05-03 concept uitvoeringsplan Systeem Stedelijk Water
Tekst van het document
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 Gemeente Veendam
april ’23 Definitief
In opdracht van:
Verantwoording
Titel: Opdrachtgever: Projectnummer: Status: Datum:
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 Gemeente Veendam 2022_13 Definitief 4 april 2023
Auteur: Gecontroleerd:
Monique Hijlkema Jaco van den Bosch
Goedgekeurd:
Gemeente Veendam
Contactgegevens: J en L Datamanagement Leonard Springerlaan 37 – 3e etage 9727 KB Groningen Mobiel: 06 51105037 E-mail: jvdb@jenldatamanagement.nl www.jenldatamanagement.nl Handelsregister KvK Meppel Nummer: 02064485
Definitief
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding ...................................................................................................................................... 4 1.1 . Aanleiding en vraag .................................................................................................................. 4 1.2 . Doelstelling .............................................................................................................................. 4 1.3 . Methode.................................................................................................................................. 5 1.4 . Leeswijzer ................................................................................................................................ 5 Hoofdstuk 2 Kaders en randvoorwaarden ....................................................................................................... 6 2.1 . Visie en ambitie ....................................................................................................................... 6 2.2 . Technische eisen ...................................................................................................................... 6 2.3 . Afbakening...............................................................................................................................
7 Hoofdstuk 3 Ontwikkelingen ........................................................................................................................... 8 3.1 . Klimaatverandering .................................................................................................................. 8 3.2 . Bodemdaling door zoutwinning ................................................................................................ 8 3.3 . Ruimtelijke ontwikkelingen ...................................................................................................... 8 Hoofdstuk 4 Deel I Beschrijving stedelijk watersysteem ................................................................................... 9 4.1 . Gebiedskenmerken .................................................................................................................. 9 4.2 . Oppervlaktewater .................................................................................................................. 13 4.3 . Afvalwater ............................................................................................................................. 14 4.4 . Hemelwater ........................................................................................................................... 16 4.5 .
Grondwater ........................................................................................................................... 18 Hoofdstuk 5 Deel II: beschrijving functioneren stedelijk watersysteem .......................................................... 19 5.1 . Algemeen .............................................................................................................................. 19 5.2 . Centrum................................................................................................................................. 19 5.3 . Oudere woongebieden........................................................................................................... 20 5.4 . Jongere woongebieden .......................................................................................................... 20 5.5 . Bedrijventerreinen ................................................................................................................. 21 5.6 . Buitengebied en Lintdorpen ................................................................................................... 21 Hoofdstuk 6 Deel III: Evaluatie functioneren stedelijk watersysteem ............................................................. 22 6.1 . Evaluatie BRP 2019 ................................................................................................................ 22 6.2 .
Veendam algemeen ............................................................................................................... 22 6.3 . Centrum................................................................................................................................. 23 6.4 . Oudere woongebieden........................................................................................................... 24 6.5 . Jongere woongebieden .......................................................................................................... 24 6.6 . Bedrijventerreinen ................................................................................................................. 24 6.7 . Buitengebied en Lintdorpen ................................................................................................... 24 6.8 . Overige .................................................................................................................................. 24 Hoofdstuk 7 Maatregelen stedelijk watersysteem ......................................................................................... 25 7.1 . Maatregelen per deelgebied .................................................................................................. 25 7.2 . Vervanging, renovatie en reparatie ........................................................................................ 25 7.3 .
Verbetermaatregelen ............................................................................................................. 27 Hoofdstuk 8 Conclusies en aanbevelingen ..................................................................................................... 28 8.1 . Conclusies .............................................................................................................................. 28 8.2 . Aanbevelingen ....................................................................................................................... 28 Bronnen en gebruikte gegevens .................................................................................................................... 29
Definitief
3
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding en vraag Dit jaar loopt het Afvalwaterbeleidsplan Groningen Centraal af (gemeentelijk rioleringsplan). Vanwege de overgang naar de Omgevingswet vervalt binnenkort de verplichting voor het opstellen van een GRP en wordt de riool- en waterzorg geborgd in een gemeentelijk programma: Riool- en Waterzorg Programma (RWP). In 2019 is het basisrioleringsplan (BRP) Veendam opgesteld. In dit BRP is veel aandacht geschonken aan het verbeteren van basisgegevens en connecties met het oppervlaktewater. In het maatregelenplan is vooral gefocust op het verbeteren van het hydraulisch functioneren om de kans op ‘water op straat’ te verminderen. Dit jaar staat de gemeente voor de opgaaf om het financiële kader (het riooldekkingsplan) te actualiseren. Gemeente wil daarom ook het maatregelenplan, zoals in het BRP 2019 is uitgewerkt, actualiseren en uitbreiden met ingrepen die betrekking hebben op klimaatverandering en rioolvervangingen. Door het aangaan van en vervolgens beëindiging van het samenwerkingsverband met gemeente Pekela is de personele situatie veranderd. Kennis van het rioolstelsel; historische gegevens; visie en mogelijkheden is hierdoor niet op alle punten correct verwerkt en beoordeeld in de basisbestanden. In het geactualiseerde BRP zal hier een inhaalslag moeten worden gemaakt.
Gemeente Veendam heeft daarom J en L Datamanagement gevraagd het BRP te actualiseren, en de in het vigerende BRP voorgestelde maatregelen verder uit te werken en onder andere de kosten te specificeren. Resultaten van de onlangs uitgevoerde klimaatstresstest dienen ook meegenomen te worden in de specificatie. De maatregelen dienen als uitgangspunt voor de financiële paragraaf van het programma water en riolering van de gemeente. Het Basisrioleringsplan (BRP) heeft formeel een andere naam gekregen. Het gaat nu verder onder de naam Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW). De naam zegt het al: de focus ligt nu op het stedelijk watersysteem in plaats van alleen op het rioleringsonderdeel. Het geactualiseerde plan sluit aan op de systematiek van de Kennisbank Stedelijk Water van Stichting RIONED. 1.2 Doelstelling Na uitvoer van de werkzaamheden beschikt de gemeente over een geactualiseerd rioleringsplan, dat voldoende input geeft aan het Riool- en Waterzorg Programma 2023-2027. Het plan valt binnen de systematiek van het SSW. Het maatregelenplan houdt rekening met de effecten van klimaatverandering en bodemdaling en is afgestemd op ruimtelijke ontwikkelingen en geplande onderhouds- en vervangingsplanningen.
Definitief
4
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
1.3 Methode Kenmerk van een SSW is dat de focus niet alleen ligt op het gehele water- en rioleringssysteem maar ook op de ruimtelijke ontwikkelingen die invloed hebben op het functioneren van het systeem. Om hierop grip te krijgen, is in een aantal sessies met medewerkers uit verschillende vakgebieden van gemeente en waterschap, het systeem doorgenomen. Per sessie werd een specifiek gebied besproken. De gemeente werd hierom verdeeld in zes deelgebieden: binnenstedelijk gebied; oudere woonwijken; jongere woonwijken; lintbebouwing; buitengebied en bedrijventerreinen. Hierbij is aangesloten bij de gebiedsindeling van de Omgevingsvisie Veendam. Motivatie hiervoor was dat elke gebied zijn eigen specifieke problemen en aandachtspunten heeft. Vervolgens is per gebied een oplossingsrichting bepaald. Hierbij is de volgende onderzoeksvraag gesteld: -
Voldoet het stedelijk watersysteem van de gemeente Veendam aan de geldende normen en eisen van de gemeente, het waterschap en de rijksoverheid?
