08-07-03 Bijlage 2 Regioplan Gezond Groningen
Tekst van het document
Regioplan Groningen Gezonde Groningers, Gezonde Zorg
Naar inhoudsopgave
Voorwoord We wensen elkaar vaak een goede gezondheid
Samen met de inwoners willen we er met de
toe. Niet voor niets: gezondheid is voor iedereen
brede aanpak in dit plan voor zorgen dat mensen
belangrijk. Dat gaat over meer dan alleen gezond of
makkelijker gezonde keuzes maken. We willen dat
ziek zijn. Het draait om hoe goed je je voelt en of je
het vanzelfsprekend wordt om gezond te eten,
tevreden bent, of je doelen hebt en of je familie en
genoeg te bewegen en verslavende verleidingen
vrienden om je heen hebt.
te weerstaan. Dat Groningers weerbaar zijn en om kunnen gaan met tegenslagen die bij het
Als we zorg nodig hebben, willen we voor onszelf
leven horen. Dan hoeven mensen minder snel
en de mensen om ons heen, goede, betaalbare en
medicijnen te nemen of een beroep te doen op de
toegankelijke zorg. Het wordt steeds moeilijker om
zorg. We willen zorgprofessionals, mantelzorgers
dit voor elkaar te krijgen. Meer mensen hebben
en vrijwilligers ondersteunen, zodat ze goede zorg
zorg nodig, bijvoorbeeld omdat we ouder worden.
kunnen verlenen en dat ook met plezier doen.
Tegelijkertijd kunnen we niet genoeg mensen vinden om al die zorg te bieden. Als we niks doen, loopt de
We gaan onze samenwerking de komende jaren
zorg vast. Daarom moeten we allemaal, inwoners,
verbeteren en verdiepen. We delen onze ervaring
mensen uit de zorg, onderwijs en de overheid,
en kennis met de unieke gezondheidsdatabank
samenwerken aan een toekomstbestendige zorg.
die we hebben. We willen dat al onze inwoners gezond ouder worden, maar we hebben bijzondere
In dit regioplan van het netwerk Gezond Groningen
aandacht voor de meest kwetsbare mensen, die
staat hoe we dat samen met de inwoners gaan
door armoede of aardbevingsellende moeite
doen. Het klinkt makkelijker dan het is. De afgelopen
hebben om gezonde keuzes te maken. Samen
jaren zien we in Groningen eerder een beweging
maken we de zorg in Groningen klaar voor de
de andere, ongezonde kant op. Het gaat veel van
toekomst, voor alle Groningers.
ons allemaal vragen, want wondermiddelen bestaan niet. We moeten meer doen, met minder mensen
Netwerk Gezond Groningen
en minder geld. Dat lukt alleen als we allemaal bereid zijn om samen echt werk te maken van onze gezondheid.
2
3
Naar inhoudsopgave
Inhoudsopgave Gezonde Groningers, Gezonde Zorg
1
Voorwoord
3
Van regiobeeld en -visie naar regioplan
6
Regiobeeld: de Groningers en hun gezondheid
7
Grote gezondheidsverschillen Mentale gezondheidsproblemen Stijgende zorgvraag
Regiovisie: Gezonde Groningers, gezonde zorg
10
Regioplan: wat willen we bereiken?
12
Verkleinen van de gezondheidsverschillen Bevorderen van de mentale gezondheid Beperken van de zorgvraag Beheersen van de toenemende schaarste in het zorgaanbod Basisprincipes
Criteria
15
Actielijnen
16
1. Meer doen met beschikbare middelen
18
1. Regionaal ziekenhuislandschap 2. Groninger Kracht 3. Samenwerking in de keten
2. Meer preventie, welzijn en samenleving
22
3. Beschikbaarheid van data en monitoring
26
4. Professionals van de toekomst
28
5. Mentale gezondheid
30
Alleen samen met inwoners kunnen we de trend doorbreken
32
Burgerberaden over gezondheid en zorg
Financiering
33
Contact
34
Colofon
34
4
5
Naar inhoudsopgave
Van regiobeeld en -visie naar regioplan
het realiseren van onze ambitie. De regionale opgaven laten zien dat we de aanpak vooral ook moeten
Regiobeeld: de Groningers en hun gezondheid
zoeken buiten het zorg- en welzijnsdomein. De meeste
Eind juni 2023 hebben we als netwerk Gezond Groningen een regiobeeld gepubliceerd. In dit regiobeeld valt op
gezondheidswinst bereiken we immers door het bieden
dat de (gezondheids)verschillen in de regio groot zijn, dat het met de mentale gezondheid van de inwoners niet
Dit regioplan is tot stand gekomen onder
van bestaanszekerheid met passend werk, een veilig
goed gaat, de vraag naar zorg stijgt en de schaarste in het aanbod verder toeneemt. Onderstaande plaatjes uit het
verantwoordelijkheid van het bestuurlijk netwerk
huis en financiële middelen voor de basisbehoeften,
regiobeeld illustreren deze knelpunten.
Gezond Groningen. Gezond Groningen is het
plus een gezonde leefomgeving en gezond gedrag.
overkoepelende netwerk waarin betrokken partijen,
De scope van dit regioplan is dan ook breder dan het
in verschillende samenstellingen, samenwerken aan
Integraal Zorg Akkoord (IZA).
Levensverwachting in goede ervaren gezondheid bij geboorte 2020
alle opgaven die bijdragen aan de regiovisie die 1
we in 2022 met elkaar hebben vastgesteld. In deze
Dit regioplan heeft betrekking op de provincie
visie is de gezamenlijke ambitie geformuleerd om te
Groningen. De acute zorg valt buiten de scope van
streven naar Gezonde Groningers, Gezonde Zorg.
dit regioplan, omdat hiervoor de plannen gemaakt
We spraken daarbij af ons te focussen op een viertal
worden op de schaal van de drie noordelijke provincies
actielijnen waar later een vijfde aan is toegevoegd.
(ROAZ verband). Meer informatie over het ROAZ
Medio 2023 hebben we als netwerk een regiobeeld
plan is te vinden op de website Acute Zorg Noord
gepubliceerd waarin de grootste regionale uitdagingen
Nederland (AZNN); https://www.acutezorgnetwerk.nl/
in kaart zijn gebracht. Het regiobeeld heeft zich verder
huisacutezorgnetwerknoordnederland/
2
Prevalentie van aandoeningen in Groningen
doorontwikkeld tot onderliggend regioplan en geeft inzage in de belangrijkste prioritaire opgaven en de
Daar waar noodzakelijk of relevant zoeken we ook de
gezamenlijke afspraken hoe we deze opgaven gaan
bovenregionale samenwerking op. Mogelijkheden
aanpakken.
voor bovenregionale samenwerking zien we in
Bron: Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2018, RIVM, gemeentelijke verdeling RIVM
3
het versterken van innovatieve netwerken, onder De deelnemende organisaties aan Gezond Groningen
andere gericht op monitoring van gezondheid, beter
conformeren zich langjarig aan de vastgestelde
gebruik van gezondheidsdata, betrokkenheid van
ambitie, visie en doelstellingen. Zij spannen zich in
het bedrijfsleven bij gezondheid en innovatie in de
om dit ook als uitgangspunt te gebruiken bij nieuwe
zorg, versterken van burgerkracht in samen redzame
ontwikkelingen en nieuwe financieringsaanvragen,
gemeenschappen.
Bron: CBS, data bewerkt door het RIVM | 2020
Hoog risico op een angst- of depressiestoornis
Ontwikkeling personeelstekort sector Zorg & Welzijn Groningen 2021-2032: referentiescenario
bijvoorbeeld bij het NPG. Zie voor meer informatie over het netwerk Gezond Groningen; www.gezond-groningen.nl
Het regioplan is een dynamisch document waaraan we de komende jaren steeds concreter invulling geven en bijsturen waar nodig om onze ambities en doelstellingen te behalen. We sturen op basis van heldere criteria die we voor langere termijn vaststellen.
Bron: ABF research 2023
Het unieke aan Groningen is dat er diverse aanvullende regionale programma’s zijn die helpend kunnen zijn bij 1 Gezonde Groningers, Gezonde Zorg Regiovisie POG en Groningen Beter, 30 juni 2022 2 Regiobeeld provincie Groningen 2023, https://www.dejuistezorgopdejuisteplek.nl/regio/regiobeelden-/#groningen-regio-noord 3 Een voorbeeld van bovenregionale samenwerking is Hi!Noord. Hi!Noord faciliteert duurzame verbindingen, waardoor Noord-Nederland zich nationaal en internationaal kan profileren als een regio met innovatiekracht. Inzicht in de Noordelijke context blijft cruciaal voor doelgerichte interventies.
