08-02 Bijlage 1a - Vdm.120-011-v1 Rapportage IHI 557 kunstwerken

GEMEENTE VEENDAM Rapportage instandhoudingsinspectie 51,3 km aan steiger-, beschoeiingsen keerconstructies

Versie Datum 1

21-09-22

Documentnr. Status

Opgesteld door: ing. Jaap Schrale

Vdm.120-011 Definitief

Gecontroleerd door: ing. Rob Mulder

SAMENVATTING Opdracht De opdracht is het uitvoeren van een instandhoudingsinspectie van 51,3 km aan steiger-, beschoeiings- en keerconstructies. Het doel van de opdracht is:  Vaststellen van de (technische) staat en het benodigde onderhoud voor de instandhouding van het areaal.  Het inzichtelijk maken van de benodigde budgetten voor inspecties, onderhoud en vervangingsinvesteringen voor de komende 5, 10 en 20 jaar.  Het verwerken van de gegevens in het beheersysteem Obsurv.  Inzichtelijk maken van technische en financiële risico’s. Conclusie De algemene staat van alle beschoeiingen en kadeconstructies in de gemeente Veendam is redelijk over het gehele areaal gezien. Met name bij de houten constructies is sprake van verval en degradatie maar er zijn echter mogelijkheden om deze om te zetten naar natuurvriendelijke oevers. De stalen damwanden zijn – hoewel zichtbaar verouderd - over een groot deel nog functioneel en stabiel. De staat van het areaal van de gemeente Veendam is in relatie tot andere gemeenten vergelijkbaar. Uit de inspectieresultaten blijkt ook dat er de komende vijf jaar:  105 objecten met een gezamenlijke lengte van circa 14,8 kilometer zijn met prioriteit te vervangen.  vijf objecten zijn waar nader onderzoek wordt geadviseerd.

Hieronder zijn de totale kosten voor inspectie, nader onderzoek, onderhoud en vervangingen voor de komende vijf jaar weergeven, en de gemiddelde kosten per jaar voor de komende 10 en 20 jaar, gerekend vanaf 2023. De kosten voor het areaal zijn als volgt begroot:

Totaal (inspectie, onderhoud en vervangingen) Algemene kosten, uitvoeringskosten, winst en risico (circa 20%) Voorbereiding, administratie en toezicht (VAT) (circa 25%) Maatregelen in het kader van het milieu, verkeersmaatregelen, ontheffingen/vergunningen, bijzonder materieel (duikploeg, hoog-, laagwerker, vijzelconstructies etc.) (circa 20%) Totaal onderhoudskosten

Totale kosten voor de komende 5 jaar

Gemiddelde kosten per jaar voor de komende 10 jaar

Gemiddelde kosten per jaar voor de komende 20 jaar

€ 4.667.138

€ 949.212

€ 715.712

€ 933.427

€ 189.843

€ 143.142

€ 1.166.784

€ 237.303

€ 178.928

€ 933.427

€ 189.843

€ 143.142

€ 7.700.776

€ 1.566.201

€ 1.180.924

De gemeente beheert 51,3 km aan steiger-, beschoeiings- en keerconstructies verdeeld over 603 objecten met een totale kapitaalswaarde van circa € 20 miljoen euro. Vanuit de inspectieresultaten is begroot dat de gemiddelde jaarlijkse onderhoudskosten inclusief vervangingen/renovaties en inspecties voor de periode 2023 tot en met 2027 circa € 1.540.155,- per jaar bedragen. Ondanks deze totaalsom, is de staat van onderhoud van de kunstwerken in de gemeente niet onder gemiddeld te noemen.

Vdm.120-011-v1 Pagina II van IV

Aanbevelingen Juridisch kader: Het beheer van civiele kunstwerken is gebonden aan wet- en regelgeving. Met name de zorgplicht is van belang. Bij onvoldoende zorg kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld. In het Burgerlijk Wetboek deel 6, artikel 162 en 174, is de aansprakelijkheid van de wegbeheerders geregeld. Ook is er wetgeving op het gebied van het financieel/openbaar kader. In dit kader wordt geadviseerd de onderstaande adviezen over te nemen. Korte termijnacties: Nader onderzoek uitvoeren op zes kunstwerken, waarvan:  Nader onderzoek aan vier stalen damwanden waar gevorderde corrosie is geconstateerd.  Nader onderzoek aan de palen en liggers van één houten steiger.  Vervangen van de houten damwand (object 50230 aan het Borgerspark) welke in zeer slechte staat verkeert. Geadviseerd wordt het benodigde onderhoud door middel van de besteksvorm van een contract of vraagspecificatie voor te bereiden en aan te besteden. Uit het oogpunt van de zorgplicht en/of als er budgettaire beperkingen zijn, wordt geadviseerd te starten met onderhoudsprojecten waaraan de prioriteiten ‘veiligheid’ en ‘functionaliteit’ zijn gegeven. Functioneel beheer van de kunstwerken: Geadviseerd wordt de kunstwerken periodiek te inspecteren, zodat schades/gebreken en risico’s tijdig worden vastgesteld.

Tevens wordt aangeraden de resultaten periodiek te muteren in Obsurv, zodat de gegevens up-to-date blijven. Aanvullend advies ter beperking van (constructieve) risico’s:  De gemeente heeft mogelijk onvoldoende inzicht in de constructieve veiligheid van alle kunstwerken. Archieftekeningen en ontwerpberekeningen zijn niet altijd beschikbaar. Een (groot) deel van de kunstwerken is ontworpen volgens oude normen en voldoen mogelijk niet meer aan de huidige verkeersintensiteit en -belasting. In dit kader wordt geadviseerd de kunstwerken te onderwerpen aan een constructieve risicoscan en de objecten met het hoogste constructieve risico te laten herberekenen en/of beheersmaatregelen te treffen.  Bepaalde kunstwerken zijn belangrijker dan andere, omdat ze bijvoorbeeld cruciaal voor de bereikbaar zijn of er grote gevolgschade ontstaat als ze bezwijken. Het gaat hierbij dus vooral om het economische risico bij uitval. Door deze risico’s vast te leggen, kan de gemeente maatregelen nemen om deze te beperken. Een risicoanalyse wordt geadviseerd.

