08-01-01 Visie mobiliteit Provincie Groningen ontwikkeling spoorgoederenvervoer van Veendam en de zeehavens Delfzijl + Eemshavens

Geachte leden van de Staten en gemeenteraden, Op de website Railfreight stond het volgende artikel:https://www.railfreight.com/railfreight/2023/02/14/a-new-rail-terminalcould-be-in-the-making-in-the-netherlands/ Dit betreft de plannen voor een nieuwe inland terminal bij Zwolle. Op de website van de gemeenteraad van Zwolle vond ik dit: https://zwolle.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/c1e7b51a-971a-4c36b36c-15c4a4290d55 Om het u makkelijk te maken heb ik de betreffende stukken al als bijlage bijgevoegd. Deze documenten kan u in combinatie lezen die u eerder ontvangen heeft over modal shift naar het spoor eerder deze week. In de visie Mobiliteit van de provincie Groningen te vinden onder 'Gaan in Groningen': https://www.gaaningroningen.nl/ de link naar de visie: https://www.gaaningroningen.nl/fileadmin/user_upload/gaan-ingroningen/Wat_Groningers_beweegt_-_Programma_Mobiliteit_Provincie_Groningen_20222027.pdf. In dit document staan er een paar opmerkelijke zaken met betrekking tot spoorgoederenvervoer. Die zal ik citeren. Citaat bladzijde 15 en 16:  Grote infrastructurele ingrepen op deze knelpunten zijn kostbaar en blijken tot nu toe lastig te financieren. Dit komt mede omdat het voor een groot deel gaat om infrastructuur dat in beheer is van het Rijk. We blijven met het Rijk in gesprek over een gezamenlijke ontwikkelagenda.

We benoemen daarbij hoe de spelregels van het landelijke Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) goede oplossingen soms in de weg zitten. Intussen zoeken we steeds meer met lokale bedrijven naar oplossingen met andere soorten maatregelen, zoals slimmere en groenere logistiek, verplaatsing van logistieke activiteiten, of modal shift (verplaatsen van vervoersstromen van de weg naar bijvoorbeeld vaarwegen of spoor). Opvallend is dat de provincie zelf nalatig is als het gaat over maken van hoogwaardig kwalitatieve onderzoeken om wel de middelen MIRT naar de regio te krijgen. Dus de onderzoeken niet gebruiken kan in de lobby op het MIRT. Zwolle is een voorbeeld van hoe het wel hoort. Op pagina 23 een catastrofale politieke keuze van de statenperiode 2019 - 2023. Iets wat een correctie betreft  Geen nieuwe infrastructuur, tenzij ... We kiezen er voor om pas nieuwe infrastructuur aan te leggen als andere (slimme en innovatieve) mobiliteits alternatieven geen oplossingen bieden. Wij geven dus de voorkeur aan het optimaliseren en beter benutten van de huidige infrastructuur. Onze infrastructuur is zwaar verouderd en voldoet niet aan de capaciteitseisen die eraan gesteld moeten worden. Het slechtste jongetje van de klas in de provincie Groningen is het spoor. Dit raakt direct de modal shift van weg naar spoor.

Wordt deze fout politiek hersteld? Citaat pagina 40  In Groningen vindt veel goederenvervoer en logistiek plaats over de weg en een deel via het water. Het potentieel van vervoer over water en spoor is echter nog onderbenut, terwijl daar flinke duurzaamheidswinst valt te halen. Een modal shift van weg naar water en spoor wordt mogelijk doordat we vooroplopen qua innovaties die de capaciteit van de bestaande infrastructuur kunnen vergroten. Dit is een sprookje van de provincie we lopen ver achter bij andere regio's als het om spoor gaat ook in het buitenland. In andere

landen wordt er flink aan spoorcapaciteit bijgebouwd. Hoe werkt dit met de Wunderline en Friesenbrücke? Citaat bladzijde 69  Daarom zorgen we dat we de meest wenselijke routes voor de gewenste modaliteiten veilig, duurzaam, het meest efficiënt en betrouwbaar maken. En we faciliteren locaties waar zonder problemen veel logistieke bewegingen kunnen plaatsvinden met zo weinig mogelijk overlast voor omwonenden. Daarvoor moet niet alleen de fysieke infrastructuur en bereikbaarheid op orde zijn. Het is ook belangrijk dat de energievoorziening en digitale infrastructuur klaar zijn voor de hoeveelheden vrachtvervoer van de toekomst. Op het gebied van spoor is de infrastructuur helemaal niet op orde noch volgt men Europese innovaties zoals deze voor de modal shift: https://www.railfreight.com/intermodal/2023/02/15/germangovernment-grants-15-million-to-helrom-for-non-cranable-trailers/ Ook is de reactienota interessant om te lezen over dit thema:https://www.gaaningroningen.nl/fileadmin/user_upload/gaan-ingroningen/Reactierapport_-_Programma_Mobiliteit_Provincie_Groningen.pdf Ook hieruit zal ik citeren.