De normen en eisen zijn verder toegelicht in Hoofdstuk 2. 1.4 Leeswijzer Het rapport is als volgt opgebouwd: In hoofdstuk 2 zijn de kaders en randvoorwaarden benoemd; hoofdstuk 3 gaat in op de verwachte ontwikkelingen en de wijze waarop deze het systeem beïnvloeden. In hoofdstuk 4 volgt een beschrijving van het huidige stedelijke wateren rioleringssysteem (SSW deel I). Hoofdstuk 5 gaat meer in detail in op het functioneren van het systeem (SSW deel II). In hoofdstuk 6 volgt de evaluatie van de werking van het systeem (SSW deel III). Op deze evaluatie is vervolgens het maatregelenplan (SSW deel IV) gebaseerd. De maatregelen zijn beschreven en globaal begroot in hoofdstuk 7. In de bijlages zijn veel gedetailleerde overzichten en beschrijvingen opgenomen.
Definitief
5
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Hoofdstuk 2 Kaders en randvoorwaarden 2.1 Visie en ambitie In het RWP is een uitgebreide beschrijving opgenomen van beleid- wet en regelgeving. Ambities van de gemeente sluiten hierop aan en zijn opgenomen in de ‘Omgevingsvisie Veendam 2022’. Gemeente heeft een aantal verplichtingen op het gebied van stedelijk water. Deze zijn vastgelegd in de wettelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Speerpunten voor het SSW, geformuleerd vanuit deze zorgplichten zijn: • Scheiden van afvalwaterstromen • Voorkomen van (grond)wateroverlast • Anticiperen op klimaatverandering Daarnaast streeft de gemeente naar een goede oppervlaktewaterkwaliteit, door overstortingen vanuit het rioolstelsel te beperken. Belangrijke onderlegger voor de gemeente is, dat de kwalitatieve toestand van het rioolstelsel goed is. Hiermee is de basis gelegd voor het adequaat beheer en onderhoud van het stelsel. Bij het opstellen van maatregelen is rekening gehouden met leeftijd en kwaliteit van het rioolstelsel en is aangesloten bij voorgenomen ontwikkelingen in de openbare ruimte. 2.2 Technische eisen Het stedelijk watersysteem moet aan de volgende eisen voldoen: - Het rioolstelsel en het aanwezige oppervlaktewater moet in staat zijn de neerslag af te voeren bij een bui die theoretisch eenmaal per 2 jaar voorkomt.
Om goed te kunnen anticiperen op de verwachte zwaardere buien door klimaatverandering, wordt het stelsel berekend op een bui die in theorie eenmaal per 5 jaar voorkomt. Hierbij mag geen gevaar, schade of grote overlast voor de inwoners optreden. Om dit te toetsen wordt het stelsel doorgerekend met een aangepaste variant van bui 9, afkomstig uit de Kennisbank Stedelijk Water van Stichting RIONED (hierna: Kennisbank). Tijdens deze bui mag in principe geen water op straat optreden; - Voor de berekening van de theoretische vuiluitworp zijn het overstortend jaarvolume en de optredende pieken voor diverse herhalingstijden in beeld gebracht, met de neerslagreeks: De Bilt 1955-1964 als invoer; - Het stelsel moet onder een goed verhang liggen. Het stelsel mag niet voor een groot deel permanent gevuld zijn (verloren berging) door tegenschot, verzakkingen etc. Dit gegeven wordt getoetst door een gedetailleerde bergingsberekening uit te voeren. De verloren berging wordt hierbij inzichtelijk gemaakt; - De pompcapaciteiten en -overcapaciteiten zijn dusdanig dat er niet meer water naar de rioolwaterzuivering (RWZI) wordt afgevoerd dan noodzakelijk. De rioleringsberekeningen en inventarisatie benodigde basisgegevens zijn uitgevoerd conform de Kennisbank.
De berekeningen worden uitgevoerd met een rekenmodel van het gemeentelijk rioolstelsel dat is gekoppeld met het waterlopenmodel en zijn doorgerekend in het hydraulisch modelleringsprogramma SOBEK (Deltares). Dit model is gevalideerd met praktijkervaringen, resultaten stresstesten en meldingen.
Definitief
6
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Voor een overzicht van de gebruikte gegevens verwijzen we naar ‘Bronnen en gebruikte gegevens’. 2.3 Afbakening Het Systeemoverzicht Stedelijk Water gaat over de systemen voor afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater binnen het stedelijk (bebouwd) gebied, die in beheer zijn bij de gemeente Veendam. Het projectresultaat is een integraal maatregelenplan voor het stedelijk watersysteem. Onder integraal wordt verstaan: rekening houdend met de effecten van klimaatverandering en afgestemd op ruimtelijke ontwikkelingen en meerjarige onderhoudsplanningen/ vervangingsplanning vrijverval riolering, wegen, water en groen. De scope van het maatregelenplan is 5 jaar, die van onderhouds- en vervangingsplanningen 20 jaar.
Definitief
7
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Hoofdstuk 3 Ontwikkelingen 3.1 Klimaatverandering Het klimaat verandert en de verandering zet door. De gevolgen hiervan zijn groot en openbaren zich op diverse wijzen. Het wordt warmer, de zeespiegel stijgt, de neerslag verandert evenals de verdamping. Resultaat is dat er hittestress (temperatuurstijging in het stedelijk gebied) kan optreden. Droogte en de effecten hiervan zoals grondwaterstandsdaling, vergroten de kans op bodemdaling door oxidatie van veen. Ook kan wateroverlast ontstaan door extreme neerslag en kans op overstromingen door doorbraak van primaire of secundaire keringen. In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie is afgesproken dat heel Nederland in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig ingericht moet zijn. De gemeente Veendam heeft in 2021 een stresstest uitgevoerd voor de vier klimaatthema’s: hitte, droogte, overstroming en wateroverlast beschreven in de ‘Stresstest Klimaatbestendigheid Veendam’. De resultaten van de stresstest is input voor diverse plannen en ontwikkelingen binnen de gemeente en de risicodialogen die gevoerd gaan worden. 3.2 Bodemdaling door zoutwinning Sinds 2018 daalt de bodem in de gemeente Veendam als gevolg van zoutwinning. Dit zal naar verwachting nog doorgaan tot 2045 en heeft invloed op de waterhuishouding en het functioneren van de riolering van de gemeente Veendam.
