08-04 Jaarverslag VKB 2024
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
(v.170425)
Inhoudsopgave Jaarverslag 1.
WOORD VAN DE DIRECTIE ......................................................................................5
2.
ALGEMEEN ................................................................................................................8
2.1
INLEIDING ......................................................................................................................8
2.2
DOELSTELLING VOLKSKREDIETBANK ...............................................................................8
2.3
DEELNEMENDE GEMEENTEN EN BESTUUR........................................................................9
2.4
DIENSTVERLENING ...................................................................................................... 10
2.5
LIDMAATSCHAPPEN ..................................................................................................... 11
2.6
KWALITEITSZORG........................................................................................................ 11
2.7
BEREIKBAARHEID ........................................................................................................ 11
3.
PROGRAMMAVERANTWOORDING ...................................................................... 13
3.1
INLEIDING ................................................................................................................... 13
3.2
DOELSTELLINGEN BELEIDSPLAN ALS KADER.................................................................. 13
3.3
RESULTATEN EN STREEFCIJFERS (AMBITIES) ................................................................ 14 3.3.1 Voorkomen van schulden .............................................................................. 14 3.3.2 Duurzame resultaten ..................................................................................... 15 3.3.3 Oplossen schulden en bevorderen participatie ............................................. 16 3.3.4 Voorkomen van maatschappelijke kosten ..................................................... 17
4.
PARAGRAFEN ........................................................................................................ 18
4.1
WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ......................................................... 18 4.1.1. Kengetallen .................................................................................................... 19
4.2
ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ............................................................................... 19
4.3
FINANCIERING............................................................................................................. 20 4.3.1. Risicobeheer .................................................................................................. 20 4.3.2. Kasbeheer ..................................................................................................... 21
4.4
BEDRIJFSVOERING ...................................................................................................... 21 4.4.1. Algemeen....................................................................................................... 21 4.4.2. Financieringssystematiek .............................................................................. 21 4.4.3 Rechtmatigheid .............................................................................................. 22 4.4.4. Automatisering en telefonie ........................................................................... 23 4.4.5. Gegevensbescherming .................................................................................. 24 4.4.6. Wet Open Overheid ....................................................................................... 24 4.4.7. Fraude en fraudepreventie ............................................................................ 25 4.4.8. Personeel....................................................................................................... 26
4.5
VERBONDEN PARTIJEN ................................................................................................ 28
Jaarstukken 2024 (v.170425)
2 │56
Jaarrekening 5.
BALANS PER 31 DECEMBER 2024 ...................................................................... 30
6.
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN 2024 ........................................................ 31
6.1
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (CATEGORIALE INDELING) 2024 ............................... 31
6.2
PROGRAMMAREKENING 2024 ...................................................................................... 32
7.
KASSTROOMOVERZICHT 2024 ............................................................................ 33
8.
TOELICHTING OP BALANS EN OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN ........... 34
8.1
GRONDSLAGEN VOOR WAARDERING EN RESULTAATBEPALING ....................................... 34
8.2
TOELICHTING OP DE BALANS PER 31 DECEMBER 2024 .................................................. 35
8.3
TOELICHTING OP EN ANALYSE VAN DE CATEGORIALE INDELING 2024 ............................. 41
9. RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING EN VASTSTELLEN JAARSTUKKEN 46 9.1
RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING ......................................................................... 46
9.2
VASTSTELLEN JAARSTUKKEN ....................................................................................... 47
10.
OVERIGE GEGEVENS ............................................................................................ 49
10.1
BELANGRIJKE GEBEURTENISSEN NA BALANSDATUM .................................................... 49
10.2
EXPLOITATIESALDOVERWERKING EN VERDELING ........................................................ 49
10.3
VERDEELSLEUTEL .................................................................................................... 49
10.4
BTW COMPENSATIE ................................................................................................. 49
10.5
OVERZICHT LASTEN EN BATEN PER TAAKVELD 2024 ................................................... 50
10.6
OVERZICHT GEMEENTELIJKE BIJDRAGEN 2024 ........................................................... 51
10.7
WNT-VERANTWOORDING 2024 VOLKSKREDIETBANK NOORD-OOST GRONINGEN ........ 52
11.
CONTROLEVERKLARING ..................................................................................... 54
12.
STATISTISCHE GEGEVENS .................................................................................. 55
Jaarstukken 2024 (v.170425)
3 │56
Jaarverslag 2024
Jaarstukken 2024 (v.170425)
4 │56
1. Woord van de directie Het jaar 2024 was wederom een uitdagend jaar voor de VKB, als gevolg van een combinatie van factoren. Aan de ene kant speelden aan de klantzijde een substantiële stijging van het aantal aanmeldingen een rol, in combinatie met alle effecten van wetgeving en beleid waaronder ook de voorbereidingen op de implementatie van de basisdienstverlening. De serieuze gevolgen van de wisselingen in het management en in de staf van de afgelopen jaren, alsmede het onderzoek naar de Toekomst van de VKB door bureau Lysias, vatten de uitdagen aan de bedrijfsmatige kant goed samen. Context De vele cijfers verschillen afhankelijk van de bron en de definitie als het gaat om de weergave van armoede en schulden in Nederland. Waar iedereen het wel over eens is, is dat de problematiek is toegenomen. Dat is zeker het geval over langere termijn, maar ook recente ontwikkelingen dragen negatief bij. De impact van de diverse economische ontwikkelingen spelen al een tijdje een grote rol, zoals de energiecrisis van 2022 en overige prijsstijgingen daarna. Ook het gemak van (online) betalen op krediet, de introductie van het online gokken, en andere effecten van internet en social media geven de laatste jaren steeds grotere problemen bij jongeren. De effecten van de coronacrisis beginnen de afgelopen tijd steeds zichtbaarder te worden bij een deel van de ondernemers.
Ondanks de groeiende groep blijft het een grote uitdaging van de sector om de complexiteit van hulp vereenvoudigen en vooral om mensen met problemen vroegtijdig te bereiken. De ingevoerde vroegsignalering is daarvoor een goed initiatief maar niet toereikend. Daarbij helpen regelmatige wisselingen van kabinetten en lokale besturen nooit als het gaat om de voortgang van ingezet beleid. In 2024 was daar weer sprake van met de totstandkoming van het nieuwe kabinet. In oktober werd in ieder geval wel een eerste pakket van maatregelen aangenomen. Helder is ook dat het kabinet op het gebied van schulden sterk wil inzetten op nazorg. Niet alleen schulden oplossen maar ook terugval voorkomen, zal ook voor de VKB een speerpunt worden de komende jaren. Dat is tevens één van de pijlers van de ingezette landelijke basisdienstverlening Dienstverlening Bij maatschappelijke of sociaaleconomische ontwikkelingen dan wel bij wijzigingen in beleid en wetgeving, vraagt de VKB zich voortdurend af wat dat betekent dit voor onze klanten. Zo is al enige tijd een groeiende aandacht te zien voor de problematiek bij jongeren, ondernemers en bewoners met een andere sociaal culturele achtergrond. Om diverse redenen vragen deze doelgroepen of meer specifieke kennis, maar vooral meer tijd om de kans op een geslaagde hulpverlening te vergroten.