Vdm.120-011-v1 Pagina III van IV

INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING .................................................................................................................................... II 1.

INLEIDING ....................................................................................................................................... 1 1.1 1.2

2.

WERKWIJZE ................................................................................................................................... 2 2.1 2.2 2.3

3.

OPDRACHT.................................................................................................................................. 1 LEESWIJZER ................................................................................................................................ 1 SCOPE ........................................................................................................................................ 2 UITVOERING ................................................................................................................................ 2 DUURZAAMHEID ASSETMANAGEMENT ........................................................................................... 4

RESULTATEN ................................................................................................................................. 5 3.1 RESULTATEN PER OBJECTTYPE .................................................................................................... 5 3.1.1 Houten objecten ................................................................................................................. 5 3.1.2 Stalen objecten .................................................................................................................. 6 3.1.3 Betonnen objecten ............................................................................................................. 7 3.1.4 Metselwerk/stapelsteen objecten....................................................................................... 8 3.1.5 Steigers .............................................................................................................................. 9 3.2 BEREIKBAARHEID ........................................................................................................................ 9 3.3 NADER ONDERZOEK................................................................................................................... 10 3.4 VERVANGING OBJECTEN ............................................................................................................ 11

4.

MEERJARENKOSTEN EN BUDGET ........................................................................................... 12 4.1 4.2

5.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN ......................................................................................... 14 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

6.

OPBOUW VAN DE KOSTEN .......................................................................................................... 12 MEERJARENONDERHOUDSPLANNING .......................................................................................... 12 CONCLUSIE ............................................................................................................................... 14 ADVIES IN HET JURIDISCH KADER ................................................................................................ 15 ADVIES VOOR FUNCTIONEEL BEHEER VAN HET AREAAL ................................................................ 15 ADVIES VOOR HET AANBESTEDEN VAN ONDERHOUD .................................................................... 15 AANVULLEND ADVIES VANUIT DUURZAAMHEIDSOVERWEGINGEN ................................................... 16

OVERZICHT BIJLAGEN ............................................................................................................... 17

Vdm.120-011-v1 Pagina IV van IV

1. INLEIDING 1.1 Opdracht Gemeente Veendam heeft op 9 maart 2021 aan Ingenieursbureau Westenberg B.V. opdracht verstrekt voor het opstellen van een inspectierapport voor 51,3 km aan steiger-, beschoeiings- en keerconstructies. In de maanden juli en augustus zijn de instandhoudingsinspectie uitgevoerd. Deze inspecties vormen de basis voor dit rapport. Het doel van de opdracht is:  Vaststellen van de (technische) staat en het benodigde onderhoud voor de instandhouding van het areaal.  Het inzichtelijk maken van de benodigde budgetten voor inspecties, onderhoud en vervangingsinvesteringen voor de komende 5, 10 en 20 jaar.  Het verwerken van de gegevens in het beheersysteem Obsurv.  Inzichtelijk maken van technische en financiële risico’s. Het projectteam voor deze opdracht is als volgt samengesteld: Projectleider: ing. Rob Mulder. Inspecteurs: ing. Jaap Schrale, ing. Tjerk Visser De conclusies en het advies zijn vastgesteld door inspecteur/adviseur ing. Rob Mulder. Namens de gemeente is de heer Vrieze projectverantwoordelijk en eerste aanspreekpunt tijdens de uitvoering. De heer Vrieze is werkzaam op de afdeling eenheid fysiek bij de gemeente. 1.2 Leeswijzer In hoofdstuk 2 is de werkwijze toegelicht. De inspectieresultaten zijn samengevat in hoofdstuk 3 en 4.

In hoofdstuk 3 gaan we in op de aangetroffen schades, de staat van het areaal en de prioriteiten voor nader onderzoek, onderhoud en vervangingen. In hoofdstuk 4 wordt de financiële situatie weergegeven. De conclusie en de aanbevelingen zijn opgenomen in hoofdstuk 5. De onderbouwing van het rapport is opgenomen in de bijlagen.

Vdm.120-011-v1 Pagina 1 van 17

2. WERKWIJZE 2.1 Scope Voor deze opdracht werden in de eerst instantie 603 objecten geïnspecteerd. Na het startoverleg zijn 46 objecten met een totale lengte van 3.301 meter in mindering gebracht. Deze objecten verkeerden in besteksfase of uitvoering voor volledige vervanging. De definitieve verdeling van type kunstwerk binnen de scope is hieronder weergegeven: Type Betonnen damwand Houten beschoeiing Houten damwand Keermuur Keerwand Scheidingsmuur Stalen damwand Steiger Totaal