De effecten van bodemdaling door zoutwinning op de waterhuishouding en riolering wordt onderzocht door de gemeente. In dit plan wordt rekening gehouden met de effecten van bodemdaling door zoutwinning. De maatregelen om de negatieve effecten tegen te gaan worden in een separaat maatregelenplan opgepakt. Alle kosten hiervoor worden volgens afspraak door Nedmag betaald. 3.3 Ruimtelijke ontwikkelingen Binnen de gemeente Veendam zijn op dit moment de volgende uitbreidings- en herstructureringsplannen bekend: • Buitenwoel-Golflaan in Veendam: uitbreiding nieuwbouw woningen Golfeiland, Dijkeneiland, Bastioneiland en Golfkop • Renovatie / herstructurering omgeving Oude AE noordwest - woningbouw Acantus • Herontwikkeling Centrum Veendam (“Veendam, compact en compleet” Centrumperspectief 2021) Ontwikkelingsgebieden: • WP locatie Pinksterstraat, 2) Parkzijde Kerkstraat midden, 3) Promenade, 4) Molenstreek en Hazepad, 5) Lloyds Terras, 6) Stationsomgeving, 7) Woellust: nieuwbouw woningen Diep en Sluis, 8) Wildervank: nieuwbouw woningen Kuifreiger Oost en 9) Uitbreiding bedrijventerrein richting het zuiden
Definitief
8
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Hoofdstuk 4 Deel I Beschrijving stedelijk watersysteem In dit onderdeel volgt na een algemene gebiedsbeschrijving een beschrijving van de openbare vuilwaterstelsels, het gemengde stelsel, de hemelwaterstelsels, grondwatervoorzieningen en het oppervlaktewatersysteem. 4.1 Gebiedskenmerken Het bebouwd gebied van de gemeente Veendam is opgesplitst in deelgebieden (zie figuur 1): 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Centrum, binnenstedelijk gebied Oudere woongebieden Jongere woongebieden Bedrijventerreinen Lintbebouwing Buitengebied
Figuur 1: Overzicht deelgebieden
Voor een uitgebreide beschrijving van de deelgebieden, zie de notities in bijlage 2.
Definitief
9
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Ontstaansgeschiedenis Veendam is in de 17e eeuw als veenkoloniale nederzetting ontstaan langs waterstructuren de Oude Ae (veenriviertje), het Oosterdiep en het Westerdiep (kanalen). Tot de 2e wereldoorlog was Veendam nog een klein dorp met voornamelijk lintbebouwing. De kanalen aangelegd voor ontginningen zijn nu deels gedempt. Naast de veenontginning ontstond er veel bedrijvigheid langs de kanalen en diepen, zoals fabrieken en scheepswerven. Ook de agrarische sector ontplooide zich langs de wegen en watergangen. Vanaf het einde van de jaren ’50 is met de aanleg van het A.G. Wildervanckkanaal een start gemaakt met de uitbreiding van bedrijventerreinen aan de oostzijde van Veendam (o.a. Strokartonfabriek De Vrijheid). Aan de noordoost zijde vestigden zich op de waterkavels langs het kanaal grote industriële bedrijven zoals Nedmag en Kisuma. Door de gunstige ligging aan het spoor en de N33 worden de bedrijventerreinen verder ingevuld richting het zuiden. Veendam heeft zich vanaf de jaren ’80 ontwikkeld als parkstad met relatief veel groen en water in de woongebieden. Sorghvliet was de eerste grote uitbreiding met aan de westkant recreatiegebied Borgerswold. In de loop der jaren is er steeds meer ruimte voor water en groen gekomen met de uitbreidingen richting het zuiden met onder andere de Zeilplas en Langebosch.
Het buitengebied kenmerkt zich als een open, agrarisch landschap dat tevens geschikt is voor recreatie. In totaal wonen er 27.441 mensen in de gemeente Veendam (CBS, jan. 2022). Geohydrologie De bodemopbouw van Veendam is weergegeven in figuur 2. De ondergrond in en rondom Veendam bestaat hoofdzakelijk uit kleiarm veen op zand met hier en daar podzolgronden (lemig, fijn zand).
Figuur 2: Bodemkaart (bron: Bodem Fysische Eenhedenkaart 2012, WUR)
In figuur 3 is de Grondwaterkaart van het gebied van de gemeente Veendam weergegeven. De hoogste grondwaterstanden (grondwatertrap II) komen voor in het noordelijk deel van Veendam, in de wijk Oude Ae. Ten westen van Veendam komen de grondwatertrappen III tot Definitief
10
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
en met VII voor. Aan de zuidwestkant van Veendam staat het grondwater overwegend hoger met grondwatertrap IIIb en een aantal gebieden met grondwatertrap Vb. Ten oosten van Veendam zakt het grondwater verder uit, met overwegend grondwatertrap VI.
Figuur 3: Grondwatertrappen (bron: Grondwaterkaart Nederland, VU Geoplaza)
Het maaiveld in de gemeente Veendam (figuur 4) loopt van NAP +0,4 m in de noordoost hoek tot NAP +5,2 m in de zuidoost hoek. Ten westen van Veendam is een duidelijk hoogteplateau te zien. Dit is de voormalige stortplaats. Het maaiveld loopt hier op tot NAP +20,0 m. Het maaiveld rondom Wildervank toont een deel van de geschiedenis van Veendam. Hier is een duidelijke hogere ligging van de woningen aan het kanaal zichtbaar, met de verlaagde erven als gevolg van turfwinning. Het maaiveld tussen het Oosterdiep en het Westerdiep ligt gemiddeld op NAP +3,0 m. Ten oosten en ten westen van de twee diepen ligt het maaiveld lager, op NAP +1,2 m.
Figuur 4: Maaiveldniveau Veendam (bron: AHN4)
Definitief
11
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Natuur en recreatie In het noordwesten van Veendam ligt Buitenwoel met golfclub De Compagnie en sportparken. Aan de noordzijde grenst natuurgebied De polder Wiede (veenriviertje de Oude Ae) de woonwijk Oude Ae/ Tusschendiepen. Aan de westzijde van Veendam ligt, pal tegen de woonwijken aan, het recreatiegebied Borgerswold. Hier zijn vele recreatievoorzieningen, zoals een zwemstrand. In de aangewezen zwemplassen Koetshuis in Borgerswold en het Langebosschemeer is blauwalg vaak een probleem. Aan de zuidzijde van Borgerswold is tevens ruimte voor watersport in de Zeilplas bij Langebosch. Ten zuiden van Wildervank, nabij het dorp Nieuwediep in Drenthe, ligt de visplas ‘Groote Gat’. Dit is een oude zandafgraving die door de hengelsportvereniging Wildervank en Omstreken wordt beheerd. Het buitengebied wordt gekenmerkt door het open weide- en akkerlandschap, dat zeer geschikt is om te wandelen en te fietsen.
