06-03 Herziene begroting 2024 (versie 6 maart 2024)

Herziene begroting 2024 dd. 6 maart 2024 (definitief aangeboden versie)

Inhoudsopgave 1

VOORWOORD ....................................................................................................................4

2

BELEIDSBEGROTING ........................................................................................................7 2.1

INLEIDING ......................................................................................................................7

2.2 DE ORGANISATIE ...........................................................................................................7 2.2.1 DEELNEMENDE GEMEENTEN EN BESTUUR .......................................................................7 2.2.2 BEREIKBAARHEID ..........................................................................................................8 2.3 PROGRAMMAPLAN .........................................................................................................9 2.3.1 WAT WILLEN WE BEREIKEN? ...........................................................................................9 2.3.2 WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? ............................................................................... 10 2.3.3 WAT MAG HET KOSTEN?.............................................................................................. 13 2.4 PARAGRAFEN ............................................................................................................. 18 2.4.1 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ......................................................... 18 2.4.2 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN............................................................................... 20 2.4.3 FINANCIERING ............................................................................................................

20 2.4.4 BEDRIJFSVOERING...................................................................................................... 22 2.4.5 WET OPEN OVERHEID ................................................................................................ 24 2.4.6 FRAUDE EN FRAUDEPREVENTIE ................................................................................... 24 2.4.7 GEVOLGEN GEMEENTELIJKE HERINDELINGEN ............................................................... 24 2.4.8 PERSONEEL ............................................................................................................... 25 2.4.9 VERBONDEN PARTIJEN ................................................................................................ 27 3

FINANCIËLE BEGROTING .............................................................................................. 28 3.1

TOELICHTING BEGROTING 2024 ................................................................................... 28

3.1.1 SLUITENDE BEGROTING .............................................................................................. 28 3.1.2 BEDRIJFSVOERING OP ORDE....................................................................................... 28 3.1.3 EXTA INCIDENTELE UITGAVEN ..................................................................................... 28 3.1.4 INFLATIECORRECTIE ................................................................................................... 29 3.2 OVERZICHT VAN LASTEN EN BATEN 2024 ..................................................................... 30 3.2.1 PROGRAMMAREKENING............................................................................................... 30 3.2.2 CATEGORIALE INDELING VAN BATEN EN LASTEN 2024 ................................................... 31 3.3 TOELICHTING OP EN ANALYSE VAN DE CATEGORIALE INDELING 2024 .............................. 32 3.4 UITEENZETTING VAN DE FINANCIËLE POSITIE 2024 ........................................................ 35 3.5 MEERJARENRAMING 2024 – 2027 ................................................................................ 36 4

VASTSTELLEN BEGROTING 2024 ................................................................................ 38

5

OVERIGE .......................................................................................................................... 39 5.1 BIJDRAGE GEMEENTEN 2024 ....................................................................................... 39 5.2 OVERZICHT VAN DE GERAAMDE LASTEN EN BATEN PER TAAKVELD .................................. 39 5.3 DECLARATIEWIJZE ....................................................................................................... 40 5.4 BTW COMPENSATIE .................................................................................................... 40

Herziene begroting

2 | 41

5.5 VERDEELSLEUTEL ....................................................................................................... 41

Herziene begroting

3 | 41

1

Voorwoord Het maken van de begroting 2024 had meer voeten in de aarde dan normaliter. De primaire begroting werd vóór de zomer van 2023 door het bestuur goedgekeurd en na de zomer van 2023 door de toezichthouder Provincie Groningen afgekeurd. De daaropvolgende aanzet tot een aangepaste begroting, welke eind 2023 gereed was, is vervolgens ‘on hold’ gezet. Tevenswaren er een tweetal extra en incidentele kostenposten, maar vooral de start van een nieuwe financieel manager in 2023, en de aanstelling van een nieuwe directeur aan het begin van 2024. Deze nieuwe bezetting leidde, in samenwerking met de adviestak van de accountant, tot nieuw inzicht ten aanzien van de begroting. Deze tweede, en definitief herziene begroting is daardoor zowel cijfermatig als toelichtend substantieel gewijzigd (zie opsomming inleiding paragraaf 2.1). De basis moet op orde Voornaamste doelstelling voor dit begrotingsjaar is dat de basis weer op orde moet komen. Dat is bij aanvang van 2024 niet het geval. De afgelopen jaren zijn er op cruciale posities, waaronder de directie, wisselingen en hiaten geweest die hun sporen hebben nagelaten in de bedrijfsvoering. Door de regelmatig beperkte bezettingen, zijn de (administratieve) werkprocessen niet of slechts summier beschreven, zit veel kennis in de hoofden van mensen waardoor bij vertrek of uitval ook direct de betreffende kennis in belangrijke mate wegviel.

Zeker bij meerdere vertrekkende mensen komt er niet alleen kwetsbaarheid in beschikbare menskracht, maar ook in beschikbare kennis naar voren. Dat heeft zich het afgelopen jaren voorgedaan met o.a. administratieve achterstanden en tekortkomingen in de bedrijfsvoering tot gevolg. Alle aandacht is logischerwijs gericht geweest op de dienstverlening aan de klanten. Het goede bericht in dit kader is dat de operationele dienstverlening wel op orde is. Kort gesteld: VKB levert. De normen voor de intake worden ruimschoots gehaald en klanten zijn tevreden. Recent hebben wij de onafhankelijk gemeten klanttevredenheid van 8,3% gerapporteerd en openbaar gedeeld. Dat is zeer positief en tevens des te meer een reden om de basis in 2024 weer op orde te krijgen, voordat de uitdagingen aan de achterkant eventueel de voorkant gaan beïnvloeden. De externe omgeving is uitdagend Naast de focus op bovenstaand, heeft de VKB haar ambitie om die deskundige, resultaatgerichte, betrouwbare en inwonergerichte organisatie te zijn, die inspeelt op de wensen en behoeften van onze opdrachtgevers en tegelijkertijd wendbaar is om in te kunnen blijven spelen op de actualiteit. We zien in dat verband in toenemende mate een verstrengeling van problematiek, welke enorme impact heeft voor kwetsbare groepen.

Denk hierbij aan de stapeling van problemen als gevolg van stijgende benzine- en voedselprijzen, de gestegen energiekosten, de algehele inflatie, effecten van klimaatverandering en mondiale spanningen. Veel huishoudens zien zich geconfronteerd met een fikse stijging in uitgaven, waar in veel gevallen niet een evenredige toename van de inkomsten tegenover staat. Inmiddels zien wij dat de rijksoverheid de nodige maatregelen heeft getroffen (energietoeslag, verhoging minimumloon, verhoging toeslagen), waardoor voor 2024 de verwachting is dat desituatie stabiel blijft. Minister Schouten (Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen) heeft voorjaar 2023 aangekondigd om de duur van schuldregelingsstrajecten te verkorten tot anderhalf jaar. Ook zet zij in op het verlagen van de drempel naar de gemeentelijke hulp. Op die manier wil de Minister bereiken dat meer mensen hulp krijgen en dat zij sneller van hun schulden af zijn. De wetswijziging die per 1 juli 2023 is ingegaan betekent een verkorte looptijd bij de WSNP en MSNP. De looptijd wordt verkort van 36 maanden naar 18 maanden. Wat de impact is op de schuldenaren, schuldeisers en onze eigen organisatie zal in de loop van 2024 nader moeten worden uitgewerkt.

