07.1 Raadsvoorstel regionaal woonwagenbeleid

Gemeentebestuur van Veendam Raadsvoorstel - Adviesnota

Nummer: Datum voorstel: Raadsvergadering d.d.: Portefeuillehouder: Team: Onderwerp:

06-11-2025 15-12-2025 Wethouder H.J. Schmaal Omgevingsbeleid & -ontwikkeling Regionaal woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid

Voorstel 1. Het Regionaal woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid vast te stellen; 2. De toewijzingsregels zoals opgenomen in het Regionaal woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid in de Huisvestingsverordening vast te leggen; 3. Mogelijke uitbreiding van woonwagenstandplaatsen nader te laten onderzoeken. Inleiding: Het voorliggende regionaal woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid Oost-Groningen bevat de regionale visie op het wonen van de doelgroep woonwagenbewoners. Dit is in afstemming tussen de gemeenten in Oost-Groningen tot stand gekomen. In het beleid wordt achtereenvolgens ingegaan op de achtergrond van het beleid, huidige situatie, de behoefte en de volkshuisvestelijke opgave, de toewijzing, kaders bij eventuele uitbreiding, rollen en verantwoordelijkheden, participatie/communicatie en actualisatie beleid en risico’s. Beoogd effect: Door het vaststellen van het regionaal woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid ontstaan er beleidsmatige en juridische kaders voor het voeren van adequaat beleid ten aanzien van de huisvesting van de doelgroep woonwagenbewoners. Argumenten: 1.1 Er is nog geen (woon)beleid voor deze doelgroep in de gemeente In de Woonvisie gemeente Veendam 2023-2027 is concretisering van de aanpak van de huisvesting van woonwagenbewoners samen met de regio opgenomen als maatregel in het uitvoeringsprogramma.

Dit regionaal beleid vormt een nadere uitwerking hiervan.

1.2 Dit is een nadere uitwerking van het eerder genomen besluit tot regionale samenwerking op het gebied van woonwagenbeleid in Oost-Groningen

Raadsvoorstel: Regionaal woonwagen en woonwagenstandplaatsenbeleid pagina 1

Vanaf 2014 heeft de woonwagencultuur erkenning en bescherming van de overheid gekregen. In 2018 leidde dit tot het Rijksbeleidskader gemeentelijke woonwagen- en standplaatsenbeleid. Met dit kader geeft de minister aan hoe gemeenten woonwagenstandplaatsenbeleid kunnen ontwikkelen zodat in overeenstemming met de geldende mensenrechtelijke kaders voldoende recht wordt gedaan aan het woonwagenleven en de woonwagencultuur. Dit Rijksbeleidskader betreft een inspanningsverplichting voor gemeenten. In 2021 is door de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Oldambt, Pekela, Stadskanaal, Veendam en Westerwolde besloten om samen te werken op het gebied van woonwagenbeleid. Onderdeel van het besluit is het laten opstellen van toewijzingsregels en het inrichten van een wachtlijst voor woonwagens en -standplaatsen. Het bijgevoegde Regionaal woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid is het resultaat van deze samenwerking.

1.3

De gemeente dient in haar beleid voldoende rekening te houden met en ruimte te geven aan het woonwagenleven van woonwagenbewoners

In het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting (Vrv) komt het volkshuisvestingsprogramma in plaats van de woonvisie. Gemeenten worden geacht de woonbehoefte van woonwagenbewoners expliciet te maken als onderdeel van de totale gemeentelijke woonbehoefte. Gemeenten zullen in het volkshuisvestingsprogramma dienen te beschrijven op welke wijze ze in die opgave gaan voorzien. Dit regionaal beleid is een basis hiervoor.

1.4 Het geeft regionale kaders voor het woonwagenbeleid In het Regionaal woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid gaan we in op de wachtlijst, de toewijzingsregels voor woonwagenstandplaatsen, de volkshuisvestelijke opgave en kaders voor (eventuele) uitbreiding van woonwagenstandplaatsen. - Wachtlijst Woonwagenbewoners hebben de wens om in familieverband te wonen. Dit is onderdeel van hun cultuur. Er is dus lokale binding en daarom wordt ervoor gekozen dat iedere gemeente een eigen wachtlijst bijhoudt. De wachtlijst geldt voor woonwagens en standplaatsen in de betreffende gemeente en is bepalend voor het inschatten van de volkshuisvestelijke opgave. Om in te kunnen schrijven op de wachtlijst gelden de volgende criteria: a) De ingeschrevene is minimaal 18 jaar oud (meerjarig en handelingsbevoegd); b) De inschrijving is gedaan via een door de gemeente opgesteld inschrijfformulier; c) De datum van inschrijving is de datum waarop de gemeente het volledig ingevulde inschrijfformulier heeft ontvangen en bepaalt de inschrijfduur. - Toewijzingsregels Vanwege het grote belang van het in familieverband wonen, zoekt men doorgaans een woonwagenstandplaats op de locatie waar de (groot)ouders wonen. Ook spijtoptanten en hun kinderen hebben die wens. Daarom wordt bij de toewijzing, op basis van het afstammingsbeginsel, de volgende volgorde gehanteerd: 1.

