05-09-01 Raad Veendam Kerkstraat31-33

Aan: College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Veendam Raadhuisplein 5 9641 AW VEENDAM Per mail: bestuurssecretariaat@veendam.nl / info@veendam.nl Cc: gemeenteraad (griffie@veendam.nl) Groningen, 23 januari 2022, Onderwerp: verzoek tot opname Kerkstraat 31-33 op de gemeentelijke monumentenlijst van de gemeente Veendam Geacht College, Conform uw gemeentelijke erfgoedverordening 2017 paragraaf 3 verzoeken wij u het pand aan de Kerkstraat 31-33, in de volksmond bekend als ‘pandje Prummel’, op te nemen in uw register van beschermde gemeentelijke monumenten. De motivatie voor ons verzoek zullen wij u in een later stadium doen toekomen. Desondanks verzoeken wij u conform uw erfgoedverordening, het onderhavige pand, als oudste nog gave representatie van de middenstand in de Kerkstraat (zie bijlage), onder voorbescherming te brengen. Vanwege boven genoemde reden en vanwege de gaafheid, acht Erfgoedvereniging Heemschut bescherming van dit pand als gemeentelijk monument van belang voor de historisch karakter van de Kerkstraat en als meeste gave representatieve vertegenwoordiging van de ontwikkeling van de middenstand in Veendam gedurende de laatste 150 jaar. Daarnaast is alom bekend dat monumenten bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. De gemeente Veendam zou zich daarom ook moeten inspannen om uit te gaan van een herbestemmingsscenario met behoud in situ.

Hoogachtend, (origineel is ondertekend) Namens erfgoedvereniging Bond Heemschut, G.R. Boekschoten, secretaris van de provinciale commissie Groningen Correspondentieadres:

Bijlage: kopie deel boek Simon de Vries (2008), ‘Geschiedenis Kerkstraat, panden en zijn bewoners’.

Heemschut 1911: “Bescherming van de schoonheid en het historisch ruimtelijk karakter van Nederland in het algemeen en de cultuurmonumenten in het bijzonder.”

VAN KERKLOAI{E TOT

KE, RKSTRAAT

8","o Sirrr * a* Tr;"o

&rfr"^X"t Ana,L 1{*1" 6t""rl"r;^ nn gJr",lr. g"^l;r3

E" lrAt, ^t i^ T""r,a^r* nrn 1811 t t 1""À**

6"* *^*a"firrg Ana,L Ap 3"""1"À"à"r',^ oan àe 1{r,l*1" PROFIEL

^l ^ot toto'a nan nulpÀnn on l',nÀnn

Prof,el Uitgeverij Postbus 7 9780 AA Bedum tel. (050) 307 21 44 fax (050) 30121 32 info@profle1.nl

Uitgave:

www.proflel.nl

Auteur:

Simon de Vries

De tekst werd bewerkt door:

Rink Oosting Henk Steenhuis Ella de Vries

Vormgeving en druk: Binder

Scholma Druk bv, Bedum Abbringh BV, Groningen

Deze uitgave werd mede mogelijk gemaakt darkzlj f,nanciële bijdragen van:

Babycare BY www.babycare.nl Expert Veendam Goudhof Juweliers Hensen Bedden Kars Potze Suurland Makelaardij Van der LaanYerzekeringen BY V/inschoten Van Ringh Optiek Fam. Van der Scheer

(;) 'i,?,Al rJttrt

.#M ffi*

/'_:"\

eríper; {w)

í**.bàbv"o.".iï

r---__t*-* T

VOÓR

MÀNNIN

I

YAI{ ' #& {.4,4,\l v*r&lroptier,, *

\erzekerínpen

ISBN 978 90 5294 4t3 5

@ 2008

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze,hetzrl elektronisch, mechanisch door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever en de heer Rink Oosting voor wat betreft de foto's.

-l

, :

.

