08-01 Raadsvoorstel jaarstukken 2024 en (ontwerp)begroting 2026 VKB

Gemeentebestuur van Veendam Raadsvoorstel - Adviesnota

Nummer: Datum voorstel: Raadsvergadering d.d.: Portefeuillehouder: Team: Onderwerp:

30-04-2025 23-06-2025 Wethouder B. Wierenga Sociaal beleid Jaarstukken 2024, en ontwerpbegroting 2026 Volkskredietbank NO-Groningen

Voorstel 1. Kennis te nemen van de jaarstukken 2024 en de ontwerpbegroting 2026 van de Volkskredietbank Noord-Oost Groningen (VKB); 2. Geen bezwaar in te dienen tegen de jaarstukken 2024 van de VKB; 3. Geen zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2026 van de VKB. Inleiding Hierbij wordt uw gemeenteraad de jaarstukken 2024 en de ontwerpbegroting 2026 van de Volkskredietbank Noord-Oost Groningen (hierna: VKB) aangeboden ter behandeling. Het algemeen bestuur (AB) van de VKB heeft op 23 april 2025 de jaarstukken 2024 vastgesteld en de ontwerpbegroting 2026 behandeld. Conform de Gemeenschappelijke Regeling (GR) hebben deelnemende gemeenten twee maanden de gelegenheid een zienswijze of bezwaar kenbaar te maken. Hierna volgt definitieve vaststelling in het AB op 10 juli 2025, waarna de stukken worden verzonden aan de Provincie Groningen. De VKB is namens vijf gemeenten, waaronder Veendam, verantwoordelijk voor de uitvoering van de wettelijke schuldhulpverlening. De jaarstukken geven inzicht in de resultaten van het afgelopen jaar; de begroting 2026 vormt het financiële kader voor de voortzetting van deze dienstverlening. In 2024 lag de focus op het op orde brengen van de basis: herstel van vertrouwen, versterking van de bedrijfsvoering en verbetering van de zichtbaarheid en samenwerking in de regio.

Tegelijkertijd is met het traject ‘Toekomst VKB’ de blik gericht op structurele vernieuwing en het toekomstbestendig maken van de organisatie. De ontwerpbegroting 2026 bouwt hierop voort. Deze is beleidsarm, sluit aan bij de eerder vastgestelde herziene begroting 2024 en de ontwerpbegroting 2025, en is opgesteld op basis van realistische uitgangspunten, zoals actuele tarieven en geactualiseerde loonen prijsontwikkelingen. De inhoudelijke koers wordt mede bepaald door trajecten die nog in ontwikkeling zijn, waaronder de implementatie van de landelijke basisdienstverlening schuldhulpverlening, de actualisatie van gemeentelijke beleidsplannen (waaronder in Veendam), en het vervolg op het traject ‘Toekomst VKB’. Beoogd effect De jaarstukken 2024, en de ontwerpbegroting 2026 worden tijdig en rechtmatig vastgesteld door het bestuur van de VKB en naar de provincie Groningen verzonden.

Raadsvoorstel: Jaarstukken 2024, en ontwerpbegroting 2026 Volkskredietbank NO-Groningen pagina 1

Argumenten 1.1. Dienstverlening blijkt nog steeds effectief De VKB heeft in 2024 de belangrijkste doelstellingen uit het beleidsplan Integrale schuldhulpverlening 2021–2024 grotendeels gerealiseerd. In 2024 nam het aantal aanmeldingen bij de VKB verder toe, onder andere als gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen, economische druk en versterkte vroegsignalering. Dit vroeg veel van de organisatie, die tegelijkertijd werkte aan herstel en vernieuwing. Ondanks de toenemende vraag bleef het herhalingspercentage van cliënten met schulden beperkt (4,0%), waarmee de VKB onder de landelijk gestelde norm blijft. Dit duidt op een duurzame effectiviteit van de geboden hulpverlening. In 88% van de gevallen werd een oplossing voor schulden geboden; in 89% van de crisissituaties werd escalatie voorkomen. De dienstverlening wordt door klanten hoog gewaardeerd. Uit het klanttevredenheidsonderzoek over 2024 blijkt een gemiddelde score van 8,3. Dit laat zien dat de VKB – ook in een jaar van interne versterking – maatschappelijke impact maakt met oog voor de menselijke maat. 1.2. De VKB heeft gewerkt aan stabiliteit, rust en basis op orde In 2024 is sterk ingezet op het versterken van de interne organisatie. Er zijn verbeteringen doorgevoerd in management, ICT, werkprocessen en rapportages. Ook is gekozen voor een nieuwe huisstijl en verhuizing naar een toekomstbestendig kantoor.

