07-01 2022R0071 Raadsvoorstel begroting 2022 en bestuursverslag 2021 Scholengroep OPRON

Gemeentebestuur van Veendam Raadsvoorstel - Adviesnota

Nummer: Datum voorstel: Raadsvergadering d.d.: Portefeuillehouder: Team: Onderwerp:

2022R0071 20-09-2022 31-10-2022 Wethouder A. Kleve Afdeling Mens en Maatschappij Begroting 2022 en bestuursverslag 2021 Scholengroep OPRON

Voorstel 1. Kennis te nemen van de begroting 2022 Scholengroep OPRON & bestuursverslag 2021 Scholengroep OPRON 2. Geen zienswijze in te dienen bij Scholengroep OPRON & bestuursverslag 2021 Scholengroep OPRON Inleiding begroting 2022: Scholengroep OPRON verzorgt het openbaar basisonderwijs in de gemeenten Stadskanaal, Veendam en Midden-Groningen. De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht ten aanzien van het openbaar primair onderwijs. Elke gemeente heeft de grondwettelijke taak om te zorgen voor een ‘genoegzaam aantal openbare scholen’ binnen haar grenzen. De scholengroep is een stichting die (vermogensrechtelijk) onafhankelijk is van de gemeente. De Raad van Toezicht van OPRON stelt de begroting vast. Het onderwijsinhoudelijk en financiële toezicht op scholengroep OPRON berust bij de Inspectie van het Onderwijs. De gemeente heeft op grond van de Wet Primair Onderwijs – vanwege haar zorgplicht - een repressieve toezichtrol. Aangezien de financiële situatie van het openbaar basisonderwijs ook van gemeentelijk belang is, dient de gemeente te kunnen beoordelen of de scholengroep financieel gezond is en in staat is om op de korte en lange termijn te kunnen voldoen aan haar financiële verplichtingen. De repressieve toezichtrol is vastgelegd in de statuten van Scholengroep OPRON.

In deze statuten is opgenomen dat de betrokken gemeenten de mogelijkheid hebben om naar aanleiding van een door de Raad van Toezicht vastgestelde begroting of jaarrekening een zienswijze in te dienen. De Scholengroep OPRON is in drie gemeenten actief is waardoor we de toezicht rol gemeenschappelijk uitvoeren met de gemeenten Stadskanaal en Midden-Groningen. Er is besloten in dit proces gezamenlijk op te trekken en dezelfde informatie, vragen en eenduidige besluitvorming te realiseren. Scholengroep OPRON heeft haar goedgekeurde begroting 2022, bestaande uit de begroting 2022 en het meerjarenperspectief 2022-2026, op 29 november 2021 aan het college aangeboden. Inleiding bestuursverslag 2021 Wij hebben op 28 juni het bestuursverslag 2021 van Scholengroep OPRON ter kennisgeving ontvangen. De lokale overheid heeft een repressieve toezichtrol ten aanzien van een zelfstandige stichting voor openbaar primair onderwijs. Het zelfstandige bestuur oefent direct alle taken van een ‘regulier’ bestuur uit. Niet alleen de Raad van Toezicht ziet hierop toe, maar ook de onderwijsinspectie doet in het vierjaarlijks onderzoek bij besturen en scholen uitspraken over het financieel beheer van het bestuur. Het extern toezicht van gemeenten richt zich op een genoegzaam

Raadsvoorstel: Begroting 2022 en bestuursverslag 2021 Scholengroep OPRON pagina 1