:- :::euren dat in die tijd veel opschudding . -: -aar het winkelpand Kerkstraat 47 waar :': ,', nkel betrok. Op het dak van dit pand -::- :-lte letters JAN WINDT te staan. Mogelijk

' ,: - - : : -:--: :ok nog verlicht waren.

| : =s: gde, na WO ll, G. Dontje zich met een :. .: 1-= =^rex rijwielstalling. Op het trottoir stond . j: :nde benzinepomp. :*: , .- : - verhuisde Dontje naar de De Zeestraat , ::- rarage en benzinepompen. Deze straat, in ,: . :: . --:.e^e wijk Noord was voor hem een gunstiger -"

HÀn l ffi-f;&ffiffifleï =.I Luidspreker en Telefoon.

2006. Waar ooit auto's werden gerepareerd en fietsen werden gestald wordt nu kleding verkocht door Henk

Draadlooze lvluziek

Ten Hoor.

In de aparte zrral ven Íret

..HUIS BARËV§T--D'' op (]rr E rJ E R]

[alans 0pruiminu

Zaterdag 5 en Zondag ó APril,

Ysl6 koopjos o.a.:

telkeÍrs ales nvorrdti § xur,

KAIEALA[Pϧ KBONEi{

im::i :iie nt0l verschillenilt ffadin-ffnlvanulnrllsllen,

§C§CUBRLÀT'PEN

],UX& .A.IIÏTK*IEN

,i6t oirlego

Tcreos zrrllen vèrsehllÍeído ïoestallen en v Oaderdeelea rvordeí teítooÍlgesteld. r-: l!.-aèei elenrl: E,l*rée 2:5 e€nt. ELECT&§-'rECtrI§I§CH Ii{JREAU

J. WINDT

-

-

Íiot otalrgo

J. trMINDT, §:§:'::i:

IiEBISTNAIÏ

Y§EI{DÀ)I

27 Oudste nog aanwezige zaak in de Kerkstraat IGRKLAAN ZUIDZIJDE WIJK B NO 185 (Kerkstraat 33 - Prummel Horlogerie) BË- Reg. í811 B 185 TBaE TJALLING WOLDHUIS, ge-

Bev. Reg. 1840- 1850 B 185

Bev. Reg. 1850 1860 B 185 ANNECHIEN ROELFSEMA, geboren 4 november 1792, weduwe van JACOB HENDRIK HAZEWINKEL. Kinderen: LUCAS JACOBS, geboren

Men 2+11-1779, zilversmid; gerl.r* :llet GRIETJE REMKES SAP,

geboren te Veendam, 6 september

l(tÈen: TJALLING TEBBES, gebo-

ren 4-9'Í806. REMKO TEBBES, gebreÍr í9-6-1808. GRIETJE TEBBES- geboren 8-3-1810. JAN TEBBES. Eeboren 9-1-1811. MARCHIEN TEBBES. geboren 2-9-1814.

ROELFSEMA, geboren te Veendam,

1827, ongehuwd, zeeman. GEER-

47 jaar.

TJE JACOBS, geboren 1833, geen

Kinderen: LUCAS JABOBS, geboren 1822 (17 jaar), zeeman. OBBE JA-

beroep. GEERTJE JACOBS, geboren 1825, kwam in 1852 van Borger

Ba. Reg. í830 - í840 B 185

ren.

PIETER JANS BLOEMHOF, geboren

lnwonend: FENNECHIEN ROELFS ROELFSEMA, geboren te Veendam,

gffieí'r 25-11-1785.

te t€€Írs. prot., organist; gehuwd met LUPKE HENDRIKS BOER, geboren te l{mrdbroek,28 jaar. Knderen: JAN PIETER, 4 jaar. HINDRIK WILLEM ,22 weken,

JACOB HENDRIK HAZEWINKEL, 1792: gehuwd met ANNECHIEN

COBS, 12 jaar. GEESSIEN JACOBS, 14 jaar. GEERTJE JACOBS, 10 jaar. Allen zijn in Veendam gebo-

8 jaar (waarschijnlljk venvant). Verder

inwonende dienstmeid.

en ging daarna naar Rotterdam. lnwonend: FENNECHIEN ROELFS ROELFSEMA, geboren 1841. Verder: dienstmeid. Gingen allen in 1855 naar Amsterdam.

