07-02 Bijlage 1a - 1-Vdm.121-012-v2 Rapportage IHI 178 kunstwerken

GEMEENTE VEENDAM Rapportage instandhoudingsinspectie 178 kunstwerken

Versie Datum 2

04-07-22

Documentnr. Status

Opgesteld door: ing. Jaap Schrale

Vdm.121-011 Definitief

Gecontroleerd door: ing. Rob Mulder

SAMENVATTING Opdracht De opdracht is het uitvoeren van een instandhoudingsinspectie van 178 kunstwerken. Het doel van de opdracht is: • Vaststellen van de (technische) staat en het benodigde onderhoud voor de instandhouding van het areaal. • Het inzichtelijk maken van de benodigde budgetten voor inspecties, onderhoud en vervangingsinvesteringen voor de komende 4, 10 en 20 jaar. • Het verwerken van de gegevens in het beheersysteem Obsurv. • Inzichtelijk maken van technische en financiële risico’s. Conclusie De algemene (technische) staat/conditie van de geïnspecteerde objecten is redelijk. De beweegbare bruggen verkeren in een matig tot redelijke staat. De houten bruggen verkeren in een matig tot redelijke staat, de metalen bruggen verkeren in een redelijke staat en tot slot de betonnen bruggen in een redelijke staat. De enige sluis is in een redelijk tot goede staat. Bij één brug op de begraafplaats Buitenwoelhof is een veiligheidsrisico geconstateerd. Deze brug is inmiddels afgesloten. Uit de inspectieresultaten blijkt ook dat er de komende vijf jaar: • acht objecten zijn met prioriteit te vervangen. • 12 objecten zijn waar nader onderzoek wordt geadviseerd. Hieronder zijn de totale kosten voor inspectie, nader onderzoek, onderhoud en vervangingen voor de komende 5 jaar weergeven, en de gemiddelde kosten per jaar voor de komende 10 en 20 jaar, gerekend vanaf 2023.

De kosten voor het areaal zijn als volgt begroot: Totale kosten voor de komende 5 jaar

Gemiddelde kosten per jaar voor de komende 10 jaar

Gemiddelde kosten per jaar voor de komende 20 jaar

Totaal (Inspectie, reiniging, smeren, Onderhoud en Vervangingen) Algemene kosten, uitvoeringskosten, winst en risico (circa 20%) Voorbereiding, administratie en toezicht (VAT) (circa 25%) Maatregelen in het kader van het milieu, verkeersmaatregelen, ontheffingen/vergunningen, bijzonder materieel (duikploeg, hoog-, laagwerker, vijzelconstructies etc.) (circa 20%)

€ 3.055.680

€ 567.566

€ 700.080

€ 611.136

€ 113.513

€ 140.016

€ 763.920

€ 141.891

€ 175.020

€ 611.136

€ 113.513

€ 140.016

Totaal onderhoudskosten

€ 5.041.871

€ 936.484

€ 1.155.133

De gemeente beheert 178 kunstwerken met een totale kapitaalswaarde van circa 19 miljoen euro. Vanuit de inspectieresultaten is begroot dat de gemiddelde jaarlijkse onderhoudskosten inclusief vervangingen/renovaties en inspecties voor de periode 2023 tot en met 2027 circa € 1.008.374,- per jaar bedragen. Ondanks deze totaalsom, is de staat van onderhoud van de kunstwerken in de gemeente niet onder gemiddeld te noemen.

Vdm.121-011-v2 Pagina II van IV

Als we puur kijken naar de functionaliteit en veiligheid van de kunstwerken scoort de gemeente – op enkele uitzonderingen na – goed, ook in vergelijking met overige gemeenten in Nederland. Aanbevelingen Juridisch kader: Het beheer van civiele kunstwerken is gebonden aan wet- en regelgeving. Met name de zorgplicht is van belang. Bij onvoldoende zorg kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld. In het Burgerlijk Wetboek deel 6, artikel 162 en 174, is de aansprakelijkheid van de wegbeheerders geregeld. Ook is er wetgeving op het gebied van het financieel/openbaar kader. In dit kader wordt geadviseerd de onderstaande adviezen over te nemen. Korte termijnacties: Nader onderzoek uitvoeren op 12 kunstwerken, waarvan: • Technisch onderzoek inclusief metingen bij 12 kunstwerken; • Aanvullend op één kunstwerk: Constructieve herberekening (4057); • Aanvullend op één kunstwerk: inzet van duikteam (4067). Geadviseerd wordt het benodigde onderhoud door middel van de besteksvorm van een contract of vraagspecificatie voor te bereiden en aan te besteden. Uit het oogpunt van de zorgplicht en/of als er budgettaire beperkingen zijn, wordt geadviseerd te starten met onderhoudsprojecten waaraan de prioriteiten ‘veiligheid’ en ‘functionaliteit’ zijn gegeven.

Functioneel beheer van de kunstwerken: Geadviseerd wordt de kunstwerken periodiek te inspecteren, zodat schades/gebreken en risico’s tijdig worden vastgesteld. Tevens wordt aangeraden de resultaten periodiek te muteren in Obsurv, zodat de gegevens up-to-date blijven. Aanvullend advies ter beperking van (constructieve) risico’s: • De gemeente heeft mogelijk onvoldoende inzicht in de constructieve veiligheid van alle kunstwerken. Archieftekeningen en ontwerpberekeningen zijn niet altijd beschikbaar. Een (groot) deel van de kunstwerken is ontworpen volgens oude normen en voldoen mogelijk niet meer aan de huidige verkeersintensiteit en -belasting. In dit kader wordt geadviseerd de kunstwerken te onderwerpen aan een constructieve risicoscan en de objecten met het hoogste constructieve risico te laten herberekenen en/of beheersmaatregelen te treffen. • Bepaalde kunstwerken zijn belangrijker dan andere, omdat ze bijvoorbeeld cruciaal voor de bereikbaar zijn of er grote gevolgschade ontstaat als ze bezwijken. Het gaat hierbij dus vooral om het economische risico bij uitval. Door deze risico’s vast te leggen, kan de gemeente maatregelen nemen om deze te beperken. Een risicoanalyse wordt geadviseerd.

