CConstaterende datVeendam
Koppel je AI →
Document · PDF

07-03 Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

Gemeenteraad 7 februari 2022, gemeente VeendamBij agendapunt: Vaststellen Omgevingsvisie Veendam 2040.24.067 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

de fabriek zelf nodig heeft. De 16 hectare waarop de SHINE-fabriek wordt gebouwd, wordt hoofdzakelijk bepaald door deze veiligheidsafstanden. Deze ruimte is op de Dallen II bij verre niet beschikbaar. Geen aanpassing.

Bedrijventerreinen

Zie hierboven de reactie op onderdeel 3 van deze zienswijze.

Bedrijventerreinen

De Dallen III zijn opgenomen in het Ruimtelijk-economisch perspectief A7/N33-regio. Voor deze visie is een marktanalyse uitgevoerd en zijn er gesprekken gevoerd met inwoners, bedrijven. Geen aanpassing.

Duurzaamheid

De verduurzaming van bedrijventerreinen en de manier waarop dit juridisch geregeld wordt, wordt meegenomen in het opstellen van het Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

7

8

9

65

maken. Bijvoorbeeld door meervoudig ruimtegebruik met zonnepanelen. Duurzaamheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit dienen als randvoorwaarden meegenomen te worden bij vestiging van bedrijven. De indiener geeft aan dat de gemeente zonnepanelen op daken verplicht dient te stellen bij nieuwe ruimtelijke projecten zoals bedrijventerreinen, daarbij vooruitlopend op de Omgevingswet. Het opnemen van een groennorm in het omgevingsplan wordt toegejuicht. De indiener geeft aan naast een norm voor de kwantiteit ook een norm voor de kwaliteit van het groen inclusief het ecologisch beheer te willen zien. Het buitengebied biedt ruimte voor de overstap naar een natuurinclusieve landbouw. Het zou goed zijn als de scheiding tussen natuur en landbouw wordt opgeheven. De indiener roept op in het buitengebied in te zetten op een vergroting van de biodiversiteit door natuurinclusieve landbouw te stimuleren, bijvoorbeeld via vergunningverlening en duurzaam

omgevingsplan en verdere besluitvorming op basis daarvan. Geen aanpassing.

Duurzaamheid

Zie hierboven de reactie op onderdeel 6 van deze zienswijze.

Groen

Het abstractieniveau van de omgevingsvisie leent zich ervoor om de strategische hoofdlijnen van het beleid te bevatten. Dit punt is hiervoor te detaillistisch en wordt daarom niet overgenomen. Geen aanpassing.

Buitengebied

Natuurinclusieve landbouw ziet de gemeente als een goede manier om de afnemende biodiversiteit tegen te gaan. Op dit gebied volgen wij de provincie Groningen die haar ambities op dit vlak neerlegt in de nieuw op te stellen provinciale omgevingsvisie en daar reeds op ingegaan is in het Programma Duurzame Landbouw Provincie Groningen 2020-2024. Aanpassing: verwijzing in de tekst opnemen naar het programma Duurzame Landbouw Provincie Groningen 2020-2024.

Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

pachtbeleid. 10 De visie gaat voorbij aan de potentie van het buitengebied voor het verbeteren van de biodiversiteit. De groenblauwe structuur in de linten en langs diepen en wijken biedt hiervoor kansen. De gemeente zou stappen moeten zetten, bijvoorbeeld door een ecologisch beheer van de openbare ruimte in de linten. 11 De indiener roept de gemeente op bij de ondergrondse opslag van stoffen zorgvuldig te werken, zonder het creëren van nieuwe milieuproblemen en met voldoende oog voor de leefbaarheid van bewoners.

Linten/buitengebied

Dit is te detaillistisch voor de strategische hoofdlijnen van beleid die in deze omgevingsvisie centraal staan. Het is een punt dat meegenomen wordt in de uitvoering, zoals het Groen- en waterbeleidsplan dat in uitwerking is. Aanpassing: verwijzing in de tekst opnemen naar het Groen- en waterbeleidsplan.

Bodemdaling

De gemeente volgt deze ontwikkelingen nauwgezet en staat hierbij veelvuldig in contact met de betreffende bedrijven, onderzoeksinstellingen en het Staatstoezicht op de Mijnen. De gemeente pleit hierbij continu voor zorgvuldigheid in de beoordeling op gebied van veiligheid voor inwoners, gebouwen en milieu. Geen aanpassing.

14. Veendam Noord (2021-012272) # Inhoud opmerking 1 De indiener is van mening dat – in tegenstelling tot andere wijken – niet geïnvesteerd wordt in Veendam-Noord.

66

Betreft Wijkontwikkeling

Reactie gemeente en verwerking De gemeente investeert om diverse redenen op verschillende beleidsterreinen, na afweging van diverse belangen, knelpunten, vragen en wensen. Daarbij is oog voor behoeftes uit de gemeente als geheel en voor vragen uit de wijken, maar het is geen doel op zich om de beperkte middelen gelijk over de wijken te verdelen. Zo hebben gemeente en Acantus zich bijvoorbeeld bij de herstructurering van de woningvoorraad vooral ingezet voor Wildervank en in Veendam-Noord, omdat daar de problematiek van verouderde woningen het meest urgent was. Investeringen in het Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

centrum hebben overigens ook effecten op de gemeente als geheel, denk aan de werkgelegenheid en de aantrekkelijkheid van het centrum voor alle inwoners van de gemeente en bezoekers.

2 Windmolens staan allemaal in de buurt van Veendam Noord, niet bij overige dorpen of wijken. 3 De indiener stelt voor het oude Oosterdiep in ere te herstellen, door het Beneden Oosterdiep open te maken met aan weerszijde een rijbaan met eenrichtingsverkeerd en fietspad. De indiener is van mening dat het Beneden Oosterdiep daardoor verkeersluw zal worden en zou het bijdragen aan de opvang van regenwater.