Aantal objecten 4 158 137 44 9 124 43 47

Lengte (meter) 84 24.535 14.405 2.111 41 3.413 6.273 1.066

557

51.309

2.2 Uitvoering Voorbereiding: Voorafgaand aan de inspectie is een fysiek startoverleg gehouden in het gemeentehuis te Veendam met de opdrachtgever. Tijdens dit overleg zijn de uitgangspunten voor de inspectie en het rapport vastgesteld. Tevens is bepaald:  Welk onderhoudsniveau en welke beleidsuitgangspunten gehanteerd worden.  Welke aanvullende gegevens tijdens de inspectie opgenomen worden.  Welke aandachtspunten er zijn ten aanzien van de inspectie.  Welke brondocumenten en -gegevens de opdrachtgever beschikbaar heeft voor dit instandhoudingsplan.  Advies tot NVO waar mogelijk met behoud van eenheidsprijs huidige constructietype.  Onderhoud inplannen vanaf 2023 met uitzondering op veiligheidsacties in 2022.  Overige bepalingen te vinden in notulen startoverleg met kenmerk: vdm.120-007. Het startoverleg is gehouden met:  De heer Louis Vrieze van de Gemeente Veendam  De heer Dennis Lubben van de Gemeente Veendam  De heer Bert Smit van de Gemeente Veendam  De heer Rob Mulder van Ingenieursbureau Westenberg B.V.  De heer Jaap Schrale van Ingenieursbureau Westenberg B.V. De afspraken die zijn gemaakt tijdens het startoverleg zijn vermeld in het verslag per e-mail d.d. 23 juni 2022, met kenmerk: Vdm.120-007-v1 (zie bijlage III). Bij de opdracht zijn de volgende gegevens ter beschikking gesteld:  Lijst met de te inspecteren objecten.

Vdm.120-011-v1 Pagina 2 van 17

Inspectie: Voorafgaand aan de uitvoering van de inspectie is een kick-off gehouden, waarbij de projectleider de projectmedewerkers en de inspecteurs heeft geïnstrueerd. Tevens zijn de gemaakte afspraken met de opdrachtgever en de eventuele bijzonderheden besproken. Na de kick-off zijn de inspecteurs de bureaustudie gestart. Aan de hand van de aangeleverde gegevens zijn de kunstwerken gelokaliseerd en is een inspectie- en projectkwaliteitsplan opgesteld. Hierin zijn ook de aandachtspunten, de risico’s, beheersmaatregelen en projectverloop vastgelegd. Per kunstwerk is de technische staat opgenomen en is het noodzakelijke (periodiek) onderhoud bepaald. Per aangetroffen schade zijn de aard en hoeveelheid opgenomen. Tijdens de inspectie zijn overzicht- en schadefoto’s genomen. Van de kunstwerken zijn de vanaf het maaiveld zichtbare en boven water liggende civieltechnische onderdelen visueel geïnspecteerd. De onder handbereik toegankelijke onderdelen zijn geïnspecteerd door middel van ‘luisterend afkloppen’, prikken en voelen. Hierbij is klein handgereedschap ingezet. Tijdens de inspectie waren bij enkele onderdelen niet volledig zichtbar of was het niet mogelijke deze onder handbereik te inspecteren. In paragraaf 3.2 ’bereikbaarheid’ staat een overzicht van deze onderdelen. Verwerking inspectiegegevens: De inspectiegegevens zijn verwerkt in het beheersysteem Obsurv.

De volgende inspectiegegevens zijn in Obsurv opgenomen:  Gecontroleerde vaste gegevens inclusief overzichtsfoto en decompositie in de module inventarisatie kunstwerken.  Van toepassing zijnde onderhoudsprojecten met maatregelen in de module onderhoudsconcepten.  Geconstateerde schadebeelden met bijbehorend herstelmaatregelen in de module uitvoeren inspectie. De overzichten uit Obsurv vormen de basis voor dit rapport en de bijlagen. In de module onderhoudsconcepten en uitvoeren inspectie zijn de volgende gegevens verwerkt:  Voor onderhoudsgevoelige onderdelen zijn alle periodieke en eenmalige acties per object benoemd met hoeveelheid, frequentie van uitvoering en prioriteit. Aan geconstateerde schades zijn acties voor herstel of vervanging gekoppeld, met kosten, uitvoeringsjaar en prioriteit.  Bij schadebeelden waar niet eenduidig een juiste conclusie kan worden getrokken, zijn aanvullende onderzoeksmaatregelen aangegeven (materiaalmetingen, constructieberekeningen, inzet van extra materieel, onderwaterinspecties).

Vdm.120-011-v1 Pagina 3 van 17

2.3 Duurzaamheid assetmanagement Ingenieursbureau Westenberg ontzorgt haar opdrachtgevers al decennia op een persoonlijke en klantgerichte manier. Jaarlijks inspecteren wij ruim 10.000 kunstwerken. Veel opdrachtgevers komen jaarlijks terug op basis van vertrouwen. Dit vertrouwen brengt verantwoordelijkheid met zich mee en dat beseffen wij als Ingenieursbureau Westenberg maar al te goed. Verantwoordelijkheid richting onze opdrachtgevers, maar ook richting toekomstige generaties. Ingenieursbureau Westenberg wil met haar diensten ook een bijdrage leveren aan een betere toekomst en daarom hebben wij duurzaamheid geïntegreerd in onze adviezen.

Voor Ingenieursbureau Westenberg geldt dat duurzaamheid een evenwicht is tussen mens (people), milieu (planet) en economie (profit). Om hier een bijdrage aan te leveren, focust Ingenieursbureau Westenberg zich op het stimuleren van thema’s als circulariteit en vermindering van de footprint. Daarmee sluit Ingenieursbureau Westenberg aan op de doelstellingen van de Nederlandse Overheid en de Europese Unie voor 2030 en 2050, welke zijn:

Duurzaamheid is geïntegreerd in het DNA van Ingenieursbureau Westenberg. Dit komt o.a. tot uiting in de volgende oplossingen: Beleid  Aanpak Duurzaam GWW (Ambitieweb).  Risicogestuurd duurzaamheidsmodel op areaalniveau.  Wetgeving en normeringen.

