08-01 Raadsvoorstel vaststelling WZV Veendam

Gemeentebestuur van Veendam Raadsvoorstel - Adviesnota

Nummer: Datum voorstel: Raadsvergadering d.d.: Portefeuillehouder: Team: Onderwerp:

2024-027607 9-9-2025 27-10-2025 Wethouders A. Grimbergen, H.J. Schmaal Sociaal beleid, Wonen Regionaal afgestemde Woonzorgvisie en uitvoeringsplan op hoofdlijnen Gemeente Veendam 2026-2030

Voorstel 1. de regionaal afgestemde Woonzorgvisie Gemeente Veendam 2026-2030 vast te stellen, inclusief het uitvoeringsplan op hoofdlijnen bij deze woonzorgvisie; 2. de uitvoeringsagenda op hoofdlijnen in 2025 en 2026 verder uit te laten werken door het college en dit voor de regionale onderdelen in samenwerking te doen met de andere vier gemeenten; 3. de regionaal afgestemde Woonzorgvisie Gemeente Veendam 2026-2030 te verwerken in de Omgevingsvisie, wanneer de Wet versterking regie volkshuisvesting is aangenomen; 4. kennis te nemen van het advies van de Participatieraad over de Regionaal afgestemde Woonzorgvisie en Uitvoeringsplan op hoofdlijnen Gemeente Veendam 2026-2030; 5. kennis te nemen van de brief van het college in antwoord op het advies van de Participatieraad. Inleiding Eind 2022 hebben de colleges van de Groninger gemeenten ingestemd met het plan van aanpak voor de Koploperregio Groningen en hebben de colleges van de vijf Oost-Groninger gemeenten ingestemd met de startnotitie voor vijf regionaal afgestemde gemeentelijke woonzorgvisies. De Oost-Groninger gemeenten hebben nadien besloten om de Woonzorganalyse en het Position Paper van Stec, dat in opdracht van de Koploperregio is opgesteld, als basis te gebruiken voor de vijf woonzorgvisies.

In januari 2025 hebben de Oost-Groninger colleges de vijf concepten van de regionaal afgestemde woonzorgvisies vrijgegeven voor externe consultatie met netwerkpartners (corporaties, zorgaanbieders, zorgkantoor, welzijnsorganisaties, Provincie) en inwonersvertegenwoordigers (o.a. participatieraden, wijkteams en huurdersverenigingen). Ook de raden van de vijf Oost-Groninger gemeenten zijn geconsulteerd, de raad van Veendam op 28 oktober vorig jaar en op 17 februari dit jaar. De vijf gemeenteraden onderschrijven de richting van de visie. De inbreng van de raden is verwerkt. Nu ligt het eindconcept van de regionaal afgestemde woonzorgvisies met uitvoeringsplan op hoofdlijnen voor ter vaststelling door de colleges en raden in de vijf Oost-Groninger gemeenten. In het eindconcept van de Woonzorgvisie wordt uiteengezet waarom dit document is opgesteld, wat de opgaven zijn, welke regionale afspraken de vijf Oost-Groninger gemeenten hebben gemaakt en wat lokaal in de eigen gemeente moet worden opgepakt. Aan de regionaal afgestemde Woonzorgvisie is een uitvoeringsplan op hoofdlijnen gekoppeld. Hierin zijn de opbrengsten van de uitgebreide consultatierondes en werkconferenties met netwerkpartners en informatiebijeenkomst(en) met inwonersvertegenwoordigers verwerkt.

De combinatie van schaarste aan zorgpersoneel, druk op de woningmarkt en beperkte financiële middelen vraagt om heldere beleidskeuzes. De regionaal afgestemde woonzorgvisie voorziet in het