In 2024 is daarop ingezet, hetgeen in 2025 merkbaar zal moeten zijn in aanpassing van het dienstenpakken. Naast de inhoudelijke dienstverlening heeft de VKB ook doorlopend aandacht voor de kwaliteit van dienstverlening. Zo zijn we afgelopen jaar weer begonnen met open spreekuren op ons eigen kantoor naast de bereikbaarheid op de diverse locaties in alle gemeenten. Onze kwaliteit wordt regelmatig getoetst door ons klantpanel en door onafhankelijke klanttevredenheidsonderzoeken, die de goede dienstverlening nog steeds onderschrijven, ondanks de vermelde uitdagingen. Tevens hebben wij naast het bestuurlijk en ambtelijk overleg ook het ‘accountmanagement’ met onze gemeenten weer hersteld. Afstemming van behoefte en aanbod, mede gebaseerd op het delen van kennis en ervaringen is daarbij het uitgangspunt.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
5 │56
Bedrijfsvoering Na een aantal jaren van voortdurende verloop en uitval in de bezetting op voorname posities, stond in 2024 het volgende centraal: het terugbrengen van rust in de organisatie, vertrouwen op bestuurlijk niveau, het oplossen van cruciale gaten in de bezetting en het op orde brengen van de basis in de bedrijfsvoering. Met de start van ondergetekende, als nieuwe directeur aan het begin van 2024, werd hiermee een begin gemaakt. De focus lag in aanvang op het op orde brengen van het MT en de staf, en de levering van sluitende begrotingen en goedgekeurde jaarstukken. Zo kwamen de bezetting op orde en zowel de rust als het vertrouwen weer terug. De basis van de bedrijfsvoering op orde brengen, bleek echter taaier en zal ook meer tijd vragen, ook in 2025. Bijna alle onderdelen van deze uitdaging hebben een link met ICT. Gedurende het gehele jaar 2024 was de kwaliteit bij de externe partner voor de digitale werkomgeving zwaar onder de maat, waarop de VKB uiteraard wel acteerde maar daar relatief weinig invloed op had. Maar ook de afwezigheid van eigen passende en beschikbare ICT deskundigheid speelde een grote rol. Dat gold in de gehele breedte van zowel systeem-, functioneel als informatiebeheer. Het gevolg was dat projecten zoals de softwareovergang van Allegro naar Smart FMS werden uitgesteld, dan wel langer duurden.
Ook het op orde brengen van de managementrapportage (MARAP) kwam wel voor 80%, maar niet voor 100% gereed in 2024. Naar verwachting zal de nieuwe MARAP in het eerste kwartaal van 2025 in de gewenst vorm geleverd kunnen worden. Mensenwerk Schuldhulpverlening doen we voor mensen en door mensen. Daarmee is de VKB een puur dienstverlenende organisatie waar de factor personeel de sleutel is. Directie en MT zijn zich bewust van het belang van de aantrekkingskracht op de arbeidsmarkt. Daarop werd ingezet door het ‘updaten’ van de uitstraling van onze organisatie die past bij de huidige tijd en bijvoorbeeld ook het lidmaatschap van Noorderlink. Relevant daarbij is dat in 2024 is gewerkt aan een volledig nieuwe huisstijl en website die in het eerste kwartaal van 2025 wordt gelanceerd. Ook is in 2024 het besluit genomen om te gaan verhuizen naar een meer eigentijds kantoorpand in Appingedam. Daar zal het niet alleen prettiger werken zijn, maar ook meer kruisbestuiving plaatsvinden tussen de operationele afdelingen. Het onderlinge contact faciliteren, zeker in tijden van hybride werken, vinden wij belangrijk. Ook een andere faciliterende, coachende, coöperatieve en zeer transparante manier van leidingen door directie en het gehele MT bevordert het werkplezier bij de VKB.
De positieve signalen daarvan werden in de loop van 2024 steeds meer ontvangen, zowel van binnen als buiten de organisatie. Daarnaast zijn er ook zorgen op personeelsvlak. Het verzuim was in aanvang van 2024 al hoog en heeft een negatief record bereikt over het gehele jaar. Dat lijkt in tegenspraak met het voorgaande maar de oorzaken lijken vooralsnog meer met het verleden dan het heden te maken te hebben. Om daar zekerheid over te krijgen en vooral het verzuim langdurig naar beneden te krijgen, is eind 2024 gewerkt aan een plan van aanpak verzuim dat beslag zal krijgen in 2025. Hierbij zal de focus liggen op preventie, vitaliteit en duurzame inzetbaarheid, gebaseerd op onderzoek, data, monitoring en gerichte activiteiten en interventies. Beleid & strategie In een uitvoeringsorganisatie is de strategie doorgaans ingekaderd door beleid. De beleidsvraag ‘wat willen we met schulden en armoede?’ ligt bij onze gemeentelijke opdrachtgevers. Op dat punt hebben vier van onze gemeenten besloten om het bestaande beleidsplan, dat eind 2024 afliep, tot nader order voort te zetten. Gemeente Eemsdelta heeft als enige gemeente wel een nieuw beleidsplan vastgesteld voor 2025-2028. Op de vraag hoe wij dat beleid gaan uitvoeren, kan VKB wel strategische invulling geven, uiteraard in samenspraak met onze opdrachtgevers.
In het kort zal de VKB de komende jaren zich vooral inzetten op implementatie van de elementen van de landelijke basisdienstverlening waarop ook VNG en NVVK op inzetten. Dan gaat het om onze kernactiviteiten. Betreffende de
Jaarstukken 2024 (v.170425)
6 │56
organisatorische inrichting daarvan, ofwel de bedrijfsvoeringkant, ligt er momenteel een strategische opdracht van het bestuur aan de directie om opvolging te geven aan de aanbevelingen van bureau Lysias. De vraag welke strategische keuzes gemaakt moet worden om de onderkende kwetsbaarheid van de VKB structureel op te lossen, ligt daarbij op tafel. Beide strategische opgaven, zullen er voor zorgen dat ook de komende jaren bij de VKB aan veel uitdagingen zal worden gewerkt, vaak parallel op diverse fronten. Maar, zoals beschreven, ook gemotiveerd en met veel plezier en bevlogenheid. Met deze verwachting, en vooral met een groot vertrouwen in het gehele team VKB, kijk ik vooruit naar 2025. Maar niet voordat ik iedereen, die bijgedragen heeft aan onze prestaties afgelopen jaar, dank voor hun inzet, flexibiliteit, en vooral de hele fijne samenwerking in 2024. Marc Winters Directeur Volkskredietbank Noord-Oost Groningen
Jaarstukken 2024 (v.170425)
7 │56
2. Algemeen 2.1
Inleiding
Voor u ligt het jaarverslag 2024. Op grond van artikel 7 van de Financiële Verordening ex art. 212 van de Gemeentewet dient het Dagelijks Bestuur verantwoording af te leggen over de uitvoering van de begroting en het financiële (meerjaren)plan.
2.2
Doelstelling Volkskredietbank
In artikel 3 van de Gemeenschappelijke Regeling wordt de doelstelling van de Volkskredietbank expliciet benoemd. De bank is een kredietbank en heeft geen winstoogmerk. De regeling wordt getroffen ten bate van een zo doelmatig mogelijke uitvoering van de volgende belangen: a. het verlenen van hulp om te komen tot een financieel stabiele situatie bij inwoners die in financiële moeilijkheden verkeren of dreigen te raken; b. het op zakelijke en sociaal verantwoorde wijze voorzien in de behoefte aan sociale kredieten; c.
het voorkomen van maatschappelijk minder gewenste vormen van financiële dienstverlening.