Ontwerp  Aandragen duurzame alternatieven.  Variantenstudies o.b.v. MKI.  Referentieontwerp o.b.v. MKI.  Topografisch ontwerpen.  Parametrisch ontwerpen.

Realisatie  Duurzaam aanbesteden o.b.v. MKI.  Circulair aanbesteden.  Monitoren duurzaamheid beloftes.

Beheer  Aandragen duurzamere alternatieven.  MKI boekhouding van het kunstwerken areaal.  Materialenpaspoort.

Vdm.120-011-v1 Pagina 4 van 17

3. RESULTATEN 3.1 Resultaten per objecttype Tijdens de inspectie zijn de paspoortgegevens van de 51,3 km aan steiger-, beschoeiings- en keerconstructies gecontroleerd/opgenomen en is een inventarisatie gemaakt van risico’s, schades en van gewenst periodiek onderhoud. In de volgende subparagrafen zijn de inspectieresultaten per materiaal samengevat weergegeven. Met foto’s zijn de meest voorkomende, bijzondere en/of meest risicovolle schades weergegeven, voorzien van het objectnummer of meerdere objectnummers, waar de aangetroffen schade(s) op van toepassing zijn. Per schade is een omschrijving, oorzaak, risico en hersteladvies gegeven. Het hersteladvies kan ook een nader onderzoek zijn. 3.1.1 Houten objecten De houten beschoeiingen en damwanden verkeren over het algemeen in een matig tot redelijke staat van onderhoud. Houtrotaantasting in combinatie met veroudering is één van de meest voorkomende schadebeelden samen met begroeiing en wortelgroei. Laatstgenoemde zorgt voor gaten en deformatie van de houten beschoeiingen en damwanden. In het onderstaand overzicht zijn de aangetroffen bijzonderheden weergegeven.

KUNSTWERKEN (190 objecten) Schade: Begroeiing/ opschot, overhangende graszoden en overmatig rietgroei. Oorzaak: Achterstallig maaionderhoud. Risico: Vanwege vochtophoping versnelde houtrotaantasting en kans op deformatie en breuk ten gevolge van worteldruk. Maatregel: Het verwijderen van opschot (struiken en bomen) en overhangende graszoden.

KUNSTWERKEN (Circa 61 objecten) Schade: Gevorderde houtrotaantasting. Oorzaak: Klimatologische invloeden. Soms versneld door lokale vochtophoping. Risico: Verdere aantasting waarbij de sterkte van het hout verminderd met risico op breuk en/of bezwijken. Maatregel: Het tijdig vervangen van aangetaste houten onderdelen en vochtophoping keren waar mogelijk.

Vdm.120-011-v1 Pagina 5 van 17

KUNSTWERKEN (55421, 50220, 50810, 50940, 55410, 55420, 50930, 50080, 50090) Schade: Breuk van damwandplank of schot. Oorzaak: Combinatie van lokale overbelasting en verminderde houtsterkte ten gevolge van houtrotaantasting. Risico: Functieverlies en uitspoeling achter constructie. Maatregel: Indien geadviseerd, lokale herstelactie uitvoeren waarbij de breuk wordt verholpen en uitspoeling niet meer mogelijk is.

KUNSTWERKEN (50021, 50210, 50221, 50310, 50311, 50320, 52401, 51429, 50230, 50810, 50180) Schade: Uitspoeling Oorzaak: Onvoldoende afdichting kerendeconstructie. Vaak vanwege gaten, slecht sluitende damwandplanken, deformatie of breuk. Risico: Verzakking en verdere uitspoeling van grondpakket achter damwand of beschoeiing. Maatregel: Het aanvullen van de uitgespoelde grond en het grond- en waterdicht maken van de kerende constructie.

3.1.2 Stalen objecten De stalen damwanden verkeren over het algemeen in een redelijke staat van onderhoud. De meeste stalen damwanden vertonen matig tot gevorderde corrosie op de slotverbindingen. Verder zijn bij een aantal stalen damwanden vergevorderde corrosie aan de verbinding met deksloof geconstateerd. In het onderstaand overzicht zijn de aangetroffen bijzonderheden weergegeven.

KUNSTWERKEN (51631,51543,51553,51501,51542, 51562,51576,51522,51532) Schade: Corrosie aan stalen damwand. Met name ter plaatste van sloten en verbinding met deksloof. Oorzaak: Onvoldoende bescherming conservering i.c.m. dooizouten. Risico: Verdere staalafname en verminderde afdichting damwand. Maatregel: Indien geadviseerd, de corrosie verwijderen en het staal opnieuw conserveren.

KUNSTWERKEN (56001,51501,51499 Schade: Gaten in stalen damwand. Oorzaak: Vergevorderde corrosie in combinatie met lokale overbelasting. Risico: Onvoldoende afdichting van damwand met uitspoeling als gevolg. Maatregel: Indien aangegeven, herstelmaatregel uitvoeren. In sommige gevallen heeft herstel d.m.v. lassen niet de voorkeur. Als de constructie als stabiel kan worden beschouwd en de uitspoeling gering is, kan herstel zorgen voor verergering van de corrosie aantasting op lange termijn.

Vdm.120-011-v1 Pagina 6 van 17

3.1.3 Betonnen objecten De betonnen scheidingsmuren en keermuren verkeren in een redelijke staat van onderhoud. Over het algemeen zijn er weinig betonschades aangetroffen op enkele uitzonderingen na. De meeste betonnen objecten zijn wel op leeftijd maar nog voldoende functioneel. In onderstaand overzicht zijn de verdere aangetroffen bijzonderheden weergegeven.