Vdm.121-011-v2 Pagina III van IV

INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING .................................................................................................................................... II 1.

INLEIDING ....................................................................................................................................... 1 1.1 1.2

2.

WERKWIJZE ................................................................................................................................... 2 2.1 2.2 2.3

3.

OPDRACHT.................................................................................................................................. 1 LEESWIJZER ................................................................................................................................ 1

SCOPE ........................................................................................................................................ 2 UITVOERING ................................................................................................................................ 2 DUURZAAMHEID ASSETMANAGEMENT ........................................................................................... 4

RESULTATEN ................................................................................................................................. 5 3.1 RESULTATEN PER OBJECTTYPE .................................................................................................... 5 3.1.1 Beweegbare bruggen ........................................................................................................ 5 3.1.2 Houten bruggen ................................................................................................................. 6 3.1.3 Metalen bruggen ................................................................................................................ 6 3.1.4 Betonnen bruggen ............................................................................................................. 7 3.1.5 Overige kunstwerken ......................................................................................................... 8 3.2 BEREIKBAARHEID ........................................................................................................................ 8 3.3 NADER ONDERZOEK..................................................................................................................... 9 3.4 VERVANGING OBJECTEN ............................................................................................................ 10

4.

MEERJARENKOSTEN EN BUDGET ........................................................................................... 11 4.1 4.2

5.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN ......................................................................................... 13 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

6.

OPBOUW VAN DE KOSTEN .......................................................................................................... 11 MEERJARENONDERHOUDSPLANNING .......................................................................................... 11

CONCLUSIE ............................................................................................................................... 13 ADVIES IN HET JURIDISCH KADER ................................................................................................ 13 ADVIES VOOR FUNCTIONEEL BEHEER VAN HET AREAAL ................................................................ 14 ADVIES VOOR HET AANBESTEDEN VAN ONDERHOUD .................................................................... 14 AANVULLEND ADVIES VANUIT DUURZAAMHEIDSOVERWEGINGEN ................................................... 14

OVERZICHT BIJLAGEN ............................................................................................................... 16

Vdm.121-011-v2 Pagina IV van IV

1. INLEIDING 1.1 Opdracht Gemeente Veendam heeft op 21 december 2021 aan Ingenieursbureau Westenberg B.V. opdracht verstrekt voor het opstellen van een inspectierapport voor 178 kunstwerken. In de maanden februari en maart zijn de instandhoudingsinspectie uitgevoerd. Deze inspecties vormen de basis voor dit rapport. Gelijktijdig zijn er aan drie kunstwerken uit deze scope de volgende aanvullende inspecties uitgevoerd: • Nader onderzoek begraafplaatsbrug Buitenwoelhof. • Nader onderzoek Sarabrug en K.J. Wilkensbrug. De resultaten uit deze inspecties zijn in afzonderlijke rapportages verwerkt. Het doel van de opdracht is: • Vaststellen van de (technische) staat en het benodigde onderhoud voor de instandhouding van het areaal. • Het inzichtelijk maken van de benodigde budgetten voor inspecties, onderhoud en vervangingsinvesteringen voor de komende 4, 10 en 20 jaar. • Het verwerken van de gegevens in het beheersysteem Obsurv. • Inzichtelijk maken van technische en financiële risico’s. Het projectteam voor deze opdracht is als volgt samengesteld: Projectleider: ing. Rob Mulder. Hoofdinspecteur: ing. Wopke de Jong. Inspecteur: ing. Jaap Schrale. De conclusies en het advies zijn vastgesteld door senior inspecteur/adviseur ing. Wopke de Jong. Namens de gemeente is de heer Smit projectverantwoordelijk en eerste aanspreekpunt tijdens de uitvoering.

De heer Smit is werkzaam op de afdeling realisatie en beheer bij de gemeente. 1.2 Leeswijzer In hoofdstuk 2 is de werkwijze toegelicht. De inspectieresultaten zijn samengevat in hoofdstuk 3 en 4. In hoofdstuk 3 gaan we in op de aangetroffen schades, de staat van het areaal en de prioriteiten voor nader onderzoek, onderhoud en vervangingen. In hoofdstuk 4 wordt de financiële situatie weergegeven. De conclusie en de aanbevelingen zijn opgenomen in hoofdstuk 5. De onderbouwing van het rapport is opgenomen in de bijlagen.

Vdm.121-011-v2 Pagina 1 van 16

2. WERKWIJZE 2.1 Scope Voor deze opdracht worden 178 kunstwerken geïnspecteerd waarvan twee kunstwerken rijksmonumenten betreffen, namelijk de bruggen met kunstwerkcode 4054 en 4065. De verdeling van type kunstwerk binnen de scope is hieronder weergegeven: Type Vaste Bruggen Houten bruggen Metalen bruggen Betonnen bruggen

36 40 60

Beweegbare Bruggen Houten beweegbare bruggen Metalen beweegbare bruggen

1 37

Overige kunstwerken Sluis Tunnel Viaduct

2 1 1

Totaal

Aantal 136

38

4

178

2.2 Uitvoering Voorbereiding: Voorafgaand aan de inspectie is een digitaal startoverleg gehouden via Microsoft Teams met de opdrachtgever. Tijdens dit overleg zijn de uitgangspunten voor de inspectie en het rapport vastgesteld. Tevens is bepaald: • Welk onderhoudsniveau en welke beleidsuitgangspunten gehanteerd worden. • Welke aanvullende gegevens tijdens de inspectie opgenomen worden. • Welke aandachtspunten er zijn ten aanzien van de inspectie. • Welke brondocumenten en -gegevens de opdrachtgever beschikbaar heeft voor dit instandhoudingsplan. Het startoverleg is gehouden met: • De heer Dennis Lubben van de Gemeente Veendam • De heer Louis Vriezen van de Gemeente Veendam • De heer Roelof-jan Groenhof van de Gemeente Veendam • De heer Rob Mulder van Ingenieursbureau Westenberg B.V. • De heer Wopke de Jong van Ingenieursbureau Westenberg B.V. De afspraken die zijn gemaakt tijdens het startoverleg zijn vermeld in het verslag per e-mail d.d. 17 februari 2022, met kenmerk: Vdm.121-007-v2 (zie bijlage III). Bij de opdracht zijn de volgende gegevens ter beschikking gesteld: • Lijst met de te inspecteren objecten.