In artikel 4 van de Gemeenschappelijke Regeling worden de taken van de Volkskredietbank expliciet benoemd. Artikel 4 Taken 1. Ter behartiging van de in artikel 3 genoemde doelstelling is de bank ten behoeve van de deelnemers belast met de uitvoering van enige wettelijke bepaling of beleidsregel betreffende de in dat artikel genoemde belangen. 2. De bank heeft daartoe de volgende taken: a. het verrichten van preventieve, voorlichtende, stabiliserende, inkomen beherende, coachende en/of schuldregelende werkzaamheden ten behoeve van personen die in geldelijke moeilijkheden verkeren of dreigen te geraken; b. het voeren van bewind als bedoeld in artikel 1:431 e.v. van het Burgerlijk Wetboek (Beschermingsbewind) ter bescherming van meerderjarigen die vanwege een lichamelijke of geestelijke tekortkoming (tijdelijk) niet in staat zijn om hun vermogensrechtelijke belangen te behartigen; c. het afgeven van de verklaring als bedoeld in artikel 285, lid 1, sub f van Titel III van de Faillissementswet inzake de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen; d. het aanvragen van een voorlopige voorziening als bedoeld in artikel 287b, lid 1 van Titel III van de Faillissementswet inzake de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen; e. het (doen) verstrekken van kredieten in de zin van de Wck en vallend binnen de kaders van de Wet Fido; f.
het verrichten van alle handelingen die met de doelstelling verband houden of daarvoor bevorderlijk kunnen zijn. Op basis van bovengenoemde doelstelling heeft de VKB de visie en missie geformuleerd:
Missie: De missie van de VKB is een schulden(zorgen)vrije toekomst voor alle inwoners in onze gemeenten Eemsdelta, Het Hogeland, Oldambt, Pekela en Veendam.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
8 │56
Visie: Om die missie te volbrengen, is de VKB dé inwonersgerichte, betrouwbare en deskundige hulpverlener die inwoners met geldzorgen bijstaat. De VKB heeft een ondernemende houding en levert maatwerk vanuit een sterk ontwikkeld inlevingsvermogen. Dit doet de VKB samen met andere organisaties, om zo op integrale wijze een bijdrage te leveren aan een meer duurzame toekomst voor onze inwoners.
Waarden: Wij werken vanuit de kernwaarden inwonersgericht, deskundig, betrouwbaar, resultaatgericht en toegankelijk. Doelstellingen: Voorkomen van schulden, oplossen van schulden, duurzame resultaten, het bevorderen van participatie en het voorkomen van oplopende maatschappelijke kosten.
2.3
Deelnemende gemeenten en bestuur
De uitvoeringsorganisatie VKB staat onder toezicht van een Algemeen Bestuur. Dit Algemeen Bestuur bestaat uit 5 wethouders van de aangesloten gemeenten die schuldhulpverlening in hun portefeuille hebben. Uit dit Algemeen Bestuur is een Dagelijks Bestuur gevormd van 3 wethouders. Het Dagelijks Bestuur houdt toezicht op de dagelijkse gang van zaken binnen de Volkskredietbank en is verantwoording verschuldigd aan het Algemeen Bestuur. Een Dagelijks Bestuur van 3 personen en een Algemeen Bestuur van 5 personen laat een onbalans zien, dit is veroorzaakt doordat we als gevolg van de gemeentelijke herindelingen in de afgelopen jaren van acht naar vijf gemeenten zijn teruggegaan als lid van de gemeenschappelijke regeling.
Gemeente Eemsdelta
Gemeente Het Hogeland
Gemeente Oldambt
Gemeente Pekela
Gemeente Veendam
Algemeen Bestuur (5 wethouders) Voorzitter (1 wethouder) Dagelijks Bestuur (3 wethouders) ambtelijk overleg
ambtelijk overleg
Directeur
Uitvoeringsorganisatie Volkskredietbank
Jaarstukken 2024 (v.170425)
9 │56
Het bestuur werd in 2024 gevormd door: Bestuursfunctie
Naam bestuurder
van
Voorzitter AB en DB Voorzitter AB en DB Vice-voorzitter AB en DB Lid AB en DB Lid AB Lid AB Lid AB
Mw. Mariette de Visser 01-01-2024 Dhr. Hans Ronde 28-11-2024 Dhr. Gert Engelkens 01-01-2024 Mw. Ellen van Klaveren 01-01-2024 Dhr. Hans Ronde 01-01-2024 Dhr. Bert Wierenga 01-01-2024 Dhr. Han Hefting 06-11-2024
tot
Gemeente
14-10-2024 Het Hogeland 31-12-2024 Eemsdelta 31-12-2024 Oldambt 31-12-2024 Pekela 28-11-2024 Eemsdelta 31-12-2024 Veendam 31-12-2024 Het Hogeland
De dagelijkse leiding over de organisatie ligt bij de directeur. De directeur is tevens ambtelijk secretaris van het bestuur.
2.4
Dienstverlening
Aan de basis van de dienstverlening liggen de volgende uitgangspunten ten grondslag: • • •
de doelstelling zoals verwoord in artikel 3 van de gemeenschappelijke regeling; gedragscodes schuldhulpverlening en sociale kredietverlening van de NVVK; de overige regelgeving en werkwijzen van de NVVK.
De VKB stelt de inwoner/klant centraal. Dit dragen wij ook uit onder onze medewerkers, door regelmatig stil te staan bij onze kernwaarden: betrouwbaar, deskundig, resultaatgericht, inwonergericht en toegankelijk. Ook de NVVK belofte wordt binnen de organisatie uitgedragen: • • • • • •
We hebben een aanmeldproces zonder drempels; We bieden hulp op basis van vertrouwen; We geven duidelijkheid over waar de klant aan toe is; We zorgen ervoor dat geen klant buiten de boot valt; We verlagen de druk door schuldeisers; We streven naar een zo goed mogelijk schuldenvrije toekomst.
Om het beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024 te kunnen uitvoeren, heeft het bestuur van de VKB regels opgesteld. Deze regels noemen we de Beleidsregels Schuldhulpverlening. De beleidsregels gaan over wanneer een inwoner wordt toegelaten tot schuldhulpverlening en de voorwaarden die daarbij gelden. Ook gaan ze over welke verplichtingen de VKB kan opleggen en wanneer schuldhulpverlening kan worden geweigerd of worden beëindigd. De VKB werkt met een kern- en een keuzepakket. De volgende producten/diensten vormen het kern pakket van de Volkskredietbank: • • • • • • • • •
Intake en diagnose ten behoeve van producten uit het kernpakket en in het kader van preventie (inclusief adviesgesprekken en crisisinterventies); Budgetbeheer; Financieel Beheer; Coaching gesprekken; Schuldregeling; Schuldbemiddeling; Dwangakkoord; Wsnp-verklaring; Leningaanvraag.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
10 │56
De volgende producten/diensten kunnen onderdeel uitmaken van het keuzepakket en/of kunnen worden ingezet voor individuele inkoop: • • • •
Beschermingsbewind; Preventie en voorlichting; Leningaanvraag met borg; Leefgeld en opvangvergoedingen voor vluchtelingen uit Oekraïne.
2.5
Lidmaatschappen
NVVK De VKB is lid van de NVVK, de branchevereniging voor schuldhulpverlening, sociaal bankieren en bewindvoering. De vereniging behartigt de belangen van de leden op landelijk niveau bij de rijksoverheid, maatschappelijke organisaties en instellingen. Verder ondersteunt het verenigingsbureau van de NVVK alle leden op gebied van wet-, regelgeving, beleid en documenten. Het doel is te komen tot goede, uniforme afstemming in aanpak en methode van schuldhulpverlening en kredietverstrekking. De NVVK Certificering loopt tot 23 mei 2025. BKR De VKB is lid van Bureau Krediet Registratie (BKR) in Tiel. Potentiële kredietnemers worden getoetst bij deze instelling. Mede op grond van de hieruit verkregen informatie wordt beoordeeld of kredietverstrekking verantwoord is. Alle verstrekte kredieten worden gemeld bij het bureau. Ook betalingsachterstanden of onregelmatigheden worden kenbaar gemaakt. Indien alle verplichtingen zijn nagekomen wordt de cliënt weer afgemeld. Door onder andere gebruik te maken van dit bureau wordt getracht kredietverlening op een zo verantwoord mogelijke wijze te laten plaatsvinden. Daarnaast wordt de informatie van BKR gebruikt bij schuldhulpverlening om een volledig beeld van de financiële verplichtingen van de cliënt te krijgen.
