05-06 reactivering spoorverbinding Veendam-Stadskanaal voor regulier personenvervoer

gemeente Veendam

Aan de raad van de gemeente Veendam

Uw kenmerk: Zaaknummer: Start zaak: Behandeld door:

08-04-2022 de heer E. Jager

E-mail adres:

info@veendam.nl

Tel. nummer:

0598 652222

Datum: Bijlagen: Verzenddatum:

Betreft:

2022-021913

20- 04-2022

1 21- 04-2022

reactivering spoorverbinding Veendam-Stadskanaal voor regulier personenvervoer

Geachte raadsleden, Zoals u bekend heeft de provincie Groningen het voornemen de spoorverbinding tussen Veendam en Stadskanaal te reactiveren voor regulier personenvervoer. Daartoe hebben Provinciale Staten medio 2019 een realisatiebesluit genomen en daarvoor een krediet van € 62,8 miljoen (prijspeil 2018) beschikbaar gesteld. Op basis van dat besluit hebben Gedeputeerde Staten opdracht aan ProRail gegeven voor de verdere planuitwerking hiervoor. Sindsdien heeft ProRail diverse onderzoeken uitgevoerd naar de wijze waarop reactivering van de spoorverbinding kan worden gerealiseerd en welke technische en infrastructurele maatregelen hiervoor nodig zijn. Gedeputeerde Staten hebben Provinciale Staten eind oktober 2021 per brief geïnformeerd dat de toen inmiddels door ProRail uitgewerkte varianten qua kosten fors hoger uitvallen in vergelijking tot de kosten zoals deze waren voorzien ten tijde van het provinciaal realisatiebesluit. Daarover hebben wij u met onze brief van 2 november 2021 (zaaknummer 2021-012401) geïnformeerd. In vervolg daarop heeft de provincie Groningen de afgelopen periode samen met de projectpartners (het Rijk, ProRail, Arriva, STAR en de gemeenten Veendam en Stadskanaal) gezocht naar optimalisaties en kosten reducerende maatregelen. De uitkomsten hiervan zijn inmiddels bekend en het blijkt dat de kosten veel hoger uit vallen dan oorspronkelijk geraamd.

Het benodigde investeringsbudget wordt thans door ProRail geraamd op circa € 115 miljoen. Met de door Provinciale Staten beschikbaar gestelde bijdrage van € 62,8 miljoen (prijspeil 2018) komt de realisatie van het project daarmee onder druk te staan. Daarover en over de verdere stand van zaken en voortgang van dit project informeren Gedeputeerde Staten de Provinciale Staten met bijgevoegde brief. Die brief bieden wij u hierbij ter kennisneming aan. Als gemeente zijn we nauw bij de planuitwerking betrokken. Reactivering van de spoorverbinding Veendam-Stadskanaal betekent immers ook dat het treinstation van Veendam een forse metamorfose zal ondergaan; van kopstation naar een station aan een doorgaande treinverbinding. Een goede en veilige inbedding van het nieuwe station in de stedenbouwkundige- en verkeersstructuur van Veendam is daarbij van groot belang en wordt door ons bij voortduring onder de aandacht van de provincie Groningen en ProRail gebracht. Dat geldt ook voor de realisering op termijn van een treinhalte in Wildervank.

Hoewel het toevoegen van een dergelijke treinhalte nu binnen de huidige scope en financiële middelen om de spoorverbinding te reactiveren niet mogelijk blijkt en er ook in de voorziene dienstregeling geen Gemeente Veendam Postbus 20004, 9640 PA Veendam telefoon 0598 652222 e-mail info@veendam.nl Raadhuisplein 5, 9641 AW Veendam fax 0598 652250 website www.veendam.nl

pag. 1 van 2 bank nr. NL64BNGH0285008676

ruimte is voor een stop te Wildervank, vinden wij op termijn een treinhalte in Wildervank onontbeerlijk en gewenst. Ook gelet op het voornemen nieuw bedrijventerrein te realiseren ten zuiden van de bestaande bedrijventerreinen langs de N33. Voor de korte termijn richten wij ons daarom op de realisering van een (kleinschalige) hub, een knooppunt voor openbaar busvervoer, in Wildervank. Een hub die in de toekomst, mocht de trein naar Emmen worden verlengd waardoor dan wel ruimte in de dienstregeling gevonden kan worden, aangevuld kan worden met een treinhalte en zo tot een volwaardig station getransformeerd kan worden. De eerste stap die de provincie Groningen nu gaat nemen is om samen met ProRail in gesprek te gaan met het Rijk om extra financiële middelen beschikbaar te krijgen voor de reactivering van de spoorverbinding Veendam*Stadskanaal. Daarnaast zal ook gezocht worden naar mogelijke alternatieve financieringswijzen voor specifieke onderdelen van de stationsomgevingen in de betrokken gemeenten. Daarbij valt niet uit te sluiten dat er ook een beroep op de gemeenten gedaan zal worden voor een financiële bijdrage. Daarover zal naar verwachting na de zomer meer bekend worden. Wij gaan ervan uit u hiermee voor nu voldoende geïnformeerd te hebben. Hoogachtend,