6
Bron: GGD Groningen, Gezondhiedsmonitor Volwassenen en Ouderen | 2022
7
Naar inhoudsopgave
Naast eerder genoemde knelpunten zijn er uiteraard nog veel andere onderwerpen die actueel zijn en aandacht
Bij oudere leeftijdsgroepen zien we vaak eenzaamheid
Stijgende zorgvraag
vragen. We hebben er als regio echter voor gekozen om focus aan te brengen en ons te richten op de volgende
die leidt tot minder mentale veerkracht. Voor de
Tevens zien we een stijgende zorgvraag, niet alleen
gezondheidsopgaven:
groep die in de productieve levensfase zit, is het
voor de behandeling van lichamelijke ziekten, maar
steeds belastend om op alle fronten aan de eisen
zeker ook voor psychisch lijden en voor de verzorging
Grote gezondheidsverschillen;
en verwachtingen van de samenleving te voldoen:
van kwetsbare ouderen. Dit leidt tot stijgende
2.
Veel mentale gezondheidsproblemen;
loopbaan, gezin, eigen ontwikkeling, zorgen
wachttijden in de zorg.
3.
Stijgende zorgvraag en
voor elkaar. Voor de inwoners met een lagere
4.
Toenemende schaarste.
sociaaleconomische positie is de onzekere financiële
Zeker voor kwetsbare groepen inwoners
situatie en het risico om in geldproblemen te raken
heeft de opeenvolging van crisissen: covid,
vaak belastend.
gaswinning, inflatie, energiearmoede, wooncrisis
1.
Een deel van de uitdagingen in Groningen is anders
Deze verschillen die bepaald worden door welvaart,
dan in de rest van het land. Zo zijn er relatief veel
afkomst of sociaaleconomische positie accepteren
Deze oorzaken laten zien dat we de aanpak vooral ook
zelfredzaamheid en mentale gezondheid. Vooral deze
gemeenten met financiële problemen, veel mensen
we niet langer. De komende jaren zetten we dan ook
moeten zoeken buiten het zorg- en welzijnsdomein.
stapeling en opeenvolging van klappen die mensen
met een lage sociaaleconomische positie, veel
maximaal in op het verkleinen van deze verschillen in
De meeste gezondheidswinst bereiken we immers
op moeten zien te vangen leiden tot negatieve
vergrijzing, langdurige sociaal-maatschappelijke
gezondheid. Hiermee sluiten we aan bij de nationale
door het bieden van bestaanszekerheid met passend
gezondheidseffecten en vervolgens tot een stijgende
gevolgen van de aardbevingen ten gevolge van de
gezondheidsdoelen (5 gezonde levensjaren erbij en
werk, een veilig huis en financiële middelen voor de
zorgvraag.
gaswinning en is er het onderscheid tussen Stad
een afname van de gezondheidsverschillen met 30%).
basisbehoeften, plus een gezonde leefomgeving en
en Ommeland. Tegelijkertijd is er de kracht van de
De verklaring voor deze (gezondheids)verschillen
gezond gedrag.
Groningers, de trots op onze nuchterheid en de
vinden we in een bevolking met steeds meer ouderen
gemeenschapszin om samen problemen aan te
en minder jongeren, veel inwoners met een lage
In verband met de grote problematiek rondom de
moeite om vacatures op te vullen, meer ouderen
pakken. Deze grote uitdagingen vragen om extra
sociaaleconomische positie, problemen op het gebied
mentale gezondheid van veel Groningers hebben we
en minder jongeren die instromen, een hoog
middelen. Onze regiovisie en het regioplan helpen om
van inkomen, schulden en armoede die vaak van
een apart regioplan Mentale gezondheid opgesteld.
ziekteverzuim en te veel uitstroom. Tevens zien we
alle partners te verbinden in die boodschap.
generatie op generatie overgaat.
Dit regioplan Mentale gezondheid is terug te vinden op
een ongelijke verdeling van dit schaarse aanbod
Grote gezondheidsverschillen
www.gezond-groningen.nl
door de provincie. En wat nu al moeilijk lukt, wordt
Ook de aardbevingsproblematiek heeft een grote
in de toekomst onmogelijk, door gebrek aan
In de regio zien we enerzijds de jonge en relatief
impact op de gezondheid van de inwoners van de
personeel, veel minder potentiële mantelzorgers
gezonde bevolking van de gemeente Groningen
regio. Verschillende onderzoeken laten zien dat de
(hoewel er binnen de gemeente Groningen ook
aardbevingsstress zich uit in een verhoogde kans
grote verschillen zijn tussen wijken). Anderzijds de
op gezondheidsklachten en een verhoogd risico op
Ommelanden, waar de gezondheid door een stapeling
psychische klachten.
van oorzaken veel minder goed is dan in de rest van
een sterk negatief effect op bestaanszekerheid,
Toenemende schaarste Binnen de zorg zien we schaarste aan personeel,
en vrijwilligers. Om nog langere wachttijden te
"Alleen samen met de inwoners kunnen we de trend doorbreken."
voorkomen en toegang tot zorg te behouden, vraagt dit om het versterken van de zelfredzaamheid van de inwoners. Tevens moeten we gaan investeren in gemeenschapskracht. Op een gelijkwaardige wijze
Nederland. Een inwoner van de gemeente Oldambt
Mentale gezondheidsproblemen
leeft gemiddeld 7 jaar korter in goede gezondheid
Met de mentale gezondheid van veel inwoners gaat
hiervoor de basis. Daarnaast moeten we het aanbod
dan een inwoner van Westerkwartier. 71 % van de
het niet goed. Zo is de mentale gezondheid van
van de zorg zorgvuldig verdelen over de regio om
inwoners van Westerkwartier ervaart een goede
onze jongeren de laatste jaren verslechterd. Deze
waar we kunnen de beschikbaarheid te borgen.
gezondheid. In Pekela is dat 57 %. Deze ongelijke
verslechtering vond plaats in een periode waarin
verdeling van de kansen op een gezond leven tussen
Nederland door de aanhoudende pandemie te
gemeenten zien we ook terug in de verschillen
maken had met diverse corona maatregelen, zoals
tussen de wijken en dorpen in dezelfde gemeente.
schoolsluitingen en lockdowns.
8
samenwerken van formele en informele zorg is
9
Naar inhoudsopgave
Als Groningers graag lang, gezond en gelukkig willen
belangrijkste doel. Dit streven leidt tot de ambitie om
leven, moet dat niet bedreigd worden door factoren
het sociale domein en het medische domein veel meer
uit de omgeving. Negatieve factoren als lawaai,
naar elkaar toe te laten bewegen. Daarbij gaan we uit
stof, luchtkwaliteit, maar ook de beschikbaarheid
van de leefomgeving van de inwoner.
van fastfood, ongezonde voeding, genotmiddelen nemen we weg met alle middelen die ons daarvoor
Een trendbreuk is nodig
ter beschikking staan. Positieve, beschermende
Om dit gedeelde streven van ‘Gezonde Groningers,
factoren zoals een omgeving die uitdaagt tot bewegen,
Gezonde Zorg’ te realiseren is een beweging
ontmoeten en ontplooien voegen we toe waar dat
van zorg naar gezondheid nodig. Een belangrijk
kan en samen werken we aan vraagstukken over
onderwerp daarbij is het versterken van en investeren
bestaanszekerheid.
in zelfredzaamheid en gemeenschapskracht. Onze ambitie maakt het noodzakelijk dat alle partijen op het
Burgerparticipatie is hierbij van wezenlijk belang. Het
gebied van gezondheid, welzijn en zorg met elkaar, met
helpt ons bij de vraag of we de goede dingen doen
inwoners en andere sectoren, de grote uitdagingen
en het vergroot de betrokkenheid en deelname aan
oppakken. En dan niet, zoals we vaak zagen, in
initiatieven. We gaan dit dan vooral ook toetsen bij de
de vorm van kleinschalige pilots en kortlopende
Groningers zelf: wat betekent gezond zijn voor hen?
experimenten, maar een full scale transformatie. Net
Wat hebben zij nodig van hun (leef)omgeving? En
zoals de landelijke akkoorden alle partijen bij elkaar
welke bijdrage kunnen zij zelf leveren om gezond te
hebben gebracht, geeft dit regioplan het urgentiebesef
blijven?