67

Duurzame energie

Verkeer

Geen aanpassing. De gemeente Veendam heeft zich lang tegen de komst van windmolens verzet. Dit is een beslissing van het Rijk geweest. Geen aanpassing. Het gedeelte van het Beneden Oosterdiep ten noorden van de Lloydsweg heeft een belangrijke verkeersfunctie. In die zin dat het een belangrijke rol vervult in de afwikkeling van het verkeer van en naar het regionale verkeernetwerk. Dat deze verkeersfuncties soms ‘wringt’ met de verblijfsfunctie (leefbaarheid) van de weg is duidelijk en staat wat ons betreft niet ter discussie. In het verleden is er onderzoek gedaan om te kijken of de Transportweg (een deel van) de ontsluitingsfunctie van het Beneden Oosterdiep over kan nemen. Conclusie was dat het ‘in theorie’ mogelijk is de hoofdontsluitingsfunctie van het Beneden Oosterdiep te verleggen naar de Transportweg. Er zijn daarbij diverse varianten beschouwd, die in grote lijnen haalbaar zijn binnen de beschikbare fysieke ruimte. Ook is een variant beschouwd waarbij het Beneden Oosterdiep met behoud van de huidige verkeersfunctie zodanig (opnieuw) ingericht wordt, dat daarmee meer dan nu de verblijfsfunctie (leefbaarheid) van de weg benadrukt wordt en minder de (huidige) verkeersfunctie. Alle varianten hebben echter als groot nadeel dat ze vanwege de vele benodigde maatregelen, de ruimtelijke inpasbaarheid en gelet op de hoge kosten op korte termijn niet haalbaar zijn.

Voor de wat langere termijn kunnen deze mogelijke oplossingen echter als basis dienen voor nader uit te werken Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

plannen. Dat wordt betrokken bij (het uitvoeringsprogramma van) het Mobiliteitsplan. Het weer opengraven van het Oosterdiep tenslotte zal een operatie zijn die nog vele malen duurder is dan een herinrichting van het Beneden Oosterdiep, in de huidige verschijningsvorm. Bovendien is de ervaring dat eenrichtingsverkeer snelheid verhogend werkt. Daar zul je dan vervolgens weer maatregelen tegen moeten nemen.

4 De indiener stelt voor de weg langs Kuipers Bouwmaterialen te verbinden met de transportweg voor de ontsluiting van Autorama, in combinatie met een rotonde om doorstroom te bevorderen.

5 De indiener geeft aan dat op het Lloydsterras studentenwoningen gebouwd zouden moeten worden, in tegenstelling tot torenflats.

Verkeer

Wonen

Geen aanpassing. De ontsluiting en bevoorrading van Autorama is na de meest recente aanpassing van het parkeerterrein goed geregeld. De betreffende weg langs Kuipers Bouwmaterialen is weliswaar deels openbaar, maar geen eigendom van de gemeente. Een verbinding hiervan met de Transportweg ligt dan ook niet voor de hand. Geen aanpassing. Op het Lloydsterras is beperkt woningbouw mogelijk, en torenflats niet. Er zijn vergevorderde plannen voor de bouw op Lloydsterras van sociale huur appartementen en middenhuurwoningen. Op dit moment hebben we geen reden om te veronderstellen dat er een grote vraag is naar studentenhuisvesting in Veendam. Via woningmarktonderzoek en monitoring houden we de behoefteontwikkeling nauwlettend in de gaten. Geen aanpassing.

# 1 68

15. Landbouwbedrijf (2021-013331) Inhoud opmerking De indiener geeft aan dat hij het

Betreft Algemeen

Reactie gemeente en verwerking Bij het opstellen van de omgevingsvisie hebben we meerdere ketenpartners Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

bijzonder vindt dat de gemeente Midden-Groningen niet op de hoogte is gesteld van de terinzagelegging van deze omgevingsvisie. Hij heeft aan zelf die gemeente op de hoogte te hebben gesteld. 2

3

4

69

De website is volgens de indiener rommelig en steekt niet logisch in elkaar. De indiener geeft aan dat de gemeente wel contact heeft gezocht met de gemeente Midden-Groningen als het gaat om het integraal ruimtelijk en economisch ontwikkelperspectief voor het gebied rondom de A 7en N33. Hij geeft aan dat dit ook had moeten gebeuren met deze visie, specifiek op het aspect van het bodemdalingsgebied ten westen van het centrum van Veendam. Dit omdat het een grensoverschrijdend gebied is dat daarom integraal afgestemd zou moeten worden. In de alinea onder Buitengebied – Huidige situatie – Toekomstperspectief laat het college volgens de indiener zien

betrokken. Buurgemeenten zoals de gemeente Midden-Groningen kunnen op de hoogte zijn van de terinzagelegging van deze omgevingsvisie door de plaatsing daarvan op Ruimtelijke Plannen (www.ruimtelijkeplannen.nl).

Algemeen

Bodemdalingsgebied

Geen aanpassing. Dit is de opbouw die wij hanteren met het oog op duidelijkheid en overzichtelijkheid. Geen aanpassing. Dit is in de advisering omtrent de besluitvorming van het nieuwe winningsplan van Nedmag – Winningsplan 2018 – geadviseerd door de Mijnraad. De minister van Economische Zaken en Klimaat heeft in zijn vaststellingsbesluit omtrent dit winningsplan opgenomen dat er gestart dient te worden met een gebiedsproces voor het gebied waar het behoud van huidige functies (overwegend akkerbouw) in de toekomst veel beheersmaatregelen benodigd zijn. Of functiewijzigingen ook daadwerkelijk gaan plaatsvinden, staat nog niet vast. Allereerst zal er naar verwachting in 2022 gestart worden met een verkenning van de mogelijkheden. De Provincie Groningen coördineert dit project. Geen aanpassing.