Volwassen kinderen van de woonwagenlocatie(s) 2. Spijtoptanten van de woonwagenlocatie(s) Raadsvoorstel: Regionaal woonwagen en woonwagenstandplaatsenbeleid pagina 2

3. Volwassen kinderen van spijtoptanten van de woonwagenlocatie(s), die op de locatie(s) gewoond hebben 4. Mensen uit de woonwagencultuur met binding aan de regio Oost-Groningen, niet behorend tot de hiervoor genoemde categorieën 5. Mensen uit de woonwagencultuur zonder binding aan de regio Oost-Groningen 6. Overige personen Als een woonwagenstandplaats vrij komt wordt er eerst gekeken of er kandidaten zijn in categorie 1. Alleen als die er niet zijn (of men geen belangstelling heeft) komt categorie 2 aan bod, enzovoort. Zijn er meerdere kandidaten binnen een categorie, dan bepaalt de inschrijfdatum de volgorde van toewijzing. Het college van burgemeester en wethouders kan in bijzondere omstandigheden afwijken van de toewijzingsregels. -

Volkshuisvestelijke opgave De behoefte inventarisatie uit 2021 is in 2025 geactualiseerd door gemeenten in OostGroningen. Iedere gemeente heeft hiervoor de bij haar bekende belangstellenden voor een woonwagenstandplaats benaderd met de vraag om aan te tonen dat zij afkomstig zijn uit de woonwagencultuur. Vervolgens is nagegaan of sprake is van (volwassen) inwonende kinderen op de in de gemeente aanwezige woonwagenlocatie, spijtoptanten voor deze woonwagenlocatie of dat een lokale of regionale binding aangetoond kan worden. De volkshuisvestelijke opgave beperkt zich tot de behoefte van de doelgroep woonwagenbewoners die familie zijn van bewoners van de betreffende woonwagenlocatie of spijtoptant zijn. Wonen in familieverband wordt hiermee mogelijk gemaakt. Dit principe wordt ook elders in Nederland door gemeenten gehanteerd.

-

Kaders voor (eventuele) uitbreiding van woonwagenstandplaatsen Het gaat hier om kaders zoals dat uitbreiding van standplaatsen gemeentelijk maatwerk is op basis van de omvang van de wachtlijst en in verhouding tot het huisvestingsvraagstuk van andere doelgroepen en aandachtsgroepen, afgezet tegen de ruimtelijke mogelijkheden. 2.1 Met de toewijzingsregels die opgenomen zijn in het beleid wordt het wonen van woonwagenbewoners in familieverband mogelijk gemaakt De toewijzingsregels zijn duidelijk en eenvoudig qua opzet. Er zijn een aantal duidelijk te onderscheiden categorieën benoemd met een heldere rangorde. Binnen de categorieën krijgen degenen met de langste inschrijfduur voorrang. Hiermee wordt het wonen in familieverband mogelijk gemaakt en wordt recht gedaan aan het woonwagenleven en de woonwagencultuur in lijn met de geldende mensenrechtelijk kaders. De rangorde in de toewijzing - met voorrang aan op woonwagenlocaties inwonende volwassen kinderen, spijtoptanten en mensen uit de woonwagencultuur met een regionale binding - komt bovendien overeen met de wensen van de doelgroep die zijn opgehaald uit de participatiebijeenkomsten en de persoonlijke gesprekken met belangstellenden.

2.2 De gemeentelijke toewijzingsregels kunnen het beste op deze wijze vastgelegd worden De toewijzingsregels met betrekking tot huurstandplaatsen zullen na vaststelling van het regionaal beleid worden vastgesteld in de op te stellen Huisvestingsverordening. Hierover volgt te zijner tijd een apart advies. Betreft het een koopstandplaats, dan hebben wij als gemeente geen zeggenschap hierover op publiekrechtelijk gebied en kunnen wij geen toewijzingsregels vastleggen.