om over de grenzen van organisaties, sectoren en domeinen heen vol in te zetten op meer gezonde
Gezonde Zorg
jaren voor alle Groningers. De beweging die we als
Wat verstaan we onder gezonde zorg? De zorgvraag
regio willen maken van zorg naar gezondheid slaagt
is hoog en die zal voorlopig hoog blijven. Als er zorg
alleen als we die verandering ook samen inzetten met
nodig is, moet die beschikbaar, bereikbaar, toegankelijk
de (toekomstige) zorgprofessionals en de instellingen
en betaalbaar zijn. Wel willen we zoveel
die de toekomstige beroepsbeoefenaren opleiden
Regiovisie: Gezonde Groningers, gezonde zorg
mogelijk voorkomen dat mensen te veel, niet passende
(onderwijs) tot vitale medewerkers.
een pil”. Dat betekent: demedicaliseren, normaliseren
We moeten ons hierbij niet beperken tot het medisch
Onze gedeelde ambitie
en collectiveren. Is de zorgvraag een feitelijke vraag of
en sociaal domein, maar zorgen voor wezenlijke
zit er een bredere vraag achter de vraag?
verbeteringen in alle levensgebieden die bij kunnen
of onnodige zorg krijgen. “Niet alles is op te lossen met
In het netwerk Gezond Groningen streven we naar
gaat over kwaliteit van leven, over zo lang mogelijk
gezonde Groningers die, als dat nodig is, toegang
gelukkig zijn. Gelukkige mensen leven gezonder en
hebben tot gezonde zorg. Het is de wens om hierbij
blijven langer gezond. Regie hebben op het eigen
In plaats van het leveren van medische zorg is het soms
dan ook een dringend beroep op de gehele provincie,
zo hecht mogelijk samen te werken om zorg en
leven en om kunnen gaan met de eigen beperkingen
beter om mensen perspectief te bieden, onderdeel van
ook buiten de zorg- en welzijnssector, om ons te
gezondheid in Groningen beschikbaar, toegankelijk en
en tegenslagen zijn belangrijke kwaliteiten. Ertoe
de samenleving te laten zijn. Zowel met de patiënt als
ondersteunen deze ambitie te realiseren. We kunnen
betaalbaar te houden.
doen, sociale steun, meetellen in de samenleving,
met de familie en het netwerk daaromheen gaan we
het immers niet alleen.
gehoord en gezien worden zijn invloedrijke en
het gesprek aan over wat ze samen willen, wat kwaliteit
Positieve gezondheid; Gezonde Groningers
beschermende factoren. Randvoorwaarden zijn een
van leven in relatie tot de zorgvraag betekent. Wat
Wat betekent gezond zijn? Gezondheid gaat verder
gezonde leefomgeving, kansengelijkheid en voldoende
levert een medische behandeling op voor de manier
dan niet ziek zijn. Gezondheid is zorgeloos, met niet
bestaanszekerheid.
waarop een patiënt wil leven? Het leveren van zorg
al te veel hinder, door het leven gaan. Gezondheid
dragen aan een gezond leven. Als netwerk doen we
en ondersteuning van maximale waarde is daarbij ons
10
11
Naar inhoudsopgave
Regioplan: wat willen we bereiken?
Bevorderen van de mentale gezondheid
alleen als dataverzameling, maar vooral ook om van elkaar te leren en samen te ontwikkelen.
De hoofdambities uit het regioplan Mentale
Dat betekent ook dat we nog niet alle hoofdindicatoren
gezondheid weerspiegelen ons gezamenlijk lef en de
op een rij hebben. De monitoring van onze ambities
We hebben er als regio voor gekozen om focus aan
ervaren urgentie. Die impact die we willen hebben, is
wordt nog uitgewerkt, in samenspraak met actielijn
te brengen en ons te richten op de vier regionale
een betere mentale gezondheid van alle Groningers.
3. We zien wel al een aantal hoofdindicatoren die we
gezondheidsopgaven. Iedere opgave kent een eigen
Dat uit zich in de volgende ambities voor de hele
kunnen gebruiken, hoewel die (deels) meer cliënt- dan
ambitie, de stip op de horizon. Natuurlijk willen we dat
populatie:
poplulatiegericht zijn:
(gezondheids)doel zo snel mogelijk behalen, maar de
•
4
gezondheidsachterstanden die grote groepen inwoners vanaf hun geboorte hebben opgelopen, verdwijnen
•
niet meer. Daarom achten we het reëel dat hier een generatie (25 jaar) overheen gaat. Onze stip op de
•
horizon leggen we daarom op 2050.
Verkleinen van de gezondheidsverschillen
Meer geluk en gezondheid voor Groningers met psychische kwetsbaarheid;
•
Quality of Life Index
Meer werkplezier in het Groningse ecosysteem
•
Mental Health Quality of Life
voor mentale gezondheid;
•
Ervaren gezondheid
Meer juist aanbod op de juiste plek en op het juiste
•
Ervaren leefbaarheid
moment;
•
Maatschappelijke participatie
•
Minder instroom in specialistische GGZ;
•
Gebruik psychofarmaca
•
Meer heel vroege inzet op weerbaarheid en
•
Functionele Remissie Tool (EPA doelgroep)
positieve gezondheid.
•
Psychopathologie (Lifelines)
•
Treeknormen (wachttijden)
De stip op de horizon voor 2050 is: De inwoners in de provincie Groningen hebben hetzelfde aantal gezonde
Voor de monitoring van deze impact en ambities
jaren en dezelfde levensverwachting als het Nederlands
kiezen we een populatiegerichte benadering . Want
Beperken van de zorgvraag
gemiddelde (data CBS/RIVM).
hoewel individuele uitkomsten van symptoomreductie,
De stip op de horizon voor 2050 is: De totale medische
zoals symptoomernst, verbeteringspercentages en
zorgvraag (gecorrigeerd voor populatiekenmerken)
Voor de kortere termijn (eind 2027) vertalen we dit
remissie, waardevolle inzichten geven in de effectiviteit
is met 30 % gedaald ten opzichte van 2023 (data
naar de volgende doelstellingen waarbij het regiobeeld
van interventies, zeggen ze nog onvoldoende over
Regiobeeld 2023).
2023 het uitgangspunt is:
de algehele kwaliteit van het Groningse ecosysteem
•
Eind 2027 zijn de regionale verschillen in
voor mentale gezondheid. We willen werken aan een
Voor de kortere termijn (eind 2027) vertalen we
levensverwachting verminderd met 2 jaar (data
benadering die patronen van het gebruik van ons
dit naar de volgende doelstellingen waarbij het
CBS/RIVM);
aanbod in kleine gebieden analyseert.
Regiobeeld 2023 het uitgangspunt is:
•
•
•
Eind 2027 zijn de regionale verschillen in gezonde
In 2027 is de medische zorgvraag per inwoner,
levensjaren verminderd met 5 jaar (data CBS/
Deze monitoring organiseren we in samenhang en
gecorrigeerd voor populatiekenmerken5, met 10
RIVM);
is een bouwsteen in het Groningse ecosysteem.
% gedaald ten opzichte van de zorgvraag in 2023
Eind 2027 is het percentage Groningers dat de
Naast een klein aantal uitkomstindicatoren
eigen gezondheid en de kwaliteit van leven als
op populatieniveau willen we daarbij ook
‘goed’ waardeert minstens even hoog als het
procesinformatie, zoals aantal gesprekken Positieve
Nederlands gemiddelde (data Gezondheidsmonitor
Gezondheid of aantal verwijzingen, en verhalen vanuit
Volwassenen en Ouderen, GGD).
het inwonersperspectief en ervaringsdeskundigheid
instroom in het sociale domein en dit gaan we dan
gebruiken. We zien monitoring als een hulpmiddel
ook monitoren. IN Q1 en Q2 van 2024 wordt dit
om de beweging aan te jagen. We gebruiken het niet
verder geconcretiseerd.
(data Vektis); •
In 2027 is het aantal cliënten in de GGZ met 10% gedaald ten opzichte van 2023 (data ZINl/Vektis).
•
Hierbij hebben we ook oog voor het effect op de
4 Zie ook het regioplan mentale gezondheid het hoofdstuk Overkoepelende ambities en hoofdindicatoren. Het regioplan mentale gezondheid is te vinden op www.gezond-groningen.nl 5 We corrigeren voor het toenemende aantal ouderen en de toenemende zorgvraag doordat we ouder worden.