Daarmee is de bedrijfsvoering beter op orde en is de continuïteit van de dienstverlening versterkt. Dit vertaalt zich ook in de financiële resultaten: 2024 is het eerste jaar waarin de VKB weer positief afsluit, waarmee het fundament voor verdere stabiliteit is gelegd. 1.3. De jaarstukken 2024 laten een positief resultaat zien De jaarstukken 2024 van de VKB laten een positief resultaat zien. In de huidige financieringssystematiek wordt onderscheid gemaakt tussen bestaanskosten (verdeeld op basis van het aantal inwoners per gemeente) en productkosten (op basis van de daadwerkelijke productafname per gemeente). Op basis van deze systematiek laten de jaarstukken voor Veendam een positieve afwijking zien van 2,1% ten opzichte van de begroting, oftewel een financieel voordeel van € 16.539,-. De totale baten vielen in 2024 € 80.464,- hoger uit dan begroot, voornamelijk door extra renteopbrengsten, meer inkomsten uit detachering en bijdragen vanuit projecten zoals Jongeren & Geldzaken. Tegelijkertijd vielen de totale lasten € 80.761,- hoger uit, met name als gevolg van caoontwikkelingen, tijdelijke inhuur en hogere btw-compensatie. Deze afwijkingen zijn uitgebreid toegelicht in hoofdstuk 6 van de jaarstukken 2024. De gemeentelijke bijdragen per deelnemende gemeente zijn opgenomen in paragraaf 10.6. 1.4.

Realistische begroting 2026, gebaseerd op actuele uitgangspunten De begroting 2026 is beleidsarm en opgesteld op basis van ongewijzigd beleid, omdat vier van de vijf deelnemende gemeenten – waaronder Veendam – nog aan een nieuw beleidsplan werken. De begroting sluit aan bij de herziene begroting 2024, de ontwerpbegroting 2025, het beleidsplan schuldhulpverlening 2021–2024 en de realisatiecijfers uit 2024. De belangrijkste uitgangspunten zijn als volgt: • Productafname: De aantallen in het kern- en keuzepakket zijn grotendeels overgenomen uit de herziene begroting 2024 en de ontwerpbegroting 2025, met kleine bijstellingen op basis van actuele ontwikkelingen waar nodig. • Indexatie: De begroting houdt rekening met een indexatie van 4,3% • Verhoging vaste bijdrage (inwonertarief): Het tarief voor de vaste bijdrage is verhoogd naar € 17,05 per inwoner. Deze stijging houdt direct verband met het wegvallen van renteinkomsten uit schatkistbankieren. Door de invoering van een nieuw softwaresysteem en de Raadsvoorstel: Jaarstukken 2024, en ontwerpbegroting 2026 Volkskredietbank NO-Groningen pagina 2

overgang naar individuele beheer- en leefgeldrekeningen, worden cliëntgelden niet langer centraal beheerd en zijn de rente-opbrengsten structureel afgenomen. • Geen incidentele lasten: In tegenstelling tot eerdere jaren bevat de begroting 2026 geen incidentele lasten. Kosten voor externe inhuur, tijdelijke vervanging en verbetertrajecten in bedrijfsvoering zijn afgebouwd. De begroting biedt daarmee een realistisch en beheersbaar financieel kader, gericht op het consolideren van de ingezette koers en het op orde houden van de basis. Op basis van deze uitgangspunten is voor Veendam een gemeentelijke bijdrage van € 807.614,- opgenomen in de begroting 2026. 1.5. Ontwikkelingen op meerdere fronten beïnvloeden de koers van de VKB Hoewel de begroting 2026 is gebaseerd op ongewijzigd beleid, is sprake van diverse actuele ontwikkelingen die de koers van de VKB mede bepalen. Zowel intern als extern zijn ontwikkelingen gaande die op termijn impact kunnen hebben op organisatie en begroting. In 2025 wordt gewerkt aan de implementatie van de landelijke basisdienstverlening schuldhulpverlening, die tot doel heeft om de toegang tot hulp te verbeteren en verschillen tussen gemeenten te verkleinen. De uitwerking hiervan vraagt om beleidskeuzes; de financiële effecten zijn nog niet verwerkt.