pagina 1

benodigde beleidskader. Doel van de regionaal afgestemde Woonzorgvisie is voldoende passende huisvesting en de bijbehorende zorg en ondersteuning voor aandachtsgroepen en ouderen. In de woonzorgvisie en het uitvoeringsplan op hoofdlijnen zijn 4 speerpunten benoemd voor de uitvoering van de woonzorgvisie in de eigen gemeente. Die lijn wordt in alle vijf woonzorgvisies gevolgd. Bij de uitvoering van de woonzorgvisie is samenwerking met netwerkpartijen randvoorwaardelijk. Er is een sterke afhankelijkheid van de (financiële) medewerking van deze netwerkpartners. De geconsulteerde netwerkpartijen onderschrijven de ambities, voorgestelde doelen en maatregelen in de woonzorgvisies. Het uitvoeringsplan op hoofdlijnen is nog abstract en moet verder worden uitgewerkt. We zoeken aansluiting bij programma’s, zoals Gezond Groningen, Nij Begun, Masterplan Oost-Groningen, Regiodeal 2.0 en de afspraken die in het kader van de woondeals worden gemaakt. De regionale samenwerking en afstemming in zowel de ontwikkelfase als de uitvoeringsfase, komt tegemoet aan de verplichtingen die voortvloeien uit het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting. Het wetsontwerp geeft aan dat de woonzorgvisie onderdeel wordt van de Omgevingsvisie en de uitwerking van het uitvoeringsplan op hoofdlijnen onderdeel wordt van het gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma.

Naast de woonzorgvisie zijn er op Koploperregio Groningen nog aparte ontwikkelingen, die geen onderdeel zijn van de woonzorgvisie. Voor de gehele provincie is door Stec een woonzorganalyse uitgevoerd met bijbehorend Position Paper, die als uitgangspunt heeft gediend voor onze woonzorgvisie. Deze woonzorganalyse is doorontwikkeld tot een provinciale woonzorgmonitor die periodiek wordt geactualiseerd. De (Ontwerp-)Wet Versterking Regie Volkshuisvesting schrijft een huisvestingsverordening met urgentieregeling voor om aandachtsgroepen (in ieder geval de wettelijke urgentiecategorieën) met voorrang te kunnen huisvesten. Verder introduceert het wetsontwerp het Fair Share criterium voor een evenwichtige verdeling over de Groninger gemeenten van de huisvesting van mensen die behoren tot de wettelijke urgentie-categorieën. Op Koploperregio niveau is een model-huisvestingsverordening met urgentieregeling en een plan van aanpak Fair Share opgesteld, waarin wordt voorgesorteerd op een verdeelsleutel naar rato van inwonertal. De huisvestingsverordening met urgentieregeling en Fair Share volgen een apart uitwerken besluitvormingstraject en zijn geen onderdeel van de Woonzorgvisie en de opdracht van adviesbureau HHM, dat ons heeft ondersteund bij de woonzorgvisie. Uiteraard wordt in de woonzorgvisie naar deze flankerende trajecten verwezen.

Beoogd effect Een beleidsantwoord op en voldoen aan de wettelijk verplichtingen met betrekking tot de wonen-, welzijn-, zorg-opgaven ten aanzien van ouderen en aandachtsgroepen, de urgentie om in actie te komen langs de lijnen van het uitvoeringsplan op hoofdlijnen. Argumenten 1.1 Met een regionaal afgestemde woonzorgvisie wordt een gezamenlijke richting ingeslagen, wordt geanticipeerd op landelijke wettelijke verplichtingen en wordt gezamenlijk ingezet op (het behoud van) voldoende continuïteit van zorg en voldoende passende huisvesting voor ouderen en aandachtsgroepen. Door regionale samenwerking bundelen de Oost-Groninger gemeenten de krachten om de woonzorgopgaven die het gemeentelijke niveau overstijgen, het hoofd te bieden. Er wordt ingezet op een bestuurlijk regionaal overleg met belangrijke, regionaal opererende netwerkpartijen, waardoor in gezamenlijkheid kan worden gezocht naar de gewenste continuïteit in zorg en voldoende passende huisvesting. Met de Woonzorgvisies en Uitvoeringsplannen op hoofdlijnen sorteren de gemeenten voor op de

