08-02-01 Raadsbrief rapport deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd

gemeente rv Veendam ^j|

Gemeenteraad Veendam Postbus 20004 9640PA Veendam

Uw kenmerk: Zaaknummer: Start zaak: Behandeld door: E-mail adres: Tel. Nummer: Datum: Bijlagen: Verzenddatum:

2025-001894 16 januari 2025 Sociaal beleid infotSlveendam.nl 0598-652222 6 februari 2025 1

1 8 FEB 20?

Betreft: rapport deskundigencommissie als onderdeel van Hervormingsagenda Jeugd

Geachte leden van de raad,

Met deze brief informeren we u over een aantal recente ontwikkelingen op het gebied van jeugdhuip. Het gaat daarbij met name om de bevindingen van de deskundigencommissie die in opdracht van het Rijk onderzoek doet naar de stand van zaken rond jeugdhuip, zowel op inhoud, organisatie en financiën. Op 30 januari presenteerde de commissie haar bevindingen en zwaanwegende adviezen in een eindrapport. Deze brief neemt u mee in de hoofdlijnen van het rapport en zet de bevindingen en adviezen af tegen het Veendamse perspectief en lokale en regionale ontwikkelingen. Bezoek aan Groningen Om een beeld te krijgen van de uitvoering van de Hervormingsagenda, bezocht de deskundigencommissie in november 2024 een aantal jeugdhulpregio’s, waaronder Groningen. Voor het bezoek van de commissie aan Groningen heeft de jeugdhulpregio een ‘position paper’ opgesteld, waarin de belangrijkste veranderingen en ambities zijn terug te lezen. U vindt deze ‘position paper’ als bijlage bij deze brief. Tussentijdse evaluatie Hervormingsagenda De onafhankelijke deskundigencommissie volgt de uitvoering van de Hervormingsagenda en rapporteert hierover aan het Rijk en de VNG, en geeft waar nodig aanbevelingen over de verdere uitvoering. Ook bekijkt zij of de veranderingen op langere termijn het gewenste effect hebben op de uitgaven en of eventuele aanpassingen of aanscherpingen nodig zijn.

Dit eerste advies van de commissie is een tussentijdse evaluatie van de uitvoering van de Hervormingsagenda. De commissie is positief over de Hervormingsagenda. Wel stelt ze dat er extra inspanningen nodig zijn om te komen tot structurele wijzigingen binnen de jeugdhuip zodat de kwaliteit verbetert en de financiële beheersbaarheid toeneemt. Erkenning voor de knelpunten Hierna volgt een eerste beeld van de constateringen van de deskundigencommissie gerelateerd aan de inzet die we in Veendam en de jeugdhuip regio met elkaar maken. Als gemeente en jeugdhulpregio delen we de zorgen van de deskundigencommissie. Het rapport is voor ons een erkenning van de knelpunten die wij ervaren. Los van de knelpunten gaat er ook heel veel goed in Groningen. We werken als gemeenten nauw samen met de zorgpartners. Als tien Groninger gemeenten werken we met ondersteuning van de RIGG (regionale inkooporganisatie Groninger gemeenten) verder aan een stevige lokale agenda. We blijven werken aan de ingezette koers.

Gemeente Veendam Postbus 20004,9640 PA Veendam Raadhuisplein 5,9641 AW Veendam

telefoon 0598 652222 fax 0598 652250

e-mail info@veendam.nl pag. 1 van 3 websitewww.veendam.nl bank nr. NL64BNGH0285008676

Dicht bij de leefwereld van de jeugdige De commissie constateert dat het belangrijk is om de jeugdhulp beter maatschappelijk in te bedden en daarvoor de verbinding te zoeken met bijvoorbeeld het onderwijs, verenigingen en welzijnsorganisaties. Ook benadrukt de commissie het belang van preventie. Het zijn bewegingen die de afgelopen jaren in Veendam in gang zijn gezet met de komst van de Algemene Voorziening Ambulante Jeugdhulp (werkend onder de naam JEP Veendam). We brengen jeugdhulp dichter bij de leefwereld van de jeugdige en de ouders. Daarbij is op steeds meer scholen jeugdhulp op een laagdrempelige wijze beschikbaar. Op dit moment hebben negen scholen een JOS-er (jeugdhulp op school). Dit is een gedragswetenschapper die gekoppeld is aan de school. JEP voert deze inzet van de JOS-er uit als onderdeel van hun opdracht. Aan alle huisartsen in Veendam is een ondersteuner jeugd en gezin (OJG) gekoppeld die lichte problematiek direct oppakt, of indien nodig aansluiting zoekt met de partners van JEP. Alle OJG-ers zijn in dienst bij een van de JEP partijen, hierdoor zijn de lijnen kort. Begin dit jaar heeft de gemeente Veendam een subsidie gegeven aan deBasis/Compaen voor een preventieve aanpak voor jongeren. Tot slot moet de aanpak Kansen voor Kinderen ertoe leiden dat met name de financiële stabiliteit voor gezinnen toeneemt.