KUNSTWERK (51533,51573) Schade: Betonschade i.c.m. wapeningcorrosie. Oorzaak: Chloride- en/of carbonatatie geïnitieerde wapeningscorrosie wat heeft gezorgd voor het afdrukken van beton. Risico: Verder afdrukken/afbrokkelen van beton en staalafname van wapening. Maatregel: Betonreparatie uitvoeren en/of constructie vervangen.

KUNSTWERK (51530,MU75, MU80) Schade: Scheurvorming in beton. Oorzaak: Ongelijke (verhinderde) zetting van de muur en/of onbedoelde externe overbelasting. Risico: Het intreden van vocht (met dooizouten) in de betonconstructie waarbij wapening versneld wordt aangetast. Maatregel: De scheuren injecteren/herstellen volgens de CUR118.

KUNSTWERK (51311,51313,MU17) Schade: Onthechting kitvoegafdichting bij dilatatievoegen. Oorzaak: Veroudering i.c.m. verminderde aanhechting (kit)voeg met betonoppervlak. Risico: Defecte afdichting waardoor water en vervuiling tussen de betonelementen kan komen. Maatregel: Vervangen (kit)voegafdichtingen.

KUNSTWERK (51303,51305) Schade: Aanstootgevende graffiti. Oorzaak: Vandalisme. Risico: Geen risico voor constructie. Enkel aanstootgevend/ niet gewenst. Maatregel: Graffiti verwijderen.

Vdm.120-011-v1 Pagina 7 van 17

3.1.4 Metselwerk/stapelsteen objecten De metselwerk/stapelsteen keer- en scheidingsmuren verkeren over het algemeen in een redelijke staat van onderhoud. De metselwerk scheidingsmuren hebben allen een relatief jonge leeftijd en vertonen weinig gebreken. De stapelsteen keermuren vertonen daarentegen meer gebreken. Veel voorkomend is onkruid- en wortelgroei tussen de stenen waardoor de stapelsteenmuren deformeren en los raken. In onderstaand overzicht zijn de aangetroffen bijzonderheden weergegeven.

KUNSTWERKEN (Circa 25 objecten) Schade: Begroeiing/ opschot en wortelgroei tussen stapelstenen. Oorzaak: Achterstallig reinigingsonderhoud. Risico: Kans op deformatie en losse delen ten gevolge van worteldruk. Maatregel: Het verwijderen van de begroeiing inclusief wortels.

KUNSTWERK (Circa 30 objecten) Schade: Erosie aan voegwerk en losse stenen. Oorzaak: Erosie i.c.m. veroudering. Risico: Aantasten van metselspecie en verminderde restlevensduur metselwerk. Maatregel: Het opnieuw voegen van de muur.

KUNSTWERKEN (51504,51495,51496,51510,51497, 51500, 51513,51520,51531,51540,51541,51550, 51492) Schade: Deformatie van stapelstenen muur. Oorzaak: Worteldruk i.c.m. veroudering. Risico: Los raken en uitvallen van stapelstenen. Maatregel: De begroeiing inclusief wortels verwijderen en de stapelstenen waar nodig herstellen.

KUNSTWERK (Circa 20 objecten) Schade: Ontbrekende stenen. Oorzaak: Los raken van stenen ten gevolge van worteldruk en veroudering. Risico: Bezwijken van muur. Maatregel: Begroeiing inclusief wortels verwijderen en de stapelstenen lokaal herstellen.

Vdm.120-011-v1 Pagina 8 van 17

3.1.5 Steigers De steigers verkeren over het algemeen in een redelijke staat van onderhoud. De grotere steigers in het centrum zijn recentelijk vernieuwd. De kleinere steigers verspreid in de gemeente vertonen veelal houtrotaantasting aan de dekplanken en verkeren in mindere staat van onderhoud. In onderstaand overzicht zijn de aangetroffen bijzonderheden weergegeven.

KUNSTWERKEN (S067,S033,S012,S031,S046,S047, S037,S044,S044,S048,S048,S052,S053,S053,S054,S050) Schade: (Gevorderde) Houtrotaantasting dekbeplanking. Oorzaak: Klimatologische invloeden. Soms versneld door lokale vochtophoping. Risico: Verdere aantasting waarbij de sterkte van het hout verminderd met risico op breuk en/of bezwijken. Maatregel: Het tijdig vervangen van gevorderde aangetaste houten onderdelen en vochtophoping keren waar mogelijk.

KUNSTWERKEN (S033,S048,S050,S055,S057,S038 S050,S014,S049) Schade: Losse dekplanken en radkeerders. Oorzaak: Losse bout-/schroefverbindingen. Risico: Struikelgevaar en losse delen. Maatregel: Controleren en herstellen bevestigingsmiddelen.

3.2 Bereikbaarheid Over het algemeen waren alle steiger-, beschoeiings- en keerconstructies bereikbaar. Enkele delen waren echter niet goed of volledig zichtbaar vanwege dichte begroeiing. In dergelijke situaties is het object veelal op meerdere punten van dichtbij geïnspecteerd door begroeiing lokaal weg te duwen. Om een onverdeeld beeld te krijgen van de gehele staat van het object, is het gewenst dat het object over de gehele lengte goed bereikbaar en zichtbaar is. Hieronder is weergeven wat wordt bedoeld met niet volledig zichtbaar.

Vdm.120-011-v1 Pagina 9 van 17

3.3 Nader onderzoek Om inzicht te krijgen in verborgen gebreken en de technische staat van constructiedelen en/of de constructieve risico’s wordt geadviseerd vijf kunstwerken nader te onderzoeken, bestaande uit vier stalen damwanden en één houten steiger. In onderstaand overzicht staan deze kunstwerken aangegeven, inclusief het soort onderzoek(en) en de noodzaak/reden ervan. Planjaar

Kunstwerkcode

Objecttype

Toelichting

2023

51522

Stalen damwand

2023

51532

Stalen damwand

Vanwege gevorderde corrosie aan de verbinding tussen deksloof en damwand is een nader onderzoek geadviseerd. Bovenop de deksloof is namelijk een geleiderail gemonteerd. Momenteel is het niet zeker of het kerende vermogen van de geleiderail nog voldoende is en dient de verbinding tussen deksloof en damwand te worden onderzocht. Onderzoek gezamenlijk uitvoeren voor aaneensluitende objecten 51522-51532-51543.