Vdm.121-011-v2 Pagina 2 van 16

Inspectie: Voorafgaand aan de uitvoering van de inspectie is een kick-off gehouden, waarbij de projectleider de projectmedewerkers en de inspecteurs heeft geïnstrueerd. Tevens zijn de gemaakte afspraken met de opdrachtgever en de eventuele bijzonderheden besproken. Na de kick-off zijn de inspecteurs de bureaustudie gestart. Aan de hand van de aangeleverde gegevens zijn de kunstwerken gelokaliseerd en is een inspectie- en projectkwaliteitsplan opgesteld. Hierin zijn ook de aandachtspunten, de risico’s, beheersmaatregelen en projectverloop vastgelegd. Per kunstwerk is de technische staat opgenomen en is het noodzakelijke (periodiek) onderhoud bepaald. Per aangetroffen schade zijn de aard en hoeveelheid opgenomen. Tijdens de inspectie zijn overzicht- en schadefoto’s genomen. Van de kunstwerken zijn de vanaf het maaiveld zichtbare en boven water liggende civieltechnische onderdelen visueel geïnspecteerd. De onder handbereik toegankelijke onderdelen zijn geïnspecteerd door middel van ‘luisterend afkloppen’, prikken en voelen. Hierbij is klein handgereedschap ingezet. Waar dat voor de bereikbaarheid nodig was, is gebruik gemaakt van een waadpak. Verder is het noodzakelijk geweest om bij een aantal kunstwerken gebruik te maken van een boot voor de inspectie van de onderzijde van het dek.

Bij de beweegbare bruggen zijn de elektrische en mechanische onderdelen visueel geïnspecteerd en is de beweegbaarheid getest. Het uitvoeren van constructieve berekeningen, onderwaterinspecties, evenals het maken van tekeningen behoren niet tot de scope van de inspectie. Tijdens de inspectie waren bij enkele onderdelen niet toegankelijk of was het niet mogelijke deze onder handbereik te inspecteren. In paragraaf 3.2 ’bereikbaarheid’ staat per kunstwerk een overzicht van deze onderdelen. Verwerking inspectiegegevens: De inspectiegegevens zijn verwerkt in het beheersysteem Obsurv. De volgende inspectiegegevens zijn in Obsurv opgenomen: • Gecontroleerde vaste gegevens inclusief overzichtsfoto en decompositie in de module inventarisatie kunstwerken. • Van toepassing zijnde onderhoudsprojecten met maatregelen in de module onderhoudsconcepten. • Geconstateerde schadebeelden met bijbehorend herstelmaatregelen in de module uitvoeren inspectie. De overzichten uit Obsurv vormen de basis voor dit rapport en de bijlagen. In de module onderhoudsconcepten en uitvoeren inspectie zijn de volgende gegevens verwerkt: • Voor onderhoudsgevoelige onderdelen zijn alle periodieke en eenmalige acties per object benoemd met hoeveelheid, frequentie van uitvoering en prioriteit. Aan geconstateerde schades zijn acties voor herstel of vervanging gekoppeld, met kosten, uitvoeringsjaar en prioriteit.

• Bij schadebeelden waar niet eenduidig een juiste conclusie kan worden getrokken, zijn aanvullende onderzoeksmaatregelen aangegeven (materiaalmetingen, constructieberekeningen, inzet van extra materieel, onderwaterinspecties).

Vdm.121-011-v2 Pagina 3 van 16

2.3 Duurzaamheid assetmanagement Ingenieursbureau Westenberg ontzorgt haar opdrachtgevers al decennia op een persoonlijke en klantgerichte manier. Jaarlijks inspecteren wij ruim 10.000 kunstwerken. Veel opdrachtgevers komen jaarlijks terug op basis van vertrouwen. Dit vertrouwen brengt verantwoordelijkheid met zich mee en dat beseffen wij als Ingenieursbureau Westenberg maar al te goed. Verantwoordelijkheid richting onze opdrachtgevers, maar ook richting toekomstige generaties. Ingenieursbureau Westenberg wil met haar diensten ook een bijdrage leveren aan een betere toekomst en daarom hebben wij duurzaamheid geïntegreerd in onze adviezen.

Voor Ingenieursbureau Westenberg geldt dat duurzaamheid een evenwicht is tussen mens (people), milieu (planet) en economie (profit). Om hier een bijdrage aan te leveren, focust Ingenieursbureau Westenberg zich op het stimuleren van thema’s als circulariteit en vermindering van de footprint. Daarmee sluit Ingenieursbureau Westenberg aan op de doelstellingen van de Nederlandse Overheid en de Europese Unie voor 2030 en 2050, welke zijn:

Duurzaamheid is geïntegreerd in het DNA van Ingenieursbureau Westenberg. Dit komt o.a. tot uiting in de volgende oplossingen: Beleid • Aanpak Duurzaam GWW (Ambitieweb). • Risicogestuurd duurzaamheidsmodel op areaalniveau. • Wetgeving en normeringen.

Ontwerp • Aandragen duurzame alternatieven. • Variantenstudies o.b.v. MKI. • Referentieontwerp o.b.v. MKI. • Topografisch ontwerpen. • Parametrisch ontwerpen.

Realisatie • Duurzaam aanbesteden o.b.v. MKI. • Circulair aanbesteden. • Monitoren duurzaamheid beloftes.