Raadsvoorstel: Regionaal woonwagen en woonwagenstandplaatsenbeleid pagina 3

3.1 De behoefte inventarisatie heeft nog een verdiepingsslag nodig Uit de in 2025 geactualiseerde behoefte inventarisatie blijkt voor gemeente Veendam een behoefte aan 27 standplaatsen. De volkshuisvestelijke opgave bedraagt 10 standplaatsen. Dit getal is gebaseerd op de behoefte van inwonende volwassen kinderen, spijtoptanten en volwassen kinderen van spijtoptanten van de woonwagenlocatie in gemeente Veendam, de Wiedehoek. Omdat er alleen standplaatsen vrijkomen bij overlijden van bewoners, betekent dit een extra behoefte aan standplaatsen boven op de Wiedehoek aanwezige 20 standplaatsen. De behoefteinventarisatie dient nog verder uitgewerkt te worden. Dit is onder meer van belang is om te weten wat de behoefte is aan (sociale) huur- respectievelijk koopstandplaatsen/woonwagens. Kanttekeningen: 1.1 Er zijn grote verschillen in opgave tussen gemeenten in Oost-Groningen Binnen de regio Oost-Groningen zijn er drie woonwagenlocaties. In Stadskanaal zijn twee woonwagenlocaties met in totaal zeven standplaatsen en in Veendam is één locatie met 20 standplaatsen. In Oldambt, Pekela en Westerwolde zijn geen standplaatsen. In het regionaal beleid is de (huidige) volkshuisvestelijke opgave omschreven per gemeente. Tussen gemeenten zijn grote verschillen in volkshuisvestelijke opgave. De gemeenten met (evt.

voormalige) woonwagenlocatie(s), zoals gemeente Veendam, hebben een grotere opgave dan gemeenten zonder een woonwagenlocatie. In het regionale beleid staat opgenomen dat de lokale keuze om bestaande locatie(s) uit te breiden en of nieuwe locatie(s) te ontwikkelen, afhangt van de volkshuisvestelijke opgave, naar verhouding van het huisvestingsvraagstuk van de andere doelgroepen en aandachtsgroepen binnen de ruimtelijke mogelijkheden van de gemeente(n). De verdere uitwerking van de opgave in concrete maatregelen is aan elke gemeente binnen de regio zelf. Hier worden in het regionaal beleid een aantal kaders voor meegegeven. Financiën: Dit voorstel heeft geen financiële gevolgen. De financiële gevolgen van eventuele uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen zullen in een later stadium in beeld gebracht worden afhankelijk van de uitkomsten van het nader onderzoek naar de behoefte aan standplaatsen. Uitvoering: In de totstandkoming van dit voorliggende beleid hebben we samengewerkt met de vier andere Oost-Groninger gemeenten (Pekela, Stadskanaal, Westerwolde en Veendam). Veendam was de projectleider op dit project. Het regionaal woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid is mede-opgesteld door adviesbureau Qwinne. Het opstellen en bijhouden van de gemeentelijke wachtlijst voor woonwagenstandplaatsen zal door de gemeente worden uitgevoerd.

Over de toepassing van de nieuwe gemeentelijke woningtoewijzingsregels voor woonwagenstandplaatsen worden met deze woningcorporaties afspraken gemaakt in het kader van de prestatieafspraken. Bij een eventuele gemeentelijke keuze voor uitbreiding met sociale huur woonwagenstandplaatsen worden met deze woningcorporaties afspraken gemaakt in het kader van de prestatieafspraken. Raadsvoorstel: Regionaal woonwagen en woonwagenstandplaatsenbeleid pagina 4

Communicatie: Het regionaal beleid zal op de gemeentelijke website gepubliceerd worden. De belangstellenden voor woonwagenstandplaatsen in de gemeente zullen per brief worden geïnformeerd over het regionaal woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid. Met Acantus zullen nadere afspraken worden gemaakt in het kader van het overleg over de prestatieafspraken. Bijlagen: 1. Regionaal woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid Oost-Groningen

burgemeester en wethouders van Veendam,

burgemeester,

secretaris,

Annelies Pleyte

Arend Castelein

Raadsvoorstel: Regionaal woonwagen en woonwagenstandplaatsenbeleid pagina 5

Nummer: De raad der gemeente Veendam gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 06-11-2025 besluit 1. Het Regionaal woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid vast te stellen; 2. De toewijzingsregels zoals opgenomen in het Regionaal woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid in de Huisvestingsverordening vast te leggen; 3. Mogelijke uitbreiding van woonwagenstandplaatsen nader te laten onderzoeken.

Besloten in de openbare vergadering van 15-12-2025 De raad voornoemd, Voorzitter,

Griffier,

Annelies Pleyte

Ariën Swart

Raadsvoorstel: Regionaal woonwagen en woonwagenstandplaatsenbeleid pagina 6