2.6
Kwaliteitszorg
In 2024 hebben we voortdurend aandacht gehad voor de kwaliteit van dienstverlening van de VKB en verbeteringen verder doorgezet. Managers en praktijkbegeleiders hielden zich bezig met aanpassing van de werkprocessen en zorgden ervoor dat ontwikkelingen en actualiteiten hierin werden meegenomen. Het dienstenpakket van de VKB is, met hulp van een extern adviesbureau opnieuw tegen het licht gehouden. We hebben een start gemaakt met het doorvoeren van de aangedragen aanbevelingen en richten ons op de implementatie van de elementen van de basisdienstverlening schuldhulpverlening 2025. Er lag wederom focus op inhoudelijke begeleiding van medewerkers en de samenwerking tussen de verschillende teams, met als doel om de voortgang en kwaliteit van dossiers naar een hoger niveau te tillen. Voorts werd ingezet op (bij)scholing van medewerkers over verschillende onderwerpen zoals stress-sensitief werken en fiscale thema’s. Met het oog op de NVVK-audit die in 2025 op de agenda staat, hebben we gekeken welke zaken er op orde moeten worden gebracht om aan de audit eisen te voldoen. Onze klanttevredenheidsonderzoeken keren meerdere keren per jaar terug. De uitkomsten hiervan houden we tegen het licht en gebruiken we ter verbetering van onze dienstverlening.
We zijn blijven investeren in de samenwerking met ketenpartners en opdrachtgevers, door het werken op locaties en het aansluiten bij intergemeentelijke werkoverleggen. We hebben een start gemaakt met de implementatie van een nieuwe huisstijl en website, gericht op meer externe zichtbaarheid en een betere toegankelijkheid van de dienstverlening. Ook zijn de voorbereidingen getroffen voor de implementatie van een nieuw softwareprogramma ten behoeve van de uitvoering van budgetbeheer en bewindvoering.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
11 │56
2.7 Bereikbaarheid We werken inwonergericht als organisatie, dat betekent dat we op meerdere locaties onze dienstverlening uitvoeren. Ons kantoorpand is gevestigd aan de Stationsweg 2 in Appingedam. Daarnaast zijn onze medewerkers op wekelijkse basis aanwezig op diverse gemeentelijke en maatschappelijke locaties in al onze gemeenten. Ook is het mogelijk om een huisbezoek af te leggen wanneer de inwoner dat prettiger vindt. Via ons portal “Mijn VKB”, onze website, en onze in 2022 aangemaakte LinkedIn pagina houden we inwoners, cliënten en ketenpartners op de hoogte over de activiteiten en diensten die de VKB biedt of over mogelijk (ver)storingen. De bezoektijden van het kantoor zijn: maandag, dinsdag, woensdag en donderdag tussen 8.30 – 12.00 uur en 13.00 – 16:00 uur en op vrijdag tussen 8.30 – 12.00 uur. Telefonisch zijn wij op werkdagen bereikbaar: tussen 09.00 – 12.00 uur en tussen 13.00 – 16.00 uur. Het werkvenster van de VKB is tussen 7.00 – 22.00 uur.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
12 │56
3. Programmaverantwoording 3.1
Inleiding
Op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is in 2021 door de gemeenteraden van de aan de VKB deelnemende gemeenten het beleidsplan Schuldhulpverlening vastgesteld voor de periode 2021 tot en met 2024. Het vermelde beleidsplan liep daarmee eind 2024 af. Eemsdelta heeft vervolgens een nieuw beleidsplan vastgesteld. De overige gemeenten hebben tot nader order het recente beleidsplan voortgezet. In het beleidsplan zijn de doelstellingen en de uitgangspunten van de gemeenten op het terrein van schuldhulpverlening neergelegd. Het bestuur van de VKB is belast met een groot deel van de uitvoering van dit beleidsplan. In het beleidsplan is afgesproken dat jaarlijks middels een jaarverslag verantwoording wordt afgelegd over de uitvoering van de schuldhulpverlening. In het beleidsplan zijn doelen en gewenste resultaten opgenomen. Deze zijn bepalend voor de uitvoering van de schuldhulpverlening door de VKB. Opmerking vooraf In dit hoofdstuk worden de via de VKB behaalde resultaten over de in het beleidsplan vastgelegde doelstellingen weergegeven. Gemeenten behalen ook door middel van ander beleid en via andere uitvoeringsorganisaties of ketenpartners resultaten op die doelstellingen. Op die resultaten heeft de VKB echter geen zicht. De in paragraaf 3.3 genoemde resultaten betreffen dus enkel de resultaten voor zover de VKB deze in beeld heeft.
Voor een totaalbeeld van de realisatie van bovengenoemde doelstellingen moeten ook de resultaten van de andere door de gemeenten geregisseerde partijen in het sociaal domein in ogenschouw worden genomen.
3.2
Doelstellingen beleidsplan als kader
Financiële problemen kunnen vergaande gevolgen hebben voor het dagelijks leven, zoals belemmering voor werk of sociale activiteiten. Om die reden hebben de gemeenten de volgende doelstellingen voor de integrale schuldhulpverlening omschreven: 1. Voorkomen van schulden: aandacht voor preventie, vroegsignalering en nazorg verkleint de kans dat grotere of nieuwe schulden en daarmee samenhangende maatschappelijke problemen (opnieuw) ontstaan. 2. Oplossen van schulden: Het doel van het oplossen van schulden is om de inwoner een schuldenvrije toekomst geven. Hiervoor worden de producten schuldbemiddeling, 100% betalingsregeling of saneringskrediet ingezet. In die gevallen moet het vinden van een oplossing voor schulden worden bewerkstelligd binnen een termijn van maximaal 36 maanden. Vanaf 1 juli 2023 is deze termijn verkort tot maximaal 18 maanden. De looptijd van een traject kan op grond van bijzondere omstandigheden worden verlengd. Het is belangrijk dat na het traject goede nazorg wordt verleend om te voorkomen dat er nieuwe schulden ontstaan. 3. Duurzame resultaten: een investering in integrale schuldhulpverlening waarbij wordt gewerkt aan het vergroten van de financiële zelfredzaamheid levert een langdurig resultaat en verkleint de kans op herhaling van schulden. Het zorgt er verder voor dat klanten zich op andere terreinen kunnen ontwikkelen (bijvoorbeeld re-integreren).
Producten die hiervoor worden ingezet zijn bijvoorbeeld: budgetbeheer, budgetcoaching of een schuldregeling. 4. Bevorderen participatie: het vergroten van de financiële zelfredzaamheid en het oplossen of beheersbaar maken van de schulden zorgen ervoor dat de financiële situatie geen belemmering meer vormt voor een inwoner om actief deel te nemen aan de samenleving. De ondersteuning is maatwerk.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
13 │56
5. Voorkomen van maatschappelijke kosten: een investering in integrale schuldhulpverlening voorkomt hoge maatschappelijke kosten zoals de kosten voor huisuitzetting, herhuisvesting, maatschappelijke opvang, extra beroep op bijstand en afsluiting energie. In 2024 is uitgegaan van hetzelfde beleid als de voorgaande jaren. De verwachting is dat de gemeenten in 2025 een nieuw beleidsplan gaan opleveren.
3.3 Resultaten en streefcijfers (ambities) Voorgaande doelstellingen zijn vertaald naar een aantal gewenste concrete inhoudelijke resultaten voor de uitvoering. Zoals in het beleidsplan is aangegeven, zijn deze resultaten afhankelijk van allerlei factoren zoals de aard van de schuldenproblematiek, de opstelling of mogelijkheden van schuldenaren, de opstelling of mogelijkheden van crediteuren, de manier van werken en kwaliteit van andere hulpverleningsorganisaties op het gebied van herkenning van schuldproblemen en tijdige doorverwijzing. Toch zijn bij iedere doelstelling één of meerdere streefcijfer(s) opgenomen. Deze streefcijfers geven de ambities weer die de gemeenten hebben bij het betreffende doel. 3.3.1
Voorkomen van schulden
Preventie In 2024 hebben we de focus op jongeren en jongvolwassenen verder doorgezet. Door project Oost Groningen Geld Geletterd, mogelijk gemaakt door gelden van de Regiodeal Noord-Oost Groningen, was er opnieuw veel aandacht voor deze doelgroep. Hiermee hebben we veel jongeren en betrokken ketenpartners kunnen bereiken en ontvingen wij veel aanmeldingen van jongeren. Ook werden er diverse adviesgesprekken gevoerd, waardoor zwaardere hulpverlening op het gebied van schulden kon worden voorkomen. Het effect van het inzetten van preventie en vroegsignalering is lastig te meten en in harde cijfers aan te tonen. Inmiddels durven we wel te stellen dat vroegsignalering kan leiden tot een lagere totale schuld bij de start van de schuldhulpverlening. Schuldsituaties zullen minder snel uit de hand lopen en zijn gemakkelijker op te lossen. In de gemeenten waar de vroegsignalering goed loopt, zien wij een toename van het aantal aanmeldingen. Dit kan betekenen dat we meer inwoners bereiken, en de vroegsignalering resultaat geeft. Vroegsignalering In 2024 is de samenwerking met de verschillende gemeenten op het gebied van vroegsignalering nog verder verbeterd. Mede door het detacheren van werknemers van de VKB bij diverse gemeenten wordt er veel kennis en kunde met elkaar gedeeld.