12
13
Naar inhoudsopgave
Criteria
Beheersen van de toenemende schaarste in het zorgaanbod
Basisprincipes
De stip op de horizon voor 2050 is:
hanteren we een aantal basisprincipes:
Om deze ambitie waar te maken en doelstellingen
We zullen meer de verbinding moeten zoeken met
de toegankelijkheid van de zorg in de gehele regio is
•
We transformeren verantwoord. Daarmee
te realiseren werken we in een vijftal actielijnen. Alle
organisaties buiten de zorg- en welzijnssector, denk bij
bedoelen we dat we oog hebben voor de impact
plannen in de 5 actielijnen worden eerst getoetst aan
voorbeeld aan de effecten van goede huisvesting en
van de transformatie op de continuïteit van de
de hand van drie criteria. Dit helpt ons focus te houden
een fijne leefomgeving. Als levensloopbestendig wonen
geboden zorg en ondersteuning.
en onze beperkte middelen en menskracht maximaal te
en zorgzame gemeenschappen de norm zijn, kunnen
Bij de realisatie van onze ambitie en doelstellingen
binnen de dan geldende Treeknorm. Voor de kortere termijn (eind 2027) vertalen we dit naar de volgende doelstellingen waarbij het regiobeeld
We transformeren samen met de inwoners,
laten renderen. Dit kan daarmee ook betekenen dat we
ouderen met een zorgvraag langer in hun vertrouwde
2023 het uitgangspunt is:
onderwijs en uitvoerend (zorg)professionals. We
stoppen met bepaalde projecten/ programma’s omdat
omgeving blijven wonen en is er minder of pas in een
•
Het personeelstekort in Zorg en Welzijn is in
consulteren hen, waar mogelijk vooraf, onder
de impact die ze hebben op het behalen van onze
latere fase professionele zorg nodig.
2027 niet hoger dan in 2023, wat betekent dat
andere via burgerraden en het netwerk Gezond
gezamenlijke ambitie te klein is. De concretisering van
Groningen.
alle plannen in de actielijnen zijn hiermee dienend aan
Collectiveren
Daar waar transformatie leidt tot verschuiving van
onze overall ambitie.
Het draagt bij aan collectiveren van de zorg en het
•
de uitstroom inclusief pensionering volledig is gecompenseerd (data ABF Research); •
•
•
Het ziekteverzuim in Zorg en Welzijn is in 2027
zorg en/of ondersteuning naar een ander domein
gelijk of lager dan het Nederlands gemiddelde
vindt tijdig afstemming plaats met alle partijen.
streven naar de beste gezondheid voor alle inwoners
(data Zorgplein Noord);
Het draagt bij aan normaliseren van de zorg/het welzijn
samen, dat we ons inzetten voor een gezonde
In 2027 is er een evenredige en passende
van mensen. Normaliseren betekent dat we ervan
samenleving waarbij wederkerigheid en van betekenis
uitgaan dat er voor gezondheid, zowel lichamelijk
zijn voor elkaar belangrijke uitgangspunten zijn. We
als geestelijk, niet één standaardnorm is. Er zijn
zetten in op groepsgerichte en algemeen toegankelijke
lichamelijke ongemakken die komen met de jaren, er
ondersteuning tenzij individuele ondersteuning
is psychisch leed dat nu eenmaal bij het leven hoort,
noodzakelijk is. Omdat mensen en middelen in de
en niet een psychische ziekte is die om behandeling
zorg schaars zijn, zullen we keuzes moeten maken.
vraagt.
Niet alles kan altijd voor iedereen. We accepteren dat
spreiding van zorg(aanbieders) voor alle inwoners
"Alleen met interventies op het gebied van gezondheid, zorg en welzijn gaan we onze ambitie niet bereiken. Positieve ontwikkelingen van de regionale economie, werkgelegenheid en een goed voorzieningenniveau zijn noodzakelijk."
over de regio (data Regiobeeld 2023); •
welzijn van mensen. Collectiveren betekent dat we Normaliseren
Het aantal dorpen/wijken waar informele zorg wordt georganiseerd door een burgerinitiatief is in 2027 verdubbeld ten opzichte van 2023 (data VGD/Zorgzame Dorpen).
er individuen zijn waarvoor de individuele zorg en Demedicaliseren
ondersteuning minder wordt, wat ten gunste komt aan
Het draagt bij aan demedicaliseren van de zorg en
het collectieve aanbod en de gemeenschap. Alleen
het welzijn van mensen. Demedicaliseren betekent
dan kunnen we onze doelstellingen behalen. Het
dat niet voor elke vraag om zorg of ondersteuning
stimuleren van passende hybride en digitale zorg is
een medische diagnose en/of behandeling (meer)
hierbij ondersteunend. Dit betekent passende digitale
nodig is. Als de klachten materiële oorzaken kennen,
zorg waar het kan, fysieke zorg wanneer dit moet of
veroorzaakt wordt door omgevingsfactoren of door
een mix van digitale en fysieke zorg. Daarbij hebben
ongezond gedrag, lost medisch handelen weinig tot
we nadrukkelijk aandacht voor de (on)mogelijkheden
niets op en zal het eerder afleiden van het aanpakken
die onze inwoners hebben als het gaat om het gebruik
We zijn ons ten zeerste bewust dat we met alleen
van de werkelijke oorzaken. Daarom laten we ons
van digitale zorg.
interventies op het gebied van gezondheid, zorg en
leiden door de principes van positieve gezondheid.
Voor deze doelstellingen geldt dat Q1 en Q2 van 2024 in het teken zullen staan van verdere concretisering naar KPI’s. Deze KPI’s zijn gekoppeld aan de interventies die we hebben geprioriteerd uit de longlist in de actielijnen en bijdragen aan onze doelstellingen en ambities. Voor de validatie van onze doelstellingen en KPI’s zullen we deskundigen op het gebied van gezondheidseconomie raadplegen.
welzijn onze ambities niet gaan bereiken. Positieve ontwikkeling van de regionale economie en werkgelegenheid en een goed voorzieningenniveau is hiernaast noodzakelijk, waarmee iedere inwoner voldoende bestaanszekerheid kent en de kans heeft om zijn of haar ontwikkelingspotentieel ten volle te benutten. 14
15
Naar inhoudsopgave
Actielijnen Dit regioplan is opgebouwd langs de 5 actielijnen van het netwerk Gezond Groningen waarbij iedere actielijn eigen doelen heeft vastgesteld die bijdragen aan onze overall ambitie en de vier opgaven. De actielijnen zijn: Actielijn 1, Meer doen met beschikbare middelen6
werken we aan een zorgzame samenleving waarin
richt zich op de toenemende zorgvraag en de
passende zorg in voldoende mate beschikbaar is
schaarste in de zorg. Actielijn 1 heeft de focus op de
en blijft voor wie het nodig heeft. Dit doen we in het
beschikbaarheid van passende zorg en is aanjager van
onderwijs, door aandacht te besteden aan amplitie
de transformatie in de zorg die hiervoor noodzakelijk is
en vitaliteit in de opleiding van professionals, als in de
met de focus op demedicaliseren en normaliseren.
werkomgeving. Die werkomgeving moet aantrekkelijk zijn om in te gaan en blijven werken, oog hebben voor
Actielijn 2, Meer preventie, welzijn en samenleving
de vitaliteit, het werkgeluk van de medewerkers en
(inclusief omgeving) richt zich op het verkleinen van
toekomstbestendige competenties ontwikkelen voor de
de gezondheidsverschillen. Actielijn 2 zet zich in voor
organisatie en de medewerkers.
meer gezonde jaren voor alle Groningers en werkt daarom aan een gezonde basis, het gemakkelijk maken
Actielijn 5, Mentale gezondheid richt zich op het
van gezond gedrag en aan een gezonde leefomgeving
volledige spectrum van mentale gezondheid, van
met de focus op collectiveren en normaliseren.
universele preventie tot cruciale en verplichte zorg met de focus op demedicaliseren, normaliseren en
Actielijn 3, Beschikbaarheid van data en monitoring
collectiveren.
is ondersteunend aan de overige actielijnen. Actielijn 3 zorgt voor de beschikbaarheid en bruikbaarheid
Binnen deze actielijnen is reeds gekozen voor een
van zorg- en gezondheidsdata om te kunnen sturen
aantal programma’s, projecten en interventies, de
op de acties die voortvloeien uit de overige actielijnen
zogenaamde longlist (zie figuur 1). Deze zullen nog
en de impact ervan zichtbaar te maken. Tevens vindt
moeten worden geprioriteerd aan de hand van
in actielijn 3 de monitoring van het proces van de
de genoemde drie criteria. Dit kan daarmee ook
uitvoering van dit regioplan plaats. De opbrengsten in
betekenen dat we stoppen met bepaalde programma’s
actielijn 3 zijn bedoeld voor inwoners, professionals,
of interventies of dat een aanscherping van de plannen
beleidsmakers en onderzoekers en de leeromgevingen
noodzakelijk is.
waar zij deel van uitmaken.