Bodemdalingsgebied

Het klopt dat er twee vormen van zoutwinning voorkomen in de gemeente Veendam. De zoutwinning bij Zuidwending en de cavernes die daarbij ontstaan worden deels gebruikt voor opslag van aardgas en mogelijk voor Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

5

6 70

dat bij haar kennis en inzicht ontbreekt dat de winning van magnesiumzout van een heel andere aard is dan steenzout. Door in de omgevingsvisie deze twee methoden van zoutwinning en hun verregaande gevolgen voor de woon-en leefomgeving van de inwoners van haar gemeente te presenteren als één potnat, wordt de onwetende burger bewust een rad voor ogen gedraaid. Ter bescherming van de burger dient het college volgens de indiener in de ontwerp-omgevingsvisie heel duidelijk op te omschrijven wat die zeer nadelige invloeden zijn van deze verschillende vormen van zoutwinning. Met name de zin “Er zijn plannen om de ondergrondse opslagmogelijkheden uit te breiden met bijvoorbeeld perslucht of waterstof” kan de burger volgens de indiener de indruk geven dat het college van mening is dat de cavernes van de magnesiumzoutmijnbouwer ook voor opslag in aanmerking zouden kunnen komen. Zoals het college weet heeft de minister van EZK die mogelijkheid al uitgesloten. Onder Buitengebied-Huidige situatie-

opslag van waterstof en perslucht in de toekomst. Deze zoutwinning gaat gepaard met een licht diepe bodemdaling. De magnesiumzoutwinning door Nedmag zorgt voor een grotere diepe bodemdaling. De cavernes die hierbij ontstaan zijn minder volumineus en ongeschikt voor ondergrondse opslag. Aanpassen: de tekst wordt zo aangepast dat het onderscheid tussen de twee vormen van zoutwinning helder naar voren komt en de zoutwinningslocaties op de kaart weergegeven worden.

Bodemdalingsgebied

Zie hierboven de reactie op onderdeel 4 van deze zienswijze.

Bodemdalingsgebied

Zie hierboven de reactie op onderdeel 1 van deze zienswijze. Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

7

8

71

Toekomstperspectief komt de volgende zin voor “… en speelt de wens voor een andere invulling. We zoeken daarom naar een passende invulling voor deze locaties.” De indiener vraagt zich af bij wie die wens speelt, bij het college, de inwoners van het gebied of anderen. De indiener wil weten waarom het Bodemdalingsgebied college zoekt naar een passende andere invulling van het bodemdalingsgebied en op basis van welke argumenten het college tot een andere invulling komt. Daarbij plaatst hij de kanttekening dat de gemeente altijd het open karakteristieke landschap in stand heeft willen houden. Daaraan wordt ook veel waarde gehecht in de omgevingsvisie als het gaat om het buitengebied. De indiener is van mening dat de Bodemdalingsgebied gemeente niet zomaar de bestemming van een agrarisch gebied kan veranderen doordat de gronden niet meer geschikt zullen worden voor landbouw, door toedoen van een mijnbouwbedrijf om vervolgens de omliggende grondeigenaren op te zadelen met de nadelige gevolgen en overlast.

Zie hierboven de reactie op onderdeel 1 van deze zienswijze.

Zie hierboven de reactie op onderdeel 1 van deze zienswijze.

Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

9

De indiener is van mening dat de mijnbouwondernemer zal moeten stoppen, het probleem oplossen en omliggende grond- en huiseigenaren schadeloos dient te stellen. 10 Op de ontmoeting van 18 mei zijn een aantal vragen met antwoorden van deelnemers genoteerd. De indiener vraagt zich af hoeveel waarde hieraan gehecht kan worden. 11 Een zin met “de gronden die dalen (als gevolg van veenoxidatie)” is misleidend, aldus de indiener. Hij is van mening dat daar genoemd dient te worden dat het om bodemdaling van Nedmag gaat. Bodemdaling vindt volgens hem in hoofdzaak plaats door zout- en gaswinning, noemenswaardig veen is er allang niet meer in dit gebied.

Bodemdalingsgebied

Het vergunnen van mijnbouwactiviteiten is belegd bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, niet bij de gemeente. Geen aanpassing.

Bodemdalingsgebied

Bodemdalingsgebied

De vragen en opmerkingen die door aanwezigen zijn gesteld, zijn opgenomen in de betreffende verslagen van die bijeenkomsten. De inhoud van deze verslagen is meegenomen in het opstellen van deze ontwerpomgevingsvisie. Geen aanpassing. De bodem in Veendam en omstreken daalt als gevolg van verschillende oorzaken, waarvan de zoutwinning door Nedmag lokaal het grootste aandeel heeft. Daarnaast treedt bodemdaling op als gevolg van de aardgaswinning en de autonoom optredende bodemdaling. De hiervoor genoemde oorzaken zijn gevallen van diepe bodemdaling. Naast diepe bodemdaling treedt als gevolg van klimaatverandering ook ondiepe bodemdaling op als gevolg van verdroging. Deze verdroging zorgt ervoor dat grondwaterstanden lager zijn komen te liggen. Hierdoor klinken veenresten in de ondiepe ondergrond in. In Veendam zijn de meeste veenpakketten afgegraven, maar lokaal zijn nog veenlagen aanwezig. Dit draagt niet op substantiële schaal bij aan de bodemdaling. Geen aanpassing.

16. Alders makelaars/Vestal VGM (2021-013568) # Inhoud opmerking Betreft 1 In de ontwerp-omgevingsvisie komt Wonen 72

Reactie gemeente en verwerking De indiener heeft gelijk. Dit leent zich echter beter voor verdere Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

geen uitgekristalliseerde visie voor jongeren naar voren.

2 Veel jongeren trekken naar Groningen, Leeuwarden en Assen voor hun studie. Een groot deel daarvan vestigt zich daarna voor werk in het Noorden en oriënteert zich op de Veendammer woningmarkt. Daarnaast blijven veel jongeren tot 30 jaar noodgedwongen thuis wonen. Het is van belang om voor starters zoals zij te focussen op kleinere woningen (ca. 50m2) waarvan de huurprijs onder de huurtoeslaggrens blijft. 3 De indieners merken op dat het woningmarktonderzoek van 2016 waaruit blijkt dat in de toekomst een overschot aan sociale huurwoningen en rijwoningen in de koopsector verouderd is. De vraag is nu groter dan het aanbod. Dit verandert de dynamiek in de vastgoedsector en vereist andere bestuurlijke keuzes.