De gedetacheerde medewerkers kunnen door hun werkzaamheden in de vroegsignalering op laagdrempelige wijze hun werk doen. Dit komt het resultaat van vroegsignalering ten goede. Vanwege een softwarekoppeling kan vanuit vroegsignalering gekeken worden welke inwoners al bekend zijn bij de VKB. Hiermee wordt voorkomen dat inwoners ten onrechte opnieuw worden benaderd. In 2024 zijn er meerdere inwoners uit onze gemeenten naar de VKB doorverwezen. Deze doorverwijzingen hebben betrekking op verschillende diensten van de VKB. Bij een aantal inwoners is een schuldregeling opgestart, om daarmee de openstaande schulden te saneren. De aanname die de VKB durft te doen aan de hand van de eerste resultaten, is dat de totale hoogte van de schulden inderdaad lager zal uitvallen dan € 40.000 en dat het gemiddelde aantal schuldeisers lager is dan 14. Doordat bij de VKB de schulden eerder geregeld kunnen worden,
Jaarstukken 2024 (v.170425)
14 │56
komt dit ten goede aan de inwoner die hiermee sneller geholpen is. Inzetten op vroegsignalering loont voor de inwoners en voor de gemeenten. Streefcijfer: 1. Bij inwoners waarbij vroegsignalering is ingezet, is de gemiddelde schuldhoogte lager dan € 40.000; 2. Bij inwoners waarbij vroegsignalering is ingezet, is het gemiddelde aantal schuldeisers minder dan 14. Niet alle resultaten van vroegsignalering zijn direct meetbaar. Inwoners kunnen in eerste aanleg geen hulp aanvaarden, maar later alsnog hulp van de gemeente/VKB opzoeken. In 2024 is vroegsignalering in alle gemeenten nog beter ingeregeld en worden de afspraken over doorverwijzing naar de VKB goed nagekomen. Wij zien een toename in het aantal aanmeldingen dat voortkomt uit vroegsignalering. In 2024 is nog verder gewerkt aan het verbeteren van de samenwerking met gemeente en het vergroten van de zichtbaarheid van de VKB in de keten. Er is gestuurd op de meetbaarheid van de resultaten, dit is echter nog voor verbetering vatbaar. Nog niet alle aanmeldingen dir voortkwamen uit vroegsignalering werden als zodanig geregistreerd. Met ingang van 2025 gaat de VKB hier meer aandacht aan besteden, zodat de betrouwbaarheid van de cijfers toeneemt. Conclusie: Op basis van het bovenstaande, is de conclusie dat het aantal aanmeldingen uit vroegsignalering is toegenomen, wij beschikken nog niet over de cijfers om dit te staven.
3.3.2 Duurzame resultaten Een graadmeter voor de duurzaamheid van de resultaten van schuldhulpverlening is het herhalingspercentage. Dat percentage geeft weer hoeveel inwoners binnen drie jaar opnieuw gebruik maken van schuldhulpverlening nadat ze een eerder traject succesvol hebben afgerond. Hierbij wordt gekeken naar de afname van het product budgetbeheer, budgetcoaching en/of schuldregeling. Uit NVVK-onderzoek bij een aantal kredietbanken verspreid door het land blijkt dat het herhalingspercentage tussen de 4,4% en de 19% ligt.1 Als gewenst resultaat is gekozen dat het herhalingspercentage niet uitkomt boven het laagste percentage uit dat onderzoek. Streefcijfer: Het gemiddelde herhalingspercentage bedraagt in 2021-2024 ten hoogste 4,4%. Resultaat 2024: Het herhalingscijfer in 2024 is in onderstaande tabel weergegeven. Om ook de ontwikkeling van dit cijfer te kunnen monitoren, zijn tevens de herhalingscijfers van de voorgaande twee jaren in de tabel opgenomen.
Herhaling
Gemiddeld
1
Aantal
Percentage
2022
2023
2024
2022
2023
2024
48
52
61
3,8
3,8
4,0
Muijnck, J.A. de, Renken, C., Passende nazorg en voorkomen van terugval in schulden, Groningen: 2020, Breuer & Intraval.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
15 │56
Uit de tabel blijkt dat het gemiddelde herhalingspercentage over 2024 op 4,0% ligt. Daarmee is er sprake van een stabilisatie in procenten, echter een stijging in absolute aantallen ten opzichte van voorgaande jaren. Het percentage ligt wel onder de streefnorm. Conclusie: De doelstelling van ten hoogste 4,4% herhaling is daarmee gehaald. 3.3.3 Oplossen schulden en bevorderen participatie Inwoners kunnen op andere terreinen weer sneller de draad oppakken als er iets aan hun schulden wordt gedaan. De financiële situatie vormt dan niet langer een belemmering voor een burger om actief deel te nemen aan de samenleving. Ook het afwenden van een crisissituatie bevordert de participatie. Hiermee wordt immers voorkomen dat de situatie voor de inwoner verder uit de hand loopt met grote maatschappelijke consequenties tot gevolg (bijvoorbeeld een huisuitzetting of afsluiting van energie). Streefcijfers: 1) Het percentage inwoners met schulden dat binnen de schuldhulpverlening een oplossing voor de schulden krijgt aangeboden bedraagt jaarlijks minimaal 80%; 2) Het percentage crisissituaties dat wordt afgewend, bedraagt jaarlijks minimaal 80%. Resultaat 2024: In onderstaande tabel zijn de resultaten voor beide streefcijfers over 2024 en voorgaande jaren weergegeven. Resultaat Inwoners met oplossing voor schulden Aantal afgewende crisissituaties
2022 368 van 395 (93%) 25 van 25 (100%)
2023 384 van 421 (91%) 31 van 33 (94%)
2024 411 van 469 (88%) 16 van 18 (89%)
Inwoners met oplossing voor schulden Inwoners die zich bij de VKB melden hebben vaak te maken met schuldenproblematiek, de grootte van deze problematiek is zeer verschillend. In 2024 zijn er 469 intakes geweest, daarvan kregen 411 een oplossing voor de schulden aangeboden. Bij de overige inwoners was er na het intakegesprek geen vervolgtraject of schuldregeling nodig/mogelijk bij de VKB. De redenen hiervoor zijn wisselend. Bij een aanmelding kan er sprake zijn van “uitval” door afmeldingen van klanten, inwoners die niet op afspraak komen en geen nieuwe afspraak maken. Ook zijn er inwoners die geen verdere hulp nodig hebben (eenmalig advies) of willen ontvangen. Daarnaast vallen onder de aanmeldingen ook statushouders die financieel ontzorgd moeten worden, en dus geen langdurig schuldregelingstraject nodig hebben. Dit maakt dat er een verschil is tussen het aantal aanmeldingen en vervolgtrajecten. We zien dat procentueel het aantal inwoners waar een oplossing is aangeboden iets daalt, maar absoluut is gestegen t.o.v. het voorgaand jaar. Afgewende crisissituaties Van een crisissituatie is sprake bij een dreigende woningontruiming, afsluiting elektra/gas/water of royering ziektekostenverzekering. In 2024 waren er 18 aanmeldingen waarbij er sprake was van een crisissituatie.