De positieve uitwerking die hiervan uitgaat, vermindert uiteindelijk ook het beroep dat op jeugdhulp wordt gedaan. Stappen in de jeugdhulpregio Ook in regioverband worden de nodige stappen gezet. De gezamenlijke inkoop van Hoog Specialistische Jeugdhulp (HSJ) start in 2026. Met de inkoop HSJ wordt de ondersteuning bij complexere zorgvragen ingekocht. De gezamenlijke voorbereidingen hiervoor zijn al in een vergevorderd stadium. De focus daarbij ligt op het voorkomen van verblijf door extra inzet van ambulante vormen van jeugdhulp, deze werkwijze gaan we in de provincie met elkaar verder versterken. Voor zowel ambulante hulp als verblijfsinzet geldt het adagium ‘zo thuis mogelijk’. Na de gezamenlijke inkoop HSJ volgt het toewerken naar een dekkend aanbod van het totale jeugdhulplandschap. Veendam en Groningen hebben als ‘verkennergemeenten’ een eerste aanzet gedaan met het lokaal organiseren van jeugdhulp. Andere gemeenten volgen op termijn met een soortgelijke werkwijze. Daarnaast is er op regionaal niveau aandacht voor de gezamenlijke inzet van jeugdhulp in het onderwijs. Het gaat hierbij om aanbod en voorzieningen die niet lokaal kunnen worden georganiseerd, bijvoorbeeld vormen van ondenwijs die in de stad Groningen aanwezig zijn. Deze opgave wordt opgepakt in combinatie met een verdere analyse van dagbesteding/dagbehandeling.

Daarbij zoeken we naar kansen voor jongeren om zich maximaal te ontwikkelen; idealiter met behulp van het onderwijs. Robuuste regio In het licht van de constateringen van de deskundigencommissie toont Groningen zich hiermee een robuuste regio. Voor Veendam geldt dat we lokaal onze verantwoordelijkheid en initiatieven nemen voor de vraagstukken die we hier kunnen oplossen, en regionaal aansluiten bij de ontwikkelingen waar we als regio gezamenlijk voor staan. Als regio lopen we voorop in de manier waarop we dit met elkaar uitwerken. Eind vorig jaar is er gestart met een eerste schets van de totale inrichting van de jeugdhulp onder de noemer langjarig perspectief. Dit vergt uitwerking op provinciaal en in enkele gevallen zelfs op bovenregionaal niveau. Later dit jaar volgt vanuit de provinciale werkgroepen een verdere toelichting hierover aan de raden van de Groninger gemeenten middels een raadsbrief.

Gemeente Veendam Postbus 20004, 9640 PA Veendam Raadhuisplein 5, 9641 AW Veendam

telefoon 0598 652222 fax 0598 652250

e-mail info@veendam.nl website www.veendam.nl

pag. 2 van 3 bank nr. NL64BNGH0285008676

Financiën De deskundigencommissie heeft in haar gesprekken gemerkt dat de financiële opgave die het Rijk heeft verbonden als een ‘zwaard van Damocles’ boven de gewenste ontwikkeling hangt. Het uitwerken van hervormingen dreigt daardoor te veel vanuit financiële oven/vegingen te gebeuren wat mogelijk ten koste gaat van jeugdigen en gezinnen. Voor aanbieders van jeugdhulp is financiële stabiliteit van belang om de benodigde transformatie te kunnen realiseren. Ze pleit er dan ook voor om de bezuinigingsdoelstelling bij de Hervormingsagenda los te laten en de consequenties hiervan mee te nemen in de voorjaarsnota van het Rijk. Deze aanbeveling is in lijn met de inzet die we ook als gemeente via de VNG hebben richting het Rijk. Bredere bespiegeling vanuit de regio volgt De inzet in Veendam en de jeugdhulpregio Groningen sluit aan bij de elementen genoemd in de Hervormingsagenda. We delen als college de zorgen van de deskundigencommissie. Als regio presenteren we na de voorjaarsvakantie een bredere gezamenlijke bespiegeling vanuit de jeugdhulpregio Groningen. Daarbij zoeken we de samenwerking en afstemming met onze overheidspartners en zorgaanbieders zodat we meerdere perspectieven bij elkaar brengen en met een gedragen en stevige reactie naar buiten kunnen komen. We verwachten dat we u hiermee voldoende hebben geïnformeerd.