4 │41 Herziene begroting

De economie, en daarmee de samenleving, staat onder druk. Het is van groot belang dat wij met elkaar een stap zetten om het vertrouwen van de burger in de overheid te vergroten. Het feit dat de overheid veelal de grootste schuldeiser is helpt daarbij niet mee. Dit betekent een extra inzet van de VKB om de meest zorgvuldige wijze om te gaan met onze inwoners en klanten. Naast de kwalitatief hoogwaardige dienstverlening is het beschermen van de persoonsgegevens ook een wezenlijke. Wij zetten daarop in als VKB om daarmee zo veel mogelijk bij te dragen aan ons betrouwbare karakter. Ook de continue aandacht voor het toepassen van begrijpelijk taalgebruik draagt bij aan een betere verbinding met onze doelgroep. Daarnaast blijven we investeren in training en opleiding van onze medewerkers, we werken met een gericht opleidingsplan. Doelgroepen worden onderscheiden Vanuit het inwonergericht werken, nemen wij ook onze dienstverlening onder de loep. We willen aansluiting vinden bij de verschillende doelgroepen die wij bedienen. Hierbij besteden we ook in 2024 met name aandacht aan jongvolwassen met geldzorgen en schulden. Op basis van de campagne die we in 2023 mogen uitvoeren vanuit de Regiodeal Oost Groningen verwachten wij meer toegang te kunnen organiseren voor de doelgroep tussen 18 en 25 jaar.

In de afgelopen vijf jaar is het aantal jongeren tot 25 jaar met schulden gestegen met maar liefst 70%, aldus het NIBUD. Dat is een zorgelijke ontwikkeling binnen een groep die de schouders van de - toch al fragiele - economie vormen voor de nabije toekomst. Bovendien is het kunnen bieden van een financieel stabiele start een wezenlijk uitgangspunt voor het doorbreken van generatiearmoede. . Na de VKB pilot, gericht op kennisvergroting en verkenning van samenwerking, heeft VKB in 2023 een start gemaakt met de samenwerking met gemeente Pekela en Oldambt om schuldhulp aan ondernemers te bieden. Vroegsignalering biedt kansen De wijziging in de Wet op de gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) in 2021 geeft de verplichting om vroegsignalering in te richten. In 2024 werken alle gemeenten met vroegsignalering. Deze wettelijke taak ligt bij de gemeenten zelf. Als VKB ondersteunen we gemeenten op verschillende manieren. Komend jaar zal inzichtelijk worden wat de impact is op inwoners die op deze wijze worden doorverwezen naar de VKB. Het is van belang dat er zoveel mogelijk tijd van de VKB-consulenten gaat naar het ondersteunen van inwoners op weg naar zelfredzaamheid. Het huidige softwaresysteem ondersteunt de consulenten daar onvoldoende in door te veel handmatige handelingen en een omslachtige werkwijze.

In 2024 willen we daarom overstappen naar een softwaresysteem dat onze consulenten beter begeleidt en faciliteert in onze werkzaamheden. De begroting vraagt realisme Met alle gemeenten heeft begin 2023 afstemming plaatsgevonden over de verwachtte afname vanuit de betreffende gemeente. De eerder afgekeurde begroting en de hier geschetste interne en externe ontwikkelingen maken dat er nu een tweede, definitief herziene begroting tot stand is gekomen op basis van realistische uitgangspunten, waaronder: • • • • •

de basis op orde is prioriteit nummer één en heeft een kostenverhogend effect; eerdere achterstanden t.a.v. inflatie en loonindexatie moeten worden ingelopen; een tweetal incidentele kostenposten (einde politiek verlof voormalig directeur en externe opdracht aan Lysias) geven een substantieel effect in dit begrotingsjaar; de toezichthouder, Provincie Groningen, vraagt om een sluitende begroting; bij elkaar geeft dit geen andere mogelijkheid dan de tariefstelling naar boven bij de stellen.

5 │41 Herziene begroting

Het op orde brengen van de basis, de uitkomsten van de opdracht aan de externe partij Lysias en de vorming van een nieuw beleidsplan maken 2024 tot een ‘schakeljaar’ in de zin van een voorbereidend jaar op de toekomst. Met de huidige kwaliteit van onze dienstverlening en met het committment van onze aangesloten gemeenten zien wij die toekomst met vertrouwen tegemoet. Met vriendelijke groet, Marc Winters Directeur Volkskredietbank Noord-Oost Groningen

6 │41 Herziene begroting

2

Beleidsbegroting 2.1. Inleiding Voor u ligt de herziene begroting 2024. Op grond van artikel 3 van de Financiële Verordening ex art. 212 van de Gemeentewet dient de begroting en de meerjarenraming mede op basis van een voortschrijdend beleidsplan uitvoering te geven aan het doel en de taakstelling van de VKB. De herziene begroting is cijfermatig en toelichtend substantieel gewijzigd ten aanzien van de eerste begroting in de zomer van 2023. Om het overzichtelijk te houden, geven we hier de belangrijkste wijzigingen weer: • • • • • •

alle cijfermatige tabellen; het volledige voorwoord; par. 2.4.8 het organogram plus relevante onderdelen in de toelichting; par. 3.1. betreft nu de ‘toelichting begroting 2024’ (voorheen 3.1.3) en is uitgebreid met de belangrijkste herziene uitgangspunten van deze aangepaste begroting; onder 2.3.2 zijn delen van de dienstverlening compacter omschreven; Tot slot is de gehele tekst gecheckt op actualiteit en consistentie.

2.2. De organisatie 2.2.1. Deelnemende gemeenten en bestuur De VKB wordt geleid door een Algemeen Bestuur. Dit Algemeen Bestuur bestaat uit vijf wethouders van de aangesloten gemeenten die schuldhulpverlening in hun portefeuille hebben. Uit dit Algemeen Bestuur is een Dagelijks Bestuur gevormd van drie wethouders. Het Dagelijks Bestuur houdt toezicht op de dagelijkse gang van zaken binnen de VKB en is verantwoording verschuldigd aan het Algemeen Bestuur. In een organogram ziet het er als volgt uit:

7 │41 Herziene begroting

Het huidige bestuur wordt gevormd door (peildatum: januari 2024):

Bestuursfunctie

Naam bestuurder

Gemeente

Voorzitter, lid DB Vice-voorzitter, lid DB Lid DB Overige leden:

Mw. M. de Visser Dhr. G. Engelkens Mw. E. van Klaveren Dhr. H. Ronde Dhr. B. Wierenga

Het Hogeland Oldambt Pekela Eemsdelta Veendam

De dagelijkse leiding over de organisatie ligt bij de directeur. De directeur is tevens ambtelijk secretaris van het bestuur.

2.2.2 Bereikbaarheid De VKB is gevestigd aan de Stationsweg 2 in Appingedam. We zijn ons ervan bewust dat het VKB-werkgebied groter is dan Appingedam. Vanuit het gebiedsgericht werken blijven we volop inzetten op de aanwezigheid van de VKB op locatie in de verschillende gemeenten. Per gemeente hebben we vaste consulenten als contactpersonen. Zodat voor de inwoners, gemeenten en ketenpartners er vertrouwde gezichten zijn. Het is nu al mogelijk om op verschillende locaties in de gemeenten Eemsdelta, Het Hogeland, Oldambt, Pekela en Veendam een afspraak te plannen met een medewerker van de VKB. We werken structureel op diverse locaties om op deze wijze voor de inwoners meer zichtbaar te zijn en tegelijk de samenwerking met de keten te versterken. Ook is er de mogelijkheid voor huisbezoeken. De vier kernwaarden hebben we in 2023 uitgebreid met een vijfde: toegankelijkheid. Als VKB willen we toegankelijk zijn voor iedereen in onze vijf gemeenten. Inclusiviteit staat daarbij centraal. Dagelijks is de VKB telefonisch bereikbaar van 09.00 - 12.00 uur en van 13.00 - 16.00 uur (behalve op de vrijdagmiddag). Veel van onze klanten maken gebruik van het digitale klantportaal van de VKB (MijnVKB) om 24/7 inzicht te hebben in de inkomsten, uitgaven en de voortgang. Veel inwoners die moeite hebben met lezen en schrijven komen sneller financieel in de problemen.

In het Taalhuis en Biblionet vinden wij goede samenwerkingspartners. Bij goede bereikbaarheid hoort ook heldere en begrijpelijke communicatie. Onze medewerkers worden getraind in onder meer ‘begrijpelijk schrijven’, om daarmee een open communicatie met klanten mogelijk te maken. Dit werkt drempelverlagend en draagt bij aan goede bereikbaarheid. Ketenpartners zijn voor onze organisatie cruciaal om bereikbaar te zijn voor nieuwe klanten. Samenwerking met onze ketenpartners staat daarom hoog in het vaandel. We sluiten waar mogelijk aan bij de keten en delen daar onze kennis en kunde en halen ook input op van onze ketenpartners.

