08-05 Bijlage 4 Geactualiseerde tekst omgevingsvisie thema wonen

Wonen (samenvatting woonvisie Veendam voor in de omgevingsvisie) Ruimte, groen en alle voorzieningen die je nodig hebt in de buurt. Dat maakt wonen in de gemeente Veendam aantrekkelijk. Tegelijkertijd is er bij ons net als de rest van het land behoefte aan meer woningen, stijgen de woonlasten en groeit de zorgvraag. Deze ontwikkelingen vragen om integraal, uitvoerbaar en gedragen woonbeleid. In dit thema beschrijven we hoe we in het centrum, de woongebieden en de lintdorpen willen werken aan de toekomst van het wonen in onze gemeente.

Hoe ziet wonen in Veendam eruit? Veendam staat bekend als groene Parkstad. In de gemeente is veel groen en water, zowel in het stedelijk gebied als in de lintdorpen en het buitengebied. Elk deel van de gemeente heeft zijn eigen karakter. Zo bieden de wijken Buitenwoel en Sorghvliet een ruim aanbod aan moderne woningen in een waterrijke omgeving en zijn er verspreid over de gemeente mooie monumentale gebouwen te vinden. Ook is in de gemeente de typische naoorlogse bouwstijl te vinden in Veendam-Noord en kent het centrum van Veendam een levendig woonmilieu dankzij het wonen boven winkels. Daarnaast is de geschiedenis van de Veenkoloniën in het landschap goed terug te zien in de lintdorpen Wildervank, Borgercompagnie, Ommelanderwijk, Zuidwending en Wildervanksterdallen met hun langgerekte structuur. De dorpen worden omgeven door een open landschap.

Waar staan we nu? In 2022 stonden er 12.956 woningen in de gemeente Veendam. Ongeveer driekwart van deze woningen staat in de kern Veendam. Het grootste deel van de woningvoorraad bestaat uit koopwoningen (65%). De overige woningen zijn huurwoningen, waarvan tweederde in bezit is van een woningcorporatie. De woningen in de gemeente Veendam zijn gemiddeld ouder dan in de rest van Nederland. Ongeveer 80% van alle woningen is voor 1990 gebouwd. Onze gemeente kent dan ook veel kwetsbare woningen: 64%. Kwetsbaar betekent dat woningen niet toekomstbestendig zijn, bijvoorbeeld vanwege een lage bouwkundige kwaliteit. In 2022 woonden er in totaal 27.466 inwoners in 12.732 huishoudens in onze gemeente. Hoewel het aantal inwoners naar verwachting de komende jaren licht afneemt, wordt voorspeld dat het aantal huishoudens zal toenemen tot 2035 (tussen 524 en 824 huishoudens tot 2035). Met andere woorden: er zijn straks minder inwoners, maar ze wonen vaker alleen of met zijn tweeën in een huis. Dit wordt vooral verklaard door de forse toename van het aantal alleenstaanden en stellen bestaande uit personen van 65 jaar en ouder. In 2035 is naar verwachting zo’n 29% van de inwoners 65 jaar of ouder. Wilt u meer lezen over de bronnen en cijfers achter de hier genoemde informatie? Kijk dan verder in de Woonatlas. [LINK naar Woonatlas]

1 van 7

Wat komt er op ons af? 1. Woningen voor senioren De bevolking van Veendam vergrijst sterk en ouderen blijven steeds langer thuis wonen. De vraag naar geschikte woningen voor senioren groeit daarmee. Er moeten daarom voldoende levensloopbestendige en geclusterde woningen beschikbaar zijn in onze gemeente. Dit vraagt om een meer divers aanbod aan geschikte woningen voor senioren. Naast het ontwikkelen van geschikte woningen vraagt deze opgave ook om aandacht voor de toegankelijkheid en inrichting van de woonomgeving. 2. Woningen voor starters Starters komen in onze gemeente, net als elders in het land, steeds meer in de knel. Over het algemeen hebben jongeren en starters behoefte aan goedkope koopwoningen en goedkope en middeldure huur. Naast het type woning en het prijssegment, speelt voor jongere huishoudens de nabijheid van voorzieningen ook een belangrijke rol. 3. Woningen verduurzamen Een groot deel van onze woningvoorraad is verouderd, omdat er de afgelopen decennia weinig nieuwbouw is gerealiseerd in Veendam. Oudere woningen hebben vaak hogere energielasten. Dit geldt voor koop- en huurwoningen. We werken toe naar een aardgasvrije bebouwde omgeving in 2050. In veel bestaande woningen moeten isolerende maatregelen getroffen worden, zodat de woningen de komende jaren aardgasvrij gemaakt kunnen worden. 4. Wonen met zorg en ondersteuning (incl.