Definitief
12
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
4.2 Oppervlaktewater Watersysteem Veendam ligt grotendeels in het watersysteemgebied Veenkoloniën van het waterschap Hunze en Aa’s. Binnen dit watersysteemgebied liggen ook gemeentes Stadskanaal, Pekela en delen van Westerwolde en Emmen. Het watersysteem kenmerkt zich door veel detailmaatregelen gericht op het vasthouden en verdelen van water voor de landbouw. In droge perioden wordt water vanuit vanuit het A.G. Wildervanckkanaal (de Eems-Dollardboezem), via gemaal Veendam, aangevoerd. Tijdens neerslag wordt het wateroverschot vanuit dit watersysteemgebied, voornamelijk ook weer afgevoerd naar de Eems-Dollardboezem. Watersysteem Veendam Binnen gemeente Veendam is het watersysteem complex. Via het Oosterdiep (in het zuiden) wordt water onder vrij verval ingelaten naar het stedelijk watersysteem. Middels een uitgebreid verdeelsysteem (inlaatconstructies, stuwen en gemalen) wordt het water verdeeld over de verschillende vijvers en watergangen. Doel hiervan is om ervoor te zorgen dat er verversing plaatsvind (waterkwaliteit) en dat de waterpartijen op peil blijven. Tijdens neerslag wordt overtollig water afgevoerd naar de Eems-Dollardboezem. Hiervoor zijn acht poldergemalen aanwezig. Een klein deel van Veendam watert af naar watersysteemgebied Hunze. Het gaat om het peilgebied Oude Tolweg met omgeving.
Waterstanden variëren van NAP +1,72 m in het zuiden (Oosterdiep) tot NAP -0,70 m in het noorden (Egypteneinde). Het waterpeil in de Eems-Dollardboezem is NAP +0,53 m. Een schematisch overzicht van het watersysteem (met aan- en afvoerrichting) is opgenomen in bijlage 4. In figuur 5 is een deel van het schema als voorbeeld weergegeven.
Figuur 5: Schematisch overzicht aan- en afvoer oppervlaktewater Veendam (uitsnede)
Definitief
13
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
4.3 Afvalwater De gemeente Veendam bestaat uit de hoofdkern Veendam en de Borgercompagnie, Ommelanderwijk, Wildervank en Bareveld (Groningse deel). Daarnaast zijn er verschillende kleinere buurtschappen in het buitengebied: Kibbelgaarn, Numero Dertien, Wildervanksterdallen, Boven Veensloot, Korte Akkers, Westerdiepsterdallen en Zuidwending. Het afvalwater uit deze gebieden wordt getransporteerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) Veendam. Daar wordt het door waterschap Hunze en Aa’s gezuiverd. De bebouwde gebieden zijn verdeeld in verschillende rioleringsgebieden: in de gemeente Veendam zijn 16 gemengde stelsels, 3 verbeterd gescheiden stelsels en 20 gescheiden stelsels aanwezig. Bijna het hele gemengde stelsel van Veendam stroomt onder vrij verval via het centrum (hoofdgebied) en hoofdrioolgemaal Zwaaikom naar de RWZI. In de buitengebieden is drukriolering aanwezig. De percelen die niet op de riolering zijn aangesloten, zijn voorzien van IBA’s (51 stuks). In figuur 6 en bijlage 5 is een schematisch overzicht van het afvalwatersysteem van Veendam weergegeven en is een beschrijving opgenomen van de verschillende rioleringsgebieden. In bijlage 6 zijn de kencijfers per rioleringsgebied weergegeven.
Figuur 6: Stroomschema Veendam (uitsnede)
Definitief
14
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Overstorten Het afvalwatersysteem heeft een aantal lozingspunten, waar bij hevige neerslag met regenwater verdund rioolwater kan overstorten op oppervlaktewater (tabel 1). De grootste overstort aan de Nassaustraat is voorzien van een randvoorziening (bergbezinkbassin, inhoud 998 m3) en overstortbemaling naar het A.G. Wildervanckkanaal. Tabel 1: Overzicht overstorten gemengde stelsel Gebied
Putnr.
Straatnaam
Type
Veendam Hoofdgebied V04-4710
Nassauatraat
intern, rvz
Veendam Hoofdgebied V04-4720
Nassauatraat
intern, rvz
Veendam Hoofdgebied V04-4750
Nassauatraat
extern, rvz
Veendam Hoofdgebied V04-4900A Nassauatraat
gemaal
Veendam Hoofdgebied V06-10240 Raadhuisplein extern Veendam Hoofdgebied V23-410 Raadsgildenlaan extern Veendam Hoofdgebied V09-2350 Kaap de Goede Hoop extern Veendam Hoofdgebied V10-3200 Kaap de Goede Hoop extern Veendam Hoofdgebied V10-5912 Kaap Hoorn intern Veendam Hoofdgebied V15-250 Woortmanslaan extern Veendam Hoofdgebied V16-6900 Groen van Prinsererlaan extern Beneden Oosterdiep v18-2100 Dalweg 36 extern Oostzijde Wildervank V19-4300 J. Kammingastraat/ 48e Laan extern Veendam Hoofdgebied V19-7400 Raadhuisstraat extern Veendam Hoofdgebied V19-8400 24e Laan extern Industrieweg II V08-4706 Boven Oosterdiep extern Langeleegte V21-2500 Langeleegte intern Langeleegte V21-3606 Ontspanningslaan extern V21-7900 Buitenwoellaan intern Ommelanderwijk V22-9500 Ommelanderwijk extern Ommelanderwijk V25-24500A Ommelanderwijk extern, w1 extern, w2 Ommelanderwijk oost V25-20700 Zuidwending extern Ommelanderwijk oost V25-26709 Ommelanderwijk intern Egypteneinde V27-11835 Egypteneinde extern
Drempel- Drempelniveau breedte Opmerkingen [m NAP] [mm] 0,60 10000 interne overstort randvoorziening 0,60 10000 externe overstort randvoorziening 0,50 4400 externe overstort naar vijver --- overstortbemaling (1200
2,12 2,10 2,12 1,50 1,12 0,20
m3/uur) naar A.G. Wildervanckkanaal 800 + inlaat 1800 2000 1650 200 opening 3000 1560 400 overstortleiding rond 400 mm is drempel 2000 2500 1500 1000 1000 gemaal 1200
1,15 1,05 1,15 0,53 2,89 0,40
2000 1000 één overstort, twee 1400 drempels 800 1500 gemaal 400
0,59 0,35 0,60 0,80 0,28 0,60 1,10 1,16
Randvoorziening met overstortbemaling De randvoorziening aan de Nassaustraat is aangelegd voor extra berging en de bezinking van vuil voordat het water overstort op oppervlaktewater. Om te voorkomen dat de vijvers langs de AE-Kade en het Julianapark te veel worden belast met rioolwater, is achter de externe overstort van de randvoorziening een gemaal aangelegd (V04-4900A) dat het merendeel van het overstortende water afvoert naar het A.G. Wildervanckkanaal. Via een schoorsteenconstructie wordt het overstortwater verpompt met een capaciteit van max 750 m3/uur (2 pompen in samenloop, 600 m3/uur per stuk) naar een persleiding (Ø500 mm) van ca. 1 km lang, waar het via een uitmonding op het kanaal wordt geloosd. Wanneer de maximale capaciteit van het gemaal is bereikt, kan het via de overstort V04-4750 lozen op de vijver.