Momenteel is een crisisinterventie gekoppeld aan de dienst ‘Crisisintake Compleet’, waardoor een crisis alleen in die fase en in combinatie met de intake geregistreerd kan worden. Dit terwijl er ook in andere fases, na de intake, interventie nodig kan zijn als gevolg van een crisis. Ook kunnen er meerdere crisisinterventies naast elkaar en/of op wisselende momenten nodig zijn in een schuldregelingstraject. Door de koppeling aan de dienst ‘Crisisintake Compleet’ is er momenteel geen goed inzicht te krijgen in het volledige aantal en de soorten crisissituaties. Conclusie: Beide doelstellingen van minimaal 80% zijn gehaald.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
16 │56
3.3.4 Voorkomen van maatschappelijke kosten In opdracht van het Interdepartementale Beleidsonderzoek hebben Panteia, de Hogeschool Utrecht en het Nibud de maatschappelijke kosten van problematische schulden onderzocht. Mensen met hoge schulden staan namelijk langdurig bloot aan stress. Ze melden zich vaker ziek, zijn mindere productief of verliezen hun baan. Ook maken ze hogere zorgkosten. Dit kost de samenleving 8,5 miljard per jaar, d.d. juni 2024. Streefcijfer: De verhouding tussen de kosten en de baten van schuldhulpverlening is in de periode 2021-2024 minimaal 1,5 (iedere euro die in schuldhulpverlening wordt geïnvesteerd, levert minstens € 1,50 aan kostenbesparing op). Resultaat 2024: Middels preventie en het oplossen van schulden heeft de VKB maatschappelijke kosten voorkomen. Kanttekening is wel dat niet alle kosten automatisch verdwijnen bij het oplossen van schulden. Conclusie: Het is zeer aannemelijk dat de doelstelling van een kostenbesparing is behaald. Zeker omdat de NVVK in 2022 heeft vastgesteld dat de Social Return on Investment van financiële hulpverlening minimaal 1,4 – 2 bedraagt. Dit betekent dat elke euro die wordt geïnvesteerd mimimaal € 1,40 – € 2,00 oplevert.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
17 │56
4.
Paragrafen
In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn meerdere verplichte paragrafen opgenomen voor provincies, gemeenten en hun gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn niet allemaal relevant voor de VKB. Om die reden zijn de paragrafen lokale heffingen en grondbeleid niet opgenomen. Hieronder staan de paragrafen: • • • •
• 4.1
Weerstandvermogen en risicobeheersing; Onderhoud kapitaalgoederen; Financiering; Bedrijfsvoering; Verbonden partijen.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Weerstandsvermogen is van belang om de financiële gezondheid van de Volkskredietbank te kunnen beoordelen. Het is bedoeld om risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen op te kunnen vangen. Het gaat hierbij om de verhouding tussen: •
De weerstandscapaciteit, dit is de beschikbare financiële ruimte die zonder ingrijpende beleidswijzigingen beschikbaar is;
•
De aanwezige risico’s.
De weerstandscapaciteit bestaat uit twee onderdelen, de structurele en de incidentele weerstandscapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit is met name van belang voor het opvangen van optredende risico’s die een over de tijd uitgestrekt effect hebben en om de incidentele weerstandscapaciteit aan te vullen na het optreden van risico’s. Een structureel middel om risico’s op te vangen kan bijvoorbeeld zijn de post onvoorzien in de begroting. De incidentele weerstandscapaciteit is het ter dekking van risico’s aanwezige vrije vermogen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit bijvoorbeeld de algemene reserve en deze bedraagt ultimo 2024 nihil. De aanwezige (structurele en incidentele) weerstandscapaciteit moet voldoende zijn om de financiële gevolgen van optredende risico’s op te kunnen vangen. Risico’s zijn van nature onzeker van aard en omvang. Indien dit niet zo was, zouden zij worden opgenomen in de begroting. De belangrijkste risico’s voor de Volkskredietbank zijn: • Alle in de begroting opgenomen aannames zijn gebaseerd op een voorspelling omtrent het aantal aanvragen en diensten. Indien er in een jaar sprake zal zijn van een (grote) stijging of daling in het aantal aanvragen en diensten, zal dit kunnen leiden tot frictiekosten en een extra financiële bijdrage van de gemeenten.
Omvang risico: p.m.; • De Volkskredietbank is net als elke andere werkgever in de sector Overheid en Onderwijs verplicht eigen risicodrager voor de Wet Werkloosheidsuitkering (WW). Op het moment dat arbeidscontracten niet worden verlengd en/of worden ontbonden en de werknemer raakt werkloos, wordt de WW-uitkering plus opslag voor werknemerspremies in rekening gebracht bij de Volkskredietbank . Omvang risico: p.m.; • Volgens de CAO SGO ontvangen de medewerkers van de Volkskredietbank een IKB, individueel keuze budget. In de besteding van IKB is de werknemer vrij. Zo kan de werknemer bijvoorbeeld extra verlof aankopen zonder dat daar toestemming van de leidinggevende voor nodig is. Dit kan bij afdelingen leiden tot tijdelijke onderbezetting waardoor de bewoners van het verzorgingsgebied minder snel en adequaat geholpen kunnen worden. Omvang risico: p.m.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
18 │56
Uitgangspunt bij risico’s is dat het meestal incidentele tegenvallers zijn. Daarnaast zullen niet alle risico’s op hetzelfde moment plaatsvinden. De Volkskredietbank is een uitvoeringsorgaan van de deelnemende gemeenten. In dat kader ontvangt de Volkskredietbank op basis van de opgestelde begroting financiële bijdragen van de deelnemende gemeenten en vinden de deelnemers het niet nodig dat de Volkskredietbank over een eigen weerstandsvermogen beschikt. Een nadelig exploitatiesaldo wordt op basis van de gemeenschappelijke regeling volledig doorberekend aan de deelnemende gemeenten. In het weerstandsvermogen wordt daarom voorzien door de deelnemende gemeenten zelf. Een eventueel nadelig exploitatiesaldo brengen de gemeenten ten laste van de door hen opgebouwde weerstandscapaciteit. Hiermee is de weerstandscapaciteit van de VKB als zodanig gewaarborgd. 4.1.1. Kengetallen Ingevolge artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) dient een aantal kengetallen opgenomen te worden. De financiële kengetallen zijn een uniforme set van kengetallen die een betere inzicht geven in de financiële posities van de gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en provincies, en daarmee ook informatie over de weer- en wendbaarheid van hun begrotingen.
De berekening van de kengetallen is conform de ministeriële richtlijnen voor de wijze waarop kengetallen worden vastgesteld en opgenomen in het jaarverslag. Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle vverstrekte leningen Solvabiliteitsratio Liquiditeitsratio
2023 realisatie
2024 begroting realisatie
2,4%
4,0%
1,5%
2,4%
4,0%
1,5%
0% 0,9
0% 0,9
0% 0,9
Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de VKB in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio is conform het gevoerde beleid al een langere periode nihil (zie paragraaf 4.1 weerstandsvermogen en risicobeheersing). Liquiditeitsratio De liquiditeit laat zien wat de mate is waarin de VKB in staat is om aan haar direct opeisbare verplichtingen te kunnen voldoen. De liquiditeitsratio is conform het gevoerde beleid al een langere periode rond de 1. De huidige uitkomst geeft aan dat er op korte termijn onvoldoende vorderingen en gelden zijn om de korte schulden te voldoen. Door de waarborgen die een gemeentelijke kredietbank als overheidsorgaan (gemeenschappelijke regeling) met zich meebrengt, is er geen noodzaak het toegepaste beleid te wijzigen.