aandachtsgroepen) In onze gemeente zullen de komende jaren steeds meer mensen met een zorgbehoefte wonen: bijvoorbeeld senioren, personen die uitstromen vanuit Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang of Jeugdzorg en mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking. Tegelijkertijd zijn er steeds minder zorgmedewerkers en mantelzorgers. Ook andere doelgroepen vragen om goede huisvesting: statushouders, arbeidsmigranten, woonwagenbewoners, studenten en andere spoedzoekers. Voor al deze groepen moeten er voldoende woningen zijn. Ook is het belangrijk dat zij goed kunnen integreren in de wijken en buurten. 5. Leefomgeving en leefbaarheid Over het algemeen zijn inwoners van de gemeente Veendam tevreden over hun woonomgeving. Vooral de natuur en het landschap worden erg gewaardeerd. Het is een uitdaging om nieuwe woningen goed te laten aansluiten bij de landschappelijke kwaliteiten van onze dorpen en wijken. Ook is het van belang dat woningbouwontwikkelingen bijdragen aan leefbaarheid en de draagkracht van voorzieningen. Wilt u meer lezen over de bronnen en cijfers achter de hier genoemde informatie? Kijk dan verder in de Woonatlas [LINK naar Woonatlas].

Hoe zien we de toekomst voor wonen? Onze ambitie: “Goed wonen in de groene Parkstad Veendam

2 van 7

We willen dat iedereen die dat wil goed kan wonen in parkstad Veendam. Dat betekent allereerst dat er voldoende woningen zijn en dat ze passen bij de ruimtelijke kwaliteit van Veendam: in het centrum, de linten en het buitengebied. Het betekent dat woningen betaalbaar zijn en dat de energielasten goed te dragen zijn voor onze inwoners. Het betekent ook dat Veendammers wonen in een gezonde en prettige leefomgeving. Het betekent dat mensen die dat nodig hebben thuis zorg en ondersteuning kunnen ontvangen. En het betekent dat er voor alle levensfasen en huishoudenstypen passende woningen en woonmilieus zijn, met voorzieningen binnen bereik. We verbeteren de woonkwaliteit van onze wijken (voor onze huidige inwoners) en hebben daarbovenop een extra ambitie als aantrekkelijke gemeente voor nieuwe inwoners uit een brede regio (van Groningen tot Zwolle).” Om deze ambitie te bereiken zetten we in op vijf thema’s met bijbehorende doelen. In de Woonvisie [LINK naar Woonvisie] worden deze doelen verder toegelicht en worden bijbehorende maatregelen uitgewerkt. A. Bouwen voor een veranderende woonbehoefte Het is ons streven voldoende woningen te realiseren voor huishoudens van alle typen in alle levensfasen in Veendam. Hierbij zetten we in op: > Woningvoorraad vergroten en nieuwe huishoudens binden: minimaal 800 woningen toevoegen tot en met 2030.

> Adaptief programmeren: ontwikkelingen in bevolking en woonbehoeften monitoren en onze woningbouwprogrammering elke twee jaar aanpassen. > Gemengd woningbouwprogramma: inzet op een goede mix aan woningtypen, prijscategorieën en woningen voor verschillende doelen in elke wijk en elk dorp. > Innovatie in woningen en woonmilieus: aanmoedigen van woningbouwontwikkelingen in lijn met het versterken van onze landschappelijke kwaliteiten, gezonde leefomgeving en innovatie in architectuur en (circulaire) bouwtechnieken. > Bouwen voor doorstroming: nieuwbouw inzetten voor een divers en flexibel aanbod voor kleine huishoudens om de verhuisketen te stimuleren. > Nieuwbouw spreiden over de gemeente en in concentratiegebieden Centrum en Buitenwoel > Ruimte voor nieuwe woonvormen: faciliteren van initiatieven > Transformatie van bedrijfsmatig vastgoed en bedrijfslocaties naar woningen > Behoud stedenbouwkundige structuren en open karakter landschap > Klimaatadaptieve woonomgeving: investeren in een groene leefomgeving ten behoeve van gezondheid en veiligheid.