aantal openbare basisscholen (Wpo Artikel 23, vierde lid). Vanuit die rol ontvangt u het bestuursverslag. Wij stellen voor hier kennis van te nemen. Beoogd effect Naleving zorgplicht Openbaar onderwijs, conform artikel 48 van de Wpo door invulling te geven aan de repressieve toezichtrol van de gemeente voor wat betreft het openbaar primair onderwijs. De bevoegdheid van de raad is die van externe toezicht op openbaar primair onderwijs. De begroting en het bestuursverslag dienen conform Wpo (Wet Primair Onderwijs) artikel 48, lid 8, ter kennisname te worden aangeboden aan de gemeenteraad. Argumenten begroting 2022 1.1 De begroting 2022 is afgestemd op het strategische beleid van Scholengroep OPRON. Bij het opstellen van deze begroting is het strategisch beleid van OPRON, dat in 2019 is opgesteld voor de periode 2019-2023, richtinggevend geweest. De thema’s, doelen en kernwaarden uit het strategisch beleid zijn het uitgangspunt geweest. Door op deze wijze te begroten, zet OPRON een duidelijk, inhoudelijke en breed gedragen koers in, ook daar waar het om financiën gaat.

Er wordt onder andere ingezet op: - ICT-voorzieningen en ICT-vaardigheden voor toekomstbestendig onderwijs; - Kennisdeling middels een bovenschools ambulant begeleider vanuit het Kindcentrum Westerwinde met het reguliere onderwijs; - Investeren in scholing van (startende) leerkrachten voor een duurzame inzetbaarheid en professioneel handelen, bijvoorbeeld middels kwaliteitstraject ‘Kleuterimpuls’ en ‘Rekenen’; - Deelname aan ‘Plan V’: plan V ondersteunt en zet in op het verbeteren van het verzuimbeleid middels ondersteuning bij competentieontwikkeling van schoolleiders, het herijken van het HR-beleid en training om verzuimgesprekken effectiever te maken; - Taal-/leesprogramma ‘Succes4all’ om leren lezen en leesplezier te stimuleren; - Investeren in de inzet van de Vaardigheidsmeter (VHM), welke inzicht geeft in ontwikkelmogelijkheden ten aanzien van het instructiegedrag en professioneel handelen van leerkrachten; - In januari 2022 start OPRON met de ‘praktijkklas’ waarbij rekening gehouden wordt met verschillen en het onderwijs passend is bij de leerbehoeften van kinderen waarvan de uitstroomverwachting de basisberoepsgerichte leerweg of het praktijkonderwijs is; - Aandacht voor de meer- en hoogbegaafde leerlingen. 1.2 Het meerjarenperspectief van OPRON laat positieve resultaten zien. Het meerjarenperspectief 2022-2026 laat voor de jaren na 2022 een positieve lijn zien.

Ondanks dat het exploitatieresultaat voor 2022 negatief is (€-369.566), is dit in 2023 €48.192, oplopend tot in 2026 €68.138. Ook alle vijf de kengetallen laten ten opzichte van 2022 een groei zien. 2.1

De begroting 2022 en het meerjarenperspectief 2022-2026 voldoen aan de eisen die gesteld zijn vanuit de Wet op het Primair Onderwijs. De begroting dient ter kennisname te worden aangeboden aan de gemeenteraad (WPO, artikel 48). In de aangeboden begroting is duidelijk dat Scholengroep OPRON voorziet in ‘een genoegzaam aantal basisscholen dat voldoet aan de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs’. Eveneens wordt in de begroting aangegeven dat de meerjarenprognose geen aanleiding geeft om te veronderstellen dat in de komende jaren een OPRON-school onder de wettelijke opheffingsnorm van 23 leerlingen dreigt uit te komen. 2.2

De Scholengroep OPRON heeft afdoende antwoord gegeven op de door het ambtelijk voorportaal geformuleerde vragen. Door het ambtelijk voorportaal zijn diverse vragen geformuleerd die door de drie gemeenten zijn verzameld en afgestemd. Dit om te kunnen bepalen of een zienswijze nodig is. Deze vragen hadden betrekking op: tijdelijke behoefte van extra personeel, terugbrengen van de formatie, het Raadsvoorstel: Begroting 2022 en bestuursverslag 2021 Scholengroep OPRON pagina 2