Bev. Reg. 1860 - 1880 B 185

ABRAHAM DIJKHUIS, geboren te Nieuwe Pekela, 25-19-1799, winkelier; gehuwd met HENDERIKA FROU-

lnwonend: dienstmeid.

60

WEN, geboren te Veendam, 8-101807, overleden ? (geen datum).

Kinderen: GRIETJE, geboren te Veendam, 8-10-1837, huwde in 1866 en ging naar Slochteren. TIES, gebo-

ren te Veendam, 22-3-1840, Ned.

Herv., houthandelaar; gehuwd met JANTJE WILDEMAN, geboren te Slochteren, 1-4-1841, overleden 183-1 870.

Kinderen: (van TIES) ABRAHAM HENDRIK DIJKHUIS, geboren te Veendam, 21-1-1870. TIES huwde op 30-4-1874 opnieuw met TRIJNTJE WOLLERICH, geboren te Veendam.

Ztlkwam van H 33.

fietsen

tr Henk

Bev. Reg. 1880 - 1890 B 185 Echtpaar TIES DIJKHUIS, houthandelaaT, HENDERIKA TRIJNTJE WOLLERICH. Kinderen'. ABRAHAM HENDRIKS, geboren 1870. HENDERIKA, geboren 1875. REMMINA LAMMECHIEN, geboren 15-2-1887, overleden 17-21 887. lnwonend: commensaal ROELF HUISMAN, geboren te Muntendam,

11-7-1859, manufacturier, kwam in 1883 van Winschoten, huwde in 1885 en ging naar H 790. Commensaal JAN ROELF BUZEMAN, geboren te

huwde op 24-4-1890 en ging naar H

791. Commensaal RINZE JELLES JONGSMA, geboren te Heerenveen,

Bev. Reg. 1900 - 19í0 F 16 LUITJE JAN PRUMMEL, geboren te Wildervank, 23-11-1876, Geref.; ge-

12-4-1868, ongehuwd, onderwijzer,

huwd met FENNECHIEN ZUIDER-

kwam van Beetsterzwaag en ging in 1897 naar Slochteren. Verder: inwo-

WEG,

nende dienstmeid.

kwamen vanF 26.

Bev. Reg. 1890 - 1900 B 185 Echtpaar TIES DIJKHUIS - TRIJN

TJE WOLLERICH, ( geboren 1840, overleden 11-9-1897).

Kinderen: ABRAHAM HENDRIKS, ongehuwd, ging in 1896 naarAmsterdam. HENDERIKA, geboren 1875, ongehuwd. ROELF, geboren 3-101876.

lnwonend: dienstbode. Bev. Reg. 1900 - 1910 F 16 Omnummering naar F 16.

TIES DIJKHUIS, weduwnaar, koopman, geboren 1840, overleden 8-3I 907.

Kinderen: HENDERIKA; gehuwd op 2-7-1903, ging naar F 81. ROELF, huwde op 4-5-1906 en glng naar D119.

lnwonend: dienstbode.

geboren te Veendam, 9-11-1878. Zij

Kinderen: AALTJE, geboren 22-41910.

lnwonend: ENGELHARD PRUMMEL, geboren te Wildervank,'18-11-1878, Geref., horlogemaker. (broer) Bev. Reg. 1910 - 1920 F 16 ENGELHARD PRUMMEL, geboren te Wildervank in 1878, Geref., horlogemaker; gehuwd met ROELFKE JAGER, geboren te Aduard, 13-7-1885, Geref. Zij kwam 23-5-1 91 3 van Groni ngen. Kinderen: REINDER, geboren 24-91914. EGBERT, geboren 30-8-19'15. AAFJEN, geboren 24-8-1916, overleden 5-11-1918. PIETERTJE, ge-

boren 24-8-1916, (tweelingen). r

GRIETJE, geboren 2-9-1918. LUITJE JAN, geboren 3-12-1920.

lnwonend: dienstmeid TIJTJE

SCHOLTEN, geboren te Wildervank, 30-3-1897, kwam in 1918 van Groningen en ging 12-7-1920 naar Amsterdam.