Gemeente Veendam Postbus 20004, 9640 PA Veendam Raadhuisplein 5, 9641 AW Veendam

telefoon 0598 652222 fax 0598 652250

e-mail info@veendam.nl website www.veendam.nl

pag. 2 van 2 bank nr. NL64BNGH0285008676

provincie

groningen Aan Provinciale Staten

Datum Documentnr. Dossiernummer Behandeld door Telefoonnr. Antwoord op Bijlage

21 april 2022 2022-035920 KI 593 D.E. Smedeman (050)7527822

Onderwerp

Stand van zaken Reactivering spoorverbinding VeendamStadskanaal

Geachte dames en heren, Aanleiding Met deze brief informeren wij u over de stand van zaken van het RSP-project "Bereikbaarheid Veenkoloniën reactivering spoorverbinding Veendam-Stadskanaal", de eerste bouwstap van de Nedersaksenlijn. De afgelopen periode is samen met de projectpartners gezocht naar optimalisaties en kosten reducerende maatregelen. De uitkomsten hiervan zijn inmiddels bekend en helaas vallen de kosten veel hoger uit dan oorspronkelijk geraamd. Het benodigde investeringsbudget wordt thans door ProRail geraamd op circa € 115 miljoen. Met de door uw Staten beschikbaar gestelde bijdrage van € 62,8 miljoen (prijspeil 2018) komt de realisatie van het project hiermee onder druk te staan. Eerdere behandeling in PS Op basis van de voordracht 2019-020233 hebben uw Staten, overeenkomstig de provinciale MIT-systematiek, een realisatiebesluit genomen voor de reactivering van de spoorverbinding Veendam - Stadskanaal en hiervoor een krediet van € 62,8 miljoen (prijspeil 2018) beschikbaar gesteld. Aanvullend daarop hebben wij u per brief van 3 november 2021 (documentnummer 2021-096961) geïnformeerd over de onderzoeken van ProRail naar de manier waarop de spoorverbinding gereactiveerd kan worden, het hoger uitvallen van de kosten (in relatie tot het beschikbare budget) en de oorzaken daarvan. Rol en bevoegdheden PS in deze fase U ontvangt deze brief ter informatie.

Er wordt van u geen besluit gevraagd.

Martinikerkhof 12

Sint Jansstraat 4

9712 JG Groningen 9712 JN Groningen

Postbus 610

T elefoon

9700 AP Groningen 050 316 4911

www.DrovincieQroninaen.nl info@DrovincieQroninQen.nl

De provincie Groningen werkt volgens normen die zijn vastgelegd in een handvest voor dienstverlening. Dit handvest vindt u op onze website of kunt u opvragen bij de afdeling Bestuur JuridischeZakenS Communicatie; 050 3164160. BTW: NL0019.32.822.B01 /KvK:01182023/IBAN: NL84ABNA0446045691 /BIC: ABNANL2A

Vervolg De eerste stap die we nu nemen is om samen met ProRail in gesprek te gaan met het Rijk om extra financiële middelen beschikbaar te krijgen. Daarnaast zoeken we samen met de gemeenten naar alternatieve financieringswijzen voor specifieke onderdelen van de stationsomgevingen. Indien met deze vervolgstappen onvoldoende extra financiële middelen worden gevonden, zullen wij u hierover na de zomer 2022 informeren en hierover met uw Staten in gesprek gaan. Extern betrokkenen Het project wordt aangestuurd door de stuurgroep Veendam-Stadskanaal, waarin het Rijk, de provincie Groningen, de gemeenten Veendam en Stadskanaal, ProRail, STAR en Arriva zijn vertegenwoordigd. Nadere toelichting In de brief van 3 november 2021 hebben wij uw Staten geïnofrmeerd over het door ProRail aangeleverd ontwerp, waarin verschillende varianten voor de reactivering zijn uitgewerkt. De bijbehorende raming van de investeringskosten van dit ontwerp viel veel hoger uit dan het beschikbaar gestelde realisatiebudget Het verschil tussen het realisatiebudget en de investedngsraming door ProRail heeft ertoe geleid dat de afgelopen maanden de projectscope kritisch is beschouwd en eisen en wensen ten aanzien van het project nogmaals kritisch tegen het licht zijn gehouden. Daarbij is met projectpartners gezamenlijk gezocht naar kosteneffectieve oplossingen met behoud van functionaliteit.