Dit bereiken we door in te zetten op de volgende maatregelen: ● Kwantitatief woningbouwprogramma ● Kwalitatief woningbouwprogramma ● Afwegingskader woningbouw en transformatie ● Eenduidige en snelle ondersteuning voor initiatiefnemers ● Leegstaande boerderijen, boerenerven, bedrijfspanden en bedrijvenlocaties ombouwen tot woonruimte ● Intrekken niet gebruikte vergunningen ● Promotie wonen in Veendam

3 van 7

B. Duurzaam en toekomstbestendig wonen Als stip op de horizon werken wij toe naar een aardgasvrije bebouwde omgeving in 2050. Verduurzaming moet leiden tot lagere energielasten. Hierbij zetten we in op: > Gebiedsgerichte aanpak kwetsbare woningen > Achter de voordeur komen: inwoners proactief informeren en stimuleren over verduurzaming en energiebesparing. > Duurzame nieuwbouw: nieuwbouw moet minimaal voldoen aan de wettelijke eisen zoals opgenomen in het Bouwbesluit, woningbouwontwikkelingen met aandacht voor circulaire bouw en het toepassen van klimaatadaptieve maatregelen moedigen we toe. Dit bereiken we door in te zetten op de volgende maatregelen: ● Bewustwordingscampagne bestaande instrumenten duurzaam gedrag ● Gebiedsgericht werken aan verduurzaming bestaande woningvoorraad ● Ontwikkelen handvatten verduurzamen monumentale en karakteristieke panden ● Ondersteuning energiebesparings- en vergroeningsinitiatieven vanuit de samenleving ● Inventarisatie niet-toekomstbestendige woningvoorraad C. Betaalbaar wonen Iedereen in Veendam moet betaalbaar kunnen wonen. Dat betekent dat er na het betalen van de woonlasten voldoende overblijft om te voorzien in de basisbehoeften en gezond te kunnen leven én dat de woning die je je kunt veroorloven ook qua omvang past bij je gezinssamenstelling.

Hierbij zetten we in op: > Divers en betaalbaar woningbouwprogramma: inzet op een goede mix van prijssegmenten en sturen op de ontwikkeling van voldoende betaalbare woningen, waarbij we met ons woningbouwprogramma aansluiten bij de afspraken uit de Woondeal OostGroningen. > Inzetten op brede woonlasten: proactief met inwoners in gesprek over de mogelijkheden rondom het verlagen van woonlasten, bijvoorbeeld op het gebied van energiebezuiniging. > Meer middenhuur voor starters en senioren: via ons woningbouwprogramma sturen op aantrekkelijke woonruimten voor starters en doorstromende senioren. > Goedkope koopwoningen in het goedkope segment behouden Dit bereiken we door in te zetten op de volgende maatregelen: ● Locatieonderzoek sociale huur ● Prestatieafspraken ● Afspraken over middenhuur met verhuurders ● Antispeculatiebeding continueren ● Zelfbewoningsplicht continueren ● Opkoopbescherming waar nodig ● Integrale woonlastenaanpak ● Starterspakket ● Doorstromersaanpak

D. Wonen met zorg en ondersteuning (incl. aandachtsgroepen)

4 van 7

We streven naar een goede combinatie van wonen, zorg en welzijn. Hierbij gaat het om nieuwe woningen en woonvormen voor de groeiende groep ouderen, voor zorgdoelgroepen en de zorgverleners van de toekomst. Daarnaast vergroten en verbreden we het aanbod voor de aandachtsgroepen (statushouders, arbeidsmigranten, uitstroom uit vakantieparken, woonwagenbewoners, uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang en overige spoedzoekers). Hierbij zetten we in op: > Keuzevrijheid voor senioren en zorgbehoevenden > Bestaande woningvoorraad toekomstbestendig maken > Nieuwe zorggeschikte woningen en (collectieve) woonvormen voor wonen met zorg in het woningbouwprogramma > Ruimte voor verschillende vormen van informele zorg: randvoorwaarden bieden voor informele zorgverlening , bijvoorbeeld mantelzorgwoningen en woningdelen. > Integratie van aandachtsgroepen: bieden van passende woningen voor aandachtsgroepen in alle wijken en lintdorpen, met aandacht voor een zachte landing van de aandachtsgroepen en de draagkracht van het dorp en/of de wijk.

> Vernieuwing via zorgtechnologie/smart homes > Aantrekkelijke woonmilieus voor zorgverleners van de toekomst Dit bereiken we door in te zetten op de volgende maatregelen: ● Definitie levensloopbestendigheid ontwikkelen ● Woonzorgtafels ● Nieuwe woonvormen voor inwoners met een zorgvraag ● Doorvertalen provinciale modelverordening naar lokale huisvestingsverordening met urgentieregeling ● Huisvesting statushouders ● Concretisering aanpak huisvesting woonwagenbewoners met de regio ● Opstellen regionale woonzorgvisie ● Locaties aanwijzen voor kleinschalige woonvormen ● Onderzoek toekomstige ontwikkeling arbeidsmigranten E. Leefomgeving en leefbaarheid Met ons woonbeleid willen we bijdragen aan leefbare en veilige wijken, het draagvlak onder voorzieningen en de ruimtelijke kwaliteit van onze parkstad versterken. Hierbij zetten we in op: > Vernieuwende woonmilieus: aanmoedigen van vernieuwende woonvormen met een regionale aantrekkingskracht, groene en gezonde woningbouwinitiatieven die aansluiten bij ons parkstadkarakter. > Aantrekkelijke woonmilieus voor nieuwe inwoners en werknemers van de toekomst: inzet op het behouden en aantrekken van werknemers door aantrekkelijke woonmilieus te creëren.