pagina 2

verplichtingen, die in het kader van de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting bij de gemeenten worden neergelegd1. 1.2 Met de regionaal afgestemde woonzorgvisie wordt duidelijk richting gegeven aan de wijze waarop de gemeente Veendam de komende vier jaar het lokale woonzorgbeleid wil vormgeven. We willen dat er in de toekomst een blijvende binding en aantrekkingskracht is voor inwoners in onze gemeente. Hierbij streven we naar een situatie, waarin iedereen die in onze gemeente wil blijven wonen en komen wonen, deze mogelijkheid heeft. We willen een inclusieve samenleving zijn, waarin ook ouderen en aandachtsgroepen meetellen. We willen in voldoende passende woonruimte en toegang tot voorzieningen en diensten voorzien om maatschappelijke deelname van ouderen en aandachtsgroepen blijvend mogelijk te maken. Toegespitst op vier speerpunten Bewustwording, Noaberschap en zorgzame wijken, Gedifferentieerd woonzorgaanbod en Passend voorzieningenniveau willen we uitvoering geven aan de woonzorgvisie. Er is draagvlak onder netwerkpartners en inwonersvertegenwoordigers voor deze aanpak. 1.3 Het uitvoeringsplan op hoofdlijnen in de Woonzorgvisie werkt de regionale afspraken en de lokale speerpunten van beleid in abstracto uit in acties. Het is de neerslag van het interactieve planproces met zorg- en welzijnspartners, zorgkantoor, corporaties, ambtelijke werkgroep, colleges en raden.

1.4 Vaststelling van de woonzorgvisie is aan de gemeenteraad. Het is aan de Raad om de beleidskaders vast te stellen. Net als bij een woonvisie stelt de raad de woonzorgvisie vast, die het college heeft voorbereid en voorlegt. Dit is ook in lijn met het ontwerp van Wet versterking regie volkshuisvesting (WvRV), zie argument 3. Deze visie wordt vervolgens uitgewerkt tot een uitvoeringsagenda en in het volkshuisvestingsprogramma. Wij vragen u met dit voorstel u als de raad te committeren aan het uitvoeringsplan op hoofdlijnen als kader voor de nadere uitwerking van de uitvoeringsagenda en het volkshuisvestingsprogramma. U bent gedurende de totstandkoming via twee informatieve raadsvergaderingen (op 28-10-2024 en 17-2-2025) geïnformeerd over de redenen waarom we deze visie opstellen. Ook bent u tijdens deze informatieve vergaderingen uitgenodigd om uw inbreng op de inhoud te geven. Vandaar dat wij u nu vragen om over te gaan tot vaststelling. Dit proces vindt ongeveer gelijktijdig plaats in de 5 gemeenten. 2.1 Door het vaststellen van het uitvoeringsplan op hoofdlijnen geeft u als gemeenteraad sturing aan de uitvoering, geeft u aan wat u belangrijk vindt bij de woonzorg voor ouderen en aandachtsgroepen en maakt u duidelijk waarop u het colleges wilt aanspreken bij de uitvoering van de woonzorgvisie.

2.2 Uitwerking van het uitvoeringsplan op hoofdlijnen moet duidelijk maken wat realiseerbaar is, mede in relatie tot de regionale programma’s (Gezond Groningen, Nij begun of Regiodeal 2.0), welke fasering, prioritering en gebiedsgerichte uitwerking nodig is, wat met bestaande middelen, 1 Het wetsvoorstel Versterking Regie op de Volkshuisvesting (WVRV) is door de Raad van State van advies

voorzien. Het wetsvoorstel is op 7 maart 2024 ingediend bij de tweede kamer. De bespreking daarvan was in de Tweede Kamer gepland op 24 juni 2025. Na de val van het kabinet heeft de Tweede Kamer op 17 besloten om het wetsvoorstel niet controversieel te verklaren. Het wetsontwerp is inmiddels in de Eerste Kamer aanhangig. Tot nu toe is de beoogde inwerkingtreding halverwege 2026 dan wel begin 2027.