8 │41 Herziene begroting

2.3 Programmaplan 2.3.1. Wat willen we bereiken? In artikel 3 van de Gemeenschappelijke Regeling wordt de doelstelling van de VKB expliciet benoemd. De bank is een kredietbank en heeft geen winstoogmerk. De regeling wordt getroffen ten bate van een zo doelmatig mogelijke uitvoering van de volgende belangen: • • •

het verlenen van hulp om te komen tot een financieel stabiele situatie bij inwoners die in financiële moeilijkheden verkeren of dreigen te raken; het op zakelijke en sociaal verantwoorde wijze voorzien in de behoefte aan sociale kredieten; het voorkomen van maatschappelijk minder gewenste vormen van financiële dienstverlening.

De visie en doelen van de bij de VKB aangesloten gemeenten zijn weergegeven in het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024. Financiële problemen kunnen vergaande gevolgen hebben voor het dagelijks leven, zoals belemmering voor werk of sociale activiteiten. Om die reden hebben de gemeenten de volgende doelstellingen voor de integrale schuldhulpverlening omschreven: 1. Voorkomen van schulden: aandacht voor preventie, vroegsignalering en nazorg verkleint de kans dat grotere of nieuwe schulden en daarmee samenhangende maatschappelijke problemen (opnieuw) ontstaan. 2. Oplossen van schulden: Het doel van het oplossen van schulden is om de inwoner een schuldenvrije toekomst geven. Hiervoor worden de producten schuldbemiddeling, 100% betalingsregeling of saneringskrediet ingezet. In die gevallen moet het vinden van een oplossing voor schulden worden bewerkstelligd binnen een termijn van maximaal 18 maanden. De looptijd van een traject kan op grond van bijzondere omstandigheden worden verlengd. Het is belangrijk dat na het traject goede nazorg wordt verleend om te voorkomen dat er nieuwe schulden ontstaan. 3. Duurzame resultaten: een investering in integrale schuldhulpverlening waarbij wordt gewerkt aan het vergroten van de financiële zelfredzaamheid levert een langdurig resultaat en verkleint de kans op herhaling van schulden.

Het zorgt er verder voor dat klanten zich op andere terreinen kunnen ontwikkelen (bijvoorbeeld re-integreren). Producten die hiervoor worden ingezet zijn bijvoorbeeld: budgetbeheer, budgetcoaching of een schuldregeling. 4. Bevorderen participatie: het vergroten van de financiële zelfredzaamheid en het oplossen of beheersbaar maken van de schulden zorgen ervoor dat de financiële situatie geen belemmering meer vormt voor een inwoner om actief deel te nemen aan de samenleving. De ondersteuning is maatwerk.

9 │41 Herziene begroting

5. Voorkomen van maatschappelijke kosten: een investering in integrale schuldhulpverlening voorkomt hoge maatschappelijke kosten zoals de kosten voor huisuitzetting, herhuisvesting, maatschappelijke opvang, extra beroep op bijstand en afsluiting energie.

2.3.2. Wat gaan we daarvoor doen? Een integrale aanpak van problematische schulden kenmerkt zich door het tegelijkertijd werken aan financieel-technische en andersoortige problemen. Gemeenten hebben een taak op het gebied van werk en inkomen, zorg, onderwijs en jeugd. Dit is vastgelegd in de Participatiewet, de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Wet passend onderwijs en de Jeugdwet. De zorgtaak op het gebied van schuldhulpverlening hangt hier nauw mee samen. Financiële problemen en schulden kunnen een belangrijke belemmerende factor zijn voor volwaardige deelname aan de samenleving. Integrale dienstverlening dient bij te dragen aan het bereiken van de beleidsdoelen op het terrein van armoedebestrijding, participatie, re-integratie, welzijn, zorg en openbare orde.

Dienstverlening VKB De VKB heeft verschillende producten en diensten van schuldhulpverlening ‘onder één dak’. Daardoor kunnen mensen met schulden op maat breed geholpen worden en is doorstroom naar een andere vorm van schuldhulpverlening betrekkelijk eenvoudig. Schuldhulpverlening moet zoveel mogelijk aansluiten op de ontwikkelingen in het sociaal domein en de ontwikkelingen binnen de GR-gemeenten. Hiertoe staan we in goed contact met de gemeenten en zoeken ook verdere aansluiting bij andere opdrachtnemende organisaties namens uw gemeente in het Sociaal Domein. In 2021 is de VKB een visietraject en medewerkerstraject gestart om daarmee kansen te verzilveren en knelpunten aan te pakken. Dit heeft geleid tot een nieuwe organisatiestructuur welke in januari 2022 effectief is geworden. Belangrijk hierbij is te noemen dat wij hiermee een meer naar buiten gerichte organisatie zijn geworden, welke beter in staat is om in te spelen op de lokale behoeften. We hebben hiermee de lijn ingezet van een reactieve naar een proactieve organisatie. Als VKB werken we inwonergericht waarbij de inwoner centraal staat. Alles binnen de organisatie is hierop ingericht. Het is van belang dat consulenten meer tijd en ruimte creëren om beter in te zetten op begeleiding en aandacht voor de klanten.

In de begroting 2024 laten we dit ook terug keren door in te zetten op een effectief en efficiënt softwaresysteem, dat de medewerkers goed ondersteund in de werkzaamheden. We kijken continue naar het verbeteren van onze werkprocessen en de ondersteuning/coaching van de inwoners. De eerdergenoemde inzet op kwaliteit heeft hiermee ook een nauwe relatie, we willen instrumenten als coaching en nazorg beter inzetten om inwoners sneller in een financieel zelfredzame positie te krijgen.

Het kernpakket van de schuldhulpverlening VKB Een inwoner in Noord-Oost Groningen kan voor deskundige schuldhulpverlening terecht bij de VKB. Deze dienstverlening vormt het kernpakket van de VKB. Hiermee geeft de VKB handen en voeten aan de uitvoering van de Wgs en het beleidskader. Het kernpakket wordt door alle GR-gemeenten bij de VKB afgenomen en wordt gedeeltelijk uit de vaste bijdrage bekostigd. Als mensen met problematische schulden binnenkomen bij de VKB, worden ze opgevangen door onze medewerkers van het team Budgetbeheer. Inzet van de intake is een laagdrempelige voorziening waar mensen uiteindelijk via een resultaatgericht plan van aanpak worden

10 │41 Herziene begroting

doorgeleid naar de juiste vorm van schuldhulpverlening. De kern van de ondersteuning is de intake met het plan van aanpak en, indien nodig, de crisisinterventie. De consulenten van team Budgetbeheer werken zoveel mogelijk op locatie in de gemeenten om bereikbaar te zijn voor de inwoners en ketenpartners. Daarnaast wordt het kantoor in Appingedam gebruikt voor de backoffice en de interne verbinding. Op die manier is de VKB toegankelijk voor de inwoners en eveneens voor de medewerkers van de gemeentelijke toegang voor doorverwijzing of collegiaal overleg. Goede aansluiting bij onze partners is een belangrijke aanleiding voor het meer gebiedsgericht werken. We hebben onze werkprocessen steeds scherper, maar maatwerk blijft te allen tijde belangrijk: een persoonlijke werkwijze die aansluit op de situatie van de inwoner. De eerdergenoemde doelgroepbenadering speelt hierin een belangrijke rol. Immers, gerichte kennis over je gesprekspartner kan de VKB-medewerkers helpen om gerichter te kunnen sturen in de gesprekken om zo het meest uit het gesprek te halen. Bij een jongere komt een consulent toch op een andere manier binnen dan bij een ondernemer, om maar twee doelgroepen aan te halen. We willen beter onze kennis over de doelgroepen inzetten om de gesprekken en ondersteuning te bevorderen.

