 maart 2023 veel tips en suggesties opgehaald waarmee de stemmal verbeterd kan worden. Het prototype van de stemmal hebben we ook besproken met de leden van de afdeling Leek- Tolbert van Onderling Sterk. De opmerkingen die zij deden zijn eveneens meegenomen in het verslag dat we over deze verkiezingen maakten.

3

De vragen

Vraag 1 Weet u dat iemand met een onzichtbare beperking geen familielid mee mag nemen om hem of haar te helpen in het stemhokje?

Op deze vraag werd 23 keer met ja geantwoord en 50 keer met nee. De opmerking die hier aanvullend bij gemaakt werden is: -

Ik vind dit oneerlijk, en er is zelfs één keer gezegd dat men dit belachelijk en raar vond.

Hulp in het stemhokje mag?

ja

nee

anders

4e kwrt

Vraag 2 U heeft net een stem uitgebracht. Denkt u dat de leden van de Tweede Kamer weten dat niet iedereen zonder hulp kan stemmen?

Op deze vraag is 45 x met nee geantwoord. Ja werd door 15 mensen gezegd. Aanvullende opmerkingen die gemaakt werden zijn: -

Ik hoop van wel, maar denk van niet Ze weten het wel, maar doen er niks aan Ik ben bang van niet

Leden Tweede Kamer weten dit

ja

nee

anders

4

Vraag 3 Denkt u dat de politieke partijen (voldoende) aandacht hebben voor mensen met een beperking? Op deze vraag is 5 keer met een ja geantwoord. Maar liefst 50 keer hoorden we een volmondig nee. Van de mensen die we spraken antwoorden er daarnaast nog 20 met ‘anders’ dat aangevuld werd met een opmerking: -

Mensen met een beperking komen niet voor in het debat Er wordt weinig over gehoord Daar heb ik niet echt op gelet Sommigen wel, sommigen niet Kan wel meer

aandacht politieke partijen

ja

nee

anders

Vraag 4 Heeft u een keuze gemaakt op basis van een verkiezingsprogramma van de partij van uw voorkeur? Was dit programma in eenvoudige taal geschreven? Op deze vraag werd 22 keer met ja geantwoord. Nee hoorden we 27 keer. Het antwoord ‘anders’ werd 26 keer gegeven. Hierbij werd opgemerkt dat er teveel en te moeilijke woorden werden gebruikt voor de mensen met een beperking. Ook de kieswijzer wordt als heel ingewikkeld ervaren. Men hoort liever dan dat men leest. Hiermee is de opmerking ‘anders’ eigenlijk ook een nee en geeft dit een duidelijk signaal af.

Verkiezingsprogramma goed leesbaar?

ja

nee

anders

5

Vraag 5 We hebben hier een stemmal. Weet je hoe dit werkt en denk je dat mensen die goed kunnen lezen hiermee geholpen zijn?

Maar liefst 16 keer hoorden wij dat men niet bekend was met de stemmal en waren in totaal 21 personen er wel van op de hoogte. Daarnaast hoorden we 38 keer dat ze wel eens van de stemmal hadden gehoord, maar pas nadat wij hier uitleg over hadden gegeven en de stemmal hadden laten zien. Dit betekent dat langzaam steeds meer mensen van de stemmal gehoord hebben of er eens iets over hebben gezien of gelezen. De stemmal lijkt een goede oplossing voor mensen die niet goed kunnen lezen, maar er is nog wel veel uitleg nodig om het te kunnen gebruiken.

Is de stemmal bekend?

ja

nee

anders

4e kwrt

Vraag 6 Stemmen is in 2023 voor IEDEREEN zeggen wij ,denkt u dat dit ook zo is? Een meerderheid antwoord op deze vraag met nee, 25 keer. Maar 17 mensen zeggen ja. Een groep van 33 mensen zegt ‘anders’ en geeft daarmee aan dat de politiek onvoldoende zicht heeft op hoe mensen met een beperking wel of niet kunnen meedoen. Weet men wel dat hulp bij het stemmen voor veel mensen noodzakelijk is?

Iedereen doet mee?

ja

nee

anders

4e kwrt

6

In de vragenlijst volgen nu een aantal vragen die te maken hebben met het prototype van de stemmal. De aanpassingen vanuit de vorige rapporten zijn in deze stemmal weer verwerkt. Vraag 1 Zou u gebruik willen maken van de gekleurde stemmal? Op deze vraag werd door 47 mensen met ja geantwoord. In totaal 19 keer werd er met nee geantwoord. Nog eens 12 mensen vinden het wel een goed idee, maar hebben er gewoon nog nooit over nagedacht. Er zijn ook mensen die de stemmal nog best ingewikkeld vinden. Ook werd opgemerkt dat er al gestemd kan worden bij volmacht, maar dat nu nog veel mensen thuis blijven en geen stem uitbrengen.