Gemeente Veendam Postbus 20004, 9640 PA Veendam Raadhuisplein 5, 9641 AW Veendam

telefoon 0598 652222 fax 0598 652250

e-mail info@veendam.nl pag. 3 van website www.veendam.nl bank nr. NL64BNGH0285008676

NAAR KANSRIJK THUIS OPGROEIEN ZONDER ZORG(EN)

Maar we zijn er nog niet! Toch zijn we er nog lang niet en bereiken we, mede door knellende kaders, geregeld nog het tegenovergestelde van wat we willen. Een toename van problemen bij kinderen en gezinnen, een toename van maatschappelijke problemen, met steeds meer personeel tegen steeds hogere kosten. We zien dat Jeugdzorg steeds meer gaten dichtloopt die ontstaan door problemen op andere gebieden zoals onderwijs, GGZ zorg, wonen, meervoudige problematiek van ouders en de verandering van sociale normen. We zien daardoor in onze regio al jarenlang tekorten op de jeugdzorg. In 2023 heeft de gemeente Groningen door KPMG een advies laten maken. KPMG concludeert dat de gemeente belangrijke logische stappen heeft gezet en adviseert vooral om een consistente toepassing van beleid. Zij zien ondanks deze stappen en aanvullende interventies slechts een beperkt besparingspotentieel. Meer jeugdhulp is naar ons idee niet de oplossing. We pakken de omstandigheden aan en bieden gezinnen gerichte ondersteuning aan. Ook moeten we als samenleving accepteren dat niet elke hobbel in het leven gladgestreken hoeft en kan worden. Het is belangrijk dat we het gedrag van kinderen minder problematiseren en minder medicaliseren. Door op de juiste manier hulp te bieden en te "normaliseren" zetten we de verandering pas echt in gang. Oproep: uw hulp is nodig 7.

Zet kansrijk opgroeien van kinderen zonder (zorg)en centraai en wees daarin koersvast. Alle veranderingen moeten gericht zijn op het kansrijk opgroeien van kinderen zonder (zorg)en. Investeer daarom in een gezinsgerichte aanpak ipv een kindgerichte aanpak. Investeer daarom ook in een versnelde opbouw van ondersteuning, preventie en er op tijd bij zijn en een versnelde afbouw van het zorgaanbod en wonen in instellingen. We vragen van het Rijk dat zij meer verantwoordelijkheid nemen in het normaliseren van problematisch gedrag. O.a. door dit te adresseren bij ouders, onderwijs, welzijn en zorg. 2. Geef ruimte voor doen wat nodig is! Dat is meestal gezinsgericht, gezamenlijk en maatwerk. De ervaring uit de praktijk knelt met het feit dat gemeenten alleen mogen doen wat wettelijk is ingekaderd. Laat ons achteraf uitleggen waarom we keuzes maken in plaats van gemeenten vooraf te beperken in de mogelijkheden om het goede voor gezinnen te kunnen doen. Heb oog voor de verschillen tussen gemeenten en regio’s en de vrijheid die zij hierbij nodig hebben. 3. investeer in een cuituurverandering in de jeugdzorg keten Niet de continuïteit van organisaties maar het belang van kinderen en gezinnen moet topprioriteit krijgen. Dat vraagt lef en ruimte om te leren. 4. Zorg voor een structureei reëei financieei kader.

Een vernieuwend dekkend zorglandschap vraagt langjarige investeringen. Afsluiting Alleen met verandering houden we het jeugdhulpstelsel toekomstbestendig en betaalbaar. Maar bovenal: doen we wat werkt voor kinderen!