Beheer • Aandragen duurzamere alternatieven. • MKI boekhouding van het kunstwerken areaal. • Materialenpaspoort.

Vdm.121-011-v2 Pagina 4 van 16

3. RESULTATEN 3.1 Resultaten per objecttype Tijdens de inspectie zijn de paspoortgegevens van de 178 kunstwerken gecontroleerd/opgenomen en is een inventarisatie gemaakt van risico’s, schades en van gewenst periodiek onderhoud. In de volgende subparagrafen zijn de inspectieresultaten per objecttype samengevat weergegeven. Met foto’s zijn de meest voorkomende, bijzondere en/of meest risicovolle schades weergegeven, voorzien van het objectnummer of meerdere objectnummers, waar de aangetroffen schade(s) op van toepassing zijn. Per schade is een omschrijving, oorzaak, risico en hersteladvies gegeven. Het hersteladvies kan ook een nader onderzoek zijn. 3.1.1 Beweegbare bruggen De beweegbare bruggen verkeren over het algemeen in een matig tot redelijke staat van onderhoud. Aan de betonnen steunpunten zijn hier en daar een aantal betonschades geconstateerd. Verder zijn de stalen onderdelen zoals het val over het algemeen oppervlakkig tot lokaal gevorderd gecorrodeerd. In onderstaand overzicht zijn de aangetroffen bijzonderheden weergegeven.

KUNSTWERK (4022,4062,4068,4070,4071,4072,4073, 4083,4084,4085, 4064)

KUNSTWERKEN (4060,4062,4063,4065,4066,4067,4068, 4069,4071,4072,4074,4075,4076,4077,4078,4079,4080, 4082,4085,4086, 4087,4089,4094,4088) Schade: Afbrokkelen van beton (i.c.m. wapeningcorrosie) Schade: Corrosie aan stalen onderdelen. Oorzaak: Carbonatatie- en/of chloride geïnitieerde Oorzaak: Onvoldoende bescherming conservering op wapeningscorrosie. staaloppervlak. Risico: Versnelde wapeningscorrosie vanwege onvoldoende Risico: Het afnemen van de staaldikte ten gevolge van de betondekking en het verder afdrukken van beton. corrosie. Maatregel: Het verwijderen van de huidige corrosie en Maatregel: Het verwijderen van de corrosie op de stalen herstellen van de betonschades conform CUR118. onderdelen en het opnieuw aanbrengen van een conservering laag

Vdm.121-011-v2 Pagina 5 van 16

3.1.2 Houten bruggen De houten bruggen verkeren over het algemeen in een matig tot redelijke staat van onderhoud. De meest dekbeplanking en steunpunten zijn vaak beginnend tot gevorderd aangetast door houtrot. In het onderstaand overzicht zijn de aangetroffen bijzonderheden weergegeven.

KUNSTWERK (4004,4006,4023,4026,2027,4028,4030, 4081,4125,4128, 4129,4133,4134,4154,4174,4175,4021) Schade: Houtrotaantasting aan dekdelen/liggers/steunpunten. Oorzaak: Klimatologische invloeden. Soms versneld door lokale vochtophoping. Risico: Verdere aantasting waarbij de sterkte van het hout verminderd met risico op breuk en/of bezwijken. Maatregel: Het tijdig vervangen van gevorderde aangetaste houten onderdelen en vochtophoping keren waar mogelijk.

KUNSTWERK (4004,4019,4023,4026,4027,4029,4030, 4081,4118,4128, 4129,4130,4131,4133,4154) Schade: Onthechting van de slijtlaag Oorzaak: Slijtage door gebruik en veroudering. Risico: Onvoldoende grip met uitglijdgevaar voor gebruiker. Maatregel: Het tijdig vervangen dan wel repareren van de slijtlaag.

3.1.3 Metalen bruggen De metalen bruggen verkeren over het algemeen in een redelijke staat van onderhoud. Net als bij de houten bruggen hebben enkele metalen bruggen met houten dek, ook houtrotaantasting aan de dekbeplanking en onthechting van de slijtlaag door slijtage. In onderstaand overzicht zijn de verdere aangetroffen bijzonderheden weergegeven.

KUNSTWERK (4003,4005,4007,4011,4018,4034,4047, 4053,4055,4056,4109,4110,4115,4152,4055) Schade: Corrosie aan stalen onderdelen. Oorzaak: Onvoldoende bescherming conservering. Risico: Verdere staalafname. Maatregel: Corrosie verwijderen en aanbrengen conservering.

KUNSTWERK (4055,4110,4142) Schade: Deformatie van stalen leuningwerk. Oorzaak: Mechanische invloed: Aanrijdschade. Risico: Bij geen van deze objecten is een risico aanwezig ondanks de geconstateerde deformatie. Maatregel: Vanuit esthetisch oogpunt en restlevensduur zou het leuningwerk lokaal moeten worden vervangen.

Vdm.121-011-v2 Pagina 6 van 16

3.1.4 Betonnen bruggen De betonnen bruggen verkeren over het algemeen in een redelijke staat van onderhoud. Een paar bruggen hebben betonschades. Bij een aantal duikerbruggen zijn de voegen van gemetselde frontwanden geërodeerd en zitten lokaal stenen los. In onderstaand overzicht zijn de aangetroffen bijzonderheden weergegeven.

KUNSTWERK (4009,4041,4052,4058,4091,4119, 4171,4172) Schade: Afbrokkelen van beton (i.c.m. wapeningcorrosie) Oorzaak: Carbonatatie- en/of chloride geïnitieerde wapeningscorrosie. Risico: Versnelde wapeningscorrosie vanwege onvoldoende betondekking en het verder afdrukken van beton. Maatregel: Het verwijderen van de huidige corrosie en herstellen van de betonschades conform CUR118.