Toegang tot schuldhulpverlening We hebben goede verwachtingen van de gemeentelijke toegang en gaan hier in 2024 nader invulling aan geven. We verwachten in 2024 de effecten van vroegsignalering zich verder uitkristaliseren, waarna we vervolgens verder deze ontwikkeling vertalen in de begroting. De Schuldhulpverleningstrajecten Het tweede onderdeel van het kernpakket zijn de schuldhulpverlengingstrajecten. Op basis van een plan van aanpak kunnen inwoners met problematische schulden verder worden geholpen door een schuldhulpverleningstraject te starten. De VKB biedt diverse vormen van schuldhulpverlening zoals Schuldregeling, Schuldbemiddeling, Dwangakkoord, Wsnp, Financieel beheer, Saneringskredieten en Budgetbeheer. Budgetbeheer Het uitgangspunt bij budgetbeheer blijft: lichte ondersteuning waar het kan en zwaardere waar nodig. Het doel is dat mensen weer financieel zelfredzaam worden. Er wordt nu steviger ingezet op maatwerk en coaching. Dat betekent dat de dienstverlening nog meer wordt afgestemd op de individuele situatie van de klant. We onderscheiden daarbij vier vormen budgetbeheer: Regulier Budgetbeheer Dit is de meest uitgebreide vorm van inkomensbeheer en budgetbegeleiding middels coaching.

De insteek is een totaalpakket budgetbeheer waarbij afhankelijk van de situatie en de fase waarin iemand zit, op basis van de professionele inschatting van de consulent, een bepaalde werkwijze en tempo wordt gehanteerd. Bij deze werkwijze wordt door gesprekken, coaching of het samenwerken met ketenpartners gemonitord of een lichtere vorm van dienstverlening mogelijk is. Deze vorm van budgetbeheer zetten we ook in wanneer een schuldregeling nog niet mogelijk is voor inwoners. Beperkt Budgetbeheer Maatwerk betekent ook rekening houden met mensen die, direct aan het begin of na verloop van tijd, lichte ondersteuning nodig hebben. Voor hen is het product Beperkt Budgetbeheer. Dit product, waarbij de ondersteuning uitgaat van een redelijke mate van zelfstandigheid van de klant, wordt bijvoorbeeld ingezet in de laatste fase van het proces budgetbeheer. Het kan eventueel ook worden ingezet voor mensen die mogelijk onder bewind komen bij de VKB en moeten wachten op de beschikking van de rechtbank.

11 │41 Herziene begroting

Begeleid Financieel Beheer Begeleid Financieel Budgetbeheer is bedoeld voor bestaande klanten voor wie zelfredzaamheid ondanks coaching of flankerende hulp (nog) geen optie is. In een bepaalde fase in hun proces is er de mogelijkheid om Begeleid Financieel Budgetbeheer in te zetten. Dit volstaat in een stabiele situatie met het voortzetten van het betalingsverkeer via de VKB. Het is geen uitbreiding van de doelgroep budgetbeheer, maar een andere vorm van dienstverlening waarbij bewindvoering een te zwaar middel is. Opstart Budgetbeheer ten behoeve van bewindvoering Wanneer een inwoner zicht meldt voor bewindvoering duurt het gemiddeld zes maanden voordat het bewind is toegekend. In deze zes maanden is het van belang om te zorgen voor stabiliteit in het inkomen en de uitgaven. Door budgetbeheer in deze vier maanden op te starten en uit te voeren, zorgt de VKB ervoor dat de financiële ondersteuning direct kan starten voor de inwoner. Door het opstarten van budgetbeheer mogen er bij het bewind minder kosten gedeclareerd worden zodra bewind is uitgesproken, omdat er al budgetbeheer loopt. Dat zorgt voor minder hoge kosten van de bijzondere bijstand. Dit zijn twee belangrijke voordelen van de combinatie van budgetbeheer in samenhang met bewindvoering bij de VKB.

Schuldregeling Bij het regelen van de schulden ligt de focus op het laten slagen van het minnelijke schuldregelingstraject. Er wordt ingezet op goede informatievoorziening richting de schuldeisers om ze te overtuigen om akkoord te gaan met het voorstel dat wij namens de klant doen. Waar nodig wordt een dwangakkoord ingezet om het minnelijke traject te laten slagen. Deze manier van werken zorgt ervoor dat meer aanvragen in het minnelijke traject slagen dan voorheen. Als het minnelijke traject niet mogelijk is, dan wordt er een doorgeleiding naar de Wsnp gedaan. Er zijn twee vormen van schuldregelen: saneringskrediet en schuldbemiddeling. Als VKB hebben we de afgelopen jaren vol ingezet op saneringskredieten en dat blijven we ook in de toekomst doen De andere vorm betreft een schuldbemiddeling. Deze vorm wordt beperkt ingezet.. Deze vorm van schuldsanering heeft niet de voorkeur van de VKB. Vanwege een wetswijziging wordt per 1 juli 2023 de looptijd van de schuldregeling (zowel MSNP als WSNP) verkort van 36 naar 18 maanden. Hoogstwaarschijnlijk zal de verkorte looptijd al per 1 juli 2023 ingaan. Schuldeisers gaan vanwege de kortere looptijd een lager bedrag ontvangen. Hierdoor wordt het verstrekken van een saneringskrediet t.o.v. een schuldbemiddeling nog interessanter. Tot op heden werd bijna 70% van de geslaagde minnelijke schuldregelingen omgezet in een saneringskrediet.

De verwachting is dat het percentage saneringskredieten naar 90% of zelfs hoger zal gaan vanwege de verkorte looptijd. In de loop van 2023 kunnen we de impact van deze wetswijziging op het gehele proces intern en extern beter inschatten.

Het keuzepakket van de VKB Om tegemoet te komen aan de verschillende individuele ambities binnen de GR-gemeenten is in het vorig hoofdstuk aangegeven dat een samenwerkingsvorm met enige flexibiliteit wenselijk is. Concreet betekent dat dat naast het kernpakket voor iedereen, er een keuzepakket is waarbij via dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) afzonderlijke afspraken gemaakt kunnen worden met de VKB. Wij onderscheiden daarin twee mogelijkheden: inzet van de VKB binnen de gemeentelijke toegang en beschermingsbewind. Voor bewind verwijzen we naar hoofdstuk 5 van het Toekomstplan.

12 │41 Herziene begroting

Keuzepakket: Inzet VKB binnen gemeentelijke toegang De eerste stap bij (dreigende) financiële problemen is om de situatie integraal te bekijken en snel en deskundig, samen met de inwoner, aan te pakken. Gemeenten zijn volop bezig met de ontwikkeling van een toegang waarin dit kan worden opgepakt. De wijze waarop dat wordt vormgegeven, verschilt per gemeente. Binnen het keuzepakket zien we produkten zoals preventie en voorlichting en vroegsignalering. Preventie en voorlichting In 2024 zetten we verder in op onze preventie en voorlichting strategie zoals we die in 2022 zijn gestart. Dit betekent dat we naast activiteiten in opdracht van de gemeenten inzetten op betaalde activiteiten voor kennisinstellingen en werkgevers. Voor preventie en voorlichting voor werkgevers bouwen we voort op de opgedane kennis van VNO NCW in het project ‘geldzorgen de baas’. Hierbij valt de denken aan gerichte voorlichting voor werknemers of studenten. Maar ook wordt ingezet op het organiseren van ‘train de trainer’ of ‘herkennen, signaleren en doorverwijzen’ voor management of uitvoering van samenwerkende organisaties. Vroegsignalering Sinds 1 januari 2021 hebben gemeenten de wettelijke taak om zich toe te leggen op vroegsignalering. Dit kan ingevuld worden door dienstverlening (detachering) vanuit de VKB of door eigen invulling door de betreffende gemeente.

Per gemeente bekijken we de behoefte en stemmen we dat op elkaar af.

