07-01 2021R0022 Raadsvoorstel Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024

Gemeentebestuur van Veendam Raadsvoorstel - Adviesnota

Nummer: Datum voorstel: Raadsvergadering d.d.: Portefeuillehouder: Team: Onderwerp:

2021R0022 06-04-2021 17-05-2021 Wethouder B. Wierenga Sociaal Beleid Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024

Voorstel 1. Het onderliggende Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021 - 2024 vast te stellen. Inleiding: Voor u ligt het nieuwe Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021 – 2024 ter vaststelling. Sinds 2012 is de schuldhulpverlening wettelijk verankerd in de Wgs. Deze wet regelt dat inwoners met problematische schulden bij de gemeente terecht kunnen voor schuldhulpverlening. De uitvoering van de schuldhulpverlening is ondergebracht bij de Volkskredietbank Noord-Oost Groningen (hierna: VKB) te Appingedam. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (hierna: Wgs) bepaalt dat de gemeente een wettelijke taak en zorgplicht heeft op het terrein van de integrale schuldhulpverlening. Dit houdt onder meer in dat de gemeente de taak heeft om integraal beleid voor schuldhulpverlening te ontwikkelen en dit vast te leggen in een beleidsplan, dat eens per 4 jaar wordt vastgesteld. Het vorige beleidsplan Schuldhulpverlening liep tot 2020, echter is er vorig jaar besloten om dit plan tijdelijk met één jaar te verlengen vanwege diverse ontwikkelingen binnen de schuldhulpverlening. Per 1 januari 2021 is de Wgs namelijk gewijzigd op een aantal belangrijke onderdelen. De belangrijkste verandering betreft de nieuwe wettelijke taak voor de gemeente om vroegsignalering van schulden uit te voeren. Deze taak wordt uitgevoerd door de gemeente, en niet uitbesteed aan de VKB.

Beoogd effect: Integraal nieuw beleid voor schuldhulpverlening vast te stellen middels het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024. Argumenten: 1.1. Recente wijzigingen in de Wgs leiden hiertoe De aanpak van schulden staat in Nederland hoog op de politieke agenda. Het wijzigen van de Wgs ten behoeve van de uitwisseling van persoonsgegeven is een van de maatregelen uit de Brede Schuldenaanpak van het Kabinet om problematische schulden terug te dringen. Op 1 januari 2021 is de gewijzigde nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening van kracht geworden. Er wordt met de wijziging van de Wgs gestreefd de schuldhulpverlening effectiever te Raadsvoorstel: Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 pagina 1

maken, en daarmee bij te dragen aan een behoorlijke levensstandaard en gezondheid. Deze wetswijziging zorgt er ten eerste voor dat de gegevensuitwisseling tussen de gemeente en bepaalde schuldeisers (woningverhuurders, zorgverzekeraars, energiebedrijven en drinkwaterbedrijven) mogelijk is met als doel vroegsignalering van schulden. Vroegsignalering van schulden is daarmee nu een wettelijke taak voor de gemeente. Daarnaast is nu wettelijk geborgd dat schuldhulpverleners zelf gegevens kunnen opvragen die nodig zijn voor de schuldhulpverlening. De wijziging Wgs vormt de belangrijkste inhoudelijke wijziging voor het nieuwe beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024. 1.2 De wijzigingen ten opzichte van het vorige beleid zijn belicht De hoofdlijn van het vorige beleidsplan schuldhulpverlening blijft in stand. In het vorige beleidsplan is opgenomen dat een laagdrempelig aanbod van schuldhulpverlening wordt geboden, en er een brede toegang tot de professionele schuldhulpverlening bestaat. Door een integrale benadering van schuldhulpverlening wordt niet alleen gewerkt aan het oplossen of hanteerbaar maken van het schuldenprobleem, maar is er tevens aandacht voor de achtergronden c.q. oorzaken van schulden en eventuele belemmeringen voor het oplossen daarvan. Dit alles wordt gehandhaafd in het voorliggende beleidsplan.

Het nieuwe plan bevat ten opzichte van het vorige beleid een aantal nieuwe aandachtspunten cq. ontwikkelingen. Het gaat dan om de ambities voor specifieke doelgroepen, de nieuwe taak vroegsignalering en ontwikkelingen rondom schuldenbewind. In het plan zijn voor een aantal specifieke doelgroepen ambities benoemd. De komende jaren gaat extra aandacht uit naar de doelgroepen gezinnen met kinderen, statushouders, jongeren en ondernemers. De gemeente Veendam kan aan deze ambities haar eigen prioritering en inkleuring geven bij de uitvoering van dit plan. Met de nieuwe wettelijke taak vroegsignalering van schulden wordt naast vraaggerichte dienstverlening voor een actieve benadering gekozen. Zodra signalen van betalingsachterstanden van vaste lasten de gemeente bereiken, wordt er contact gezocht met de betreffende inwoner om passende hulp aan te bieden. Voor de uitvoering van vroegsignalering door de gemeente Veendam worden nog diverse (beleids)keuzes gemaakt. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met partners zoals Compaen en Humanitas – in eerste instantie in Noord-West - en middels een vervlechting met het geldloket waarvoor uw raad eerder middelen beschikbaar heeft gesteld. Een derde aspect wat nieuw is in dit beleidsplan, is het hoofdstuk over schuldenbewind. Hoewel schuldenbewind formeel niet valt onder de Wgs, is er voor gekozen hier beleid op te ontwikkelen.