KUNSTWERK (4046,4090,4095,4099,4100,4101,4102, 4103,4106,4124) Schade: Houtrotaantasting damwand. Oorzaak: Klimatologische invloeden. Soms versneld door vochtophoping, met name rond de waterlijn. Risico: Verdere aantasting van de houtendamwand met verminderd kerende vermogen als gevolg. Maatregel: Het tijdig vervangen van de houtendamwandconstructie.

KUNSTWERK (4036,4051,4123,4124) Schade: Erosie aan voegwerk en losse stenen. Oorzaak: Erosie i.c.m. veroudering. Risico: Aantasten van metselspecie en verminderde restlevensduur metselwerk. Maatregel: Het opnieuw voegen van de muur en lokaal aanbrengen ontbrekende stenen.

KUNSTWERK (4123,4124) Schade: Uitbuiken en scheuren van stenen frontwand. Oorzaak: Overbelasting Risico: Bezwijken van muur. Maatregel: Aanbrengen van ankers.

Vdm.121-011-v2 Pagina 7 van 16

3.1.5 Overige kunstwerken De sluis verkeert over het algemeen in een redelijk tot goede staat van onderhoud. In onderstaand overzicht zijn de aangetroffen bijzonderheden weergegeven.

KUNSTWERK (4999) Schade: Afgebroken/ontbrekend informatiebord. Oorzaak: Mogelijk vandalisme. Risico: Onvolledige instructie voor gebruiker, ontbreken van waarschuwing. Maatregel: Vervangen informatiebord.

KUNSTWERK (4999) Schade: Verzakte bestrating met mogelijke uitspoeling van onderliggende grondpakket. Oorzaak: Lekke keermuur waardoor zandpakket uitspoelt. Risico: Struikelgevaar. Maatregel: Uitspoeling herstellen achter keermuur inclusief aanbrengen zand en herstraten.

3.2 Bereikbaarheid In onderstaand overzicht is per kunstwerk aangegeven welke onderdelen niet binnen handbereik geïnspecteerd zijn en welke onderdelen niet toegankelijk waren. Onderhoudsacties en herstelmaatregelen voor deze onderdelen zijn ingeschat. Om een volledig beeld te krijgen van bovengenoemde onderdelen adviseren wij deze alsnog onder handbereik te laten inspecteren.

BEWEEGBARE (OPHAAL) BRUGGEN Onderdelen: De hameipoorten en -stijlen die hoger zijn dan 2,0 meter vanaf het brugdek vielen buiten het handbereik van de inspecteur. Risico: Onvolledig inzichtelijk hebben van verborgen schades aan de bovenzijde van de hamei. Maatregel: Inspectie met hoogwerker.

(DUIKER)BRUGGEN Onderdelen: (Duiker)bruggen met een lagere doorvaarthoogte dan 0,60 meter. Risico: Onvolledig inzichtelijk hebben van verborgen schades aan wand en dek. Maatregel: Inspectie met droneboot.

Vdm.121-011-v2 Pagina 8 van 16

3.3 Nader onderzoek Om inzicht te krijgen in verborgen gebreken en de technische staat van constructiedelen en/of de constructieve risico’s wordt geadviseerd 12 kunstwerken nader te onderzoeken. In onderstaand overzicht staan deze kunstwerken aangegeven, inclusief het soort onderzoek(en) en de noodzaak/reden ervan. Planjaar

Kunstwerkcode

Objecttype

Toelichting

2023

4001

Betonnen brug

2023

4002

Betonnen brug

2023

4056

Metalen brug

2023

4057

Betonnen brug

2023

4067

Beweegbare brug

2023

4068

Beweegbare brug

2023

4069

Beweegbare brug

2023

4073

Beweegbare brug

2023

4076

Beweegbare brug

2023

4085

Beweegbare brug

2023

4144

Houten brug

2024

4011

Metalen brug

Een nader onderzoek voor het vaststellen van de restlevensduur van de brug wordt geadviseerd. Hierbij moeten carbonatatie- en chloridemetingen worden uitgevoerd aan de liggers; de liggers hebben meerdere betonschades. Verder verkeert het landhoofd in een matige staat; er moet worden bepaald of het aanbrengen van ankers nodig is. Vanwege de vele betonschades aan de aanbrug en het bouwjaar van de aanbrug/landhoofd (1954 bron; Beeldbankgroningen.) wordt geadviseerd een nader onderzoek uit te voeren naar de restlevensduur en de technische staat. De houten tussensteunpunten vertonen gevorderde aantasting op de waterlijn. Ook de dekbeplanking is gevorderd aangetast. Om de restlevensduur te bepalen worden resistograafmetingen geadviseerd. Aan de onderzijde van het betonnen dek zijn meerdere schades aangetroffen. Ook de stalen langsliggers zijn gecorrodeerd. Momenteel is de brug wel toegankelijk voor dienstvoertuigen, daarom wordt een nader onderzoek in combinatie met een constructieve herberekening geadviseerd. Vanwege verzakte aansluitingen achter/onder het westelijk landhoofd, wordt een nader onderzoek aan de metselwerk grondkering geadviseerd. Inzet van duikteam of andere bereikbaarheidsmiddelen benodigd. Vanwege de leeftijd en huidige conditie wordt een gerichte inspectie geadviseerd om vast te stellen of onderhoud nog rendabel is t.o.v. vervanging object.

In ogenschouw nemen van o.a. huidige conditie, leeftijd, aslastbeperking en verkeerssituatie. Vanwege de leeftijd en huidige conditie wordt geadviseerd een variantenstudie uit te voeren om te bepalen of de brug in zijn geheel vervangen dient te worden of dat renovatie ook mogelijk is. Een groot aantal betonschades zijn geconstateerd aan de aanbrug en het draaipunt. Er wordt geadviseerd een nader onderzoek uit te voeren om de exacte omvang te bepalen, oorzaak te achterhalen en het opstellen van een hersteladvies. Vanwege de leeftijd en huidige conditie wordt een variantenstudie geadviseerd om te bepalen of de brug vervangen dient te worden of dat renovatie beter past. Geadviseerd wordt een nader onderzoek naar grote hoeveelheid betonschades in beide aanbruggen. Middels het uitvoeren van metingen, de exacte omvang, oorzaak en ernst bepalen en daarmee een hersteladvies opstellen. Naar aanleiding van constatering van vergevorderde aantasting aan de palen van het landhoofd en tussensteunpunt, wordt een nader onderzoek naar draagkracht en restlevensduur van de tussensteunpunten en landhoofden geadviseerd. Vanwege de gevorderde aantasting van het houten landhoofd op de grondlijn, wordt een nader onderzoek met resistograafmetingen geadviseerd.