Tegelijkertijd werken verschillende gemeenten – waaronder Veendam – aan een nieuw beleidsplan schuldhulpverlening. Dit gebeurt in de context van bredere landelijke bewegingen zoals de Basisdienstverlening en regionaal het Programma Nij Begun met een actielijn op schuldhulpverlening. De VKB zelf blijft inzetten op doelgroepgericht werken en het versterken van nazorg en terugvalpreventie, in lijn met landelijke aanbevelingen. In 2025 wordt bovendien een nieuw softwaresysteem in gebruik genomen voor betere stuurinformatie en meer grip op kosten en kwaliteit. Daarnaast loopt het strategisch traject ‘Toekomst VKB’, dat inzet op toekomstbestendig maken van de organisatie. Gelet op deze bewegingen is een begrotingswijziging in 2026 niet uitgesloten. De huidige begroting is, zoals de directeur benoemt, een momentopname in een fase van oriëntatie en doorontwikkeling. 1.6. De begrote uitgaven voor de uitvoering van schuldhulpverlening zijn voor 2026 gestegen De meerjarenbegroting 2026–2029 laat voor Veendam een stijging zien van de gemeentelijke bijdrage in 2026 ten opzichte van eerdere ramingen. Op basis van de gemeentelijke meerjarenbegroting werd voor 2026 nog uitgegaan van een bijdrage van € 787.500,-, terwijl de begroting 2026 deze nu bijstelt naar € 807.614,-. Voor de jaren daarna loopt deze bijdrage verder op, tot € 869.700,- in 2029.

Deze stijging wordt deels veroorzaakt door loon- en prijsontwikkelingen en investeringen in de verbetering van de dienstverlening, zoals de invoering van een nieuw softwaresysteem. Een belangrijk deel van de stijging komt echter voort uit het vervallen van rente-inkomsten voor de VKB. • Tot nu toe ontving de VKB rente over de tegoeden van cliënten via zogenoemd schatkistbankieren. Door de invoering van individuele leefgeldrekeningen wordt dit geld vanaf 2026 niet langer centraal beheerd, waardoor deze rente-opbrengsten grotendeels wegvallen. Dit verlies wordt gecompenseerd door een verhoging van de vaste bijdrage die gemeenten op basis van inwoneraantal betalen. Deze bijstelling betekent dat de verwachte uitgaven voor schuldhulpverlening voor Veendam in 2026 hoger uitvallen dan eerder geraamd. Dit vraagt om verwerking in de gemeentelijke begroting bij de Voorjaarsnota 2025. 2.1. De jaarstukken voldoen qua inhoud aan de verwachtingen Conform de GR heeft de VKB de jaarstukken 2024 tijdig aangeleverd. De jaarstukken bestaan uit een jaarverslag / –rekening en verklaring accountant. Uw raad is op grond van de GR bevoegd om

Raadsvoorstel: Jaarstukken 2024, en ontwerpbegroting 2026 Volkskredietbank NO-Groningen pagina 3

eventuele bezwaren kenbaar te maken, die zullen worden betrokken bij de definitieve besluitvorming in het AB op 10 juli a.s.. 3.1. Gemeenteraad kan bij de ontwerpbegroting een zienswijze kenbaar maken Conform de GR heeft de VKB de ontwerpbegroting 2026 tijdig en rechtmatig aangeleverd. Op grond van artikel 34 van de GR is de gemeenteraad bevoegd om een eventuele zienswijze bij de ontwerpbegroting binnen twee maanden kenbaar te maken. Dit wordt betrokken bij de definitieve besluitvorming in het AB op 10 juli a.s., waarna de begroting naar de provincie worden verzonden. 2.2/3.2. Herstel in 2024 en realistisch financieel kader voor 2026 vormen aanleiding om geen bezwaar of zienswijze in te dienen De jaarstukken 2024 laten zien dat de VKB stappen heeft gezet in het versterken van de organisatie. De bedrijfsvoering, informatievoorziening en samenwerking met gemeenten zijn verbeterd, met als resultaat een positief exploitatiesaldo. De beleidsarme begroting 2026 sluit aan bij de realiteit en biedt een stabiel financieel kader met ruimte voor toekomstige keuzes. De uitwerking van landelijke en lokale ontwikkelingen, zoals het traject Toekomst VKB, de basisdienstverlening en gemeentelijke beleidsvernieuwing (waaronder in Veendam), volgt nog.