Midwolda, 4-11-1865, Ned. Herv.,

Toelichting 1811-1860 Pand B 185 stond op de plek waar ook nu nog steeds de zoon van Engelhard Prummelwoont. Pieter Jan Bloemhof had als beroep het bespelen van het orgel van de "grote kerk" (Ned. Herv. kerk). Hij was een organist die tevens les gaf in de edele kunst van het orgelspelen. Zijn zoon Jan Pieter werd later een bekende onderwijzer, evenals een aantal latere nazaten uit het geslacht.

Jacob Hendrik Hazewinkel was een telg uit de zeer bekende zeevarende familie Hazewinkel en kreeg als eerste Veenkoloniaal het bevel over een Oostvaarder. De beroemdste Hazewinkel, Pieter Cornelis, voer met zijn schip rond de wereld. Boven op zun grafsteen staat een wereldbol. (Op het oude kerkhof bij de N.H. kerk)

Abraham Cornelis was de oprichter van het zeemanscollege "Tot Nut der Zeevaarl" en gaf les in de zeevaartkunde. Een stamboom van de Hazewinkels is te zien in het Veenkoloniaal museum in Veendam. De weduwe van Jacob Hendrik ging met haar kinderen naar Amsterdam. 1860-1910

Abraham Dijkhuis begon in dit pand met een win-

:boren

kel en verkocht ijzerua-

ren, gereedschappen,

an JA-

keukengerei, kachels,

:boren JEERgeen gebo-

enz. Uit een advertentie

van 18-6-1856; "Ondergetekende maakt bekend aan zijne begunstigers dat hij nieuw ontvangen heeft: een assoftiment ka'chels in alle soorten, alsmede zaagmeel-stokers en ijzercn turtuaten. A. H. Dijkhuis

Sorger ,ELFS

nster-

t

rn te dnke-

tou-

,.:/(élbtraot l/een d a m Een prachtig beeld van de Kerkstraat rond de jaren veeftig. RechÍs de voormalige garage van Dontje. Het linker deel van het pand werd toegevoegd aan een nieuw winkelpand.

ot

in de Ke*laan in Vxndam."

r,benlust" geeft aan dat hij ook en ijzer had.

\{ri harrr*ren ..t**rk *p }ret.z*liile aanrh**lC.

e de zaak overnam, noemde

*Prumfilek §rillcn"

- -- ..= Jan Prummel het pand en :--: r: goederen verkopen. Ziln va-. 3:neden Oosterdiep een kleine -:t

§lhiitr:r*nrle . alnp:rtting, z**drt irrl*r'e lla§kiltg r§n juirtc rllrre.rlir rindl in tle trrii, 5 citsrR ccneu meeresrle prljrs.Í*

:

'1 : - -: :ter naar het Beneden Oosterr ':. :- -=-= ,: breifabriek voort. De latere ma: - ' l=-ihard Smit was een tijdlang verte":' : -": :=' voor Prummel. lnwonende broer . ; = - :'- as horlogemaker.

Enorme voorracd, /'ilr$r'|l irr

fir$nl1ltell :rls gl;tz*n. Dus m*t *n ca.ader Ulr r*c€p[ iiaar

F&. §. P§U§HEL

=

{.ipti*h Kel h*traxt ll§ YeeÍd&rn

,',

' : -:- v'erkocht in 1908 het huis aan -, :-:=' Engelhard die in de winkel -..:^ horloges en sieraden ging ver.-:=^ Achter het huis was de horloge-

ll.illtln

vrllltl

I {i.,:}

Lc\ (il turr'lc) Z-irkcn["n,is nVc,,rrtiarrr"

--

- . - :'s-werkplaats. Voordat Engelhard

- {wam had hij een tijd in Brussel ge=.',:'kt en hij stond bekend als een zeer '.,lrdig horlogemaker. 1910-1920