Definitief
15
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
4.4 Hemelwater In Veendam zijn veel hemelwater stelsels aangelegd (figuur 7), zowel verbeterd gescheiden als gescheiden stelsels. In Buitenwoel en Sorghvliet is veel verharding afgekoppeld van het gemengde stelsel.
Figuur 7: Hemelwater stelsels gemeente Veendam
Definitief
16
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Overstorten Verbeterd geschieden stelsels (VGS) zijn voorzien van hemelwater overstorten. In tabel 2 staat een overzicht van de aanwezige overstorten. Daarnaast zijn ten behoeve van peilregulering van het oppervlaktewater een aantal overstorten aangebracht in het gescheiden hemelwaterstelsel van Veendam Hoofdgebied. Tabel 2: Overzicht overstorten HWA stelsel
Slibvangen Het HWA-stelsel van bedrijventerrein De Dallen II is in plaats van verbeterd gescheiden stelsel uitgevoerd als gescheiden stelsel, dus zonder verbinding voor de first flush naar het vuilwaterriool. Achter de HWA-uitmondingen zijn betonnen bakken gemaakt, waar zwevende deeltjes worden afgevangen: slibvangen. In totaal zijn 4 slibvangen aanwezig (zie waterkaart Veendam). Bergingsvoorzieningen In Veendam zijn in de wijk Oude Ae bij herstructurering/ wijkvernieuwing voorzieningen voor de berging en infiltratie van hemelwater aangelegd: een wadi en waterpasserende bestrating.
Figuur 8: Wadi Talmastraat
Figuur 9: Waterpasserende bestrating Minervastraat
Definitief
17
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
4.5 Grondwater Op enkele locaties is drainage aanwezig. In figuur 10 is een overzicht gegeven van deze drainagestelsels in de gemeente Veendam.
Figuur 10: Drainage stelsels gemeente Veendam
De gemeente Veendam heeft geen grondwatermeetnet.
Figuur 10: Drainagestelsels Veendam
Definitief
18
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Hoofdstuk 5 Deel II: beschrijving functioneren stedelijk watersysteem Tijdens diverse workshops is op basis van praktijkervaringen, klachten/ meldingen, de toestand van de riolering (vervangingsplanning op basis van rioolinspecties en leeftijd), resultaten van de hydraulische berekeningen en de kencijfers het stedelijk watersysteem geanalyseerd. In dit hoofdstuk is het functioneren van het stedelijk watersysteem van Veendam per deelgebied samengevat. 5.1 Algemeen Toestand riolering In Veendam speelt nog steeds de problematiek met betrekking tot nevenriolering. Meerdere woningen (huisaansluitingen) zijn aangesloten op een nevenriool met kleine diameter, welke even verderop afvoert op een hoofdriool met grotere diameter. De nevenriolen liggen vaak in voortuinen, ondiep onder opritten, wat verzakkingen en in sommige gevallen deformatie van de buizen veroorzaakt. Door de ligging in particulier terrein is onderhoud lastig. Dit heeft soms afvoerproblemen en verstoppingen tot gevolg. In bepaalde gebieden komen veel verstoppingen voor (zie overzicht meldingen, bijlage 1). Het systeem van nevenriolering is tot 2005 gebruikt, maar wordt nu niet meer toegepast. De bestaande systemen worden gesaneerd in combinatie met andere werkzaamheden (werk met werk maken), om de kosten te beperken. In veel gevallen is medewerking van nutspartijen noodzakelijk, vanwege kruisende leidingen.
Grondwater Er is weinig inzicht in de actuele grondwaterstanden en de werking van het grondwatersysteem. In de gemeente zijn geen specifieke grondwater gerelateerde knelpunten bekend. De drainage voorzieningen functioneren naar behoren. 5.2 Centrum Hydraulisch functioneren In het centrumgebied zijn weinig klachten of meldingen bekend met betrekking tot wateroverlast, m.u.v. Aquapark, Jacob Bruggemalaan en Oude Bos. Dit komt overeen met het resultaat van de hydraulische berekening (bijlage 8). Milieutechnisch functioneren Het centrum valt onder het Hoofdbemalingsgebied, dit voldoet aan de vuiltechnische normen (zie kencijfers, bijlage 6). Toestand riolering Uit de vervangingsplanning (bijlage 9) komt de gemengde riolering van de J. Kazemierstraat naar voren om in de komende planperiode vervangen te worden. Voor deze locatie zijn ook plannen/ ontwikkelingen, waarbij onder andere het Winkler Prins schoolgebouw wordt gesloopt (Centrumperspectief). Ook het riool in de Jacob Bruggemalaan is binnenkort aan verbetering toe, al is dit minder urgent als het riool in de Kazemierstraat. Er komt ook een regenwaterriool naast.
Definitief
19
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
De hoofdafvoer van het afvalwater van Veendam en Wildervank loopt dwars door het centrum (Pinksterstraat, Museumplein, AE-Kade). Dit is een belangrijk tracé voor de DWA afvoer, waarvan de toestand in de gaten moet worden gehouden. Klimaatadaptatie Uit de klimaatstresstesten (‘Stresstest Klimaatbestendigheid Veendam’, J en L Datamanagement, proj.nr. 2020_09, sept. ’21) komen diverse potentiële knelpunten naar voren, waaronder een aantal locaties (pleinen) waar in de toekomst wateroverlast en hittestress wordt voorzien. De gemeente is hierop al aan het anticiperen, wat tot uiting komt in diverse ruimtelijke plannen en ontwikkelingen (Centrumperspectief). Waterkwaliteit In droge periodes kan de waterkwaliteit in het centrum minder goed zijn. Dit speelt vooral rond het hertenkamp. In de overige vijvers en waterpartijen is de waterkwaliteit goed. In het algemeen is de doorstroming van de waterpartijen een punt van aandacht. 5.3 Oudere woongebieden Hydraulisch functioneren In de oudere woongebieden is relatief weinig wateroverlast. Er is veel verharding afgekoppeld van het gemengde stelsel (gescheiden HWA-stelsels). In Sorghvliet zijn wel meldingen van wateroverlast bij hevige neerslag. De water-op-straat situatie (hydraulische berekening) komt overeen met de praktijk. Milieutechnisch functioneren De oudere woongebieden vallen grotendeels onder het Hoofdbemalingsgebied, zie §4.3.