> Aanpak kwetsbare (verouderde) panden: gebiedsgericht aanpakken van kwetsbare woningen Dit bereiken we door in te zetten op de volgende maatregelen: ● Continueren inzet regionale instrumenten RWLP

5 van 7

● ●

Regulier contact met werkgevers benutten voor afstemming over benodigde woningen voor werknemers Woonoverlastproces

Gebiedsgerichte uitwerking Elk gebied vraagt om eigen accenten. De komende jaren zullen we ons woningbouwprogramma gebiedsgericht doorvertalen. Daarbij worden in de woonvisie de volgende accenten gelegd: Het centrum van Veendam kent de volgende accenten: » Het centrum is een concentratiegebied voor nieuwbouw en transformatie. We voegen hier minimaal 300 woningen toe » Accent op woningen voor senioren en starters zorgt voor meer levendigheid (verschillende doelgroepen die op verschillende momenten op de dag aanwezig zijn) » Mix van grondgebonden woningen en appartementen » Werken aan leefbaarheid, bereikbaarheid, voorzieningenaanbod en vestigingsklimaat via centrumvisie » Architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit heeft prioriteit » Zonering binnen het centrum uit de centrumvisie is leidend voor waar wel/geen transformatie, appartementen, kwalitatieve criteria en wel/niet wonen in de plint » Verkennen mogelijke locatie voor woonzorgzone » Vergroenen woonomgeving » Inventarisatie leegstand/rotte kiezen » Historische structuren en beschermde stadsgezichten versterken Veendam Noord kent de volgende accenten: » Ruimte voor inbreiding » Accent in nieuwbouw op middensegment » Voortzetten gebiedsaanpak bestaande woningvoorraad/verduurzaming » Vergroenen woonomgeving » Verkennen mogelijke locatie voor woonzorgzone De wijk Sorghvliet kent de volgende accenten: » Ruimte voor

inbreiding » Nieuwbouw inpassen in bestaande ruimtelijke context » Inzet op verduurzaming met woningeigenaren » Verkennen mogelijke locatie voor woonzorgzone De wijk Buitenwoel kent de volgende accenten: » Buitenwoel is een concentratiegebied voor nieuwbouw. Er is ruimte voor uitbreiding. We voegen hier minimaal 300 woningen toe » Woningbouwprogramma nog uit te werken. Meer diversiteit in doelgroep en prijssegment dan tot op heden het beleid is geweest. » Accent op gezinnen » Waterrijk wonen

6 van 7

» Aanleg Buitenwoeltracé in verband met de noodzakelijke verkeersafwikkeling voor dit gebied en het aangrenzende Veendam-Noord » Verkennen mogelijke locatie voor woonzorgzone Wildervank kent de volgende accenten: » Ruimte voor het toevoegen van woningen via nieuwbouw en transformatie » Inzet op verduurzaming met woningeigenaren » Transformatie van bedrijfsmatig vastgoed » Verkennen mogelijke locatie voor woonzorgzone De lintdorpen Borgercompagnie, Ommelanderwijk, Zuidwending en Wildervanksterdallen kennen de volgende accenten: » Ruimte voor inbreiding passend in de ruimtelijke context (met behoud van de verbinding tussen buitengebied en lint) » Voor transformatie (boerenerven) geldt dat deze zich dient te verhouden met de omgeving in de zin van gebruiksintensiteiten (maatwerk) » Ruimte voor functiewijziging met als doel het toevoegen van woonvormen die nu nog niet aanwezig zijn, zoals kleinschalige collectieve woonvormen voor mensen met een zorgbehoefte » Inzet op verduurzaming met woningeigenaren » Rotte kiezen aanpakken Het buitengebied (het gebied buiten de lintdorpen en woongebieden) kent de volgende accenten: » Ruimte voor beperkt woningen toevoegen via transformatie (maatwerk) » Onderzoek naar nieuw uitbreidingsgebied (voor na 2030) » Inzet op verduurzaming met woningeigenaren

Meer lezen? Wilt u meer lezen over ons woonbeleid of over de bronnen en cijfers achter de hier genoemde informatie? Kijk dan verder in de Woonvisie [LINK naar Woonvisie] of de Woonatlas [LINK naar Woonatlas].

7 van 7