2.3.3 Wat mag het kosten? Het programmaplan is gebaseerd op de gerealiseerde cijfers 2022, waaronder de jaarstukken 2022, maar ook de begroting 2023, het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, de verwachte kosten ontwikkeling 2023 en 2024 (waaronder de effecten uit de CAO SGO). Daarnaast is in het kader van de totstandkoming van de programmabegroting het rekenmodel tezamen met de gemeente specifieke gegevens vertaald in de productraming, die voor het management leidend zal zijn bij de dagelijkse sturing. De financiële vertaalslag ligt uiteraard in de financiële begroting verderop in dit document. De begroting is opgesteld op basis van een inschatting van de aantallen producten voor het kern- en keuzepakket. De specificatie van de aantallen per gemeente wordt hieronder weergegeven.

13 │41 Herziene begroting

Producten kernpakket

Opdrachtgever Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal

Opdrachtgever Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal

Aanmelding € 75 4 170 45 135 65 85 500

Adviesrecht beschermingsbewind € 450 3 -

Budgetbeh. (incl. opstart, Opdrachtgever afronding en coaching) Tarief € 1.275 14 Eemsdelta 210 Het Hogeland 70 Oldambt 190 Pekela 70 Veendam 115 Totaal 655

Opdrachtgever Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal

Wsnpverklaring € 300 4 20 5 15 5 10 55

Crisis intake compleet € 1.500 2 12 13 5 5 35

Intake compleet € 900 4 135 40 105 50 70 400

Advies gesprek (preventie) € 300 3 20 20

Intake SR € 300 12 25 10 25 15 20 95

Schuldregeling € 1.200 6 60 25 60 25 40 210

Budgetbeheer beperkt € 375 6 75 15 15 10 10 125

Begeleid financieel beheer € 750 4 90 45 50 30 50 265

Coachingsgesprek (preventie) € 450

Financ. beheer € 225 3 10 5 5 5 25

14 │41 Herziene begroting

Verkorte intake € 375 2 -

30 30

Dwangakkoord, incl. zitting € 450 6 10 5 10 5 5 35

Subtotaal kernpakket

€ € € € € €

Schuldbemiddeling € 450 4 15 15 15 10 15 70

Leenaanvraag € 225 4 20 60 80

Opstart budgetbeh. t.b.v. bescherm.bew. € 600 13 10 5 5 5 5 30

152.300 39.400 124.100 57.400 76.900 450.100

Subtotaal kernpakket

€ € € € € €

92.300 39.800 86.300 39.000 60.800 318.200

Subtotaal kernpakket

€ € € € € €

381.400 128.600 298.900 115.500 187.900 1.112.300

Subtotaal kernpakket

€ € € € € €

18.800 6.800 13.100 7.900 9.400 56.000

Totaal kern pakket

Opdrachtgever Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal

€ € € € € €

644.800 214.600 522.400 219.800 335.000 1.936.600

Pilot SHV ondernemers en vroegsignalering

Opdrachtgever

SHV ondernemers Tarief € 75 uren Eemsdelta 0 Het Hogeland 104 Oldambt 416 Pekela 104 Veendam 0 Totaal 624

Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal

Vroegsignalering € 75 uren 2.288 416 0 2.704

Totaal budget

€ € € € € €

7.800 31.200 7.800 46.800

Totaal budget

€ € € € € €

171.600 31.200 202.800

15 │41 Herziene begroting

Totaal overige bijdragen

Opdrachtgever Tarief Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Totaal

171.600 7.800 93.600 15.300 288.300

Raming lasten en baten Schuldhulpverlening

Lasten Baten Saldo

Realisatie 2022

Primaire begroting 2023

Herziene begroting 2024

€ 2.322.529 2.356.623 34.094

€ 2.080.229 2.094.500 14.271

€ 2.868.615 2.434.600 -434.015

Beschermingsbewind Beschermingsbewind wordt primair door de klant betaald. Ongeveer twee-derde van alle klanten zal hiervoor bijzondere bijstand aanvragen. Deze kosten zullen derhalve wel op de gemeentebegroting drukken maar niet primair als 'uitgaven VKB' zichtbaar zijn. Van belang hierbij is dat beschermingsbewind alleen door de rechter kan worden opgelegd en ook alleen door de rechter beëindigd kan worden. De rechtbank bepaalt tevens het soort bewind. Gemeenten hebben de mogelijkheid om adviesrecht bij de rechtbank aan te vragen, in 2023 was het animo daartoe niet groot. We weten op dit moment nog onvoldoende wat daarvan de impact is op de begroting. De geschatte verdeling van het aantal dossiers per gemeente blijkt uit onderstaand overzicht: Jaarbeloning Opdrachtgever

Intake Alleen Tarief

€ 621

Eemsdelta Het Hogeland Oldambt Pekela Veendam Buiten werkgebied Totaal

4 11 3 9 3 4 30

Partner

ER&V Alleen

€ 745

€ 224

-

11 3 9 3 4 30

Partner

Regulier Alleen

Partner

Alleen

Schulden Partner

€ 280

€ 1.320

€ 1.582

€ 1.707

€ 1.932

-

2 95 24 64 15 26 41 265

6 3 6 5 5 1 26

18 7 14 7 10 6 62

3 2 1 1 7

Totaal

€ € € € € €

2 180.709 50.910 129.339 44.126 64.612 65.944 535.640

De uurtarieven voor bewindvoering worden bepaald door het rijk. Daar heeft de gemeente geen invloed op. Ter indicatie: het uurtarief is voor 2024 vastgesteld op € 77.60 (exclusief btw).

16 │41 Herziene begroting

Vanwege de loonstijging in 2023 en ook in 2024 zal er efficienten er effectiever gewerkt dienen te worden. Een ander softwaresysteem dat beter ondersteunt en faciliteert zal hierbij uitkomst bieden. Op dit moment brengt de VKB geen BTW in rekening voor beschermingsbewind. In de risicoparagraaf op pagina 18 wordt specifiek ingegaan op het eventuele risico wat de VKB hier nog loopt. Raming lasten en baten

Beschermingsbewind

Lasten Baten Saldo

Realisatie 2022

Primaire begroting 2023

Herziene begroting 2024

€ 545.065 488.266 -56.799

€ 538.271 517.700 -20.571

€ 601.085 562.400 -38.685

Vaste bijdrage: overhead en bestaan De VKB heeft te maken met kosten voor bestuur ondersteuning en niet product-/ dienstverlening specifieke activiteiten en voorzieningen gericht op een effectief en efficiënt beheer van de bedrijfsvoering. Er vindt een algemene interne ondersteuning aan de diverse organisatieonderdelen, het management, het dagelijks bestuur en algemeen bestuur plaats. Bij de algemene interne ondersteuning gaat het onder meer om de personeelszorg, communicatie, juridische zaken, de financiële administratie, de kwantitatieve, kwalitatieve en financiële informatievoorziening en applicatiebeheer en de facilitaire ondersteuning. De begrootte lasten worden bepaald door de kosten van het in standhouden van de gemeenschappelijke regeling. Deze zogenaamde bestaanskosten zijn de materiele kosten en ondersteunde diensten (overhead) zoals beschreven in de ‘notitie overhead’ van de Commissie BBV.

Raming lasten en baten

Vaste bijdrage

Lasten Baten Saldo

Realisatie 2022

Primaire begroting 2023

Herziene begroting 2024

€ 1.668.053 1.668.053 -

€ 1.631.200 1.631.200 -

€ 2.021.800 2.021.800 -

In de begroting wordt uitgegaan van budgettair neutrale situatie op de overhead en bestaanskosten. Deze kosten worden middels een tarief per inwoner in rekening gebracht bij de deelnemende gemeenten. De verdeling per gemeente ziet er als volgt uit:

17 │41 Herziene begroting

Vaste bijdrage 2024 € 14,42

Tarief Eemsdelta Het Hogeland *) Oldambt Pekela Veendam Totaal

45.394 15.750 39.044 12.404 27.616 140.208

€ 654.600 € 227.100 € 563.000 € 178.900 € 398.200 € 2.021.800

*) betreft het aantal inwoners van de voormalige gemeente Eemsmond.