Vdm.121-011-v2 Pagina 9 van 16

3.4 Vervanging objecten Geadviseerd wordt de komende vijf jaar acht objecten te vervangen. In de onderstaande tabel staan deze objecten weergegeven, inclusief de noodzaak/reden van de vervanging. Planjaar

Kunstwerkcode

Objecttype

Toelichting

2022

4013

Betonnen brug

2023

4065

Beweegbare brug

2023

4139

Houten brug

2024

4069

Beweegbare brug

2025

4068

Beweegbare brug

2025

4140

Houten brug

2025

4144

Houten brug

2026

4005

Metalen brug

Vanwege de huidige toestand zal deze brug in het kader van veiligheid dit jaar nog moeten worden vervangen. Momenteel is de brug afgezet voor al het gemotoriseerde verkeer. Afwachtend op resultaten van het nader onderzoek, wordt bepaald of delen van het landhoofd en tussensteunpunt kunnen worden hergebruikt. Overwegen om de brug in zijn geheel te vervangen (eventueel stalen ophaalconstructie hergebruiken) t.o.v. de aanbevolen herstelmaatregelen vanuit het nader onderzoek in rapport Vdm.119011. Economische afweging. De brug is einde levensduur. De dekplanken en leuningstijlen zijn vergevorderd aangetast en de liggers zijn aan de bovenzijde over de gehele lengte vergevorderd aangetast, wat resulteert in losse dekplanken. De noodzaak van de vervanging van deze brug is afhankelijk van de uitkomsten van het geadviseerde nader onderzoek op basis van de leeftijd en huidige conditie. De noodzaak van de vervanging van deze brug is afhankelijk van de uitkomsten van het geadviseerde nader onderzoek op basis van de leeftijd en huidige conditie. De brug is bijna einde levensduur. De dekplanken en leuningstijlen zijn vergevorderd aangetast. De liggers zijn lokaal gevorderd aangetast, met name aan de bovenzijde. De noodzaak van de vervanging van deze brug is afhankelijk van de uitkomsten van het geadviseerde nader onderzoek op basis van de leeftijd en huidige conditie.

Hieruit moet blijken of herstel van de tussensteunpunten en landhoofd opweegt tegen vervanging van de brug. De palen van het landhoofd zijn vergevorderd aangetast en de palen van de tussensteunpunten gevorderd ten hoogte van de waterlijn. De brug is bijna einde levensduur. De stalen onderbouwconstructie is dusdanig aangetast door corrosie, dat vervanging een beter alternatief is dan herstel. Het betreft (fiets-/voetganger) een brug met stalen liggers en een houten dek.

Vdm.121-011-v2 Pagina 10 van 16

4. MEERJARENKOSTEN EN BUDGET 4.1 Opbouw van de kosten Voor alle genoemde bedragen in dit rapport en de bijlagen gelden de volgende uitgangspunten: • De genoemde eenheidsprijzen - welke ook zijn gebruikt in het beheersysteem Obsurv - zijn gebaseerd op GWW-kosten (zie gwwkosten.nl) en ervaringscijfers van Ingenieursbureau Westenberg B.V. en zijn, zoals toegelicht bij het startoverleg, als volgt opgebouwd: - Inclusief aankoop materiaal, lonen, kosten materieel. - Exclusief uitvoeringskosten, algemene kosten, winst & risico, (circa 20%). - Exclusief voorbereiding, administratie en toezicht (VAT) (circa 25%) - Exclusief maatregelen in het kader van het milieu, verkeersmaatregelen, ontheffingen/vergunningen, bijzonder materieel (duikploeg, hoog-, laagwerker, vijzelconstructies etc.) (circa 20%) - Exclusief btw. • Variatiecoëfficiënt raming ± 40% op basis van de directe normkosten • Geraamde kosten gebaseerd op prijspeil 2022. • Geraamde kosten gebaseerd op gelijktijdig uitvoeren van onderhoudsprojecten. Kosten voor VAT zijn vooraf niet nauwkeurig vast te stellen omdat deze afhankelijk zijn van de grootte van het werk en de omstandigheden waaronder werkzaamheden worden uitgevoerd. Dit geldt ook voor maatregelen in het kader van het milieu, verkeersmaatregelen, ontheffingen/vergunningen en bijzonder materieel (duikploeg, hoog-, laagwerker, vijzelconstructies etc.).

Deze bijkomende kosten zijn globaal uitgedrukt in percentages, echter kunnen per project verschillen. Benadrukt wordt dat de werkelijke onderhouds- en vervangingskosten daardoor kunnen afwijken van de in de rapportage aangegeven kosten. Daarnaast zijn werkelijke onderhouds- en vervangingskosten afhankelijk van de marktsituatie, economische omstandigheden, de aanbestedingsprocedure en de constructie c.q. het ontwerp van het specifieke kunstwerk. Voor het op de markt zetten van de genoemde werkzaamheden wordt geadviseerd om een bestek of werkomschrijving in een innovatieve contractvorm op te stellen, waarbij deze zaken gericht kunnen worden begroot. Meer informatie hierover staat in paragraaf 5.4. 4.2 Meerjarenonderhoudsplanning Met behulp van het beheersysteem Obsurv zijn de meerjarenoverzichten gegenereerd. Deze laten per jaar de geraamde kosten zien. Het betreft de werkelijke meerjarenbegroting voor de periode van 2022-2041 die geraamd is op basis van de inspectie. In bijlage II is deze gespecificeerd. In bijlage I is, op basis van de uitgevoerde inspectie de onderhoudsplanning van het areaal gepresenteerd. Hierin zijn zowel de periodieke als de eenmalige herstel- en onderhoudsmaatregelen opgenomen. De sortering van de onderhoudsprojecten is bepaald door het uitvoeringsjaar van de diverse projecten.