Gelet op deze ontwikkelingen en de ingezette opbouw wordt uw geadviseerd geen bezwaar in te dienen tegen de jaarstukken 2024 en geen zienswijze te geven op de ontwerpbegroting 2026. Kanttekeningen 1.1. Invoering nieuw softwaresysteem verbetert processen, maar verlaagt rente-inkomsten In 2025 wordt gefaseerd een nieuw softwaresysteem (Smart FMS) ingevoerd ter vervanging van het huidige systeem Allegro. Deze overstap is bedoeld om consulenten beter te ondersteunen en handmatige handelingen te verminderen, zodat meer tijd beschikbaar komt voor persoonlijke begeleiding van inwoners. Daarmee draagt het systeem bij aan kwalitatieve dienstverlening, doelmatigheid en betere stuurinformatie. Een structureel financieel gevolg is dat de VKB overstapt op individuele beheer- en leefgeldrekeningen. Hierdoor wordt het saldo op de centrale bedrijfsrekeningen fors lager, wat leidt tot het wegvallen van rente-inkomsten. Deze wijziging is meegenomen in de begroting 2026. Financiën Jaarstukken 2024 VKB In de gemeentelijk begroting 2024 was rekening gehouden met een bijdrage ad € 761.961,-, echter is er aan voorschotten in het totaal € 742.288,- aan de VKB betaald. Dit betekent dat er per saldo nog een last ad € 19.673,- verwerkt zal worden in de jaarrekening 2024.

Ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 De gemeentelijke bijdrage aan de VKB bedraagt op basis van de ontwerpbegroting 2026 van de VKB met ingang van 2026 € 807.614,- en loopt op naar € 869.700,- in 2029. In de huidige gemeentelijke meerjarenbegroting is rekening gehouden met een structurele gemeentelijke bijdrage aan de VKB in 2026 van € 787.500,- oplopend naar € 819.400,- vanaf 2028. In onderstaand tabel staan de financiële gevolgen weergegeven: Gemeentelijke bijdrage Geraamd in gemeentelijke begroting (n.a.v. ontwerpbegroting 2025) Ontwerpbegroting 2026 e.v. VKB

2026 € 787.500,-

2027 € 803.300,-

2028 € 819.400,-

2029 € 819.400,-

€ 807.614,-

€ 827.800,-

€ 848.500,-

€ 869.700,-

Raadsvoorstel: Jaarstukken 2024, en ontwerpbegroting 2026 Volkskredietbank NO-Groningen pagina 4

Verschil Effect

€ -20.114,Nadelig

€ -24.500,Nadelig

€ -29.100,Nadelig

€ - 50.300,Nadelig

Deze nadelige structurele financiële gevolgen zullen worden verwerkt bij de actualisatie van de (meerjaren)begroting in de Voorjaarsnota 2025. Uitvoering Communicatie Middels een brief wordt de VKB op de hoogte gesteld van het besluit van de gemeenteraad betreffende (eventuele) bezwaren op de jaarstukken en/of een zienswijze bij de (ontwerp)begroting. Bijlagen - Aanbiedingsbrief en jaarstukken 2024 VKB incl. accountantsverklaring - Aanbiedingsbrief en (ontwerp)begroting 2026 VKB

burgemeester en wethouders van Veendam,

burgemeester,

secretaris,

Annelies Pleyte

Arend Castelein

Raadsvoorstel: Jaarstukken 2024, en ontwerpbegroting 2026 Volkskredietbank NO-Groningen pagina 5

Nummer: De raad der gemeente Veendam gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 30-04-2025

besluit 1. Kennis te nemen van de jaarstukken 2024 en de ontwerpbegroting 2026 van de Volkskredietbank Noord-Oost Groningen (VKB); 2. Geen bezwaar in te dienen tegen de jaarstukken 2024 van de VKB; 3. Geen zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2026 van de VKB.

Besloten in de openbare vergadering van 23-06-2025

De raad voornoemd,

Voorzitter,

Griffier,

Annelies Pleyte

Ariën Swart

Raadsvoorstel: Jaarstukken 2024, en ontwerpbegroting 2026 Volkskredietbank NO-Groningen pagina 6