2.4 Paragrafen In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn meerdere verplichte paragrafen opgenomen voor provincies, gemeenten en hun gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn niet allemaal relevant voor de VKB. Om die reden zijn de paragrafen lokale heffingen en grondbeleid niet opgenomen. Hieronder staan de paragrafen: 1. Weerstandvermogen en risicobeheersing; 2. Onderhoud kapitaalgoederen; 3. Financiering; 4. Bedrijfsvoering; 5. Verbonden partijen.

2.4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen is van belang om de financiële gezondheid van de VKB te kunnen beoordelen. Het is bedoeld om risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen op te kunnen vangen. Het gaat hierbij om de verhouding tussen: • De weerstandscapaciteit, dit is de beschikbare financiële ruimte die zonder ingrijpende beleidswijzigingen beschikbaar is; • De aanwezige risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit twee onderdelen, de structurele en de incidentele weerstandscapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit is met name van belang voor het opvangen van optredende risico’s die een over de tijd uitgestrekt effect hebben en om de incidentele weerstandscapaciteit aan te vullen na het optreden van risico’s. Een structureel middel om risico’s op te vangen kan bijvoorbeeld zijn de post onvoorzien in de begroting. De incidentele weerstandscapaciteit is het ter dekking van risico’s aanwezige vrije vermogen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit bijvoorbeeld de algemene en bestemmingsreserves en deze bedrage ultimo 2023 nihil. De aanwezige (structurele en incidentele) weerstandscapaciteit moet voldoende zijn om de financiële gevolgen van optredende risico’s op te kunnen vangen. Risico’s zijn van nature onzeker van aard en omvang. Indien dit niet zo was, zouden zij worden opgenomen in de begroting.

De belangrijkste risico’s voor de VKB zijn:

18 │41 Herziene begroting

•

•

Er is onduidelijkheid over de vraag of de VKB verplicht is BTW in rekening te brengen bij het product beschermingsbewind. De VKB is van mening dat er geen BTW-plicht is omdat beschermingsbewind binnen de BTW-vrijstelling voor schuldhulpverlening valt.. Omvang risico: maximaal € 531.000,-; Alle in de begroting opgenomen aannames zijn gebaseerd op een voorspelling omtrent het aantal aanvragen en diensten. Indien er in een jaar sprake zal zijn van een (grote) stijging of daling in het aantal aanvragen en diensten, zal dit kunnen leiden tot frictiekosten en een extra financiële bijdrage van de gemeenten. Omvang risico: p.m.;

Uitgangspunt bij risico’s is dat het meestal incidentele tegenvallers zijn. Daarnaast zullen niet alle risico’s op hetzelfde moment plaatsvinden. De VKB is een uitvoeringsorgaan van de deelnemende gemeenten. In dat kader ontvangt de VKB op basis van de opgestelde begroting financiële bijdragen van de deelnemende gemeenten en is het niet nodig dat de VKB over een eigen weerstandsvermogen beschikt. Een nadelig exploitatiesaldo wordt op basis van de gemeenschappelijke regeling volledig doorberekend aan de deelnemende gemeenten. In het weerstandsvermogen wordt daarom voorzien door de deelnemende gemeenten zelf. Een eventueel nadelig exploitatiesaldo brengen de gemeenten ten laste van de door hen opgebouwde weerstandscapaciteit. Hiermee is de weerstandscapaciteit van de VKB als zodanig gewaarborgd.

Kengetallen Ingevolge artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) dient een aantal kengetallen opgenomen te worden. De financiële kengetallen zijn een uniforme set van kengetallen die een beter inzicht geven in de financiële posities van de gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en provincies, en daarmee ook informatie over de weer- en wendbaarheid van hun begrotingen. De berekening van de kengetallen is conform de ministeriële richtlijnen voor de wijze waarop kengetallen worden vastgesteld en opgenomen in de begroting. Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaliter bevindt de netto schuldquote zich ergens tussen de 0% en 100%. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de VKB in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio is conform het gevoerde beleid al een langere periode nihil (zie paragraaf 2.1.6 weerstandsvermogen en risicobeheersing). Kengetallen

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd vvoor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Liquiditeitsratio

Realisatie 2022

Primaire begroting 2023

Herziene begroting 2024

Meerjaren begroting 2025

Meerjaren begroting 2026

4,0%

4%

4%

4%

4%

4,0%

4%

4%

0%

4%

0% 0,9

0% 0,9

0% 0,9

0% 0,9

0% 0,9

Liquiditeitsratio De liquiditeit laat zien wat de mate is waarin de VKB in staat is om aan haar direct opeisbare verplichtingen te kunnen voldoen. De liquiditeitsratio is conform het gevoerde beleid al een langere periode onder de 1. De huidige uitkomst geeft aan dat er op korte termijn onvoldoende vorderingen en gelden zijn om de korte schulden te voldoen. Door de waarborgen die een 19 │41 Herziene begroting

gemeentelijke kredietbank als overheidsorgaan (gemeenschappelijke regeling) met zich meebrengt, is er geen noodzaak het toegepaste beleid te wijzigen.

2.4.2 Onderhoud kapitaalgoederen De investeringen zijn met name gericht op het in stand houden en vervangen van de telefonie en automatisering. Het personeel is gehuisvest in het kantoorpand aan de Stationsweg 2 te Appingedam, maar is vanwege Corona vooral thuis aan het werk of op locatie bij een gemeente of ketenpartner. De medewerker van de VKB is, met behulp van diverse mobiele devices, flexibel inzetbaar. Het kantoorpand wordt gehuurd. In 2019 is besloten de huurovereenkomst van het pand niet op te zeggen en daarmee te gaan voor een verlenging van de huidige huurovereenkomst van vijf jaar. Vanwege de mobiele inzetbaarheid van de medewerkers en de Corona maatregelen is ervoor gekozen het aantal werkplekken op kantoor te verminderen. Er zijn 38 werkplekken geformeerd. In goed overleg met de verhuurder is de tweede verdieping van het pand halverwege 2021 afgestoten. De huurovereenkomst van het pand loopt tot oktober 2025, een eventuele opzegging dient voor 1 oktober 2024 gedaan te worden. We zullen bij de verkenning voor een andere locatie van de VKB rekening houden met de ingezette lijn om onze dienstverlening zo dicht mogelijk bij de inwoner te brengen. Het binnen onderhoud van het kantoorpand komt voor rekening en risico van de VKB. Voor wat betreft de inrichting dan wel bouwkundige aanpassingen van de kantoorruimten is de VKB eveneens verantwoordelijk.

Deze kosten worden aangemerkt als huurderinvesteringen. Het externe (groot) onderhoud van het kantoorpand komt voor rekening en risico van de verhuurder.

2.4.3 Financiering Deze paragraaf bevat de beleidsrealisatie ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Overeenkomstig de regelgeving heeft het bestuur het treasurystatuut vastgesteld. Het treasurystatuut stelt kaders en doelstellingen voor de uitvoering van het treasurybeleid. Het treasurystatuut is gebaseerd op de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido). Een belangrijk doel van deze wet is de bevordering van een solide financieringstructuur van decentrale overheden. De treasuryfunctie wordt onderverdeeld in risicobeheer en kasbeheer.

Risicobeheer Conform artikel 13 Besluit Begroting en Verantwoording zullen opmerkingen gemaakt moeten worden omtrent beleidsvoornemens inzake risicobeheer. Het betreft hier rente-, debiteuren-, koers-, en valutarisico’s. Voor de VKB zijn de twee laatstgenoemde risico’s niet van toepassing. Voor risico’s die kwantificeerbaar zijn, dienen voorzieningen te zijn gevormd. Renterisico Onder dit risico wordt begrepen het risico dat de VKB loopt als gevolg van mogelijke renteschommelingen. Voorkomen dient te worden dat de VKB in financiële moeilijkheden komt door rentestijgingen. Dit risico kan worden beperkt door de financieringsbehoefte te spreiden over de jaren. De mate van deze spreiding wordt uitgedrukt in de renterisico norm. In de renterisico norm worden nieuw aan te trekken leningen in een jaar uitgedrukt als percentage van het begrotingstotaal. Het begrote renterisico norm wordt weergegeven in de volgende tabel.