Dit zogenaamde ‘optimalisatieproces’ heeft geresulteerd in verschillende ontwerpoptimalisaties. Voorts is vastgesteld dat enkele risicoreserveringen kunnen worden ingeperkt of elders kunnen worden gealloceerd. Deze inspanningen laten onverlet dat de kosten van reactivering van de spoorverbinding desalniettemin veel hoger uitvallen dan het door uw Staten beschikbaar gestelde budget. Benodigd investeringsbudget De reactivering van de spoorverbinding is een complex (spoor)project dat een hoog risicoprofiel kent. Het project bevindt zich in de aanloop naar een voorkeursbeslissing waarmee de verdere uitwerking en realisatie met de nodige onzekerheden zijn omgeven. Het verschil tusen de investeringsraming en het beschikbare realisatiebudget wordt volgens ProRail met name veroorzaakt door gewijzigde en in vele gevallen strenger geworden eisen aan de spoorbaan. Meer concreet is het verschii terug te voeren op: • ondergrondverbetering voor het gehele tracé om aan de vigerende normen te voldoen (naar aanleiding van een eerste analyse gaat het hier onder andere om het afgraven van de zwakke ondergrond, verstevigen van de taluds); • ombouw van de stations Veendam en Stadskanaal; • hogere eisen aan overwegveiligheid; • vervanging van kunstwerken op het baanvak.

Gelet op bovenstaande en de fase waarin het project zich bevindt, hebben de projectpartners gemeend nader geotechnisch onderzoek (baanstabiliteit) alsmede nader onderzoek naar de kunstwerken uit te (laten) voeren. Uit het onderzoek naar de kunstwerken blijkt dat de vervangingsopgave aanzienlijk groter is dan gedacht ten tijde van het provinciaal realisatiebesluit. Voor bijna alle kunstwerken geldt dat beheer en onderhoud van de bestaande kunstwerken duurder zal zijn dan het compleet vervangen van de kunstwerken. Het vervolgonderzoek naar de baanstabiliteit loopt op dit moment nog; dit wordt naar verwachting medio 2022 afgerond. Alternatieve financiering Door de gezamenlijke projectpartners is, naast de optimalisatiemogelijkheden, ook gekeken naar alternatieve financieringsmogelijkheden. Naast de toezegging van de verschillende projectpartners om te zoeken naar extra financiële middelen, wordt op dit moment door ProRail een voorstel uitgewerkt om met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat in gesprek te gaan over extra financiële middelen voor de reactivering vanuit het Rijk. Richting het Rijk wordt hierbij ook met name de toegevoegde waarde van de spoorverbinding, als eerste bouwstap van de Nedersaksenlijn, voor de regio benadrukt.

Onderzoek in het kader van de bouwstenen voor het Deltaplan van het Noorden heeft uitgewezen dat het doortrekken van de spoorverbinding naar Emmen als onderdeel van de Nedersaksenlijn een positief maatschappelijk kosten/baten-effect heeft. Het reactiveren van de spoorverbinding Veendam-Stadskanaal is een eerste noodzakelijke bouwstap om de Nedersaksenlijn te realiseren.

Sneltreinvariant Conform de toezegging in het provinciaai reaiisatiebesiuit voor reactivering van de spoorverbinding VeendamStadskanaai is naast de stoptreinvariant ook een sneitreinvariant, de 2® bouwstap om te komen tot de Nedersakseniijn, onderzocht. Uit dit onderzoek komt naar voren dat met een sneltreinvariant de vervoerswaarde van de spoorverbinding wordt vergroot en deze variant een positief effect heeft op de kwaiiteit van de spoorverbinding naar Stadskanaai. De reistijd ten opzichte van de stoptreinvariant wordt aanzieniijk verkort (reistijd van en naar Groningen gaat van 42 minuten naar 33 minuten) en is bovendien sterk concurrerend ten opzichte van de reistijd met de auto. De sneitreinvariant wordt door alle projectpartners als kansrijk gezien. Hierbij dient wei opgemerkt te worden dat de meerkosten van de sneltreinvariant geraamd worden op € 16 miljoen. Op dit moment worden de kansen van de sneltreinvariant nog nader onderzocht ais onderdeei van de integraie afweging ten behoeve van het besiuit voor een voorkeursvariant voor de spoorverbinding VeendamStadskanaal.

De inzet van de gezameniijke partijen biijft om in 2022 een gefundeerde voorkeursbesiissing te nemen over de reactivering van deze spoorverbinding. Afsluitend Wij vertrouwen erop u hiermee voidoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, Gedeputeerde Staten van Groningen:

, voorzitter.

secretaris.