1. Meer doen met beschikbare middelen • Regionaal ziekenhuislandschap • Groninger Kracht • Samenwerking in de keten
2. Meer preventie, welzijn en samenleving • Ketenaanpakken Gala • Preventie programma Jeugd • Veilige en gezonde leefomgeving • Aanpak armoede • Vitaal Groningen
3. Beschikbaarheid van data en monitoring • Beschikbaarheid van gezondheids- en zorgdata • Zorgvraag sturen met data • Effectiviteit van aanpak meten • Monitoring van het proces
4.Professionals van de toekomst • Maximaal benutten huidig personeel • Verminderen uitstroom • Bevorderen doorstroming • Vernieuwende aanpak instroom
Voor een aantal programma’s of projecten geldt dat Actielijn 4, Professionals van de toekomst
er al een aanvraag loopt of geschreven gaat worden
is ondersteunend aan de overige actielijnen en richt
voor transformatiegelden vanuit het IZA (middels een
zich tevens op de schaarste in het aanbod. Actielijn
snelle toets), voor anderen geldt dat de financiering
4 heeft de focus op de beschikbaarheid van vitale,
van de plannen op een andere manier zal worden
gemotiveerde en competente (zorg)professionals,
gerealiseerd.
mantelzorgers en vrijwilligers die helpen bij het demedicaliseren en het normaliseren. Daarmee
5. Mentale gezondheid
• Preventie • Werken aan herstel • Juiste zorg op de juiste plek • Cruciale zorg beschikbaar houden
6 De activiteiten gericht op mentale gezondheid zijn opgenomen in het regioplan ‘Mentale gezondheid’. Dit regioplan is te vinden op www.gezond-groningen.nl
16
17
Naar inhoudsopgave
1. Regionaal ziekenhuislandschap
Gastro Enterologische chirurgie (aanbod
In dit programma zetten de regionale ziekenhuizen
behouden)
en zorgverzekeraars zich gezamenlijk in voor de
Binnen dit project wordt nagegaan hoe deze zorg
toegankelijkheid en betaalbaarheid van passende zorg
geconcentreerd en gespreid kan worden over de
binnen het ziekenhuis waarin demedicaliseren een
ziekenhuizen in de regio om aan de volumenormen
prominente plek heeft. De focus ligt nu op de volgende
te voldoen, maar ook te behouden voor de regio.
interventies:
Daarnaast is er focus op samen beslissen om niet alles te doen wat technisch mogelijk is, maar vooral ook uit
Beweegzorg Noord; (zorgvraag afbuigen)
te gaan van de waarde voor de patiënt.
Binnen Beweegzorg Noord gaan fysiotherapeuten, huisartsen, orthopeden, ziekenhuizen en
2. Groninger Kracht
zorgverzekeraars samen aan de slag om de zorg voor
Groninger Kracht is de visie van de 16 samenwerkende
patiënten met klachten aan het bewegingsstelsel
ouderenorganisaties om inwoners zo lang mogelijk
(artrose) duurzaam te verbeteren en vooral te
vitaal en zelfstandig ouder te laten worden in de
demedicaliseren.
eigen omgeving, waar men actief deelneemt aan de gemeenschap en zich van betekenis voelt, ook als een
HartNet; (aanbod behouden)
inwoner afhankelijk wordt van ondersteuning of zorg.
Wanneer het niet meer mogelijk is dat patiënten door
Hiermee formuleren we een passend antwoord op de
de huisarts worden behandeld, is het uitgangspunt dat
toenemende vergrijzing in onze regio, en verhogen we
patiënten die hartzorg in de 2e of 3e lijn nodig hebben,
de kwaliteit van leven van kwetsbare ouderen.
zo dicht mogelijk bij huis worden behandeld. Dus; in
Er is nu gekozen voor de volgende interventies:
het dichtstbijzijnde ziekenhuis wanneer dat kan en in
1. Meer doen met beschikbare middelen In actielijn 1, gericht op meer doen met beschikbare middelen, kennen we drie programma’s met de volgende interventies7. Met deze interventies streven we ernaar om te demedicaliseren, stepped care te organiseren en de beschikbare behandelcapaciteit te vergroten door spreiding en concentratie. Op deze manier willen we de stijgende zorgvraag afbuigen en het zorgaanbod behouden. Dit alles om de toegankelijkheid van zorg duurzaam te borgen in de regio.
het UMCG als er een hartoperatie of andere complexe
Versterken van zorgzame gemeenschappen;
behandeling nodig is. Cardiologen uit de 2e en 3e
We stimuleren en versterken zorgzame
lijn zijn samen met (kader)huisartsen betrokken in het
gemeenschappen; waarin mensen naar elkaar om
kernteam Hartzorg Groninger Huisartsen Coöperatie
kijken en voor elkaar zorgen. Waar vitale én kwetsbare
voor het ontwikkelen en implementeren van regionale
ouderen een plek hebben in de samenleving en
zorgpaden hartzorg tussen de 1e en 2e lijn. Dit laatste
zij actief deelnemen en van betekenis zijn voor de
onderwerp valt onder het programma ‘Samenwerken
gemeenschap. We sluiten aan bij de kracht van de
in de keten’.
gemeenschap en de initiatieven die er al zijn.
Plastische Chirurgie (zorgvraag afbuigen en
Versterken van vakbekwame medewerkers en
aanbod behouden)
vergroten van het werkplezier;
Binnen dit project werken de ziekenhuizen in de regio
Vakbekwame zorgmedewerkers zijn het hart
samen met de zorgverzekeraars om de lange wachttijd
van de Groninger ouderenzorg. Wij faciliteren
op hand en pols zorg met 50% te reduceren door
zorgmedewerkers om vanuit passie en expertise
middel van stepped care, spreiding en concentratie.
hun vakmanschap uit te oefenen. We verbinden medewerkers over organisaties en domeinen heen. We bouwen door op de goede stappen die we in de regio gezet hebben zoals de goede verbinding tussen onze
7 De programma’s met de focus op mentale gezondheid zijn onderdeel van het regioplan Mentale gezondheid. Dit plan is te vinden op www.gezond-groningen.nl
18
organisaties en het onderwijs.
19
Naar inhoudsopgave
Inzet mogelijkheid van zorgtechnologie;
Koploperregio ‘een thuis voor iedereen’.
Beweegzorg Noord;
Implementatie van ACP;
Zorgtechnologie ondersteunt het welbevinden en
Vanuit Gezond Groningen nemen bestuurders uit
Binnen Beweegzorg Noord gaan fysiotherapeuten,
Sinds december 2022 is het digitale ACP-formulier
de zelfstandigheid van ouderen. Het ondersteunt
de zorg en maatschappelijke opvang deel in de
huisartsen, orthopeden, ziekenhuizen en
geïmplementeerd in het registratiesysteem van de
het werkplezier van medewerkers door het werk
stuurgroep van de Koploperregio ‘een thuis voor
zorgverzekeraars samenwerken om de zorg voor
huisartsen. Dit is het middel om in te vullen tijdens een
makkelijker en veiliger te maken. We bouwen door op
iedereen’. Hiermee garanderen we een goede
patiënten met klachten aan het bewegingsstelsel
gesprek over behandelwensen en behandelgrenzen
de goede stappen die we in de regio gezet hebben en
koppeling van de huisvestingsvraag en de woningmarkt
(artrose) duurzaam te verbeteren. Binnen
met de huisarts en zorgt ervoor dat de zorg beter
bouwen dit komende jaren verder uit.
voor aandachtsgroepen met de ontwikkelingen in
‘samenwerken in de keten’ richten we ons op de
aansluit bij de wensen van de patiënt. Een vervolgstap
de zorgvraag van deze groepen inwoners, met name
implementatie van het stepped care programma in
in ACP is het implementeren van het ontwikkelde
Stevige positionering van de V&V in het (acute)
ouderen, zoals in het opstellen van lokale en regionale
de 1e lijn, communicatie en een bewonerscampagne.
stappenplan Voorbereiding laatste levensfase. Het
zorgnetwerk;
woonzorgvisies.
Het streven is dat er Q2 van 2024 een stepped care
Netwerk Palliatieve Zorg Groningen gaat hiermee
programma artrose is ontwikkeld en geïmplementeerd.
aan de slag, niet alleen bij de huisartsen maar ook bij
Vanuit onze positie als expert op het gebied van ouderenzorg vervullen we onze rol in het netwerk.
3. Samenwerking in de keten
Proactief zetten we ons in om juiste zorg op de juiste
In dit programma ligt de focus op de beschikbaarheid
Passende zorg;
plek te organiseren in samenwerking met huisartsen,
van passende zorg in de 1e lijn. Dit ter voorkoming
Binnen ‘Passende zorg’ wordt de regionale transmurale
ziekenhuizen en andere organisaties. We bouwen door
van oplopende wachttijden in de ziekenhuiszorg en
samenwerking gestimuleerd en worden verwijscriteria
Integraal capaciteitsmanagement ‘beter op de
op de goede stappen die we in de regio gezet hebben
onnodige opnames. In dit programma is nu gekozen
tussen de 1e en 2e lijn vastgesteld en bewaakt.
been’;
op het delen van onze expertise in de eerste lijn, het
voor de volgende interventies:
andere sectoren die ACP toepassen (VVT instellingen/ ziekenhuizen/wijkverpleging).