20 │41 Herziene begroting

2024

Renterisiconorm (bedragen x 1.000) 1a 1b 2 3a 3b 4 5 6 7 8 9 10 11

(begroot)

Renteherziening op vaste schuld o/g Renteherziening op vaste schuld u/g Netto renteherziening op vaste schuld Nieuwe aangetrokken vaste schuld Nieuwe verstrekte lange leningen Netto nieuw aangetrokken vaste schuld Betaalde aflossingen Herfinanciering Renterisico op vaste schuld De begrotingsomvang per 1 januari Het normpercentage Renterisiconorm Ruimte (positief) / Overschrijding (negatief)

€ € (1a - 1b) € € € (3a - 3b) € € (laagste van 4 en 5) € (2 + 6) € € (8 x 9) (10 - 7)

€ €

450 -450 -450 -450 5.492 20% 1.098 1.548

Uit deze opstelling blijkt dat de VKB binnen de grenzen van de renterisico norm opereert. Ook voor de komende jaren verwacht de VKB geen overschrijding van deze norm. Kredietrisico Kredietrisicobeheer (of debiteurenrisicobeheer) is het beheersen van de risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid op een waardedaling van de vorderingspositie ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door de tegenpartij. Ten aanzien van het debiteurenrisico, kan jaarlijks 4% van de netto uitbetaalde leningen in dat jaar worden toegevoegd aan de voorziening dubieuze leningdebiteuren. Er wordt ten aanzien van leningdebiteuren een (pro)actief beleid gevoerd. Voor wat betreft niet-kwantificeerbare risico’s wordt verwezen naar de eerdere paragraaf betreffende het weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Kasbeheer De kasgeldlimiet is het maximum bedrag waarvoor de VKB middelen mag aantrekken op de geldmarkt. Voor de netto vlottende schulden geldt de kasgeldlimiet als norm. De standaard norm is gedefinieerd als 8,2% van de jaarlijkse begrotingsomvang aan het begin van het jaar. Op grond van artikel 3 lid 5 van de Wet Fido wordt jaarlijks door de provincie Groningen in overleg met de VKB een afwijkend percentage voor de kasgeldlimiet vastgesteld, zodat de netto vlottende schuld binnen de toegestane kasgeldlimiet blijft. De begrote kasgeldlimiet wordt weergegeven in de volgende tabel.

21 │41 Herziene begroting

2024

Kasgeldlimiet (bedragen x 1.000)

(begroot)

€

5.492

€

40% 2.197

(b)

€ € € € €

7.000 7.000

(c)

€ € € € €

80 400 5.200 5.680

€ € €

1.320 2.197 877

Omvang begrotingstotaal per 1 januari: Toegestane kasgeldlimiet - in procenten - in geld Vlottende schuld - opgenomen gelden < 1 jaar - schuld in rekening-courant - gestorte gelden door derden < 1 jaar - overige geldleningen niet zijnde vaste schuld Totaal vlottende schuld Vlottende kasgeldmiddelen - uitgeleende gelden < 1 jaar - contante gelden in kas - tegoeden in rekening-courant - overige uitstaande gelden < 1 jaar Totaal vlottende kasgeldmiddelen Toets kasgeldlimiet Totaal netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (positief) / Overschrijding (negatief)

(a)

(b) - (c) (a)

Schatkistbankieren De aanwezige bankgelden betreffen gelden van cliënten. Deze derden gelden zijn uitgezonderd van het verplichte schatkistbankieren (SKB). Per 1 juli 2021 neemt de VKB deel aan het SKB en voorkomt daarmee rentekosten op positieve banktegoeden.

2.4.4 Bedrijfsvoering Algemeen In deze paragraaf wordt aandacht besteed aan de beleidsmatige en toekomstige aspecten van de bedrijfsvoering. Een juiste bedrijfsvoering is van belang om de taken van de VKB verantwoord uit te kunnen voeren. De VKB beschikt over een werkorganisatie onder leiding van een directeur. De werkorganisatie voert taken op het gebied schuldhulpverlening uit. Voor een verdere toelichting op de bedrijfsvoering wordt verwezen naar het voorwoord op pagina 4 en het programmaplan vanaf pagina 9 en verder.

Financieringssystematiek Op transparante wijze wordt onderscheid gemaakt tussen bestaanskosten en de productkosten. De bestaanskosten worden op basis van het inwoneraantal omgerekend naar een vaste bijdrage (1/4 deel) voor elke GR-gemeente en de productkosten worden berekend voor elke gemeente afzonderlijk op basis van de productafname (3/4 deel).

22 │41 Herziene begroting

Vaste bijdrage 2024 € 14,42

Tarief Eemsdelta Het Hogeland *) Oldambt Pekela Veendam Totaal

45.394 15.750 39.044 12.404 27.616 140.208

€ 654.600 € 227.100 € 563.000 € 178.900 € 398.200 € 2.021.800

Automatisering en telefonie De VKB heeft de automatisering uitbesteed. De VKB is aangesloten op en maakt gebruik van de diensten van CSN Groep B.V. De diensten worden door middel van een dienstverleningsovereenkomst uitgevoerd. In 2022 is een Europese aanbesteding gestart voor de ICT binnen de VKB welke in 2023 leidt tot een gunning. In 2024 werken we op basis van nieuwe afspraken met de ICT leverancier. Hierbij streven we ernaar zo helder mogelijk aan de voorkant te komen tot afspraken in de Service Level Agreement, om daarmee frictiekosten zoveel mogelijk te voorkomen. In dit licht benoemen we nogmaals dat meerdere kredietbanken in Nederland zich momenteel beraden op het voor schulddienstverlening ingerichte softwaresysteem Allegro. Ook VKB onderzoekt de mogelijkheden voor een nieuw budgetteringssysteem welke we in 2024 verwachten te implementeren. Deze kosten zijn terug te vinden in de voorliggende begroting. Naast de standaard hard- en software voor een werkplek wordt gebruik gemaakt van de softwareprogramma’s MS 365, Allegro, Xtendis, Scienta, Elvy en Exact Globe Next.

Gegevensbescherming Informatie is één van de belangrijkste bedrijfsmiddelen van de VKB. Toegankelijke en betrouwbare informatie is essentieel voor de VKB om zijn (wettelijke) taken te kunnen uitvoeren en om daarover transparant en proactief verantwoording te kunnen afleggen. Daarnaast verwerkt de VKB bij de uitvoering van zijn taken persoonsgegevens van gevoelige aard, zoals financiële gegevens. Deze informatie is dus waardevol en moet beschermd worden. Privacy en gegevensbescherming is daarom een blijvend relevant onderwerp voor de VKB. Het zorgvuldig verwerken van privacygevoelige informatie is essentieel voor het vertrouwen van inwoners in de VKB. De VKB spant zich in om gegevensbescherming en informatiebeveiliging blijvend op niveau te houden. Zo is de VKB transparant naar inwoners over wat het met de persoonsgegevens doet en is er aandacht voor de rechten van betrokkenen. Door cliënten ingediende AVG-verzoeken worden zorgvuldig en tijdig afgehandeld. Uiteraard is er ook een werkende procedure voor het melden en registreren van beveiligingsincidenten en datalekken. Recent is met behulp een externe deskundige een begin gemaakt met het structureel vormgeven van informatiebeveiliging. In 2024 vindt een verdere verdiepingsslag plaats van het informatiebeveiligingsbeleid. Hierbij worden we ondersteund door Data Expert bij het vergroten van onze security awareness en –training.

Ook worden er Incident Response services ingeregeld voor het geval VKB geraakt wordt door een digitale aanval. In 2024 zal verder gebouwd worden aan de inrichting van gegevensbescherming en informatiebeveiliging en het borgen daarvan als continu proces. Hiertoe hebben we een extra investering voorzien in de begroting 2024.