2023

51543

Stalen damwand

2023

51499

Stalen damwand

Vanwege vergevorderde corrosie met gat vorming op meerdere plekken van de damwand, wordt geadviseerd een nader onderzoek uit te voeren naar de restlevensduur van de stalen damwand en de stabiliteit van de metselwerkmuur boven op de stalen damwand.

2023

S048

Houten steiger

De dekbeplanking en liggers zijn gevorderd aangetast. In de onderhoudsplanning is geadviseerd om de steiger te vervangen in 2024. Geadviseerd wordt van te voren een nader onderzoek in de vorm van resistograafmetingen uit te voeren. Mogelijk kunnen de palen en enkele liggers bij vervanging van de steiger in 2024 worden hergebruikt.

Vdm.120-011-v1 Pagina 10 van 17

3.4 Vervanging objecten Geadviseerd wordt de komende vijf jaar 105 objecten met een gezamenlijke lengte van circa 14,8 kilometer te vervangen. In de onderstaande tabel staan de objecten weergegeven. Planjaar

2023

Aantal objecten

23

Totaal lengte

1740 meter

2024

18

2493 meter

2025

22

4009 meter

2026

18

2912 meter

2027

24

3660 meter

Objectnummers 50320 51792 51050 50943 50311 50551 50350 51320 50230 51429 S026 S008 50221 50310 50941 50942 50210 50130 50772 50773 51931 50120 50021 52600 50490 50560 52600 50581 50570 50580 50600 50411 50480 52101 50010 50140 50150 52100 52102 55420 51720 52301 50510 50200 52300 52200 52201 50190 50801 50812 51573 50811 51731

S003 S059 S037 S046 S047 S007 S009 S005 S034 S052 S012 50080 50940 50810 50082 50180 MU93 MU18 S048 S006 50425 50590 50791 55410 51750 51730 50790 50020 S027 S053 S044 51710 50040 55421 51621 51751 51801 50042 51428 S054 52800 50050 51740 50930 50220 50800 50460 51741 51701 50462 51073 51700

Vdm.120-011-v1 Pagina 11 van 17

4. MEERJARENKOSTEN EN BUDGET 4.1 Opbouw van de kosten Voor alle genoemde bedragen in dit rapport en de bijlagen gelden de volgende uitgangspunten:  De genoemde eenheidsprijzen - welke ook zijn gebruikt in het beheersysteem Obsurv - zijn gebaseerd op GWW-kosten (zie gwwkosten.nl) en ervaringscijfers van Ingenieursbureau Westenberg B.V. en zijn, zoals toegelicht bij het startoverleg, als volgt opgebouwd: - Inclusief aankoop materiaal, lonen, kosten materieel. - Exclusief uitvoeringskosten, algemene kosten, winst & risico, (circa 20%). - Exclusief voorbereiding, administratie en toezicht (VAT) (circa 25%) - Exclusief maatregelen in het kader van het milieu, verkeersmaatregelen, ontheffingen/vergunningen, bijzonder materieel (duikploeg, hoog-, laagwerker, vijzelconstructies etc.) (circa 20%) - Exclusief btw.  Variatiecoëfficiënt raming ± 40% op basis van de directe normkosten  Geraamde kosten gebaseerd op prijspeil 2022.  Geraamde kosten gebaseerd op gelijktijdig uitvoeren van onderhoudsprojecten. Kosten voor VAT zijn vooraf niet nauwkeurig vast te stellen omdat deze afhankelijk zijn van de grootte van het werk en de omstandigheden waaronder werkzaamheden worden uitgevoerd. Dit geldt ook voor maatregelen in het kader van het milieu, verkeersmaatregelen, ontheffingen/vergunningen en bijzonder materieel (duikploeg, hoog-, laagwerker, vijzelconstructies etc.).

Deze bijkomende kosten zijn globaal uitgedrukt in percentages, echter kunnen per project verschillen. Benadrukt wordt dat de werkelijke onderhouds- en vervangingskosten daardoor kunnen afwijken van de in de rapportage aangegeven kosten. Daarnaast zijn werkelijke onderhouds- en vervangingskosten afhankelijk van de marktsituatie, economische omstandigheden, de aanbestedingsprocedure en de constructie c.q. het ontwerp van het specifieke kunstwerk. Voor het op de markt zetten van de genoemde werkzaamheden wordt geadviseerd om een bestek of werkomschrijving in een innovatieve contractvorm op te stellen, waarbij deze zaken gericht kunnen worden begroot. Meer informatie hierover staat in paragraaf 5.4. 4.2 Meerjarenonderhoudsplanning Met behulp van het beheersysteem Obsurv zijn de meerjarenoverzichten gegenereerd. Deze laten per jaar de geraamde kosten zien. Het betreft de werkelijke meerjarenbegroting voor de periode van 2023-2042 die geraamd is op basis van de inspectie. In bijlage I is, op basis van de uitgevoerde inspectie de onderhoudsplanning van het areaal gepresenteerd. Hierin zijn zowel de periodieke als de eenmalige herstel- en onderhoudsmaatregelen opgenomen. De sortering van de onderhoudsprojecten is bepaald door het uitvoeringsjaar van de diverse projecten. Per onderhoudsproject zijn de maatregelomschrijving, frequentie, startjaar en hoeveelheid weergeven.