Is de gekleurde stemmal een optie?

ja

nee

anders

Vraag 2 Zijn de kleuren goed uit elkaar te halen? Ongeveer de helft van de mensen, 36, antwoord ja op deze vraag. En 8 keer nee. Ook wordt 31 keer geantwoord dat er meer contrastkleuren naast elkaar geplaatst moeten worden, dat er nu teveel kleuren gebruikt zijn en dat dit voor mensen die kleurenblind zijn ook weer heel lastig is. Ook hier wordt opgemerkt dat de hoeveelheid informatie ingewikkeld is.

Kun je de kleuren uit elkaar halen?

. ja

nee

anders

7

Vraag 3 Heeft u behoefte aan een uitvergroot stembiljet in het stemhokje, op de website of in de verkiezingskrant? Door 14 mensen wordt ja aangegeven en 17 keer nee aan hebben. 44 mensen weten niet of dit van toegevoegde waarde is en kunnen zich dit niet goed voorstellen. Voor mensen met een autisme beperking zijn het wel heel veel prikkels.

extra informatie in het stemhokje

ja

nee

anders

4e kwrt

Vraag 4 Zou deze stemmal u helpen bij het zelfstandig uitbrengen van uw stem? Maar liefst 49 keer wordt met ja geantwoord op deze vraag. 7 mensen antwoorden met nee. Voor de anders 20 geldt dat ze het nog niet goed weten. Opgemerkt wordt nog dat het ook mogelijk moet blijven om iemand om hulp te vragen als het lezen toch te moeilijk is.

Helpt de stemmal bij het stemmen?

ja

nee

anders

8

Vraag 5 Op een schaal van 1 tot 10, helpt deze stemmal bij het stemmen?

Op deze vraag wordt door 61 mensen een cijfer toegekend aan het idee voor de aanpassing van de stemmal voor mensen die laaggeletterd zijn of een licht verstandelijke beperking hebben. Het cijfer dat gemiddeld gegeven wordt is een

7,1

Opmerkingen die nog meegegeven worden zijn: -

Goed om hier over na te denken, mooi initiatief! Gaat zeker werken voor mensen die dit nodig hebben Het idee moet nog wel verder uitgewerkt worden De verkiezingen zijn er voor iedereen, dus goed idee

Conclusie Na afloop van deze dag keken Maria en Carin met een goed gevoel terug op de ontmoetingen en de mooie gesprekken. Ook was het fijn dat er ook dit keer weer zoveel mensen de tijd namen om onze vragen te beantwoorden. Vaak moesten de mensen echt even nadenken over de vragen die we stelden. Het prototype van de stemmal met de gekleurde blokjes vond men een goede aanvulling. Heel goed dat we ons zo inzetten voor de groep mensen die niet zo goed kunnen lezen en schrijven. Iedereen moet mee kunnen doen en dat is nu nog echt niet zo. De mensen waren positief over het prototype van de stemmal met de kleurtjes die we lieten zien. Er moet nog wel het een en ander aan veranderd worden, maar als wij niets hadden gedaan konden we nu ook niet laten zien welke verbeteringen nodig zijn. We zouden graag samen met de politiek kijken hoe we de verbeteringen vorm kunnen geven om samen tot een mooie verbetering te komen. De stemmal voor zowel de blinde mensen als de mensen die laaggeletterd zijn moet er komen! Nu blijven nog heel veel mensen thuis die hun stem niet kunnen laten horen. Een mooie aanbeveling die we ophaalden is dat het ook een mogelijkheid zou kunnen zijn om een ‘meekijk’ volmacht te introduceren. Nu kun je alleen iemand anders machtigen om jouw stem uit te brengen en kun je daardoor niet zelf je stem uitbrengen.

Met een ‘meekijk’ volmacht geef je iemand die je kent en die ook geregistreerd staat toestemming om met jou mee te kijken. Dit zou toch uit te voeren moeten zijn? Het is fijn dat minister Hugo de Jonge inmiddels van plan is om de proef die bedacht was om in een aantal gemeenten hulp in het stemhokje toe te staan nu over heel Nederland zal worden uitgeprobeerd. 9

Aanbevelingen Als allereerste gaan wij dit rapport met de uitslag van de vragenlijsten delen met de leden van de Tweede Kamer, door middel van de fractievoorzitters van de verschillende partijen. Ook de Nationale Ombudsman krijgt een exemplaar opgestuurd. Daarnaast gaat dit verslag ook naar de gemeente en de provincie Groningen. Wij roepen de politiek en alle betrokken op om met ons in gesprek te gaan over de aanbevelingen die we hierboven doen. Samen staan we sterker!

Tot slot Tot slot zijn wij heel benieuwd naar de reacties op deze vragenlijsten de uitkomsten daarvan. Alle reacties en uitnodigingen zijn welkom.

Maria Dirks, coördinator steunpunt Onderling Sterk provincie Groningen en Carin van de Wal, coach en begeleider

Groningen, 22 februari 2024

Colofon:

Onderling Sterk Steunpunt provincie Groningen Leonard Springerlaan 13 op 4e etage 9727 KB Groningen Tel: 050 – 571 3999 (bereikbaar op woensdag en donderdag) E-mail: o.s.steunpunt@zorgbelang-groningen.nl Website: https://zavie.nl/activiteiten/onderling-sterk/

10