73

beleidsmatige uitwerking in de vorm van het uitvoeringsprogramma wonen. Het gaat te ver voor de strategische hoofdlijnen van beleid die in deze omgevingsvisie centraal staan.

Wonen

Wonen

Geen aanpassing. Zie hierboven de reactie op onderdeel 1 van deze zienswijze.

Er zijn signalen die dit bevestigen. Op dit moment zijn we in afwachting van de resultaten van het woningmarktonderzoek. Naar verwachting zal het deze in het eerste kwartaal van 2022 beschikbaar zijn. De uitkomsten worden meegenomen in de actualisering van de woonvisie. De tekst over de woningmarktmonitor 2016 is niet actueel en daarom wordt deze alinea verwijderd. Aanpassing: verwijderen van de volgende alinea: “De veranderingen in de bevolkingssamenstelling zorgen ervoor dat de vraag naar woningen verandert. In 2016 is een woningmarktonderzoek voor de gemeente Veendam uitgevoerd. Uit dit onderzoek blijkt dat er in de toekomst een Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

4 De trend ten aanzien van de bevolkingssamenstelling die in de ontwerp-omgevingsvisie wordt geschetst, zal zich volgens de indiener voortzetten in die zin dat gezinnen kleiner worden. Toch zijn de indieners van mening dat dit juist tot een tekort aan sociale huurwoningen leidt. Daar is een enorme vraag naar. 5 Door deze woningverbeteringen worden meer huurwoningen geliberaliseerd verhuurd aan opvolgende huurders. Dit gegeven doet zich reeds een aantal jaren voor waardoor het huidige bestand aan sociale huurwoningen krimpt bij verhuisbewegingen van huurders. Om betaalbare huurwoningen te behouden is het raadzaam om meer mogelijkheden te creëren om hoogwaardige woningen van een kleinere oppervlakte te realiseren waarbij de huurprijs op basis van de puntentelling niet boven de huurtoeslaggrens uit kan komen. 74

Wonen

groot overschot aan sociale huurwoningen (eengezinswoningen) wordt verwacht. Daarnaast dreigt een overschot aan rijwoningen in de koopsector als er niets gedaan wordt. Tegelijkertijd is de verwachting dat er een tekort ontstaat aan appartementen in de huursector, twee-onder-eenkapwoningen en enkele andere woningtypen in de koopsector.” Zie hierboven de reactie op onderdeel 1 van deze zienswijze.

Wonen

Zie hierboven de reactie op onderdeel 1 van deze zienswijze.

Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

6 Het tekort aan huurwoningen wordt bovendien versterkt door de tendens dat steeds meer vermogende ouderen de wens hebben om hun koopwoning te verkopen om vervolgens te gaan huren. Het realiseren van meer huurwoningen zorgt er tevens voor dat de druk op de koopmarkt afneemt, omdat met name meer eengezinswoningen op de markt zullen worden aangeboden. 7 De leegstand die in de omgevingsvisie genoemd wordt, biedt naar het inzien van de indieners de uitgelezen kans om te inventariseren hoeveel winkeloppervlakte nodig is en deze winkels conform het concentratiemodel onder te brengen in een compact centrum. Transformatie van winkelruimte naar appartementen in de sociale huursector kan daardoor gestimuleerd worden.

8 Bereikbaarheid van het centrum is van cruciaal belang voor de exploitatiemogelijkheden van winkeliers. Het creëren van meer parkeerruimte in het centrum waarbij ruimbaan wordt 75

Wonen

Zie hierboven de reactie op onderdeel 1 van deze zienswijze.

Voorzieningen

Onder de kop ‘Wonen’ staat het volgende al opgenomen omtrent transformatie van leegstaand vastgoed in het centrumgebied: “Om de groei van het aantal huishoudens op te kunnen vangen investeren we in de woningvoorraad. We bouwen nieuwe woningen, maar verbeteren ook de bestaande woningen. Ook willen we een deel van de leegstaande winkelpanden transformeren tot woningen. Daarnaast gaan we in overleg met ondernemers die boven hun winkelruimte beschikbaar hebben. Deze ruimte willen we in samenwerking met de ondernemer omzetten in woningen. Dit draagt bij aan het verminderen van de leegstand.” Het gaat in de omgevingsvisie te ver om daar al woningentypen en/of marktsegmenten voor te labelen.

Wonen

Geen aanpassing. Wij willen de leefbaarheid in het centrum verbeteren. Dat doen we op verschillende manieren. De bereikbaarheid van het centrum speelt daarbij een belangrijke rol. Voor de voetganger en de fietser, maar ook voor de automobilist. Het centrum moet namelijk ook bereikbaar blijven voor bezoekers vanuit de regio. Dat vraagt om een goede balans tussen de auto Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

gegeven aan automobilisten is onzes inziens echter geen geschikt middel om het centrum aantrekkelijker te maken. Sfeerbeleving is een factor van toenemende betekenis. Hierin is druk autoverkeer moeilijk in te passen. De indieners pleiten ervoor dat de bestaande parkeerruimte beter en efficiënter wordt benut zodat het centrum altijd op minimale loopafstand bereikbaar is. Bijvoorbeeld aan het parkeerterrein bij de Aldi.

en de overige vervoersmiddelen. In het mobiliteitsplan hebben wij aangegeven dat wij daarbij niet opteren voor het creëren van meer parkeerruimte in het centrum, maar het bestaande parkeerareaal in en rondom het centrum anders en beter willen benutten. Het gaat hier om meer spreiding van de geparkeerde voertuigen waardoor ook de druk wordt verdeeld. Hierdoor ontstaat er ook de mogelijkheid om in bepaalde delen van het centrum hoge(re) druk weg te nemen, maar ook om bepaalde delen van het centrum leefbaarder te maken door het autoverkeer minder ver het centrum in te trekken. Het belangrijkste doel is om een goede balans te vinden in enerzijds de mogelijkheid om per auto naar het centrum te komen en anderzijds om (korte) fietsritten te stimuleren. We gaan daartoe de fietser nog meer faciliteren en gaan werken aan een 'basisbereikbaarheid'. Lopen, en specifiek ook gebruikers van scootmobiels en andere loop 'hulpmiddelen', is de meest vanzelfsprekende, duurzame, gezonde en minst belastende wijze van verplaatsen. Verder draagt lopen bij aan het verlagen van de verkeersdruk en het verbeteren van de verkeersveiligheid. En veel voetgangers ‘voor de deur’ betekent meer klandizie voor lokale ondernemers. Als meer mensen kiezen voor lopen, vermindert dat de druk op de openbare ruimte. Er ontstaan meer kansen om onze leefomgeving aantrekkelijker te maken. Dit werkt ook andersom.