Het project herkenbare en aanspreekbare Chronische nierschade;
wijkverpleging in de wijk sluit aan op het al lopende
het ontwikkelen van ambulante geriatrische teams in
Antistolling;
Het maken en implementeren van transmurale
project ‘Beter op de been’ (capaciteitsmanagement
de regio.
Al geruime tijd lopen er in de regio gesprekken
afspraken rondom chronische nierschade tussen de
tussen ziekenhuizen en wijkverpleging).
over het borgen van de controles voor patiënten
huisartsen en ziekenhuizen.
door ontwikkelen van de geriatrische revalidatiezorg en
Kernteam hartzorg GHC.
Stevige positionering van de wijkverpleging in het
die behandeld worden met antistollingsmedicatie.
netwerk.
Inmiddels is er een werkgroep actief waarin OZG,
Toegankelijke oogzorg;
In afstemming met cardiologen en HartNet is het
We zetten in op een krachtige wijkverpleging om
UMCG, Martini ziekenhuis, Groninger Huisartsen
Om de toegankelijkheid van de oogzorg in de regio te
uitgangspunt dat patiënten die hartzorg nodig hebben,
inwoners te ondersteunen om zo lang als het kan
Coöperatie (GHC) en Apothekers Coöperatief
verbeteren, worden er 1e lijns oogheelkundige centra
zo dicht mogelijk bij huis worden behandeld. Dus bij
zelfstandigheid te behouden en thuis te blijven wonen.
Groningen (ACG) vertegenwoordigd zijn. De
opgezet in samenwerking met optometristen, (kader)
de huisarts wanneer dat kan, in het dichtstbijzijnde
Dat doen we samen met onze netwerkpartners. In de
werkgroep ontwikkelt een voorstel hoe deze controles
huisartsen en oogartsen.
ziekenhuis wanneer dat moet en in het UMCG als er
driehoek wijkverpleging, huisarts en sociaal domein
ingebed kunnen worden door met name de apotheek
kijken we samen met de inwoner en zijn of haar
en de huisarts hier een rol in te geven. Goede controle
De verwachting is dat in Q4 van 2023 een aanvraag
nodig is. Het streven is om, in afstemming tussen 1e en
naasten wat het nodig is om de kwaliteit van leven,
op medicatietrouw en het voorkomen van complicaties
voor een snelle toets zal worden ingediend
2e lijn, te komen tot het ontwikkelen en implementeren
liefst zo lang mogelijk in de eigen omgeving als dat
zoals het krijgen van ernstige bloedingen (b.v. een
om daarmee in aanmerking te komen voor de
van een zorgpad ‘Pijn op de borst en/of palpitaties’.
kan, te behouden. Daarvoor is het van belang vooruit
bloeding in het hoofd, buik of spier, die leiden tot
transformatiegelden. Het streven is dat er in Q2 van
te kijken naar de zorg, informeel en zo nodig formeel,
bloedtransfusie, ziekenhuisopname, operatie of
2024 twee 1e lijns oogheelkundige centra operationeel
die hier in de toekomst voor nodig is en hierin met
overlijden) is belangrijk. Het streven is om te komen tot
zijn.
elkaar tijdig de goede keuzes te maken.
het ontwikkelen en implementeren van een zorgpad
een hartoperatie of andere complexe behandeling
‘Antistolling’.
20
21
Ketenaanpak Kansrijke start
materiële drempels zijn voor inwoners om te gaan
Hiermee zorgen we voor een eenduidige provinciale
bewegen.
aanpak in de geboortezorgketen en in de aangeboden interventies. Daarmee creëren we gelijke kansen
Ketenaanpak valpreventie voor ouderen
voor kinderen vanaf de start, ongeacht waar je
De Ketenaanpak Valpreventie richt zich op
wieg staat. Dat doen we ook door het activeren van
thuiswonende ouderen vanaf 65 jaar. De Ketenaanpak
beschermende factoren voor kinderen. Beschermende
bestaat uit 4 stappen die gericht zijn op het opsporen
factoren zijn: onvoorwaardelijke liefde van ouder/
van ouderen met een verhoogd valrisico, het screenen
verzorger, wonen in een schoon en veilig thuis met
op valrisicofactoren (valanalyse), het aanbieden
voldoende eten, het volgen van goed onderwijs,
van interventies en de doorstroom naar structureel
structuur en routine hebben, je ontwikkelen door te
beweegaanbod. Voor ouderen met een laag valrisico
spelen met andere kinderen.
bieden we een passend aanbod aan laagdrempelige beweegactiviteiten, waar gezondheid, bewegen en
Ketenaanpak Welzijn op recept
8
sociaal contact samengaan.
Door de ketenaanpak Welzijn op Recept in de hele regio te implementeren, willen we patiënten met
Tijd voor Toekomst
(psycho)sociale en/of materiële problematiek effectief
Tijd voor Toekomst is een programma dat
doorgeleiden naar het sociaal domein, waar onder
inzet op kansengelijkheid voor kinderen in de
andere Welzijn op Recept als interventie wordt
basisschoolleeftijd. Het programma vergroot de
aangeboden. Dit is een vorm van demedicaliseren.
gezondheidsvaardigheden van kinderen op het gebied van bewegen, voedsel, leefstijl, mentale weerbaarheid.
Ketenaanpak Overgewicht en obesitas bij kinderen
Hiermee verbetert het toekomstperspectief voor alle
Met de ketenaanpak voor kinderen met overgewicht
kinderen in de regio. Dat is vooral van belang in de
en obesitas willen we de trend dat er steeds
delen van Groningen die achterblijven qua brede
meer kinderen zijn met overgewicht en obesitas
welvaart.
ombuigen. Daarvoor zullen we onder andere
•
(en hun ouders) om meer te bewegen. Ze
leveren en meer te bewegen door de stap te zetten
maken kennis met verenigingen en clubs in hun
naar sportverenigingen en het bieden van een
omgeving.
laagdrempelig beweegaanbod. Fondsen voor inwoners
2. Meer preventie, welzijn en samenleving In actielijn 2, gericht op preventie, welzijn, samenleving en de gezonde leefomgeving, werken we samen aan de ketenaanpakken vanuit het GALA en een aantal reeds bestaande activiteiten zoals Tijd voor Toekomst, Platform Mentaal Gezond Groningen en het Leernetwerk Gezonde Leefomgeving Groningen. Daarnaast willen we een aantal preventieve activiteiten opstarten. Hieronder volgt een korte weergave van de interventies.
Via Tijd voor Toekomst stimuleren we kinderen
kinderen en hun ouders stimuleren om gezonder te
•
Tijd voor Toekomst zorgt voor het activeren
met een laag inkomen richten we zo in dat er geen
van beschermende factoren voor kinderen.
materiële drempels zijn voor kinderen om te gaan
Beschermende factoren zijn: onvoorwaardelijke
bewegen.
liefde van ouder/verzorger, een beste vriend(in) hebben, een mentor/vertrouwenspersoon hebben
Ketenaanpak GLI bij overgewicht en obesitas van
buiten het gezin, onderdeel zijn van een (sociale)
volwassenen
groep, vrijwilligerswerk of op een andere manier
Naast het aanbieden van de GLI willen we een ruimere
bijdragen aan de gemeenschap, fysiek actief zijn
groep volwassenen (met overgewicht) stimuleren om
en/of een sport beoefenen, wonen in een schoon
gezonder te leven en meer te bewegen door de stap te
en veilig thuis met voldoende eten, het volgen van
zetten naar sportverenigingen en het bieden van een
goed onderwijs, structuur en routine hebben, een
laagdrempelig beweegaanbod. Fondsen voor inwoners
hobby hebben.
met een laag inkomen richten we zo in dat er geen 22
8
Ketenaanpak Welzijn op Recept wordt een onderdeel van actielijn 5 Mentale Gezondheid.