pagina 3

aanvullende eigen financiële middelen, externe financiële middelen en de inzet en investeringscapaciteit van netwerkpartners kan worden gerealiseerd. De (financiële) haalbaarheid is de regionaal afgestemde woonzorgvisie met uitvoeringsplan op hoofdlijnen nauwelijks uitgewerkt. Op 22 september staat een integratieslag met de programmamakers van de regioprogramma’s en de strategen van de deelnemende gemeenten gepland. Het ligt in de rede met voortschrijdende jaarplannen zowel op regionaal niveau als op lokaal niveau te werken. Wij zullen u over deze uitvoeringsplannen informeren. 3. Het ontwerp van Wet versterking regie volkshuisvesting (WvRV) en de op basis daarvan te wijzigen Omgevingswet en Woningwet voorzien dat de Regionaal afgestemde woonzorgvisie met uitvoeringsplan op hoofdlijnen en de nadere uitwerking hiervan tot een uitvoeringsagenda opgaan in de omgevingsvisie en het verplichte volkshuisvestingsprogramma. De WvRV die momenteel in de Eerste Kamer aanhangig is wijzigt de Omgevingswet, Huisvestingswet en Woningwet. Het belang van een evenwichtige samenstelling van de woningvoorraad krijgt een expliciete plek in de Omgevingswet. Anders dan de woonvisie heeft de regionaal afgestemde woonzorgvisie momenteel geen wettelijke status.

Regionaal afgestemde woonzorgvisies worden voorgeschreven op grond van het regeringsprogramma ‘Een thuis voor iedereen’ (en het regeringsprogramma ‘Wonen en zorg voor iedereen’). Een woonvisie is verplicht op grond van de Woningwet. In de WvRV komt die verplichting te vervallen. In plaats daarvan komt de plicht om op grond van de Omgevingswet, mede met het oog op het bevorderen van voldoende woongelegenheid en een evenwichtige samenstelling van de woonvoorraad, een omgevingsvisie vast te stellen en het hierin opgenomen beleid gericht op de volkshuisvesting verder uit te werken in een verplicht volkshuisvestingsprogramma. De aandachtsgroepen en ouderen die centraal staan in de woonzorgvisie krijgen een wettelijke status met de wijziging van de Woningwet op basis van de WvRV. De colleges moeten het woonbeleid voor de aangewezen aandachtsgroepen en ouderen vaststellen in het gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma. Voldoende passende zorg- en ondersteuning is randvoorwaardelijk voor adequate huisvesting en om weer of langer zelfstandig thuis te kunnen wonen. De WvRV schrijft daarom voor dat in het volkshuisvestingsprogramma de verbinding wordt gemaakt tussen wonen en zorg en ondersteuning. Kortom, de essentie van de woonzorgvisie moet landen in de Omgevingsvisie, de uitwerking in het verplichte Volkshuisvestingsprogramma.

De uitvoeringsagenda van de woonzorgvisie en het gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma zijn collegebevoegdheden, maar vragen actieve raadsbetrokkenheid vanwege het budgetrecht van de Raad. 4. De vijf Oost-Groninger gemeenten hebben allemaal hun Wmo-adviesraden of Participatieraden om advies gevraagd over de woonzorgvisie, zo ook Veendam. De Participatieraad Veendam is formeel om advies gevraagd. Ruim binnen de adviestermijn heeft de Participatieraad advies uitgebracht. De Participatieraad bepleit een gedegen communicatiestrategie voor de uitvoeringsfase om inwoners nauw bij de uitvoering te betrekken met professionele bewonersondersteuning, heldere gemeentelijke regie in de netwerksamenwerking en publicatie van een toegankelijke samenvatting van de woonzorgvisie. 5. Wij hebben in antwoord op de oproep van de Participatieraad voor bewonersparticipatie in de uitvoeringsfase het volgende toegezegd. Communicatie en participatie als vast onderdeel van de uitvoeringsplannen; bij gebiedsgerichte prioritering de gebruikelijke betrokkenheid van wijk- en buurtbeheer; aandacht voor bewonersparticipatie bij de verbreding van de prestatieafspraken; instelling van een Klankbordgroep wonen en zorg, toerusting van deBasis voor bewonersondersteuning in de