De zaak van Prummel had een goede naam en was gunstig gelegen, midden in

de Kerkstraat. Engelhard had het pand gekocht van zijn broer voor 5.000 gulden, hetgeen een behoorlijk bedrag was

voor die tijd, temeer omdat het al een oud pand was. Engelhard was een enigszins in zich zelÍ gekeerde man en wat "filosofisch" aan-

gelegd. Hij was een bijzonder goed RechÍs de oudste nog bestaande zaak van de Kerkstraat, de zaak van schaker, las veel en mediteerde en de- juwelier Prummel. De grote etalageramen liepen destijds nog tot bijna batteerde graag, vooral over godsdienst.

ft l§T !

"§ Iedere rftisuut heeft zijn $earde Een

onderaan de gevel.

Het gereformeerde geloof lag hem na aan het hart.n het gezin met een groot aantal kinderen, die niet alle even gemakkelijk waren, kwam de opvoeding grotendeels voor rekening van zijn vrouw.

rililffiffifr1'§ fiH§ilH$&l$rfril

lcspl .§F' da, scc*ndr, *n r§*af,t drr§ de' ÍÍ*Irïittti;! [u§*t een;

Oegarendeerd hoogsiens tr minuut

week versehil. oer ' Om te centroleeren hebben wii eeí Scheeps-Chionometer in dt

§§m

uitslallÍn g geptaatst.

De prijzen riJn rS-I 5 en l8.OO gulden eontarrt in .[uurko+p e* op proef. ,1yp 1y_ r- L * Vr. aahUevë!end : J

E. f§flffiffiE[,, $sexilam.

TIIII§Lï;fX tCIgou ialerering r*n dese §§§ *§tYer§* § *ru prinur orig{reclCI

JN!X&§nXX tr§IX§§

ruet 3 jn*r gnr*ntia. §inkelw**r*a f §,§0

nu v&sr f §,§§

Gediplom- Horloger onder RijkstoÈzicht'

N.B. Ieder Harloge r,r.ordt aÍgeler,erd ínei een gaugstaafje. \ïEarotl ,,'ermeïd riaat in secorrden het r,erloop pEr 12 urrr en het versclrii

F§rsms §* FXU§[IH§e

Unrwcrken K*rketrr,at SS

irrssehen hanrren en Jigpcn.

62

Teerdxm

\:§§T,OYI§C§RT§{;§\ :lÍol*iel ën r:{,,a*irö{r§ . ir-P:r

nj,. ol) trr

-_hi ,'.:...

* I}§I)}tr}mI-'x -l lr:rlogerie l§§§t.§tr}.§" §8 . TrL. 131§ , 1,t:§§§À1,

2006. De kenmerkende erker op het dak is nog sÍeeds aanwezig. De gevel is veranderd en het pand is nu opgedeeld in twee delen. Rechts

nog sÍeeds juwelier Prummel en links een winkel die alles verkoopt op het gebied van DarÍs.

28 Geldkwestie leidt tot zelfmoord KERKLAAN ZUIDZIJDE WIJK B NO 186 (Kerkstraat 35 - Kars Potze, mannenmode en Kerkstraat 35a - Aktie SporÍ) Bev. Reg. Í811 B 186

ETTIEN RADIES, geboren 15-61754, renteniersche.

kinderen werden in Veendam gebo-

HANSKE HAZEWINKEL, geboren te

De familie Bakker kwam van de Gilde

Veendam, Ned. Herv., zeeman; gehuwd met GRIETJE PRONK, geboren te Wildervankin 1797.

Knderen: HILLEGONDA DRONRIJP,

C 210 en ze vertrokken naar Gilde D

geboren 9-2-1794.

223.

lnwonend: JOHANNA MARIA SICHTERMAN, geboren I 5-6-1 768. Bev. Reg.1830-1840 B 186 ETTINA RADIJS, geboren te Groningen,74 jaar, Prot., geen beroep, weduwe. Knderen : HILLEGONDA DRONRIJP, geboren te Hoogezand, 35 jaar, geen beroep. lnwonend: JOHANNA MARIA SICHTERMAN, geboren te Groningen, 58 jaar, ongehuwd. HERMAN CAREL COENRAAD DRONRIJP UGES, geboren te Winschoten, 12 jaar. Dienstmeid MARIA OLDENBURGER, geboren te Veendam, 35 jaar.