Benadrukt wordt dat de inschatting van het moment van uitvoeren van onderhoud en de raming van de onderhoudskosten onnauwkeuriger wordt des te verder dit in de toekomst gepland staat. Dit in verband met onzekerheden in onder meer de gebruikersintensiteit en afwijkende materiaalkwaliteiten. Daarom wordt geadviseerd de kunstwerken periodiek te inspecteren. Tenslotte wordt nog opgemerkt dat het uitstellen van onderhoud in de opvolgende jaren leidt tot hogere beheer- en onderhoudskosten, verminderde veiligheid voor de gebruikers en het vroegtijdig moeten vervangen van objecten. Dit geldt ook voor uitstel van geadviseerd nader onderzoek.

Vdm.120-011-v1 Pagina 12 van 17

De geraamde kosten zijn gebaseerd op de aangevulde eenheidsprijzen vanuit Obsurv. De kosten voor de onderhoudsperiode 2023 tot en met 2042 zijn in onderstaande tabel weergegeven: Jaar

Kosten vervangingen en eenmalige onderhoudsacties

2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

525.901 773.977 934.682 1.034.498 1.398.079 1.500.289 1.167.204 1.102.130 518.771 536.599 400.082 333.977 448.274 302.487 272.592 495.382 662.102 640.741 481.932 784.532

Subtotaal onderhoudskosten

€

14.314.227

Algemene kosten, uitvoeringskosten, € winst en risico (circa 20%) Voorbereiding, administratie en toezicht € (VAT) (circa 25%) Maatregelen in het kader van het milieu, verkeersmaatregelen, ontheffingen/vergunningen, bijzonder € materieel (duikploeg, hoog-, laagwerker, vijzelconstructies etc.) (circa 20%)

2.862.845

Totaal onderhoudskosten

23.618.475

€

3.578.557

2.862.845

De gemiddelde kosten voor onderhoud inclusief vervangingen over een periode van 5 jaar (20232027) zijn geraamd op circa: € 1.540.155,- per jaar. De gemiddelde kosten voor onderhoud inclusief vervangingen over een periode van 10 jaar (20232032) zijn geraamd op circa: € 1.566.201,- per jaar. De gemiddelde kosten voor onderhoud inclusief vervangingen over een periode van 20 jaar (20232042) zijn geraamd op circa: € 1.180.924,- per jaar.

Vdm.120-011-v1 Pagina 13 van 17

5. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 5.1 Conclusie Uit de resultaten van de inspectie blijkt dat de algemene staat van alle beschoeiingen en kadeconstructies in de gemeente Veendam redelijk is. De staat van het areaal van de gemeente Veendam is in relatie tot andere gemeenten vergelijkbaar. Als er gekeken wordt naar de staat per materiaal, verkeren de houten beschoeiingen en damwanden in een matig tot redelijke staat van onderhoud. Houtrotaantasting is een veelvoorkomend gebrek waardoor in sommige gevallen de beschoeiing/damwand niet meer volledig gronddicht is. In veel gevallen is er bij eventueel functieverlies van de beschoeiing/damwand geen risico vanwege een ruim en/of laag talud. Bij dergelijke objecten is dan ook in het onderhoudsadvies opgenomen dat een optie tot realisatie van een NVO tot de mogelijkheden behoort. De stalen damwanden verkeren veelal in een redelijke staat van onderhoud, kenmerken van veroudering zijn zichtbaar zoals onthechting van de conservering en corrosie. Bij een aantal objecten is (ver)gevorderde corrosie aantasting geconstateerd. Voor deze objecten is het advies om een naderonderzoek uit te voeren naar de restlevensduur. Er zijn geen kritische situaties aangetroffen. De betonnen damwanden en keermuren verkeren in een redelijke staat van onderhoud.

Eén betonnen beschoeiing/kademuur is in een slechte staat aangetroffen, hier zijn veel betonschades aangetroffen. In verhouding tot het gehele areaal bestaat een klein gedeelte van de objecten maar uit beton, de niet zichtbare damwanden onder de stapelsteen-kademuren daarbuiten gelaten. Deze zijn namelijk bovenwater niet inspecteerbaar. De stapelsteen kademuren zien er op het eerste gezicht niet heel best uit. Dit komt door de vele begroeiing tussen de stenen waardoor de muren zijn gedeformeerd en/of deels is los gekomen. Echter, is aan de hand van de archieftekeningen vastgesteld dat voor alle stapelsteenobjecten geen constructief risico is. De ontwerptekeningen laten zien dat de stapelstenen enkel esthetisch zijn en dat een prefab L-muur de achterliggende constructie is. Verder zijn de meeste metselwerk scheidingsmuren op het land redelijk nieuw en verkeren in een goede staat van onderhoud. De houten steigers verkeren in een wisselde staat van onderhoud. De steigers in het centrum verkeren in een overwegend goede staat, waar de steigers in de buitenwijken veel beelden van houtrot en veroudering vertonen. Op basis van de aangetroffen schades en risico’s wordt geadviseerd bij vijf objecten een aanvullend nader onderzoek uit te voeren.

Mogelijk dat na het uitvoeren van de geadviseerde nader onderzoeken blijkt dat nog meer kunstwerken vervangen moeten worden of dat er meer/minder onderhoud uitgevoerd moet worden dan op basis van deze visuele inspectie kon worden vastgesteld. Vanuit de inspectieresultaten is begroot dat de gemiddelde jaarlijkse onderhoudskosten inclusief vervangingen/renovaties en inspecties voor de periode 2023 tot en met 2027 circa € 1.540.155,per jaar bedragen De gemeente beheert 54,6 km aan steiger-, beschoeiings- en keerconstructies verdeeld over 603 objecten met een totale kapitaalswaarde van circa € 20 miljoen euro.