23 │41 Herziene begroting

Externe functionaris voor gegevensbescherming Als overheidsorganisatie is de VKB verplicht een functionaris voor gegevensbescherming (hierna: FG) aan te wijzen. De FG heeft een onafhankelijke positie in de organisatie en houdt toezicht op naleving van de AVG en het beleid gegevensbescherming. Sinds 1 december 2021 wordt de FG-rol op detacheringsbasis ingevuld door de FG van de Provincie Groningen.

2.4.5 Wet Open Overheid De Wet open overheid (Woo) is met ingang van 1 juli 2022 de opvolger van de Wet openbaarheid bestuur (Wob). De Woo bepaalt dat een bestuursorgaan in de jaarlijkse begroting en verantwoording aandacht besteedt aan de beleidsvoornemens en uitvoering van de Woo. In 2024 heeft de VKB een duidelijke procesbeschrijving en deze op onze website ook gepubliceerd zodat inwoners of belanghebbenden in het kader van passieve openbaarmaking de weg weten als zij een Woo-verzoek willen indienden. Actieve informatievoorziening blijft de aandacht behouden en zal daar waar nodig worden geüpdatet. Wanneer de ontwikkelingen van Het Open Overheidsinformatie (PLOOI) verder bekend zijn kunnen wij in 2024 systemen en processen binnen de VKB hierop afstemmen. Er is continue aandacht voor het verbeteren van de informatiehuishouding van de organisatie.

2.4.6 Fraude en fraudepreventie Fraude, frauderisico’s, preventie en bescherming van integriteit staan op de agenda bij de VKB. We hebben integriteitsbeleid, een klokkenluidersregeling en in de processen is waar mogelijk functiescheiding ingebouwd. We werken aan bewustwording en aandacht voor de risico’s en preventiemaatregelen, waarbij houding, gedrag en cultuur ook nadrukkelijk aan de orde zullen blijven komen. We hebben risico’s gedefinieerd en de beheersmaatregelen om deze risico’s te mitigeren ingericht. Hierin hebben we aandacht voor risico’s bijvoorbeeld ten aanzien van: • Onrechtmatige/frauduleuze betalingen aan klanten, leveranciers, personeel • Corruptie risico in zakelijke relaties • Onrechtmatige / frauduleuze declaraties • Onttrekken van activa aan de organisatie • Misbruik van bedrijfsmiddelen en/of bedrijfsgegevens In 2024 hebben we de volgende beheersingsmaatregelen aangebracht: • Selectief aannamebeleid, opvragen van een VOG en het laten ondertekenen van een integriteitsverklaring • Voorbeeldfunctie vanuit de leiding • Functiescheiding in het accorderen van facturen, declaraties en het betalingsverkeer • Toegangsbeveiliging en rechtenbeheer in de geautomatiseerde gegevensverwerking • Voorlichting en bewustwordingscampagne

2.4.7 Gevolgen gemeentelijke herindelingen De voormalige Bellingwedde is met de voormalige gemeente Vlagtwedde gefuseerd tot de nieuwe gemeente Westerwolde. In verband daarmee is de gemeente Westerwolde per 1 januari 2020 uitgetreden uit de GR VKB. Daarbij is conform de uittreedbepalingen in de

24 │41 Herziene begroting

gemeenschappelijke regeling een uittreedsom betaald. De dienstverlening aan de inwoners uit de voormalige gemeente Bellingwedde die op 31 december 2019 gebruik maakten van de VKB, is voortgezet middels een dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Westerwolde. Deze dienstverlening is door de gemeente Westerwolde middels een eenmalige betaling afgekocht. Op 1 januari 2019 is de gemeente Eemsmond gefuseerd met de gemeenten Bedum, Winsum en De Marne tot de nieuwe gemeente Het Hogeland. De nieuwe gemeente Het Hogeland neemt de plaats in van de opgeheven gemeenten. Het Hogeland heeft de schuldhulpverlening niet alleen ondergebracht bij de VKB maar heeft voor de schuldhulpverlening aan de inwoners van de voormalige gemeenten Bedum, De Marne en Winsum ook een dienstverleningsovereenkomst met de Groningse kredietbank. De gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum zijn per 1 januari 2021 gefuseerd tot de nieuwe gemeente Eemsdelta. Omdat deze drie gemeenten allen reeds lid waren van de GR VKB, heeft die herindeling geen financiële gevolgen voor de GR. Als gevolg van de gemeentelijke herindeling is er een onrechtmatigheid ontstaan in de verhoudingen van het DB en het AB. We zijn ons hiervan bewust en in 2022 is een onderzoek gestart naar de mogelijke oplossingsrichtingen.

In 2024 wordt dit onderzoek voortgezet, waarbij nog niet bekend is in hoeverre dit gevolgen heeft voor de begroting 2024.

2.4.8 Personeel Het actuele organogram van de uitvoeringsorganisatie van de VKB is hieronder weergegeven.

De uitvoeringsorganisatie staat onder leiding van de directeur en onder toezicht van het Dagelijks- en het Algemeen Bestuur. Directeur en Management Team De directeur stuurt het Management Team van de VKB aan. De managers sturen de betreffende uitvoerende teams aan. Zij vormen de schakel tussen de teams en de directie.

25 │41 Herziene begroting

Juridische zaken De directeur stuurt de juridische zaken aan, de afdeling die o.a. belast is met bestuursrechtelijke zaken, gegevensbescherming, klachtenafhandeling en algemene juridische dossiers. Communicatie Onder deze afdeling vallen de ‘normale’ taken zoals de website, huisstijl, interne communicatie, enzovoorts, maar ook voor onze organisatie specifieke aangelegenheden als begrijpend schrijven en lezen, de interne kennisbank, e.d. De directeur stuurt deze afdeling aan. Financiën Financiële administratie De kerntaak betreft de planning-en-controlcyclus (P&C) oftewel op een systematische manier de financiële koers van de organisatie in de gaten houden. Hiermee wordt richting gegeven aan het financieel proces met behulp van diverse rapportages zoals begroting, jaarstukken en maraps. Daarnaast verzorgt deze afdeling het betalingsverkeer, de dagelijkse bankadministratie alsmede de debiteurenbewaking. Deze afdeling is organisatie ondersteunend. Zo verzorgen zij o.a. de administratieve ondersteuning van de afdelingen en de administratieve afhandeling van het schuldregeling traject. Kredietverlening De afdeling kredietverlening heeft als kerntaken, het beoordelen van de aanvragen voor en het verstrekken van sociale leningen, herfinancieringen en saneringskredieten. Personele/Facilitaire Zaken en ICT ICT Het beheren van de contracten met de IT en Telefonie leveranciers.

Het up to date brengen en houden van onze proces ondersteunende systemen. Het verzorgen van hybride werkplekken voor onze medewerkers. Het zorgdragen voor een goede informatiebeveiliging. Balie/ receptie De kerntaken zijn het telefonisch ondersteunen van alle afdelingen, het ontvangen/ te woord staan van klanten aan de balie, het maken van afspraken en het verwerken van de post. Personeelszaken Het voeren van een helder personeelsbeleid, het up to date brengen en houden van ons personeelsbeleid. Het voeren van een gericht opleidingsbeleid gericht op de kwaliteit van onze individuele medewerkers, de teams en de organisatie als geheel. Het zorgdragen voor de vitaliteit van onze medewerkers, mede in het kader van het terugbrengen van het ziekte verzuim. Het vormgeven van het hybride werken bij de VKB. Operationeel Management De operationele afdelingen worden aangestuurd door twee operationele managers en daarbij ondersteund worden door twee praktijkbegeleiders. De betreffende afdelingen zijn: Preventie en voorlichting De afdeling preventie houdt zich bezig met het ontwikkelen en uitvoeren van individuele en collectieve preventieactiviteiten zoals het voeren van advies- en coachingsgesprekken en het geven van cursussen en voorlichting. Budgetbeheer Het voeren van intakegesprekken en het uitvoeren en onderhouden van het budgetbeheer en budgetbegeleiding.