weerstandsvermogen, huisvestingslasten, personeel niet in loondienst en overige lasten (zie bijlage ‘Voorportaal gemeenten - beantwoording vragen over de begroting voor 2022 Scholengroep OPRON’). De vragen zijn afdoende beantwoord en de drie gemeenten stellen gezamenlijk voor aan de raad om geen zienswijze in te dienen. Argumenten bestuursverslag 2021 1.1 Gemeente Veendam voldoet aan de zorgplicht De verantwoordelijkheid van uw raad met betrekking tot het openbaar onderwijs spitst zich toe op de grondwettelijke (artikel 23) zorgplicht om voor onze inwoners te voorzien in voldoend openbaar algemeen vormend lager onderwijs in een genoegzaam aantal scholen. Een genoegzaam aantal betekent dat binnen een straal van 10 kilometer voor iedere inwoner een mogelijkheid bestaat tot het volgen van openbaar primair onderwijs. Voldoende openbaar algemeen vormend lager onderwijs is onderwijs dat voldoet aan de kenmerken van levensbeschouwelijke neutraliteit en algemene toegankelijkheid. Op basis van het bestuursverslag kunnen we stellen dat in onze gemeente op dit moment ‘in een genoegzaam aantal basisscholen onderwijs wordt gegeven dat we voldoen aan de wezenskenmerken van openbaar onderwijs’. Het bestuursverslag bestaat uit twee onderdelen; het inhoudelijke jaarverslag en de jaarrekening.

De daling van het leerlingenaantal geeft vooralsnog geen aanleiding om te stellen dat een van de OPRON-scholen in de komende jaren onder de wettelijke opheffingsnorm van 23 leerlingen dreigt te komen. 2.1 Scholengroep OPRON sluit 2021 af met een positief exploitatieresultaat De jaarrekening is beoordeeld in overleg met de gemeente Stadskanaal en Midden-Groningen. Er is gekeken of er vanuit financieel oogpunt aandacht van uw raad gevraagd moet worden met betrekking tot de continuïteit van het openbaar onderwijs in de gemeente Veendam. Het jaar 2021 is met een positief exploitatieresultaat van € 1.974.826 afgesloten. Dit resultaat is positiever dan begroot. Dit wordt voor een belangrijk deel verklaard door de extra middelen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) en de hogere rijksvergoeding Asielzoekers. 2.2 De financiële kengetallen vallen binnen de norm, m.u.v. het weerstandsvermogen De kengetallen vallen grotendeels binnen de norm. Alleen het kengetal weerstandvermogen valt buiten de signaleringsgrens die door de PO raad en onderwijsinspectie wordt gehanteerd. Het weerstandvermogen zegt iets over de reservepositie en de mogelijkheden om financiële tegenvallers te kunnen opvangen. Het weerstandsvermogen zal worden vergroot door de komende jaren een (klein) positief resultaat te begroten, waardoor de omvang van het totale eigen vermogen zal toenemen.

Op basis van de jaarrekening en de beantwoording van de vragen door OPRON adviseren wij de raad om geen zienswijze in te dienen. Kanttekeningen begroting 2022 1.1 Scholengroep OPRON verwacht een negatief resultaat voor het jaar 2022 Het begrote exploitatieresultaat over 2022 bedraagt namelijk een negatief saldo van €-369.566. Volgens OPRON kan het begrote tekort voor kalenderjaar 2022 echter verklaard worden door de verwerking van het wegvallen van de Vordering OCW € 437.615, als gevolg van de vereenvoudiging van de bekostiging per 1-1-2023. Het “netto” begrote resultaat voor 2022 is dan €68.049. 1.2