Door de leefomgeving aantrekkelijker te maken, zullen meer mensen de keuze maken om te voet te gaan. Geen aanpassing.

17. Acantus (2021-012936) # Inhoud opmerking 76

Betreft

Reactie gemeente en verwerking Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

1 Wij zijn blij dat in deze visie voor ons voldoende speelruimte zit om keuzes te maken en onderschrijven graag het belang van samenwerking. Wij zijn nieuwsgierig of in de vervolgstap richting de beleidsregels de inhoud wat concreter wordt. We worden uiteraard graag betrokken bij deze concretisering. 2 De gemeente geeft aan een rol te willen hebben in het goed afstemmen van projecten. We gaan graag met jullie in gesprek over jullie rol in onze vastgoedontwikkeling en maken hierover graag van te voren afspraken om het snel en adequaat te organiseren. 3 Aangegeven wordt dat uit het woningmarktonderzoek van 2016 blijkt dat er in de toekomst een groot overschot aan sociale huurwoningen wordt verwacht. De indiener geeft aan dat het slim is hierbij al het voorbehoud te maken op het woningmarktonderzoek dat begin 2022 wordt gepubliceerd. Daarnaast zit in deze ontwikkeling een grote aanname. Namelijk dat eengezinswoningen niet geschikt zijn voor ouderen. TNO heeft onderzocht dat de meeste eengezinswoningen prima 77

Algemeen/Wonen

Stakeholders – zoals Acantus – zullen we betrekken bij het formuleren van nader beleid op basis van de omgevingsvisie, zoals bij het opstellen van het uitvoeringsprogramma wonen. Geen aanpassing.

Wonen

We willen elkaar blijven informeren over vastgoedontwikkelingen en kansen met betrekking tot herontwikkeling. Hierbij denken wij aan een structureel vastgoedoverleg. Geen aanpassing.

Wonen

Op dit moment zijn we in afwachting van de resultaten van het woningmarktonderzoek. Naar verwachting zal het dit in het eerste kwartaal van 2022 beschikbaar zijn. De uitkomsten worden meegenomen in de actualisering van de Woonvisie. De tekst over de woningmarktmonitor 2016 is niet actueel en daarom wordt deze alinea verwijderd. Aanpassing: verwijderen van de volgende alinea: “De veranderingen in de bevolkingssamenstelling zorgen ervoor dat de vraag naar woningen verandert. In 2016 is een woningmarktonderzoek voor de gemeente Veendam uitgevoerd. Uit dit onderzoek blijkt dat er in de toekomst een groot overschot aan sociale huurwoningen (eengezinswoningen) wordt verwacht. Daarnaast dreigt een overschot aan rijwoningen in de koopsector als er niets gedaan wordt. Tegelijkertijd is de verwachting dat er een tekort Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

geschikt gemaakt kunnen worden voor mensen met een beperkte zorgvraag en daarmee dus ook grotendeels geschikt zijn voor ouderen. 4 In de visie wordt aangegeven dat ouderen steeds langer zelfstandig ‘willen’ blijven wonen. De indiener geeft aan dat we wel zeker weten dat ouderen thuis ‘willen’ blijven wonen. Vanwege de extramuralisering, terugtrekkende rol van de overheid, is er eigenlijk weinig keuze en daarmee wellicht meer ‘moeten’. 5 In de visie wordt aangegeven dat steeds meer aandacht besteed moet worden aan de bouw van levensloopgeschikte woningen. De indiener vraagt zich af wat met levensloopgeschikte woningen bedoeld wordt. De indiener vindt dit woningen die relatief eenvoudig geschikt gemaakt kunnen worden voor mensen met een lichte zorgvraag. Daarbij gaat het niet om nultredenwoningen.

ontstaat aan appartementen in de huursector, twee-onder-eenkapwoningen en enkele andere woningtypen in de koopsector.”

Wonen

De reactie van indiener zienswijze is terecht. Aanpassing: de zin “ Een ontwikkeling die hierbij meespeelt is dat ouderen langer zelfstandig willen blijven wonen. ” wordt gewijzigd in: “Een ontwikkeling die hierbij meespeelt is dat ouderen langer zelfstandig blijven wonen.”

Wonen

In de visie staat dat er meer aandacht moet zijn voor de bouw van levensloopgeschikte woningen. Op het moment dat er initiatieven zijn voor het (her)ontwikkelen van woningen kan dit vroegtijdig aan een initiatiefnemer worden meegegeven en wordt eveneens meegenomen in de beoordeling van initiatieven. Waar bestaande bouw aangepast kan worden naar levensloopbestendige woningen is dit een extra winst. Op dit moment werkt de gemeente Veendam onder andere samen met Acantus aan het opstellen van Meerjarige Regionale Samenwerkingsafspraken. In de conceptversie van de MSA is opgenomen om de definitie met betrekking tot levensloopgeschikte woningen verder uit te werken. De definitie uit de visie hier wordt daarom geschrapt. Aanpassing: verwijzing naar de Meerjarige Regionale Samenwerkingsafspraken in de tekst van de omgevingsvisie verwerken.

78

Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

6 In de visie wordt aangegeven dat tot 2040 vraag is naar ongeveer 820 extra woningen. De indiener vraagt zich af hoe omgegaan wordt met de verwachte bevolkingsdaling na die tijd. Wordt met de nieuwe ontwikkelingen hiervoor geld gereserveerd?