(kencijfers, bijlage 6). De onderbemaling Sorghvliet heeft een relatief lage berging. De gemaalcapaciteit (600 m3/uur) is erg hoog ten opzichte van de benodigde capaciteit. Toestand riolering Uit de vervangingsplanning (bijlage 9) komt geen grootschalig onderhoud naar voren in de oudere woongebieden. Wel is er veel nevenriolering waar veel klachten over verstoppingen zijn. Klimaatadaptatie In de oudere woongebieden wordt in geringe mate hittestress (ten zuiden van het centrum) en weinig wateroverlast voorzien. De laaggelegen parkeerterreintjes in de Provinciehoek lopen onder bij de klimaatbuien. 5.4 Jongere woongebieden Hydraulisch functioneren In de jongere woongebieden is weinig wateroverlast, wel opvallend is dat sommige HWAstelsels overbelast zijn (te kleine diameters). Ook hier is veel verharding afgekoppeld of zijn gescheiden stelsels aangelegd. Milieutechnisch functioneren Het gemengd gerioleerde deel van de jongere woongebieden valt onder het Hoofdbemalingsgebied, zie §4.3. Met betrekking tot de onderbemalingen (DWA) zijn er geen bijzonderheden. In Langebosch is een VGS stelsel aanwezig, wat deels is omgebouwd naar gescheiden. Omdat een VGS tot relatief veel afvoer van schoon regenwater leidt wordt dit omgebouwd naar gescheiden.
Definitief
20
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Toestand riolering Uit de vervangingsplanning (bijlage 9) komt geen grootschalig onderhoud naar voren in de jongere woongebieden. De DWA afvoerstructuur van de uitbreidingsplannen in Buitenwoel (Golflaan, Golfeiland, etc.) loopt via een centrale persleiding. De verschillende wijkjes hebben hun eigen gemaal en lozen op deze persleiding. Deze persleiding loost weer op het vrij-verval systeem van het hoofdgebied. Klimaatadaptatie Uit de klimaatstresstesten komen geen noemenswaardige knelpunten naar voren. 5.5 Bedrijventerreinen Hydraulisch functioneren De berekende water op straat komt overeen met de praktijk. Er zijn geen klachten over wateroverlast of afvoerproblemen op deze locaties. (Uitgezonderd de Transportweg, maar dit knelpunt is aangepakt). Milieutechnisch functioneren De bedrijventerreinen tussen het Oosterdiep en de spoorweg (onderbemalingsgebieden, gemengd) hebben weinig berging. De 4 slibvangen achter de HWA-uitlaten van bedrijventerrein De Dallen II zijn niet opgenomen in het reinigings- en inspectieprogramma. Toestand riolering Aan de noordzijde van de Industrieweg komen een aantal strengen ter vervanging naar voren uit de vervangingsplanning. Deze strengen zijn al gerenoveerd, maar dit is niet opgenomen in het rioolbeheersysteem. Verder komt er geen grootschalig onderhoud naar voren op de bedrijventerreinen.
Klimaatadaptatie Er zijn een aantal laagtes waar bij de klimaatstresstest Wateroverlast flinke waterdiepte wordt berekend, dit is een aandachtspunt voor de risicolocaties (dialoog). 5.6 Buitengebied en Lintdorpen Hydraulisch functioneren In Ommelanderwijk was sprake van wateroverlast in de omgeving Nachtegaalstraat, hier wordt dit jaar (2023) 5.000 m2 afgekoppeld. Hierna zijn de problemen opgelost. Milieutechnisch functioneren In de kleinere kernen rondom Veendam is de berging in de rioolstelsels relatief laag. Dit komt doordat de basisinspanning destijds gedifferentieerd is ingevuld. De extra inspanning is zichtbaar in onder andere de hogere berging van het Hoofdgebied van Veendam. In de praktijk zijn er geen waterkwaliteitsproblemen bekend bij de overstort locaties. Toestand riolering Een aantal rioolstrengen komen in aanmerking voor renovatie of vervanging. Klimaatadaptatie en bodemdaling door zoutwinning In het buitengebied en de lintdorpen zijn de risico’s als gevolg van wateroverlast door overstroming of door hevige neerslag, hittestress, droogte en bodemdaling als gevolg van klimaatverandering erg klein. Er is een onderzoek in voorbereiding door waterschap Hunze en Aa’s naar maatregelen om veenoxidatie tegen te gaan.
Definitief
21
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Hoofdstuk 6 Deel III: Evaluatie functioneren stedelijk watersysteem 6.1 Evaluatie BRP 2019 In deze paragraaf is toegelicht welke verbetermaatregelen uit het BRP Veendam 2019 zijn uitgevoerd en welke niet (en de reden). Daarnaast zijn een aantal revisies verwerkt, wat tot nieuwe inzichten heeft geleid. Uitgevoerde maatregelen: - Verbeterd gescheiden stelsel Transportweg ombouwen naar gescheiden stelsel; - Afkoppelen dakoppervlak Sorghvliethal (Aquapark). Niet uitgevoerd: - DWA-gemaal Aquapark incl. afsluiten stelsel (onderbemaling); De urgentie van deze maatregel is onduidelijk; geen aanleiding op basis van klachten/ meldingen. - Oude Bos afkoppelen; Deze maatregel is niet kosteneffectief, want het gemengde stelsel is in 2015 vervangen. Dit was in het BRP 2019 niet meegenomen in de afweging van de maatregel. Nieuw inzicht naar aanleiding van revisies: - In de Gildenbuurt watert het dakoppervlak af op het gemengde stelsel in plaats van het op regenwaterriool. Uit de hydraulische herberekening blijkt dat de buisdiameters van het regenwaterriool nog steeds te klein zijn ten opzichte van het aangesloten verhard oppervlak (100% wegoppervlak); - Uit de hydraulische herberekening blijkt dat het dakoppervlak van Tropiqua (Aquapark) nog moet worden afgekoppeld.
6.2 Veendam algemeen Hydraulisch en milieutechnisch functioneren Hydraulische berekeningen met een zware bui die statistisch gezien eens in de 5 jaar valt tonen op sommige locaties water op straat. Het rioleringssysteem is daarmee al bijna toekomstbestendig. Ook zijn er weinig klachten en meldingen over wateroverlast of afvoerproblemen. De meeste problemen vinden plaats in de nevenriolering, waarbij verzakkingen vaak de oorzaak is. Milieutechnisch voldoet het stedelijk watersysteem van Veendam al geruime tijd aan de landelijke normen (basisinspanning, referentiestelsel). Er zijn geen waterkwaliteitsproblemen bekend als direct gevolg van lozingen vanuit het rioolstelsel. Grondwater Er is weinig inzicht in het functioneren van het grondwatersysteem, maar er zijn geen grondwater gerelateerde klachten bekend. Er zijn een aantal infiltratievoorzieningen in de wijk Oude Ae, zoals een wadi en waterpasserende bestrating. Met het oog op toekomstige klimaatadaptieve maatregelen wil de gemeente meer inzicht in het stedelijk grondwatersysteem, met name in de gebieden waar ruimtelijke ontwikkelingen in voorbereiding zijn.