4.2
Onderhoud kapitaalgoederen
De investeringen zijn met name gericht op het in stand houden en vervangen van de telefonie en automatisering. Het personeel van de VKB voert haar werkzaamheden uit vanuit huis, op locatie, bij een gemeente of ketenpartner of op ons centrale kantoor te Appingedam. Op ons centrale kantoor zijn 38 werkplekken ingericht. Het centrale kantoor aan de Stationsweg 2 te Appingedam wordt gehuurd tot en met oktober 2025. Uiterlijk 1 november 2025 zal de VKB gevestigd zijn aan Professor R.P. Cleveringaplein 1 te Appingedam.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
19 │56
4.3
Financiering
Deze paragraaf bevat de beleidsrealisatie ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Overeenkomstig de regelgeving heeft het bestuur het treasurystatuut vastgesteld. Het treasurystatuut stelt kaders en doelstellingen voor de uitvoering van het treasurybeleid. Het treasurystatuut is gebaseerd op de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido). Een belangrijk doel van deze wet is de bevordering van een solide financieringsstructuur van decentrale overheden, een doel dat de Volkskredietbank eigen is. De treasuryfunctie wordt onderverdeeld in risicobeheer en kasbeheer. 4.3.1. Risicobeheer Conform artikel 13 Besluit Begroting en Verantwoording zullen opmerkingen gemaakt moeten worden omtrent beleidsvoornemens inzake risicobeheer. Het betreft hier rente-, debiteuren-, koers-, en valutarisico’s. Voor de Volkskredietbank zijn de twee laatstgenoemde risico’s niet van toepassing. Voor risico’s die kwantificeerbaar zijn, dienen voorzieningen te zijn gevormd. Renterisico Onder dit risico wordt begrepen het risico dat de Volkskredietbank loopt als gevolg van mogelijke renteschommelingen. Voorkomen dient te worden dat de Volkskredietbank in financiële moeilijkheden komt door rentestijgingen. Dit risico kan worden beperkt door de financieringsbehoefte te spreiden over de jaren. De mate van deze spreiding wordt uitgedrukt in de renterisico norm.
In de renterisico norm worden nieuw aan te trekken leningen in een jaar uitgedrukt als percentage van het begrotingstotaal. De begrote en gerealiseerde renterisico norm 2024 en de begrote renterisico norm 2024 worden weergegeven in de volgende tabel. Renterisico norm (bedragen x 1.000)
1a 1b 2 3a 3b 4 5 6 7 8 9 10 11
Renteherziening op vaste schuld o/g Renteherziening op vaste schuld u/g Netto renteherziening op vaste schuld Nieuwe aangetrokken vaste schuld Nieuwe verstrekte lange leningen Netto nieuw aangetrokken vaste schuld Betaalde aflossingen Herfinanciering Renterisico op vaste schuld De begrotingsomvang Het normpercentage Renterisiconorm Ruimte (positief) / Overschrijding (negatief)
€ € (1a - 1b) € € € (3a - 3b) € € (laagste van 4 en 5) € (2 + 6) € € (8 x 9) (10 - 7)
€ €
2024
2024
2025
( b eg r o o t )
( r eal i sat i e)
( b eg r o o t )
- € - € - € - € 450 € -450 € - € -450 € -450 € 5.492 € 20% 1.098 € 1.548 €
- € - € - € - € 355 € -355 € - € -355 € -355 € 5.572 € 20% 1.114 € 1.469 €
350 -350 -350 -350 5.414 20% 1.083 1.433
Uit deze opstelling blijkt dat de Volkskredietbank binnen de grenzen van de renterisico norm opereert. Ook voor de komende jaren verwacht de Volkskredietbank geen overschrijding van deze norm. Kredietrisico Kredietrisicobeheer (of debiteurenrisicobeheer) is het beheersen van de risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid op een waardedaling van de vorderingspositie ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door de tegenpartij. Ten aanzien van het debiteurenrisico, wordt jaarlijks op basis van een geschat risicoprofiel van de debiteuren per 31 december dat jaar toegevoegd aan de voorziening dubieuze lening debiteuren. Er wordt ten aanzien van lening debiteuren een (pro)actief beleid gevoerd. Voor wat betreft niet-kwantificeerbare risico’s wordt verwezen naar de eerdere paragraaf betreffende het weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
20 │56
4.3.2. Kasbeheer De kasgeldlimiet is het maximum bedrag waarvoor de Volkskredietbank middelen mag aantrekken op de geldmarkt. Voor de netto vlottende schulden geldt de kasgeldlimiet als norm. De standaard norm is gedefinieerd als 8,2% van de jaarlijkse begrotingsomvang aan het begin van het jaar. Op grond van artikel 3 lid 5 van de Wet Fido wordt jaarlijks door de provincie Groningen in overleg met de VKB een afwijkend percentage voor de kasgeldlimiet vastgesteld, zodat de netto vlottende schuld binnen de toegestane kasgeldlimiet blijft. De begrote en gerealiseerde kasgeldlimiet 2024 en de begrote kasgeldlimiet 2025 worden weergegeven in de volgende tabel.
Kasgeldlimiet (bedragen x 1.000)
2024
2025
( r eal i sat i e)
( b eg r o o t )
€
5.492 €
5.572 €
5.414
€
40% 2.197 €
40% 2.229 €
40% 2.166
(b)
€ € € € €
7.000 7.000
€ € € € €
9.415 9.415
€ € € € €
5.000 5.000
(c)
€ € € € €
80 400 5.200 5.680
€ € € € €
83 559 7.761 8.403
€ € € € €
80 500 3.500 4.080
€ € €
1.320 € 2.197 € 877 €
1.012 € 2.229 € 1.217 €
920 2.166 1.246
Omvang begrotingstotaal per 1 januari: Toegestane kasgeldlimiet - in procenten - in bedrag Vlottende schuld - opgenomen gelden < 1 jaar - schuld in rekening-courant - gestorte gelden door derden < 1 jaar - overige geldleningen niet zijnde vaste schuld Totaal vlottende schuld Vlottende kasgeldmiddelen - uitgeleende gelden < 1 jaar - contante gelden in kas - tegoeden in rekening-courant - overige uitstaande gelden < 1 jaar Totaal vlottende kasgeldmiddelen Toets kasgeldlimiet Totaal netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (positief) / Overschrijding (negatief)
2024 ( b eg r o o t )
(a)
(b) - (c) (a)
De ruimte binnen het kasgeldlimiet 2024 bedroeg € 1.217.000.
4.4
Bedrijfsvoering
4.4.1. Algemeen Een juiste bedrijfsvoering is van belang om de taken van de Volkskredietbank verantwoord uit te kunnen voeren. De Volkskredietbank beschikt over een werkorganisatie onder leiding van een directeur. De werkorganisatie voert taken op het gebied schuldhulpverlening uit. Voor een verdere toelichting op de bedrijfsvoering wordt verwezen naar het ‘woord van de directie’ op pagina 5 en hoofdstuk 2 vanaf pagina 8 en verder. 4.4.2. Financieringssystematiek Op transparante wijze wordt onderscheid gemaakt tussen bestaanskosten en de productkosten. De bestaanskosten worden op basis van het inwoneraantal omgerekend naar een vaste bijdrage
Jaarstukken 2024 (v.170425)
21 │56
voor elke GR-gemeente en de productkosten worden berekend voor elke gemeente afzonderlijk op basis van de productafname. 4.4.3 Rechtmatigheid Het dagelijks bestuur geeft aan in hoeverre de in de jaarrekening opgenomen verantwoorde baten en lasten, en ook de balansmutaties, rechtmatig tot stand zijn gekomen. In de rechtmatigheidsverantwoording, zoals opgenomen in paragraaf 9.1. van deze jaarstukken licht het dagelijks bestuur toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties de rechtmatigheidscriteria zijn nageleefd. Dit houdt in dat deze in overeenstemming zijn met de bepalingen vermeld in documenten van de lijst met relevante weten regelgeving zoals opgenomen in het op 28 november 2024 vastgestelde normenkader. In de financiële verordening zijn de grenzen voor de verantwoording en rapportering gesteld op 3% respectievelijk 1 % van het totaal aan lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 167.168 respectievelijk € 55.723. Ten aanzien van de financiële rechtmatigheid zijn drie criteria van toepassing, het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). Begrotingscriterium De begrotingsrechtmatigheid heeft betrekking op het financieel handelen binnen het kader van de geautoriseerde begroting.