7 Gerefereerd wordt in ‘Veendam ontwikkelt’ aan een woningbouwprogramma. Deze komt de indiener niet bekend voor en hij vraagt of deze met hem gedeeld kan worden.

Veendam ontwikkelt/Wonen

Veendam ontwikkelt/Wonen

Schrappen: “Dit zijn woningen waarin alle essentiële voorzieningen op dezelfde verdieping beschikbaar zijn.” De laatste bevolkingsprognose geeft aan dat er een bevolkingsdaling is, maar dat het aantal huishoudens vanaf 2035 pas licht afneemt. Uiteraard blijven we dit monitoren en houden de prognoses in de gaten. Op dit moment wordt er geen geld gereserveerd voor een herstructureringsfonds of iets dergelijks. In afwachting van de het volgende woningmarktonderzoek, kiezen we er voor de duidelijkheid echter voor om de getallen te schrappen. Aanpassing: de volgende zinnen schrappen: “Het aantal woningen dat we de komende jaren gaan bouwen staat vast voor circa 820 woningen . Een deel van deze opgave betreft de vervangingsopgave van oudere woningen. Het overige deel (ruim 700 woningen) betreft de toevoeging van nieuwe woningen. Dit is een grotere toevoeging dan de huidige bevolkingsprognose, waarin verwacht wordt dat 640 extra woningen nodig zijn.” Het woningbouwprogramma is nog niet vastgesteld. Zodra het woningbouwprogramma in besluitvorming is geweest, is het stuk openbaar en kunnen we het dat delen. Geen aanpassing

18. Waterschap Hunze en Aa’s (2021-01306) # Inhoud opmerking 1 In de visie wordt herhaaldelijk het belang van het veranderende klimaat 79

Betreft Klimaat

Reactie gemeente en verwerking We zijn het met de indiener eens.

Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

aangehaald en de noodzaak hierop te adapteren. Het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) klinkt hierin door en de opgaven die daaruit voor de gemeente naar voren komen. Hittestress, wateroverlast en waterveiligheid worden daarin onderkend en als onlosmakelijk gezien met de te maken ruimtelijke keuzes als gemeente. De juiste keuzes voor water en groen dragen daarom bij aan een gezonde leefomgeving en zijn in het belang van alle gebruiksfuncties en bestemmingen. 2 Een gezonde bodem, meer biodiversiteit en een veilig en goed functionerend watersysteem, zijn daarom de ankers waaraan toekomstige ruimtelijke veranderingen zich kunnen optrekken. 3 Voor de toekomst verwacht de indiener dat de huidige constructieve en prettige samenwerking met de gemeente Veendam zal blijven bestaan. De uitdagingen in het waterbeheer en de ruimtelijke keuzes die gemaakt gaan worden, zijn daarbij niet afzonderlijk te maken, daarvoor hebben wij 80

Geen aanpassing.

Klimaat

We zijn het met de indiener eens en nemen dit mee bij toekomstige ruimtelijke plannen. Geen aanpassing.

Klimaat

We zijn het met de indiener eens en zullen ook in de toekomst in blijven zeten op een goede samenwerking. Geen aanpassing.

Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

elkaar nodig en zal de samenwerking naar een eindresultaat tot betere plannen leiden.

# 1

81

19. Zienswijze landbouw (2021-013203) Inhoud opmerking Betreft De indiener geeft aan dat de volgende Groen en recreatie/Water passage niet geheel juist is: “We zien dat het aantal plant- en diersoorten (de biodiversiteit) in het oosten van de gemeente lager ligt. Hier zijn veel landbouwgronden te vinden. Om de gewassen goed te laten groeien is het afvoeren van overtollig water naar de naastgelegen sloten belangrijk. Dit heet drainage. Door water af te voeren verdroogt de grond en verslechtert de biodiversiteit.” Ten eerste omdat verdroging van de grond effect kan hebben op de biodiversiteit, maar dat dit merkbaar is in natuurgebieden met plasdrassituaties. Voor de landbouwgronden in ons gebied wordt het grondwaterpeil al decennia gereguleerd op een bepaald niveau. Planten en dieren zijn daaraan gewend en landbouwgronden vormen al decennia geen habitat voor soorten die

Reactie gemeente en verwerking We zijn het met de indiener eens dat de tekst niet geheel juist is en passen deze daarom aan. Aanpassing: de zin “Door water af te voeren verdroogt de grond en verslechtert de biodiversiteit” vervalt. De tekst wordt als volgt aangevuld: “Ten behoeve van de biodiversiteit en landbouw wordt in nauw overleg met het waterschap als peilbeheerder aan een zo optimaal mogelijke waterstand gewerkt.”

Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

2

82

voorkeur geven aan vochtige omstandigheden. Ten tweede omdat landbouwgewassen drooggelegd worden via het peilbesluit, maar daarbij is geen sprake van verdroging. Van verdroging spreekt men als het grondwaterpeil zakt tot beneden het ‘’natuurlijke’’ peil. De hoogte van de drainage bepaalt het natuurlijke grondwaterpeil. Drainage veroorzaakt dus geen verdroging. Ten derde omdat het westen van Veendam hetzelfde landgebruik en peilbeheer kent als het oosten. De biodiversiteit zou in dit landbouwgebied dus ook lager moeten zijn. Er zijn dus andere oorzaken voor de lagere biodiversiteit in het oosten van de gemeente Veendam. De indiener denkt dat de schaal van de kaart de waarneming beïnvloedt. Daarnaast blijkt uit verschillende wetenschappelijke onderzoeken dat versnippering van leefgebieden en milieudruk oorzaken kunnen zijn. De indiener geeft aan dat de volgende passage niet geheel juist is: “Het veenkoloniale landschap van Veendam

Groen en recreatie/Klimaat

We zijn het eens met de indiener. De gemeente is niet gebouwd op zandgronden. Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