De uitgaven voor gemeenten aan bijzondere bijstand voor bewindvoeringskosten zijn in de afgelopen jaren fors gestegen. Door gebruik te gaan maken van het gemeentelijk Adviesrecht bij schuldenbewind en samen te werken met bewindvoerders, wordt de komende jaren geprobeerd de kosten op dit onderdeel terug te brengen. Het beleidsplan 2021 – 2024 is een algemeen beleidsplan gedragen door alle gemeentes. Dit plan geeft ruimte om in de uitvoering de komende jaren eigen kleuring te geven aan bijvoorbeeld een ontwikkeling als vroegsignalering. 1.3 Ondernemers vallen expliciet onder de doelgroep van de Wgs In de Wgs staat dat gemeenten natuurlijke personen moeten ondersteunen bij het vinden van een oplossing voor schulden die ze niet kunnen dragen. Met de recente wijziging van de Wgs is expliciet

Raadsvoorstel: Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 pagina 2

duidelijk gemaakt dat ondernemers daar ook onder vallen. In de oorspronkelijke toelichting op de Wgs was dit niet duidelijk opgenomen. Ondernemers wijken qua problematiek af van de doelgroep particulieren. De verwachting bestaat dat in de komende periode meer ondernemers met financiële problemen zich zullen melden bij de gemeente. Ondernemers zijn als specifieke doelgroep beschreven in het onderliggende beleidsplan. 2.1 De wettelijke bevoegdheid tot vaststellen van het beleidsplan ligt bij de gemeenteraad De bevoegdheid tot het vaststellen van het beleidsplan ligt op grond van artikel 2 van de Wgs bij de gemeenteraad. De Wgs schrijft voor dat er minimaal eens per 4 jaar een beleidsplan moet worden vastgesteld door de gemeenteraad. Dit beleidsplan moet richting geven aan integrale schuldhulpverlening en preventie. Ondanks het feit dat alle bevoegdheden in het kader van de schuldhulpverlening in de gemeenschappelijke regeling zijn overgedragen aan de VKB, is er in 2012 bewust voor gekozen om de bevoegdheid tot vaststelling van het beleidsplan bij de gemeenteraad te laten. Daarmee wordt recht gedaan aan de controlerende en kaderstellende rol van de gemeenteraad. Kanttekeningen: 1.1. De geformuleerde ambities in de huidige (financiële) context In het beleidsplan zijn ambities geformuleerd ten aanzien van een aantal specifieke doelgroepen.

Daarnaast vragen wettelijke ontwikkelingen zoals vroegsignalering, en het adviesrecht bij schuldenbewind inzet van de gemeente. Dit alles vindt plaats in een tijd waarin door de verwachte teruglopende economie meer mensen problematische schulden dreigen te krijgen. Tegelijkertijd zijn er met de gewijzigde Wgs ten aanzien van de uitvoering van de schuldhulpverlening geen extra structurele middelen ter beschikking gesteld. Het is dan ook noodzaak om bij de uitvoering van dit beleid continu te zoeken naar creatieve, praktische, en efficiënte oplossingen. Het verstevigen van de gemeentelijke toegang, en investeren in de samenwerking met onze partners (zoals Compaen en Humanitas) op dit onderwerp de komende jaren, draagt hier aan bij. In de samenwerking van de gemeentelijke toegang met de VKB staan het streven naar korte lijnen, snelheid in het proces en onderlinge uitwisseling van kennis centraal. De verwachting is dat door middel van een effectieve aanpak vroegsignalering inwoners vroegtijdiger geholpen kunnen worden met lichtere ondersteuning. Dit levert dan – op termijn - een besparing van (duurdere) curatieve zorg op. Financiën: De verwachting is vooralsnog dat de uitvoering van het beleidsplan binnen de bestaande budgetten kan worden uitgevoerd.

Mocht blijken dat er voor de uitvoering van het beleidsplan aanvullende middelen benodigd zijn, dan zal dit ter besluitvorming worden voorgelegd. Uitvoering: De uitvoering van het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024 ligt voor het grootste deel bij de Volkskredietbank Noord-Oost Groningen, met uitzondering van het onderdeel vroegsignalering, welke taak door de gemeente wordt uitgevoerd. Voor vroegsignalering geldt dat er de komende tijd nog diverse (beleids)keuzes gemaakt worden. De eigen uitvoering, en ook onze ketenpartners zoals st. Welzijn Compaen worden bij dit proces intensief betrokken. Communicatie: Nadat het beleidsplan is vastgesteld in de gemeenteraad zal de VKB hiervan zo spoedig mogelijk middels een brief op de hoogte worden gesteld. Bijlagen: Raadsvoorstel: Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 pagina 3



Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021 - 2024

burgemeester en wethouders van Veendam,

burgemeester,

secretaris,

S.B. Swierstra

M. Schomper

Raadsvoorstel: Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 pagina 4

Nummer: 2021R0022 De raad der gemeente Veendam gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 06-04-2021 besluit 1. Het onderliggende Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021 - 2024 vast te stellen.

Besloten in de openbare vergadering van 17-05-2021 De raad voornoemd, Voorzitter,

Griffier,

S.B. Swierstra

A.A. Swart

Raadsvoorstel: Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 pagina 5