pagina 4

uitvoeringsfase, publicatie van een samenvatting van de woonzorgvisie o.a. op de gemeentesite na vaststelling. Kanttekeningen 1. De huisvestingsverordening met urgentieregeling en Fair Share verdeelsleutel volgen een separaat besluitvormingstraject en zijn geen onderdeel van de besluitvorming over de woonzorgvisie. Er is op Koploperregio-/provinciaal niveau een model-urgentieverordening opgesteld. Deze urgentieverordening is bedoeld als kaderregeling op provinciaal niveau, die op maat kan worden gesneden voor de afzonderlijke (woondeal)regio’s. Met dien verstande dat de grootst mogelijke uniformiteit gewenst is met het oog op een efficiënte uitvoering, in het licht van Groningen Huurt en ten behoeve van zoveel mogelijk gelijkheid voor inwoners van de provincie Groningen. Stakeholders zijn bij de totstandkoming betrokken. Het is de bedoeling om voor de regionale uitwerking per gemeente en de inrichting van een regionale urgentiecommissie een bestuursopdracht op te halen bij de colleges van de vijf Oost-Groninger gemeenten. Uiteraard is het aan de raden om de huisvestingsverordening vast te stellen.

Na vaststelling van de regionaal afgestemde woonzorgvisies wordt gestart met de uitwerking naar het gemeentelijke niveau van een op Koploperregio niveau opgesteld plan van aanpak Fair Share, de verdeelsleutel voor een evenwichtige spreiding van te huisvesten aandachtsgroepen over de gemeenten, waarna ook daarover separate besluitvorming volgt. Financiën De woonzorgvisie met uitvoeringsplan op hoofdlijnen is voornamelijk een ambitiekader. De verdere uitwerking van het uitvoeringsplan zal separaat worden uitgewerkt. Uitvoering: Na vaststelling van de woonzorgvisie en de integratieslag met de regionale programma’s zal een uitvoeringsplan worden uitgewerkt in onze projectorganisatie. Wij zullen u over de uitkomst informeren. Wanneer de Wet versterking regie volkshuisvesting is aangenomen en is ingegaan, verwerking van de regionaal afgestemde woonzorgvisie gemeente Veendam in de Omgevingsvisie. Communicatie: Speerpunten zijn communicatie en participatie als vast onderdeel van de uitvoeringsplannen; de gebruikelijke betrokkenheid van wijk- en buurtbeheer bij gebiedsgerichte prioritering; instelling van een klankbordgroep wonen en zorg, toerusting van deBasis voor bewonersondersteuning in de uitvoeringsfase, publicatie van een samenvatting van de woonzorgvisie o.a. op de gemeentesite na vaststelling. Bijlagen 1.

Regionaal afgestemde Woonzorgvisie en uitvoeringsplan op hoofdlijnen Gemeente Veendam 2026-2030 2. Advies van de Participatieraad 3. Brief van het college aan de Participatieraad in antwoord op het advies burgemeester en wethouders van Veendam,

burgemeester,

secretaris,

Annelies Pleyte

Arend Castelein

pagina 5

Nummer: 2024-027607 De raad der gemeente Veendam gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 9-9-2025

besluit 1. de regionaal afgestemde Woonzorgvisie Gemeente Veendam 2026-2030 vast te stellen, inclusief uitvoeringsplan op hoofdlijnen bij deze woonzorgvisie; 2. de uitvoeringsagenda op hoofdlijnen in 2025 en 2026 verder uit te laten werken door het college en dit voor de regionale onderdelen in samenwerking te doen met de andere vier gemeenten; 3. de regionaal afgestemde Woonzorgvisie Gemeente Veendam 2026-2030 te verwerken in de Omgevingsvisie, wanneer de Wet versterking regie volkshuisvesting is aangenomen; 4. kennis te nemen van het advies van de Participatieraad over de Regionaal afgestemde Woonzorgvisie en Uitvoeringsplan op hoofdlijnen Gemeente Veendam 2026-2030; 5. kennis te nemen van de brief van het college in antwoord op het advies van de Participatieraad. Besloten in de openbare vergadering van 27-10-2025

De raad voornoemd,

Voorzitter,

Griffier,

Annelies Pleyte

Ariën Swart

pagina 6