Definitief
22
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Oppervlaktewater Veendam heeft veel groen en waterpartijen in de openbare ruimte. Dit is zeer gunstig in relatie tot klimaatadaptatie (hitte, droogte, wateroverlast). In de woonwijken is relatief veel verharding afgekoppeld van het gemengde rioolstelsel. Dit heeft geresulteerd in een complex systeem van waterpartijen, duikers en hemelwaterriolen. Hier en daar is onderhoud en doorstroming een aandachtspunt. Toestand riolering Er is relatief weinig riool geïnspecteerd: 12% van het areaal inclusief nevenriolering. Wanneer de nevenriolering buiten beschouwing wordt gelaten (omdat hiervoor een saneringsprogramma is) komt het geïnspecteerde areaal uit op 26% (hoofdriolering).1 Een globale vervangingsplanning is gemaakt aan de hand van het scenario “Veendam 2022” (zie bijlage 9). Op basis van de inspectieresultaten en de ouderdom van de riolering is het beeld van de huidige toestand van de vrijverval riolering goed, er zijn weinig riolen die moeten worden vervangen. De lage inspectiegraad vrijverval riolering (26% van het hoofdriool) maakt de huidige inschatting van de vervangingsmaatregelen vrij onzeker. Daarom wil de gemeente de komende planperiode het inzicht in de toestand van het hoofdriool vergroten en wordt de inspectiefrequentie verhoogd.
Het systeem van gemalen, persleidingen en drukriolering functioneert naar behoren, voor de komende periode wordt het onderhoud op dezelfde wijze voortgezet. De vervangingsplanning is nu grotendeels gebaseerd op de ouderdom van het stelsel: Wat betreft de riolen die niet zijn geïnspecteerd wordt voor de vervangingsplanning uitgegaan van een technische levensduur van 80 jaar. Voor meer inzicht ten behoeve van (risico gestuurd) beheer/ assetmanagement en financieel inzicht ten behoeve van de vervangingsopgave zal de inspectiefrequentie de komende planperiode omhoog moeten worden gebracht. Daarnaast is ook meer inzicht nodig in de toestand van de DWA hoofdafvoer route. Nevenriolering De sanering van nevenriolering wordt voortgezet zoals in de voorgaande plannen. Dit betekent in de praktijk: opruimen of dichtschuimen bij klachten of bij gepland wegenonderhoud en werkzaamheden aan de nutsvoorzieningen (maatwerk). Vanwege de kosteneffectiviteit van deze maatregel is afstemming met nutspartijen noodzakelijk. Hierbij biedt de energietransitie mogelijk kansen. 6.3 Centrum In het centrum zijn weinig klachten over wateroverlast. Wel zijn er in de toekomst potentiële klimaat knelpunten (hitte en wateroverlast). Met name op en rondom de pleinen, dus in binnenstedelijk gebied met veel verharding en weinig groen en water.
De gemeente is hierop al aan het anticiperen, wat tot uiting komt in diverse ruimtelijke plannen en ontwikkelingen (Centrumperspectief). Daar waar mogelijkheden zijn wil de gemeente het centrum vergroenen en verbindingen maken in de waterstructuur: de ontwikkelingsgebieden. Hierbij wil de gemeente zoveel mogelijk verharding afkoppelen en de kansen en mogelijkheden voor waterberging onderzoeken. Omdat er op grote schaal zal worden afgekoppeld, moet een regenwaterstructuurplan worden gemaakt dat als grondslag kan dienen voor alle ontwikkelingen binnen het centrum. Er is nog te weinig inzicht in het
1
Op basis van rioolbeheerbestand gemeente Veendam 16-5-2022
Definitief
23
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
grondwatersysteem, dus de gemeente wil een grondwatermeetnet optuigen, met een hogere ‘resolutie’ (dichtheid van meetpunten) in de gebieden waar ontwikkelingen zijn gepland. De gemeente heeft plannen voor de aanpak van de Jacob Bruggemalaan (wegdek en inrichting) en is van plan vooraf het riool dat aan vervanging toe is, te renoveren. 6.4 Oudere woongebieden Woningbouwvereniging Acantus heeft plannen voor het noordwestelijk deel van de wijk Oude Ae. De plannen zijn nog niet concreet. Bij herstructurering wil de gemeente hier investeren in afkoppelen. Het functioneren van de randvoorziening Nassaustraat wil de gemeente met behulp van waterstandsmetingen onderzoeken hoe de verdeling van overstortwater is naar de vijver en via de overstortbemaling naar het A.G. Wildervancckanaal. De laagliggende parkeerterreintjes in de Provinciehoek zijn heel geschikt voor waterberging (klimaatadaptatie). De werkelijke capaciteit van het rioolgemaal ‘Onderbemaling Sorghvliet’ moet worden onderzocht (Q geïnstalleerd = 600 m3/uur) en eventueel worden aangepast op de benodigde capaciteit (80 m3/uur). 6.5 Jongere woongebieden De DWA afvoerstructuur van de uitbreidingsplannen in Woellust moet worden geoptimaliseerd: onderzocht moet worden wat de meest duurzame manier is van de afvoer van afvalwater van de uitbreidingsplannen.
In het voorgaande basisrioleringsplan is uitgegaan dat de daken in de Gildenbuurt afwateren naar het regenwaterriool. Dit bleek niet zo te zijn. Er is daarom een herberekening uitgevoerd, met een aangepaste verhardingssituatie. De resultaten lieten zien dat de buisdiameters nog te klein zijn; er wordt water op straat berekend. Vanuit het verbeterd gescheiden stelsel Langebosch wordt veel schoon regenwater afgevoerd naar de RWZI. Dit kan worden geoptimaliseerd door het om te bouwen naar een gescheiden stelsel (VGS-verbinding(en) dichtzetten; capaciteit gemaal terugbrengen naar DWA afvoer). 6.6 Bedrijventerreinen Op bedrijventerrein Stolberg is alle verharding nog aangesloten op het gemengde stelsel. De gemeente wil hier verhard oppervlak gaan afkoppelen. De 4 slibvangen achter de HWAuitlaten van bedrijventerrein De Dallen II moeten worden opgenomen in het reinigings- en inspectieprogramma. 6.7 Buitengebied en Lintdorpen In het buitengebied en de kleinere kernen (lintdorpen) zijn – naast de reguliere vervangingsopgave en de bodemdaling door zoutwinning – geen specifieke maatregelen nodig. 6.8 Overige Het is de ervaring van de gemeente dat riolen waar relatief schoon water door heen stroomt, zoals duikers en hwa-riolen minder worden aangetast door chemische aantasting. Aanname is dat ze hierdoor minder slijten en de restlevensduur langer is. Nadere inspectie moet dit uitwijzen.
Definitief
24
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Hoofdstuk 7 Maatregelen stedelijk watersysteem 7.1 Maatregelen per deelgebied In onderstaand overzicht zijn de maatregelen per deelgebied opgenomen en is de uitvoeringsperiode weergegeven. (Grotere versie in bijlage 10.)