Dat is de in het algemeen bestuur vastgestelde (herziene) begroting van 4 juli 2024. Er is met betrekking tot het boekjaar 2024 één begrotingswijziging doorgevoerd. Als blijkt dat de gerealiseerde uitgaven op programmaniveau hoger zijn dan geautoriseerd, is er sprake van begrotingsonrechtmatigheid. Deze onrechtmatigheid is in eerste instantie “bruto” inzichtelijk gemaakt. Dat wil zeggen dat er puur technisch is gekeken of de begroting is overschreden, zonder te kijken naar de inhoudelijke aspecten. De verschillen tussen de geautoriseerde baten en lasten en de gerealiseerde baten en lasten worden hieronder per programma weergegeven: LASTEN Programma: schuldhulpverlening Algemene kosten Overhead Totaal lasten
BATEN Programma: schuldhulpverlening
Begroting Realisatie 2024 2024 € € 4.136.802 4.199.300 4.136.802 4.199.300
afwijking € -62.498 -62.498
1.354.698 1.354.698
1.372.964 1.372.964
-18.266 -18.266
5.491.500
5.572.264
-80.764
Begroting Realisatie 2024 2024 € € 5.018.800 5.099.264 5.018.800 5.099.264
afwijking
Algemene dekkingsmiddelen Overhead
€ -80.464 -80.464
-
-
-
Totaal baten
5.018.800
5.099.264
-80.464
Exploitatiesaldo voor incidentele bijdragen Bijdrage Westerwolde Incidentele bijdrage deelnemende gemeentes Exploitatiesaldo voor bestemming
-472.700 58.000 415.000 300
-473.000 58.000 415.000 0
300 300
Bij het samenstellen van de jaarstukken is gebleken dat per saldo € 79.884 aan lasten van het programma overhead ten onrechte gepresenteerd zijn als lasten programma schuldhulpverlening. Deze omissie hebben wij in de programmarekening aangepast.
Jaarstukken 2024 (v.170425)
22 │56
Daarnaast is er in 2024 voor € 24.406 geïnvesteerd in materiële vaste activa. Voor deze investeringen is in de door het algemeen bestuur vastgestelde begroting van 4 juli 2024 geen afzonderlijk investeringskrediet vastgesteld. De totale lasten van het programma schuldhulpverlening zijn hoger dan begroot als gevolg van hogere tijdelijke inhuurkosten voor vervanging wegens ziekte en het invullen van vacatures. De hogere kosten worden gecompenseerd door hogere baten dan begroot. De hogere baten betreffen met name hogere rentebaten en zijn het gevolg van een grotere inzet dan begroot in het op jongeren gerichte project Oost-Groningen Geld Geletterd (OGGG). Het resterende overschot is verrekend met de vaste bijdrage van de deelnemende gemeentes. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, zowel intern als extern. Met onze interne controles sluiten wij aan bij de goedkeurings- en rapporteringstoleranties die de accountant hanteert. In nauwe samenspraak met de accountant hebben we de omvang van de steekproeven en de uit te voeren controles bepaald. De controles zijn uitgevoerd op de volgende processen: personeel, inkoop, aanbesteden en misbruik en oneigenlijk gebruik.
Met de uitgevoerde controles is vastgesteld dat er geen sprake is van onrechtmatigheden met betrekking tot het voorwaardencriterium. De regels over aanbesteden zijn in de Aanbestedingswet 2012 en het Aanbestedingsbesluit opgenomen. In de gids Proportionaliteit zijn de voorschriften uitgewerkt over de eisen, voorwaarden en criteria die aan inschrijvers en inschrijvingen worden gesteld. Om vast te stellen of de regels voor Europees aanbesteden in 2024 zijn nageleefd, is na afloop van het jaar een spendanalyse uitgevoerd. Hierbij is vastgesteld het volgende vastgesteld: De VKB maakt voor de schuldhulpverlening gebruik van het softwarepakket Allegro. De jaarlijkse kosten die hiermee zijn gemoeid overschrijden het grensbedrag voor Europees aanbesteden. Hierdoor is € 64.653 ten onrechte niet Europees aanbesteed en derhalve als onrechtmatig aan te merken. Misbruik en oneigenlijk gebruik In 2023 is het beleid in inzake het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik vastgelegd in een notitie die door het algemeen bestuur is vastgesteld. In de verschillende processen die leiden tot verstrekkingen (bijvoorbeeld van een lening) zijn controlevragen opgenomen en wordt door derden verstrekte informatie getoetst alvorens een besluit tot verstrekking wordt genomen. Het M&O beleid wordt daadwerkelijk in de praktijk uitgevoerd.
Samenvattend is er sprake van een totale onrechtmatigheid van € 169.523, waarmee de verantwoordingsgrens van 3% met € 2.355 is overschreden. 4.4.4. Automatisering en telefonie Omdat de VKB haar diensten op hybride wijze vanuit meerdere plekken aanbiedt aan inwoners in het werkgebied is de automatisering essentieel. In 2024 is onze ICT-partner CSN overgenomen door Interstellar. Voor de contractafspraken maakt deze overname geen verschil. In de dagelijkse praktijk hebben we echter wel veel hinder ondervonden van deze wisseling door integratieproblemen bij Interstellar. VKB heeft daarop geacteerd en veel energie gestoken in het opnieuw maken van uitvoeringsafspraken en het moeten bijsturen op de kwaliteit daarvan. Naast de standaard hard- en software voor een werkplek wordt gebruik gemaakt van de softwareprogramma’s Allegro, Xtendis, Scienta, Elvy, Topdesk en Exact Globe Next. In 2023 is er een aanbesteding uitgevoerd ter gedeeltelijke vervanging van éen van de grootste applicaties die de VKB gebruikt voor alle uitvoerende producten zoals budgetbeheer, schuldregeling en beschermingsbewind. De huidige applicatie Allegro biedt, ten opzichte van andere aanbieders minder mogelijkheden om de zelfredzaamheid van cliënten te vergroten. Het pakket is daarnaast voor de consulenten een bewerkelijk en soms inefficiënt pakket en aan de
Jaarstukken 2024 (v.170425)
23 │56
kant van het applicatie beheer een ingewikkeld programma. Vanwege bovengenoemde overname aan de kant van de ICT leverancier en ook het ontbreken van een ICT medewerker bij de VKB heeft de ingebruikname van deze applicatie vertraging opgelopen. Er bleek meer voorbereidingstijd nodig voordat er daadwerkelijk cliënten naar het nieuwe pakket over kunnen. De verwachting is dat de eerste dossiers in het eerst kwartaal van 2025 worden overgezet. 4.4.5. Gegevensbescherming Informatie is één van de belangrijkste bedrijfsmiddelen van de VKB. Toegankelijke en betrouwbare informatie is essentieel voor de VKB om zijn (wettelijke) taken te kunnen uitvoeren en om daarover transparant en proactief verantwoording te kunnen afleggen. Daarnaast verwerkt de VKB bij de uitvoering van zijn taken persoonsgegevens van gevoelige aard, zoals financiële gegevens. Deze informatie is dus waardevol en moet beschermd worden. Privacy en gegevensbescherming is daarom een blijvend relevant onderwerp voor de VKB. Het zorgvuldig verwerken van privacygevoelige informatie is essentieel voor het vertrouwen van inwoners in de VKB. De VKB spant zich in om gegevensbescherming en informatiebeveiliging blijvend op niveau te houden. In 2024 is het Beleid gegevensbescherming geactualiseerd.