Naar inhoudsopgave
Platform Mentaal Gezond Groningen9
Aanpak armoede en gezondheidspotentieel
uitvoeringsorganisaties die regelingen toegankelijk
Bovenstaande activiteiten worden ondersteund door
Het doel van dit programma is het verbeteren van
De aanpak van armoede in relatie tot
maakt voor iedereen, ook voor mensen met
een meerjarige gefundeerde onderzoekslijn en een
de mentale gezondheid van de Groningers en in het
gezondheidspotentieel is urgent. Dit zien we terug
minder digitale vaardigheden, laaggeletterden en
regionaal leernetwerk. Dit doen we zodat we leren
bijzonder de jongeren.
in het Regiobeeld, de paragraaf gezondheid van
anderstaligen.
welke innovatieve concepten van organiseren én
het NPG en het onderzoek naar intergenerationele
financieren van (preventieve) interventies het meest
Het is de ambitie om de lopende programma’s
armoede vanuit de RUG. Daaruit blijkt dat er een sterk
Vitaal Groningen
kansrijk zijn en de effectiviteit van interventies kan
zoals KOPPeling en STORM uit te bouwen tot een
verband is tussen de sociaaleconomische positie van
Met het meerjarenprogramma Vitaal Groningen
worden vastgesteld. Hiermee kan de nieuwe werkwijze
doorlopend integraal preventief programma voor alle
inwoners en het aantal gezonde jaren dat ze mogen
willen we de (ervaren) gezondheid van de
geleidelijk de huidige werkwijze vervangen.
PO en VO scholen in de provincie waarin aandacht
verwachten. Daarnaast blijkt dat gezondheids- en
inwoners van Groningen duurzaam verbeteren,
wordt besteed aan respectvol, inclusief en tolerant
armoedebeleid momenteel gefragmenteerd is,
gezondheidsverschillen verkleinen en onze economie
Daarnaast zetten we met Vitaal Groningen in
samenleven, omgaan met verleidingen, stress en
kort-cyclisch en te complex. We zetten te veel in op
draaiende houden. Dit willen we bereiken middels de
op randvoorwaarden voor succes zoals een
mentale vraagstukken en of de thuissituatie wel of niet
individuele interventies en te weinig op collectieve
realisatie van een baanbrekend nieuw systeem van
toekomstbestendige arbeidsmarkt en nieuwe vormen
op orde is. Hierin past de levensloopaanpak van de 3
maatregelen gericht op betere leefomstandigheden.
welzijn en zorg.
van (gezondheids)informatievoorziening. Dit onder
NPG programma’s: Kansrijke Start, Tijd voor Toekomst,
Er is onvoldoende bestaanszekerheid en er zijn
Platform Mentaal Gezond Groningen.
onvoldoende basisvoorzieningen voor een kansrijk
Systeemvernieuwing komt momenteel niet goed
te experimenteren met en leren van innovatieve
toekomstperspectief. Wat gaan we hieraan doen:
van de grond; onder meer doordat we individueel
invulling van functies en te investeren in innovatieve
of vanuit eigen “silo’s” blijven pilotten op kleine
regionale ontwikkelingen. Doel is om hiermee enerzijds
Daarnaast is er vanuit het IZA de opgave om te komen tot een goed bereikbare, laagdrempelige
•
meer door in te zetten op interprofessioneel onderwijs,
Integrale hulp middels de doorbraakmethode voor
schaal, afhankelijk zijn van kortlopende subsidies
antwoord te kunnen geven op de groeiende schaarste
ondersteunende voorzieningen voor mensen met
mensen die vastlopen bij overheden en instanties
en geen garantie hebben op structurele borging als
op de arbeidsmarkt, anderzijds om samenwerking
mentale kwetsbaarheid (zoals Herstelacademies)
en met het standaard aanbod niet of niet goed
nieuwe manier van werken. Met Vitaal Groningen
tussen verschillende domeinen beter mogelijk te
waar inwoners, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen
geholpen worden.
willen we het verschil maken door meerjarig (10 jr.) te
maken. Dit in aanvulling op de activiteiten in aktielijn 3 en 4.
samen een veilige sociale basis opbouwen en waar
Als we kinderopvang en voorschool als algemene
experimenteren met een brede domeinoverstijgende
laagdrempelig lichte behandelingen, bij voorkeur in
•
voorziening aanbieden voor iedereen, kunnen
aanpak (BDA) in de provincie Groningen: ontschotten,
groepsverband, worden aangeboden.
ook jonge kinderen van ouders die niet (allebei)
écht anders organiseren en financieren, meerjarig
Aanvullende programma’s
betaald werken hier gebruik van maken. Hiermee
monitoren en leren en vervolgens duurzaam
In actielijn 2 zullen mogelijk ook nieuwe programma’s
Veilige en gezonde leefomgeving
voorkomen we dat kinderen al voor ze naar de
implementeren. Samen met onze inwoners.
en interventies tot ontwikkeling komen, die zich vooral
Dit programma valt samen met het Leernetwerk
basisschool gaan een ontwikkelingsachterstand
We realiseren deze ambitie door in te zetten op twee
zullen richten op:
Gezonde Leefomgeving Groningen (LEGrO). Essentieel
oplopen en bieden we perspectief aan de ouders,
sporen:
•
Een integraal preventieprogramma voor jeugd;
is de actieve rol van de inwoners zelf bij het vormgeven
omdat ze meer mogelijkheden hebben om zich te
•
•
Selectieve preventie voor jeugd die zich richt op
van een veilige en gezonde leefomgeving. Daarom
Spoor 1: Gebiedsgericht experimenteren in dorpen
ontwikkelen en te participeren.
en wijken. Uitgangspunten daarbij zijn
het verminderen van het effect van risicofactoren
Onderzoek laat zien dat de effectiviteit van
1) zoveel als mogelijk eigenaarschap bij inwoners
op de gezondheid door het activeren van
gezondheid, leefstijl, leefomgeving en zorg binnen
armoedebeleid niet alleen afhangt van het beleid
en de dorp- of wijkgemeenschap voor de eigen
Gezond Groningen hier samengebracht.
zelf, maar vooral van de wijze van uitvoering.
gezondheid en leefomgeving, waar nodig op de
•
Gezondheidsbevordering via ouders en verzorgers;
is de participatie van inwoners op het gebied van
•
beschermende factoren in de omgeving;
Vooral het grote aantal regelingen en potjes,
juiste plek ondersteund vanuit het sociaal domein
•
Beweegaanbod;
Een gezonde leefomgeving die gezond leven
de administratieve rompslomp en het risico op
of zorg
•
Gezondere leefomgeving in gebieden waar veel
gemakkelijk maakt, moet het leidende principe zijn
terugbetaling of boetes als je per ongeluk een fout
bij ruimtelijke ontwikkeling en de inrichting van de
maakt, maakt het voor mensen lastig om gebruik
leefomgeving, van de openbare ruimte. Beschikbare
te maken van alle regelingen die voor hen bedoeld
gemeentelijk en/of provinciaal niveau. Gezamenlijk
kennis over de gezonde leefomgeving gaan we beter
zijn. Beschikbare kennis vertalen we naar een norm
inzetten op innovatieve netwerkaanpakken en deze
benutten.
voor goede dienstverlening voor overheden en
in gemeenten of op provinciale schaal testen en
2) het versterken van de sociale basis. •
inwoners met een lage SEP wonen;
Spoor 2: Doelgroepgericht experimenteren op
•
gezondheid.
implementeren. Bijvoorbeeld rondom kinderen met 9
Platform Mentaal Gezond Groningen wordt een onderdeel van actielijn 5 Mentale Gezondheid.
24
Aanpak van armoede en de gevolgen daarvan voor
overgewicht. 25
Naar inhoudsopgave
Het is van belang om gezondheid te meten en
We pakken daarom de volgende problemen aan:
monitoren. De beschikbaarheid van data over
•
Gebrek aan bundeling van databronnen om
gezondheid is nu nog beperkt, in tegenstelling tot data
beter inzicht te krijgen op de gezondheid van
uit het zorgproces. We moeten data over gezondheid
inwoners en passende (preventieve) interventies
actief verzamelen (denk aan o.a. gezondheidsmonitor,
en zorg. Binnen de gezondheidszorg zijn er
Lifelines).
meerdere waardevolle databronnen waaruit informatie gehaald kan worden. Deze informatie
In actielijn 3 is ook aandacht voor de monitoring van
kan gebruikt worden om inwoners richting te
het proces bij de uitvoering van dit regioplan.
geven in de ondersteuning van een gezond leven.