De gepresenteerde financiële kengetallen vallen grotendeels niet binnen de gehanteerde normen. Door het ministerie van OCW is een brandbreedte norm vastgesteld voor de (financiële) kengetallen waar het gaat om liquiditeit, solvabiliteit, rentabiliteit, weerstandsvermogen en feitelijk eigen vermogen. Scholengemeenschap OPRON geeft met de gepresenteerde kengetallen aan krap aan deze normen te kunnen voldoen. In 2022 bevinden 4 van de 5 kengetallen zich onder de gestelde norm, namelijk de liquiditeit (0,98 met een norm van 1,5-2,0), de rentabiliteit (-1,6% met een norm Raadsvoorstel: Begroting 2022 en bestuursverslag 2021 Scholengroep OPRON pagina 3

van 0-5%), het weerstandsvermogen (-3,1% met een norm van 5-20%) en het feitelijk eigen vermogen (0,63 met een norm van 1,0). Ondanks dat het meerjarenperspectief een (voorzichtige) positieve ontwikkeling laat zien de komende jaren op de kengetallen, blijven in 2026 3 van de 5 kengetallen onder de norm. 2.1 De financiële positie van scholengroep OPRON is kwetsbaar. Scholengroep OPRON bevindt zich in een financieel kwetsbare positie. De begroting 2022 is mede beoordeeld in overleg met de gemeenten Stadskanaal en Midden-Groningen. Er is gekeken of er vanuit een financieel oogpunt aandacht van de gemeenteraad gevraagd moet worden met betrekking tot de continuïteit van de Scholengroep OPRON in de gemeente Veendam. Op basis van de begroting en de beantwoording van de vragen door OPRON zien wij op dit moment geen aanleiding om een zienswijze in te dienen. Wel is het van belang de cijfers goed in de gaten te houden en erop toe te zien dat de cijfers niet verder onder de norm zakken, wegens de zorgen om de (verslechtering van) de kengetallen en de beperkte ruimte om financiële tegenvallers op te vangen. Tijdens een gesprek met de Raad van Toezicht van OPRON op 22 november 2022 zullen de wethouders van alle drie de gemeenten de zorgen over de kwetsbare financiële positie van OPRON toelichten.

Kanttekeningen bestuursverslag 2021 2.1 Het weerstandsvermogen valt beneden de norm Alleen het kengetal weerstandvermogen valt buiten de signaleringsgrens die door de PO raad en onderwijsinspectie wordt gehanteerd. Het weerstandvermogen zegt iets over de reservepositie en de mogelijkheden om financiële tegenvallers te kunnen opvangen. Het weerstandsvermogen zal worden vergroot door de komende jaren een (klein) positief resultaat te begroten, waardoor de omvang van het totale eigen vermogen zal toenemen. Financiën Een voordelig of nadelig saldo van de begroting van Scholengroep OPRON heeft geen gevolgen voor de gemeentelijke rekening/begroting. Er vindt geen verrekening plaats met de gemeente. Uitvoering De raad wordt gevraagd in te stemmen om geen zienswijze in te dienen. De Scholengroep OPRON wordt na vaststelling door de gemeenteraad op de hoogte gebracht van het besluit van de gemeenteraad. Communicatie Scholengroep OPRON wordt namens twee brieven (de eerste m.b.t. de begroting; de tweede m.b.t. het bestuursverslag 2021) van het college geïnformeerd. Bijlagen 1. Begroting 2022 en meerjarenperspectief 2022-2026 Scholengroep OPRON 2. Beantwoording van de aan OPRON gestelde vragen m.b.t. begroting 2022 3. Bestuursverslag 2021 Scholengroep OPRON 4. Beantwoording van de aan OPRON gestelde vragen m.b.t. bestuursverslag 2021 burgemeester en wethouders van Veendam, burgemeester,

secretaris,

B.H.M. Link

A. Castelein

Raadsvoorstel: Begroting 2022 en bestuursverslag 2021 Scholengroep OPRON pagina 4

Nummer: 2022R0071 De raad der gemeente Veendam gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 20-09-2022 besluit 1. Kennis te nemen van de begroting 2022 Scholengroep OPRON & bestuursverslag 2021 Scholengroep OPRON 2. Geen zienswijze in te dienen bij Scholengroep OPRON & bestuursverslag 2021 Scholengroep OPRON

Besloten in de openbare vergadering van 31-10-2022 De raad voornoemd, Voorzitter,

Griffier,

B.H.M. Link

A.A. Swart

Raadsvoorstel: Begroting 2022 en bestuursverslag 2021 Scholengroep OPRON pagina 5