Op bladzijde 32 vinden we het volgende: Reactie inspreker C2: Op bladzijde 94 staat een interessant citaat: Aansluiting Delfzijl met spoorverbinding Groningen-Nieuweschans Voor de veiligheid en de leefbaarheid van elf kernen (onder andere Winschoten, Hoogezand-Sappemeer, Groningen, Appingedam en Delfzijl) is het goed om het spoor vanaf Oosterhorn een andere route te laten volgen. De verkeersdruk op dit spoor is nu nog beperkt, maar zal toenemen. De verwachting is echter dat in 2030 ca. 21% van het goederenvervoer het transport van gevaarlijke stoffen voor het chemiepark Oosterhorn betreft. Knelpunt daarbij is dat de treinen die de gevaarlijke stoffen vervoeren tussen de reizigerstreinen door rijden en dat kan problemen opleveren voor de dienstregeling. Daarnaast leidt dit tot een extra geluidsbelasting van 3-7 dB(A). Ook vanwege de landelijke ambities om het vervoer via de weg steeds meer via spoor en water te laten verlopen kan het tracé steeds drukker worden. Doel: verbetering van de externe veiligheid en leefbaarheid Termijn: vervolgaanpak voor 2025 bepalen Eerste vervolgstap: de gemeente Delfzijl neemt het initiatief voor het uitvoeren van een onderzoek naar de noodzaak en haalbaarheid Product: haalbaarheidsonderzoek Vanwege het ‘Toekomstbeeld Openbaar Vervoer 2040’ is ook een marktvisie geschreven over het spoorgoederenvervoer.

Maar we missen in deze visie elke verwijzing naar dit document. Terwijl het wel kaders stelt voor dit type vervoer. Hoe kan het college verklaren dat het zich niet aan internationale afspraken houdt die gemaakt zijn door het Rijk met betrekking tot spoorgoederenvervoer? Reactie Wij conformeren ons aan landelijk en Europees beleid, en vinden een verwijzing naar dit beleid niet nodig. We merken op dat het Rijk spoorwegbeheerder is. Voor verdere informatie over landelijk beleid verwijzen we u graag naar het Rijk. Op bladzijde 33 Reactie inspreker C4: Op bladzijde 69 staat: Indicator aandeel vervoerd gewicht via spoor Omschrijving aandeel spoorvervoer in totaal goederenvervoer

Toelichting t.o.v. 2021 Doel 2025: geen afname Doel 2030: geen afname Waarom komt dit niet overeen met de ambitie van 21% van de economische visie Eemsdelta 2030? Doel 2035: Geen afname Hoe wil de provincie de modal shift van weg naar spoor bereiken als de huidige infrastructuur, zelfs inclusief ERTMS, al maximaal wordt benut? Hier is ook geen oog voor de bijbehorende conflicten tussen goederenvervoer en personenvervoer per spoor. Wij zijn niet tegen de modal shift van weg naar spoor, maar door gebrek aan de benodigde spoorinfrastructuur zien we een groot knelpunt aankomen. Reactie De afgelopen jaren is het spoorgoederenvervoer afgenomen. Daarom vinden wij geen verdere afname een reële doelstelling. We onderzoeken de mogelijkheid van een modal shift. Een eerste verkenning laat vooral kansen zien op het gebied van vervoer via water en minder via het spoor. Wij sluiten spoor uiteraard niet uit, maar zijn hierbij wel afhankelijk van partners als verladers en de Rijksoverheid. Beide reacties op de gestelde vragen tonen juist eerder gebrek aan kennis aan en veel onwil om wel de voorwaarden te scheppen die nodig zijn voor de modal shift naar het spoor.

Als je MIRT middelen van het Rijk wil voor de ontsluiting per spoor zal je als provincies en gemeenten het huiswerk op dit kwaliteitsniveau moeten maken zoals bij Northseaports project Gent - Terneuzen: https://railghentterneuzen.eu/nl Hoop dat de genoemde zaken u verder helpen en u tot politieke acties aanzet. Met vriendelijke groet, Frank Menger