Per onderhoudsproject zijn de maatregelomschrijving, frequentie, startjaar en hoeveelheid weergeven. Benadrukt wordt dat de inschatting van het moment van uitvoeren van onderhoud en de raming van de onderhoudskosten onnauwkeuriger wordt des te verder dit in de toekomst gepland staat. Dit in verband met onzekerheden in onder meer de gebruikersintensiteit en afwijkende materiaalkwaliteiten. Daarom wordt geadviseerd de kunstwerken periodiek te inspecteren. Tenslotte wordt nog opgemerkt dat het uitstellen van onderhoud in de opvolgende jaren leidt tot hogere beheer- en onderhoudskosten, verminderde veiligheid voor de gebruikers en het vroegtijdig moeten vervangen van objecten. Dit geldt ook voor uitstel van geadviseerd nader onderzoek.

Vdm.121-011-v2 Pagina 11 van 16

De geraamde kosten zijn gebaseerd op de eenheidsprijzen vanuit Obsurv. De kosten voor de onderhoudsperiode 2022 tot en met 2042 zijn in onderstaande tabel weergegeven: Jaar

Kosten periodiek onderhoud (smeren, reinigen, IHI, NEN3140)

Kosten vervangingen en eenmalige onderhoudsacties

2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

26.300 62.550 33.800 62.550 26.300 105.550 26.300 70.050 26.300 62.550 69.300 62.550 33.800 62.550 26.300 105.550 26.300 70.050 88.475 62.550 72.080

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

105.340 483.359 738.433 907.828 296.760 338.550 422.715 1.115.495 370.897 197.445 258.929 91.764 314.368 1.202.603 384.480 304.324 1.435.191 553.585 2.413.877 155.595 728.318

Subtotaal onderhoudskosten

€

€ 1.181.755 €

€ 12.819.853

€ 236.351

€ 2.563.971

Algemene kosten, uitvoeringskosten, € winst en risico (circa 20%) Voorbereiding, administratie en toezicht € (VAT) (circa 25%) Maatregelen in het kader van het milieu, verkeersmaatregelen, ontheffingen/vergunningen, bijzonder € materieel (duikploeg, hoog-, laagwerker, vijzelconstructies etc.) (circa 20%) Totaal onderhoudskosten Totaal

€

€

€ 295.439 €

€ 3.204.963

€ 236.351 €

€ 2.563.971

€ 1.949.896 €

€ 21.152.757

€

€ 23.102.653

De gemiddelde kosten voor onderhoud inclusief vervangingen over een periode van 5 jaar (20232027) zijn geraamd op circa: € 1.008.374,- per jaar. De gemiddelde kosten voor onderhoud inclusief vervangingen over een periode van 10 jaar (20232032) zijn geraamd op circa: € 936.484,- per jaar. De gemiddelde kosten voor onderhoud inclusief vervangingen over een periode van 20 jaar (20232042) zijn geraamd op circa: € 1.155.133,- per jaar.

Vdm.121-011-v2 Pagina 12 van 16

5. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 5.1 Conclusie Uit de resultaten van de inspectie blijkt dat de kunstwerken over het algemeen in een redelijke staat verkeren. Als er gekeken wordt naar de staat per type, zijn de beweegbare bruggen over het algemeen in een matig tot redelijke staat van onderhoud. Aan de betonnen steunpunten zijn hier en daar een aantal betonschades geconstateerd. Verder zijn de stalen onderdelen zoals het val over het algemeen oppervlakkig tot ‘lokaal gevorderd’ gecorrodeerd. Bij de vaste bruggen verkeren de houten objecten in een matig tot redelijk staat. Bij een aantal bruggen zijn de dekbeplanking en steunpunten beginnend tot gevorderd aangetast door houtrot. De metalen bruggen verkeren over het algemeen in een redelijke staat van onderhoud. Net als bij de houten bruggen hebben de enkele metalen bruggen met houten dek, ook houtrotaantasting aan de dekbeplanking. Verder zijn er een paar metalen bruggen, waarbij de stalen hoofddraagconstructie gevorderd is gecorrodeerd. De betonnen bruggen verkeren over het algemeen in een redelijke staat van onderhoud. Een paar bruggen hebben betonschades. Verder zijn bij een aantal duikerbruggen de voegen van gemetselde frontwanden geërodeerd en zitten lokaal stenen los. Op basis van de aangetroffen schades en risico’s wordt geadviseerd bij 12 objecten een aanvullend nader onderzoek uit te voeren.

Bij één brug heeft dit onderzoek mede tot doel om gegevens voor een (her)berekening op te nemen. Mogelijk dat na het uitvoeren van de geadviseerde nader onderzoeken blijkt dat nog meer kunstwerken vervangen moeten worden of dat er meer/minder onderhoud uitgevoerd moet worden dan op basis van deze visuele inspectie kon worden vastgesteld. Vanuit de inspectieresultaten is begroot dat de gemiddelde jaarlijkse onderhoudskosten inclusief vervangingen/renovaties en inspecties voor de periode 2023 tot en met 2027 circa € 1.008.374,- per jaar bedragen. Ondanks deze totaalsom, is de staat van onderhoud van de kunstwerken in de gemeente niet onder gemiddeld te noemen. Als we puur kijken naar de functionaliteit en veiligheid van de kunstwerken scoort de gemeente – op enkele uitzonderingen na – goed, ook in vergelijking met overige gemeenten in Nederland. De geconstateerde schadebeelden en het daarbij komende onderhoud zijn veelal te koppelen aan duurzaamheid (levensduur-verlengend) of toonbaarheidskwesties. De gemeente beheert 178 kunstwerken met een totale kapitaalswaarde van circa 19 miljoen euro. 5.2 Advies in het juridisch kader Vanuit het Burgerlijk Wetboek is de beheerder verantwoordelijk: • Voor een goed en zorgvuldig weg- en kunstwerkenbeheer. • Voor goed en zorgvuldig onderhoud, zodat er geen gebreken aan de weg en kunstwerken kunnen ontstaan.