Bev. Reg.1850-1860 B 186

ren.

Bev. Reg.1850-1860 B 186

ALBERT BEREND HMEWINKEL, geboren te Veendam in 1817, zeeman; gehuwd met GRIETJE VAN DER WAL, geboren te Wildervank in 1816.

Kinderen: LAMMERï geboren in '1824. JAN, geboren in 1838, school-

leerling. FENNEGIEN, geboren in 1826, naaister. JANTJE, geboren in 1828. AALTJE, geboren in 1838. Kwamen uit Gilde E no 4'1 3 en gingen naar 116.

Knderen: ABRAHAM, geboren in

1844. HARM ADDES, geboren in 1845. JAN, geboren in '1847, AL-

BERDINA, geboren 26-10-1850. BE-

REND, geboren 25-9-1852, overleden, datum onbekend. BEREND, geboren 25-7-1855. ALBERT, geboren 17-9-1857. GEERT, geboren in 1850. De familie Hazewinkel kwam van no. 782.

Bev. Reg.1850-1860 B 186 JOHANNES STEEMAN, geboren te Veendam in 1813, R.K., kleermaker, gehuwd met ELISABETH CORDES, geboren in 1811 . Kinderen: JOZEF, geboren in 1842. ANNA, geboren in 1845. ENGELINA THEODOM, geboren 11-7-1854. Zij kwamen van no '1 3'l .

Bev. Reg.1840-1850 B 186

Bev. Reg.1850-1860 B í86

FRANS HUGO UGES, geboren te

HERMANNES WILLINGA, geboren te

Winschoten, 27 jaar, tabaksfabrikant. lnwonend: dienstmeid AALTJE JANS BAKKER, geboren te Veendam, 22 1aar.

Veendam in 1811, Ned. Herv., zeeman; gehuwd met ETJE MEIJER, geboren te Veendam in 1802. Kinderen: ALBERT, geboren te Veen-

Bev. Reg.1850-1860 B 186

dam, schoolleerling. Allen gingen

WAGENAAR, geboren te Veendam, 29-12-1828. Kinderen: BERENDINA, geboren te

naar no 792.

Veendam, 6.8-1857.

Bev. Reg.1850-1860 B 186

Bev. Reg.1860-1880 B 186

JANS SIMONS BAKKER, geboren te Veendam in 1804, Ned. Herv., zee-

man; gehuwd met STIJNTJE POT, geboren te Veendam in 1805.

Kinderen: GEERï geboren in 1832, ongehuwd, zeeman. SIMON, geboren in 1837, schoolleerling. EDZO,

geboren in '1839, schoolleerling.

AALDRIK, geboren in 1844. GRIETJE, geboren in '1834. ANNECHIEN,

geboren in 1840, schoolleerling.

GRIETJE STEENHUIS, geboren te Veendam in 1824, gehuwd met JAN KONING, geboren te Wildervank in 1807.

Kinderen: EVERT, geboren in 1843, schoolleerling. HARMANNES, geboren in Veendam in 1846. AAFFIEN, geboren te Veendam in 1849. Kwamen van no'l 91.

MARCHINA, geboren 14-3-1850. Alle

63

Bev. Reg.1850-í860 B 186 LUBBERTUS BEKENKAMP, geboren te Groningen in 1823, Ned. Herv., tim-

merman; gehuwd met HENDERIKA

1

865.

JAN WEVER, geboren te Wildervank, 4-4-1829, winkelier; gehu-wd met JOHANNA BRONS, geboren te Anloo, 11-9-1837.

Kinderen: GEERT, geboren te Veendam, 20-3-1850, ging in 1865 naar Groningen en kwam in 1874 van Zuidbroek naar Veendam terug.