3

4

83

zorgt voor kenmerkende klimaateffecten. Er is grotere kans op droogteproblemen doordat zandgronden slecht water vasthouden. Er is hierdoor een toenemende vraag naar water in droge periodes voor het beregenen van de landbouwgronden.’’ Hij geeft aan dat klimaateffecten extreme droogte, extreme neerslag en hitte zijn. Die hebben natuurlijke en menselijke oorzaken. Ook bij veenoxidatie komt CO2-vrij, maar de indiener geeft aan dat dit slechts heel lokaal plaatsvindt. Daarom is het veenkoloniale landschap benoemen als oorzaak van klimaatverandering niet juist. Verzoek tot aanpassing. De toenemende vraag naar water door de landbouw in droge perioden is een opgave voor het waterschap. De indiener vraagt waarom dit in een gemeentelijk beleidsdocument benoemd wordt. In de visie wordt naar de klimaatstrategie van de regio Groningen en Noord-Drenthe verwezen. De indiener geeft aan deze strategie niet te kunnen vinden en vraagt welke

Aanpassing: de zin “Er is grotere kans op droogteproblemen doordat zandgronden slecht water vasthouden. Er is hierdoor een toenemende vraag naar water in droge periodes voor het beregenen van de landbouwgronden” vervalt.

Groen en recreatie/Water

Ter verduidelijking zal een aanpassing in de tekst gedaan worden. Aanpassing: de tekst wordt als volgt aangevuld: “in nauw overleg met het waterschap als peilbeheerder wordt een zo optimale behoefte in de waterstanden bereikt.”

Groen en recreatie/Klimaat

Ter verduidelijking zal een aanpassing in de tekst gedaan worden. Aanpassing: de tekst wordt als volgt aangevuld: “in nauw overleg met het waterschap als peilbeheerder wordt een zo optimale behoefte in de waterstanden bereikt.” De notitie over maatregelen op het gebied van Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

5

6

84

klimaatadaptieve maatregelen door de gemeente zullen worden getroffen en wat de effecten daarvan op de bedrijfsvoering van hem en zijn collega’s zal zijn. De indiener geeft aan dat het buitengebied, landbouwgronden en het veenkoloniale landschap meerdere keren worden genoemd onder de kopjes “waar staan we nu” en “wat komt er op ons af,” vaker dan bij andere onderwerpen. Maar hierover staat niks onder het kopje “hoe zien we de toekomst.” De indiener vraagt wat de overwegingen zijn om geen toekomstvisie op het buitengebied en de landbouw te hebben. De indiener geeft aan dat zware landbouwmachines geen bodemdaling veroorzaken of versnellen, wel verdichting tot circa 60 centimeter diepte. Bodemdaling treft niet alleen landbouwpercelen, maar alles daaromheen, zoals bebouwd gebied. De bodemdaling door NAM en Nedmag kan niet worden versneld door landbouwvoertuigen. Verzoek om dit aan te passen.

klimaatadaptatie is onder leiding van de provincie in voorbereiding.

Buitengebied/Landbouwgronden

Dit is wel opgenomen onder toekomstperspectief van buitengebied. Het gaat om een locatieafweging. De tekst kan ook hier aangehaald worden. We kiezen ervoor om dat in lijn met de indiener te doen en zo meer uniformiteit te creëren. Aanpassing: landbouw ook onder ‘de toekomst’ aanhalen bij ‘Milieu, water en bodem’.

Milieu, water en bodem

Bodemdaling heeft verschillende oorzaken. Hoe het nu geformuleerd is in de visie, geeft hier een vertekend beeld van. Aanpassen: de zinssnede wordt geschrapt.

Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

7

8

85

Aangegeven wordt dat bodemdaling veroorzaakt wordt door wegzakkende grondwaterstanden. Daar kan volgens de indiener alleen sprake van zijn bij veenoxidatie. Uit de omgevingsvisie van de provincie, is Veendam hiervoor geen aandachtsgebied. Het veen is weggegraven voor ontginning. Onderzoek van Nedmag in Borgercompagnie heeft aangetoond dat in de lintdorpen het veen onder woningen niet volledig is weggegraven. Doordat de gemeente het diep heeft laten dempen, zijn de mogelijkheden tot het reguleren van de grondwaterstand beperkt. Dit kan leiden tot veenoxidatie, maar dat is een plaatselijk effect, niet voor het gehele westen van Veendam. Belangrijkste oorzaak van bodemdaling is de zoutwinning. Verzoek tot aanpassing. Genoemd wordt: ‘’Een groot deel van de grond in het buitengebied is in gebruik door de landbouw. Intensieve landbouw kan zorgen voor uitputting van de bodem.” De indiener geeft aan dat hij en zijn collega’s als landbouwers verschillende methoden en technieken

Milieu, water en bodem

De bodemdaling heeft twee oorzaken, namelijk de zoutwinning en de gaswinning. Er is geen significante relatie met een eventuele oxidatie van veenlagen. Plaatselijk kan dit enig dalingseffect hebben, maar dit draagt op grotere schaal niet bij aan de bodemdaling. Geen aanpassing.

Milieu, water en bodem

De tekst is niet onjuist, echter kan meer aandacht besteed worden aan de rol die agrariërs op zich nemen om uitputting te voorkomen.

Aanpassing: de rol van agrariërs zal in de omgevingsvisie worden benoemd.

Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

toepassen om de bodemkwaliteit te behouden/verbeteren. De tekst impliceert volgens de indiener dat zij geen oog hebben voor een goed functionerende bodem. Verzoek tot aanpassing. 9 Het woord “bestrijdingsmiddelen” is volgens de indiener niet juist. Hij verzoekt de gemeente gebruik te maken van het woord “gewasbeschermingsmiddelen.” 10 De indiener constateert dat landbouw ook hier diverse malen wordt benoemd in “waar staan we nu” en “wat komt er op ons af,” maar niet bij “de toekomst.” Hij vraagt zich af waarom. 11 De indiener ondersteunt dat leegstaande agrarische bebouwing een andere invulling kan krijgen. Hij geeft aan dat voor de nieuwe bewoners echter wel duidelijk dient te zijn dat men woont en werkt in een landbouwgebied met bijhorende agrarische activiteiten. Verzoek om de bestemming “plattelandswoning” aan zulke bebouwing te geven.