Data beschikbaarheid is onlosmakelijk verbonden
Deze informatie wordt nu niet optimaal benut.
met digitalisering. Digitalisering faciliteert de
Data beschikbaarheid kan de inwoner direct
elektronische opslag, toegang en uitwisseling van
ondersteunen in de kwaliteit en toegankelijkheid
informatie, waardoor data beschikbaarheid en gebruik
van zorg en ondersteuning. Data kan ook indirect
centraal komen te staan in moderne processen en
de inwoner ondersteunen door de overige
besluitvorming. Digitalisering in zorg en welzijn is
actielijnen te faciliteren in het data-geïnformeerd
echter breder dan alleen data beschikbaarheid, maar
maken, uitvoeren en monitoren van beleid.
omvat ook technologieën voor diagnose, behandeling,
•
Gebrek aan een geïntegreerd digitaal
communicatie en dienstintegratie. Alhoewel deze
gezondheidsplatform voor gegevensuitwisseling
technologieën belangrijk zijn, is de hoogste prioriteit
in- en tussen zorg en welzijn. Hierdoor
binnen actielijn 3 de beschikbaarheid van data en
kan de inwoner niet uitgaan van adequate
monitoring.
beschikbaarheid van data voor participatie in de eigen zorg en ondersteuning. •
3. Beschikbaarheid van data en monitoring In actielijn 3 faciliteren we dat de beschikbaarheid van data, monitoring en digitalisering bijdraagt en ondersteunend is aan onze visie ‘Gezonde Groningers, Gezonde Zorg’. Door data over gezondheid, de beschikbaarheid van zorg en de effectiviteit van behandeling voor iedereen te ontsluiten en te monitoren, kunnen we betere keuzes maken ten aanzien van gezondheidszorg, passende zorg en de juiste zorg op de juiste plek. Keuzes die zowel door aanbieders van zorg als door inwoners gemaakt moeten worden.
26
Gebrek aan geïntegreerde digitale gezondheidsregisters waardoor patiëntgegevens
"Digitalisering in zorg en welzijn is echter breder dan alleen data beschikbaarheid, maar omvat ook technologieën voor diagnose, behandeling, communicatie en dienstintegratie."
verspreid en onbenaderbaar zijn. •
Onvoldoende gebruik van data-analyse om zorguitkomsten en patiëntervaringen te verbeteren.
27
Naar inhoudsopgave
In actielijn 4 richten we ons dan ook op de professional
•
van de toekomst. We focussen hierbij op:
Het bieden van aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden voor het werken in gebieden met een lagere sociaal economische positie.
1.Het maximaal benutten van huidig personeel
•
waarbij we streven naar een toename van de
samenwerking.
productieve uren van de huidige hoeveelheid
•
personeel met 10% in 2030. Dit willen we bereiken
Het bieden van laagdrempelig aanbod voor zorgprofessionals met mentale
door: •
In te zetten op domeinoverstijgende
gezondheidsproblematiek.
Het verminderen van de administratieve lasten
•
naar maximaal 10% door regelruimte te claimen
Het bieden van stabiliteit via inkooptrajecten voor zorgprofessionals.
via het Rijk. Zie het rapport van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving ‘Met de stroom
3. Het bevorderen van de doorstroming
mee’. We houden ons aan de wettelijke kaders
via:
en doen wat nodig is vanuit het perspectief van
•
patiënt en veiligheid. Dezelfde informatie wordt
Inzetten op loopbaanontwikkeling voor zorgprofessionals.
maar 1 keer gevraagd aan de patiënt en daarna
•
Stimuleren van bredere stages en co-schappen.
niet meer. We gaan ontregelaars inzetten voor •
meer regelruimte.
4. Een vernieuwde aanpak van de instroom
Het verminderen van het ziekteverzuim met
door middel van:
minimaal 10% door van elkaar te leren en elkaar te
•
helpen. Top 5 hoog verzuim organisaties worden •
doorstroom.
geholpen door top 5 laag verzuim organisaties.
•
Het opzetten van een netwerkstructuur.
De digitale dienstverlening versneld te
•
Investeren in ervaringsdeskundigheid inclusief
ontwikkelen. •
goede arbeidsvoorwaarden.
De beweging te maken van individueel naar
•
collectief: medewerkers trainen in nieuwe
Transformeren van ZZP naar loondienst middels inkoopvoorwaarden.
competenties. •
Het ontwikkelen van modules voor zij- en
•
Jobcarving door te ontwikkelen.
Opzetten van permanente werving en recruitment in de regio met mogelijkheid van een vast contract met optie voor job hoppen.
2. Het verminderen van de uitstroom
•
Het verminderen van marktwerking in de zorg.
4. Professionals van de toekomst
waarbij we streven naar een afname in de uitstroom uit
•
Inzet op beroepsvitaliteit als vast onderdeel van
De beweging die we als regio maken van zorg naar gezondheid slaagt alleen als we die verandering samen inzetten met de (toekomstige) professionals, de organisaties waar ze werken en de kennisinstellingen die de toekomstige beroepsbeoefenaren opleiden.
de sector van 10% in 2030. We zetten hierbij in op:
alle zorg- en welzijnsopleidingen zodat al het
•
Verhogen van de beroepsvitaliteit.
nieuwe zorgpersoneel aandacht heeft voor de
•
Een cultuurveranderingstraject gericht op positieve
eigen vitaliteit.
gezondheid. •
Het ontzorgen van de zorgprofessional door minder regeldruk, minder administratieve ballast en geformaliseerde verantwoordingsplicht.
•
Het bieden van loopbaanperspectief in de provincie.
28
29
Naar inhoudsopgave
Met alle Groningers bedoelen we iedereen: alle
We willen mentale gezondheid meer collectief
inwoners van de provincie Groningen, individuen,
benaderen, normaliseren en, waar dat kan,
vrienden, buren, klasgenoten, families, buren, wijken,
demedicaliseren. Belangrijke waarden zijn
dorpen en steden, ervaringsdeskundigen, vrijwilligers,
gelijkwaardigheid, openheid en verantwoordelijkheid.
professionals, zorgvragers en zorggevers, organisaties,
De uitdaging is samen te onderzoeken hoe (weer) een
managers, bestuurders en financiers van en in Zorg en
betekenisvol leven te (blijven) leiden vanuit de eigen
Welzijn, verenigd in het netwerk Gezond Groningen.
kracht en regie.
We zijn ervan overtuigd dat we de grote opgave die we
Onze strategie bestaat uit drie onderdelen:
op het gebied van mentale gezondheid in Groningen
1.
hebben niet oplossen door de match tussen de vraag
Verbeteren algehele mentale gezondheid van de Groningers;
en het bestaande aanbod te optimaliseren, maar door
2.
in gezamenlijkheid een ander antwoord te vinden op
Verbeteren van de weerbaarheid en het omgaan met stress;
de vraag van de Groninger die vastloopt.
3.
Zoveel mogelijk integraal en domeinoverstijgend werken.
Wanneer iemand vastloopt, moet er een omgeving zijn waarin het zoeken naar betekenis en het vinden
Hiervoor werken we aan:
van mogelijkheden en oplossingen om de eigen
a.
weerbaarheid te vergroten worden ondersteund.
psychische kwetsbaarheid;
We vinden het belangrijk dat de aanwezige
b.
krachten en talenten van de Groningers actiever en
Meer werkplezier in het Groningse ecosysteem voor mentale gezondheid en een gezonde
zichtbaar worden gesteund, met meer onderlinge
arbeidsmarkt;
verbondenheid. Zodat die Groninger de juiste hulp kan
c.
vinden, met de juiste mensen, zo snel als nodig en op
Het juiste aanbod op de juiste plek en op het juiste moment;
een voor de betrokkene juiste manier en plek.
d.
Minder instroom in specialistische GGZ;
e.
Meer heel vroege inzet op weerbaarheid en
Mentale ziekten kennen diverse oorzaken. Niet alle
positieve gezondheid;
mentale problemen zijn te voorkomen, sommige
f.
Meer inzet van ervaringsdeskundigheid;
mensen zijn genetisch kwetsbaar, hebben te maken
g.
Randvoorwaarden: een passende governance en
met (somatische) comorbiditeit of hebben een verleden
5. Mentale gezondheid10
van negatieve jeugdervaringen. Voor wie om welke
Voor de mentale gezondheid van alle Groningers ambiëren we een gezonde balans tussen eigen weerbaarheid en professionele hulp om deze weerbaarheid te ondersteunen.
zorgvraag en professionele ondersteuning van een
voldoende financiering.
reden dan ook echt vastloopt moet GGZ toegankelijk en beschikbaar blijven. Maar, niet iedere vraag is een huisarts of een GGZ-specialist is dan ook niet altijd het beste antwoord.
10 Dit is een korte samenvatting van het regioplan Mentale gezondheid. Het volledige regioplan Mentale gezondheid is te vinden op www.gezond-groningen.nl
30
Meer geluk en gezondheid voor Groningers met
31
Naar inhoudsopgave
Alleen samen met inwoners kunnen we de trend doorbreken
Financiering
Als we de trends van grote gezondheidsverschillen,
van Kracht en Inbegrepen als coöperatie voor
toename van mentale gezondheidsproblemen en de stijgende zorgvraag en schaarste willen
Voor de realisatie van al deze interventies hebben