• Voor de veiligheid van de (weg)gebruikers, opdat zij op een normale en veilige manier gebruik kunnen maken van wegen en kunstwerken. De beheerder is aansprakelijk voor een concreet gebrek aan de weg of kunstwerk. In het Nieuw Burgerlijk Wetboek (deel 6, artikel 162 en 174) is de bewijslijst in geval van gevolgschade bij de beheerder komen te liggen. De beheerder dient aan te tonen dat hij alle redelijkerwijs noodzakelijke maatregelen heeft genomen om te voorkomen dat gevolgschade kan ontstaan. Voor een volledig overzicht van de van toepassing zijnde wettelijke kaders wordt verwezen naar bijlage III.

Vdm.121-011-v2 Pagina 13 van 16

5.3 Advies voor functioneel beheer van het areaal De onderhoudscyclus van kunstwerken vereist een aantal (jaarlijks) terugkerende acties. Het “functioneel beheer” (of onderdelen daarvan) kan door Ingenieursbureau Westenberg B.V. grotendeels geautomatiseerd worden verzorgd met behulp van het beheersysteem iASSET. In het kort komt dit op het volgende neer: • Vaststellen van de onderhoudsbegroting. • Uitvoeren van instandhoudingsinspecties. • Prioriteiten stellen in relatie tot risico’s, budget en onderhoudsbeleid. • Aanleveren definitieve onderhoudsprojecten. • Voorbereiding inspectie- en onderhoudsprojecten. • Uitvoering inspectie- en begeleiding onderhoudsprojecten. • Opnemen revisies. • Muteren beheersysteem. • Optimalisatie beheersysteem. • Opstellen meerjarenraming, aanvragen kredieten. 5.4 Advies voor het aanbesteden van onderhoud Geadviseerd wordt het benodigde onderhoud in de vorm van een innovatief contract of vraagspecificatie voor te bereiden en aan te besteden. Voordeel van een innovatief contract is dat de aannemer zelf verantwoordelijk wordt voor: het werk, het kwaliteitsniveau, de werkwijze, materiaalkeuzes, keuringen/registraties e.d. en het gewenste eindresultaat. Een belangrijk deel van de uitvoeringsrisico’s wordt hierbij verlegd naar de aannemer. Hierdoor is tevens minder toezicht vanuit de opdrachtgever noodzakelijk.

Dit in tegenstelling tot de traditionele RAW-bestekken waar de opdrachtgever de ontwerpende partij is en veelal alle risico’s draagt. Ingenieursbureau Westenberg B.V. kan de situatie samen met de opdrachtgever analyseren en per geval bekijken wat het meest gunstig/voordelig is: • Gelijksoortig onderhoud voor verschillende objecten (vervangen/aanbrengen slijtlagen, conserveren leuning etc.) in één contract geclusterd uitvoeren. • Eén of enkele objecten gelijktijdig laten renoveren, waarbij per object alle benodigd onderhoud binnen één contract wordt uitgevoerd. Op basis van de aanbestedingswet, de gids proportionaliteit en inkoopvoorwaarden kunnen de gunningscriteria bepaald worden. Bij grotere werken past men tegenwoordig steeds meer EMVIcriteria toe, waarbij niet alleen op prijs maar ook op andere criteria (tijd, kwaliteit) wordt gegund. 5.5 Aanvullend advies vanuit duurzaamheidsoverwegingen • Geadviseerd wordt om de houten objecten eens per twee jaar grondig te reinigen in verband met de aantasting door algen/mos/schimmels. Hierdoor kan versnelde aantasting door houtrot worden voorkomen. • Ter plaatse van de contactvlakken van houten onderdelen hoopt zich vaak vocht en vuil op. Als het vochtgehalte in hout boven de 21% komt, ontwikkelen zich schimmels die houtrot veroorzaken. Dit is ook het geval ter hoogte van de grond- en waterlijn.

Geadviseerd wordt bij groot onderhoud, vervanging van onderdelen en bij aanleg van nieuwe houten objecten een duurzame detaillering toe te passen. Hierdoor kan de levensduur aanzienlijk worden vergroot. • Bij de aanleg van een nieuwe betonbrug met een open verharding wordt aangeraden de bovenzijde te voorzien van een membraam. Dit voorkomt lekkage en indringing van dooizouten.

Vdm.121-011-v2 Pagina 14 van 16

Aangeraden wordt aan om bovenstaande adviezen uit te laten voeren, zodat de levensduur van kunstwerkonderdelen wordt vergroot en de kosten omlaaggaan.

Vdm.121-011-v2 Pagina 15 van 16

6. OVERZICHT BIJLAGEN Nr.

Titel

Versie

Datum

Document

I

Omvang*

Onderhoudsmaatregelen 2022-2042

2

01-07-22

Vdm.121-013

133 pag.

II

Toelichting wettelijk kader

1

14-04-22

Vdm.121-014

4 pag.

III

Notulen startoverleg

2

17-02-22

Vdm.121-007

4 pag.

* De omvang van het document exclusief eventuele kaften, titelbladen en bijlagen.

Vdm.121-011-v2 Pagina 16 van 16

GEMEENTE VEENDAM Bijlage I Onderhoudsmaatregelen 2022-2041

GEMEENTE VEENDAM Bijlage II Toelichting wettelijk kader

GEMEENTE VEENDAM Bijlage III Notulen startoverleg