^ gemeenteraad.groningen.nl/Documenten/Bijlaae-KPMG-rapport-Analvse-Perspectieven-JeugdstelselGroningen.pdf

RIGG

NAAR KANSRIJK THUIS OPGROEIEN ZONDER ZORG(EN)

Groningen: een unieke regio Onze regio is uniek ten opzichte van andere regio’s. Hoewel er veel goed gaat, heeft een groot deel van onze inwoners problemen in hun leven. In sommige gebieden hebben gezinnen al generaties lang moeite om zich staande te houden. Ze leven in armoede, hebben veel stress en moeite met het opvoeden. Ook zijn mensen in onze regio minder gezond en worden ze minder oud. We willen er samen alles aan te doen om problematiek te doorbreken. Eigenlijk is dat heel vanzelfsprekend, want kinderen hebben recht op een fijne kindertijd. Gezinnen in kwetsbare omstandigheden mogen niet de dupe worden van het tekort aan goede zorg in ons land Om de kinderen en gezinnen in onze regio te helpen hebben we in Groningen een aanpak. Hoe en wat dat leest u hieronder. Maar wij hebben u nodig, daarom eindigen we ook met een oproep aan u. Alleen samen kunnen wij ervoor zorgen dat kinderen veilig en fijn opgroeien Onze regiovisie: hulp dichtbij, laagdrempelig en preventief Wij hebben in onze regiovisie een duidelijke ambitie vastgelegd: hulp dichtbij in de thuissituatie, op de eigen school, laagdrempelig, preventief en vanuit de intentie: doen wat nodig is. Dat is ook waar de decentralisaties in het sociaal domein voor bedoeld waren en het gedachtengoed van de Hervormingsagenda Jeugd. Alles om te zorgen dat een kind fijn en veilig kan opgroeien.

Voor kwetsbare kinderen en jongeren (en gezinnen) die in complexe situaties opgroeien, werken we in Noord Nederland succesvol samen aan een vernieuwend dekkend zorglandschap. We willen dat er geen uithuisplaatsingen meer nodig zijn en ook geen uit school plaatsingen. Dit is namelijk zeer traumatisch voor kinderen. En als een kind 18 wordt willen we niet dat de zorg stopt omdat hij/zij op papier dan volwassen is. Nee, we willen ze verder helpen! Hoe doen we het in Groningen In de jeugdregio Groningen hebben we een aanpak die werkt voor kinderen. We streven er naar deze aanpak uit te voeren met het budget dat we hier voor hebben. Maar dat is een onmogelijk opgave. We hebben met elkaar de volgende uitgangspunten afgesproken bij onze aanpak. 1. We zijn samen verantwoordelijk voor de hulpvragen van kinderen en gezinnen en pakken dit regionaal op. Zo ontstaat er een regionaal dekkend zorglandschap. 2. We leren van elkaar en maken gebruik van opgedane ervaringen, kijken naar de raakvlakken op verschillende gebieden en kiezen voor langdurige samenwerking en contracten. 3. We werken in onze regio goed samen, met elkaar en met netwerkpartners zowel op Jeugd als op andere gebieden en doen dat waar relevant ook samen met Friesland en Drenthe. 4. We maken aanbieders van hulp mede verantwoordelijk.

We staan er samen voor en laten niet los Wat doen we in Groningen Wij willen hulp dichtbij, laagdrempelig en preventief aanbieden. Dat doen we o.a. op de volgende manieren. • • • • • • • • •

We draaien 3 pilots om de samenwerking in de jeugdbeschermingsketen te verbeteren. We hebben afgebouwd van 144 naar 24 plekken gesloten jeugdzorg en werken toe naar 0. We bouwen vol overtuiging aan alternatieven, waaronder kleinschalige voorzieningen. We investeren in een verlaging van de caseload Jeugdbescherming en verminderen wachtlijsten Veilig Thuis. We kopen onze specialistische jeugdhulp op regionaal en lokaal niveau in met eenduidige contracten. We zetten maximaal in op verminderen van administratieve lasten samen met aanbieders. We zorgen voor een goede monitoring van ontwikkelingen via de regionale en lokale database. We versterken de eerste lijn: in veel van onze gemeenten is bij 80-90% van de huisartsen een Ondersteuner Jeugd en Gezin We zorgen dat er basis aanbod op scholen is voor kinderen die hulp nodig hebben en dat zo weinig mogelijk kinderen thuis (komen te) zitten. We zijn goed op weg met het ontwikkelen van stevigere en brede lokale teams die ook lichte ondersteuning geven.