86

Milieu, water en bodem

We zijn het eens met de indiener en kiezen ervoor de term “gewasbeschermingsmiddelen” te gaan hanteren. Aanpassing: “bestrijdingsmiddelen” wordt “gewasbeschermingsmiddelen.”

Milieu, water en bodem

Zie hierboven de reactie op onderdeel 5 van deze zienswijze.

Lintdorpen/Functiewijziging

Door de aanduiding “plattelandswoning” geniet de betreffende woning een minder strikte bescherming tegen de milieubelasting van het nabijgelegen agrarische bedrijf. Onder de huidige regelgeving kan dit alleen gebruikt worden indien een bedrijfswoning niet langer deel uitmaakt van het agrarisch bedrijf, maar dat bedrijf zelf wel wordt voortgezet. Dit komt in de praktijk weinig voor, in de meeste gevallen volgt de omzetting naar wonen na gehele beëindiging van het betreffende agrarische bedrijf en kan dit alleen gereguleerd worden met een “normale” woonbestemming. Bij de nadere uitwerking van de visie in het omgevingsplan zal bezien worden of er onder de Omgevingswet meer mogelijkheden zijn om de aanduiding “plattelandswoning” toe te passen. Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

12 Genoemd wordt “Een klimaatbestendige leefomgeving heeft bijvoorbeeld voldoende groen en een riolering die bestand is tegen hevige regenbuien. Het vraagt ook om aanpassingen in het buitengebied, bijvoorbeeld op het gebied van de landbouw.” De indiener vraagt welke aanpassingen op het gebied van landbouw de gemeente wil doen. Het staat niet beschreven bij “de toekomst.” 13 Genoemd wordt “Met betrekking tot verduurzaming van de landbouw volgen we het beleid van de provincie.” De indiener geeft aan dat er geen actueel beleid van de provincie Groningen is. Het voorgaande programma Landbouw Provincie Groningen 2017-2020 is gedateerd. De indiener vraagt naar welk beleid wordt verwezen, hoe de gemeente gaat zorgen voor verduurzaming van de landbouw en hoe dit uitgewerkt en toegepast wordt.

Duurzaamheid

Aanpassing: verwijzing in de tekst opnemen naar de maatregelen die op het gebied van klimaatadaptatie worden genomen in de werkregio Groningen-Noord-Drenthe.

Buitengebied

20. Groen- en wijkenstructuren (2021-012978) # Inhoud opmerking Betreft 87

Geen aanpassing Met betrekking tot klimaatadaptatie wordt in regionaal verband overleg gevoerd in de werkregio Groningen-Noord-Drenthe. Met behulp van de stresstestkaarten worden bewust van de risico’s en kunnen we bepalen welke maatregelen we willen treffen.

Landbouw komt in de provinciale beleidsvorming op verschillende plekken naar voren. Bijvoorbeeld ook in het kader van de nieuw op te stellen provinciale omgevingsvisie. Verder is de opvolger van het programma Duurzame Landbouw Provincie Groningen 2017-2020 reeds opgesteld en gepubliceerd, namelijk het programma Duurzame Landbouw Provincie Groningen 2020-2024. Aanpassing: verwijzing in de tekst opnemen naar het programma Duurzame Landbouw Provincie Groningen 2020-2024.

Reactie gemeente en verwerking Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

1 In lijn met het perspectief op het open landschap en de beschermde status van de wijkenstructuur van het veenkoloniale landschap in huidige bestemmingsplannen, moet volgens de indiener deze waarde in de omgevingsvisie naar voren komen. Dit is voornamelijk het geval in Wildervank west en Wildervankstersterstallen. Dit draagt ook bij aan natuurbehoud, ruimte bieden aan soortendiversiteit en verduurzaming van de landbouw. De indiener verwijst daarvoor ook naar het project “Bescherming wijken Wildervank west.” 2 In de tekst wordt aangehaald: “… belang dat de groenstructuren in het omgevingsplan worden opgenomen Woonplezier versterkt, het draagt ook bij aan de verschillende planten en diersoorten in de omgeving, ook wel de biodiversiteit.” De indiener geeft aan dat dit pas gaat werken als het groen ecologisch beheerd en onderhouden gaat worden. De indiener vindt dat het ecologisch beheer van het groen in de hele gemeente expliciet en nadrukkelijk als aparte waarde in de omgevingsvisie 88

Complete Parkstad/Buitengebied / Erfgoed en Landschap/Groen en biodiversiteit

We zijn het eens met de indiener en hebben daarom reeds de openheid van het buitengebied en de lintenstructuur als waardevol en te behouden aangemerkt in de omgevingsvisie. Geen aanpassing.

Complete parkstad

Dit is te detaillistisch voor de strategische hoofdlijnen van beleid die in deze omgevingsvisie centraal staan. Het is een punt dat meegenomen wordt in de uitvoering, zoals het Groen- en waterbeleidsplan dat in uitwerking is. Aanpassing: verwijzing in de tekst opnemen naar het Groen- en waterbeleidsplan.

Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

moet worden opgenomen met de ambitie om dit zoveel mogelijk te realiseren.

89

Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

Ambtshalve wijzigingen # Betreft 1 Algemeen 2 Samenval van gebieden

90

Ambtshalve wijziging In de inleiding wordt een tekst opgenomen die een relatie legt tussen deze omgevingsvisie en zowel geldende als toekomstige visies en programma’s met een fysieke leefomgevingscomplement. Relatie tussen gebieden die samenvallen dient aangegeven te worden. Voornamelijk op het moment dat ze strijdig met elkaar zijn en welke bepalingen dan voorrang hebben. Hiervoor zijn voorrangsbepalingen opgenomen in de tekst. Deze worden nogmaals extra aangezet.

Nota beantwoording zienswijzen en wijzigingen Ontwerp-Omgevingsvisie Veendam

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11079189/1