Vdm.120-011-v1 Pagina 14 van 17

5.2 Advies in het juridisch kader Vanuit het Burgerlijk Wetboek is de beheerder verantwoordelijk:  Voor een goed en zorgvuldig weg- en kunstwerkenbeheer.  Voor goed en zorgvuldig onderhoud, zodat er geen gebreken aan de weg en kunstwerken kunnen ontstaan.  Voor de veiligheid van de (weg)gebruikers, opdat zij op een normale en veilige manier gebruik kunnen maken van wegen en kunstwerken. De beheerder is aansprakelijk voor een concreet gebrek aan de weg of kunstwerk. In het Nieuw Burgerlijk Wetboek (deel 6, artikel 162 en 174) is de bewijslijst in geval van gevolgschade bij de beheerder komen te liggen. De beheerder dient aan te tonen dat hij alle redelijkerwijs noodzakelijke maatregelen heeft genomen om te voorkomen dat gevolgschade kan ontstaan. Voor een volledig overzicht van de van toepassing zijnde wettelijke kaders wordt verwezen naar bijlage III. 5.3 Advies voor functioneel beheer van het areaal De onderhoudscyclus van kunstwerken vereist een aantal (jaarlijks) terugkerende acties. Het “functioneel beheer” (of onderdelen daarvan) kan door Ingenieursbureau Westenberg B.V. grotendeels geautomatiseerd worden verzorgd met behulp van het beheersysteem iASSET. In het kort komt dit op het volgende neer:  Vaststellen van de onderhoudsbegroting.  Uitvoeren van instandhoudingsinspecties.  Prioriteiten stellen in relatie tot risico’s, budget en onderhoudsbeleid.

 Aanleveren definitieve onderhoudsprojecten.  Voorbereiding inspectie- en onderhoudsprojecten.  Uitvoering inspectie- en begeleiding onderhoudsprojecten.  Opnemen revisies.  Muteren beheersysteem.  Optimalisatie beheersysteem.  Opstellen meerjarenraming, aanvragen kredieten. 5.4 Advies voor het aanbesteden van onderhoud Geadviseerd wordt het benodigde onderhoud in de vorm van een innovatief contract of vraagspecificatie voor te bereiden en aan te besteden. Voordeel van een innovatief contract is dat de aannemer zelf verantwoordelijk wordt voor: het werk, het kwaliteitsniveau, de werkwijze, materiaalkeuzes, keuringen/registraties e.d. en het gewenste eindresultaat. Een belangrijk deel van de uitvoeringsrisico’s wordt hierbij verlegd naar de aannemer. Hierdoor is tevens minder toezicht vanuit de opdrachtgever noodzakelijk. Dit in tegenstelling tot de traditionele RAW-bestekken waar de opdrachtgever de ontwerpende partij is en veelal alle risico’s draagt. Ingenieursbureau Westenberg B.V. kan de situatie samen met de opdrachtgever analyseren en per geval bekijken wat het meest gunstig/voordelig is:  Gelijksoortig onderhoud voor verschillende objecten (vervangen/aanbrengen slijtlagen, conserveren leuning etc.) in één contract geclusterd uitvoeren.

 Eén of enkele objecten gelijktijdig laten renoveren, waarbij per object alle benodigd onderhoud binnen één contract wordt uitgevoerd. Op basis van de aanbestedingswet, de gids proportionaliteit en inkoopvoorwaarden kunnen de gunningscriteria bepaald worden. Bij grotere werken past men tegenwoordig steeds meer EMVIcriteria toe, waarbij niet alleen op prijs maar ook op andere criteria (tijd, kwaliteit) wordt gegund.

Vdm.120-011-v1 Pagina 15 van 17

5.5 Aanvullend advies vanuit duurzaamheidsoverwegingen  Geadviseerd wordt om de houten objecten eens per twee jaar grondig te reinigen in verband met de aantasting door algen/mos/schimmels. Hierdoor kan versnelde aantasting door houtrot worden voorkomen.  Ter plaatse van de contactvlakken van houten onderdelen hoopt zich vaak vocht en vuil op. Als het vochtgehalte in hout boven de 21% komt, ontwikkelen zich schimmels die houtrot veroorzaken. Dit is ook het geval ter hoogte van de grond- en waterlijn. Geadviseerd wordt bij groot onderhoud, vervanging van onderdelen en bij aanleg van nieuwe houten objecten een duurzame detaillering toe te passen. Hierdoor kan de levensduur aanzienlijk worden vergroot. Aangeraden wordt aan om bovenstaande adviezen uit te laten voeren, zodat de levensduur van kunstwerkonderdelen wordt vergroot en de kosten omlaaggaan.

Vdm.120-011-v1 Pagina 16 van 17

6. OVERZICHT BIJLAGEN Nr.

Titel

Versie

Datum

Document

I

Omvang*

Onderhoudsmaatregelen 2023-2042

1

21-09-22

Vdm.120-013-v1

116 pag.

II

Toelichting wettelijk kader

1

21-09-22

Vdm.120-014-v1

4 pag.

III

Notulen startoverleg

1

23-06-22

Vdm.120-007-v1

3 pag.

* De omvang van het document exclusief eventuele kaften, titelbladen en bijlagen.

Vdm.120-011-v1 Pagina 17 van 17

GEMEENTE VEENDAM Bijlage I Onderhoudsmaatregelen 2023-2042

GEMEENTE VEENDAM Bijlage II Toelichting wettelijk kader

GEMEENTE VEENDAM Bijlage III Notulen startoverleg