Jacob Bruggemalaan
Oude Bos Algemeen - Centrum
2 Oudere woongebieden Oude Ae
x
x
x
x
2026
x
Mogelijkheden voor waterberging onderzoeken Afkoppelen wegverharding en dakoppervlak (WP, Lidl, Poiesz) bij herstructurering/ projectlocaties Mogelijkheden voor waterberging onderzoeken Afkoppelen wegverharding en dakoppervlak bij herstructurering/ projectlocaties Hoofdriool renoveren (relinen) voor wegrenovatie Onderzoek afkoppelen/ HWA-riool vergroten Nevenriolering saneren i.c.m. wegenonderhoud en K&L (nutspartijen) Maatregel klimaatadaptatie: onderzoek ruimte voor water(berging) Ruimte voor water (vasthouden, bergen) en groen zoeken in gebied herstructurering (onderzoek) Regenwaterstructuurplan Centrum (Zie ook ontwikkelingsgebieden Centrumperspectief) Waterkwaliteit: verbeteren doorstroming (onderzoek) Nevenriolering saneren i.c.m. wegenonderhoud en K&L/ nutspartijen Trace DWA hoofdafvoer opnemen in inspectieplan (Pinksterstraat, Museumplein, AE-Kade)
2027 2027 2027 2027 2023 2023 2023 2024 2028 2028 2029 2029 2027
Afkoppelen wegverharding en 50% dakoppervlak bij herstructurering
2030
Van Houtenstraat Vervangen of renoveren i.c.m. wegvernieuwing Noord Meten/ monitoren: RVZ Nassaustraat; kwantitatief, overstortbemaling vs. overstort naar vijver Sorghvliet - Provinciehoek Onderzoek waterberging onder maaiveld i.c.m. ophogen laagliggende parkeerterreintjes Algemeen - Oudere woongebieden Nevenriolering saneren i.c.m. wegenonderhoud en K&L (nutspartijen) Trace DWA hoofdafvoer opnemen in inspectieplan (m.n. Zeestratenwijk, Wildervank) Gemaal onderbemaling Sorghvliet: onderzoek geinstalleerde capaciteit 3 Jongere woongebieden Gildenbuurt Onderzoek wateroverlast HWA-stelsel Langebosch VGS ombouwen naar gescheiden stelsel Algemeen - Jongere woongebieden Onderzoek DWA afvoerstructuur i.r.t. uitbreidingsplannen 4 Bedrijventerreinen Stolberg Verhard oppervlak afkoppelen van gemengd stelsel 4 slibvangen achter HWA-uitlaten opnemen in onderhoudsplanning (monitoring; reiniging) Zwaaikom, Vrijheid en Lloyd Meer groen/ minder grijs (klimaatadaptatie) Algemeen - Veendam Nevenriolering saneren i.c.m. wegenonderhoud en K&L (nutspartijen) Grondwatermeetnet Onderhoud gemalen en persleidingen Overige - exploitatie Reinigings- en inspectieplan vrijvervalriolering (leidingen en putten) Bijhouden verhard oppervlak kaart
x x
x
x
x
x x x x x x
x x
x x
x x
x x x
2024 2027 2040 2029 x 2029 x 2024 x 2030 2025 2035 x 2045 2024: 1 x/10 jaar x 2050
2030 2050 jaarlijks jaarlijks
Bodemdaling*
x
WO-Klimaat
2032 2026 x 2026 x 2027
Jaar uitvoering
Hitte-Klimaat
Reductie vuiluitworp/ verb. Waterkwal.
Museumplein, Promenadeplein
WO-Riol.
Pinksterstraat en Kerkplein
Dakvlakken Tropiqua en Indoorcentrum afkoppelen en afvoeren op watergang (nieuw HWA-riool) Riolering vervangen i.c.m. werkzaamheden herstructurering (putnrs. V06-4400 t/m V06-5000A) Nevenriool: huisaansluitingen overzetten en riool dichtschuimen Afkoppelen wegverharding en dakoppervlak sloop Winkler Prins/ nieuwbouw door middel van aanleg HWA-riool bij wegreconstructie J. Kazemierstraat Mogelijkheden voor waterberging onderzoeken
Maatregelen
Toestand/ functioneren
Deelgebied 1 Centrum Aquapark J. Kazemierstraat
Afvalwaterketen/ duurzaamheid
Tabel 3: Overzicht maatregelen per deelgebied
x
x x
x
x
x x
x x x x x
Ten behoeve van het kostendekkingsplan van het Riool- en Waterzorg Programma zijn de maatregelen uitgesplitst in vervanging (of renovatie), reparatie, verbetermaatregelen (systeem optimalisatie) en onderzoek. 7.2 Vervanging, renovatie en reparatie Een globale vervangingsplanning van de vrijverval riolering is gemaakt op basis van de inspectieresultaten en de ouderdom van de riolering. De methodiek is uitgelegd in bijlage 9; De
Definitief
25
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
resultaten zijn gevisualiseerd op kaarten, opgenomen in bijlage 9]. Ter illustratie is een voorbeeld opgenomen in de figuren 11 en 12.
Figuur 11: Overzicht vervanginsplanning Veendam 2022 (ter illustratie)
Figuur 12: Overzicht vervanginsplanning jaartal uitvoering (ter illustratie)
Definitief
26
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
7.3 Verbetermaatregelen Verbetermaatregelen zijn geformuleerd tijdens de werksessies. De maatregelen sluiten aan op de speerpunten van het beleid van de gemeente, te weten: • Afkoppelen van verharding; • Ombouw verbeterd gescheiden stelsels naar gescheiden • Herinrichten bovengrond om meer ruimte voor water te realiseren (klimaatadaptieve maatregelen) Naast deze algemene maatregelen zijn een aantal onderzoeksmaatregelen voorgesteld: • Mogelijkheden om ruimte voor water te realiseren (vasthouden, bergen) • Waterkwaliteit, verbeteren doorstroming (i.s.m. waterschap) • Opstellen regenwaterstructuurplan • Realiseren grondwatermeetnet • Reinigings- en inspectieplan, o.a. tracé DWA hoofdafvoer • Bijhouden verhard oppervlakkaart De maatregelen zijn aangegeven op tekening en opgenomen in bijlage 10.
Figuur 12: Overzicht voorgestelde overige maatregelen (ter illustratie)
Definitief
27
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Hoofdstuk 8 Conclusies en aanbevelingen 8.1 Conclusies Het stedelijk watersysteem van Veendam voldoet op enkele knelpunten na aan de geldende normen en eisen. Het rioleringssysteem kan een bui die theoretisch eens per 5 jaar valt bijna probleemloos verwerken. De knelpunten betreffen een aantal water-op-straat locaties (Aquapark, Jacob Bruggemalaan en Oude Bos). Op basis van een globale vervangingsplanning is het beeld van de huidige toestand van de vrijverval riolering goed, er zijn weinig riolen die moeten worden vervangen. De lage inspectiegraad vrijverval riolering (26% van het hoofdriool) maakt de huidige inschatting van de vervangingsmaatregelen vrij onzeker. Daarom wil de gemeente de inspectiefrequentie verhogen. Voor de onderdelen van het stedelijk watersysteem die niet voldoen zijn maatregelen geformuleerd. Daarnaast zijn maatregelen voor klimaatadaptatie opgenomen (bodemdaling door zoutwinning in een separaat maatregelenplan). De maatregelen zijn afgestemd op de plannen en ontwikkelingen in de openbare ruimte. 8.2 Aanbevelingen Na het verhogen van de inspectiefrequentie kan de vervangingsplanning van de vrij verval riolering er anders uit gaan zien. Na verloop van jaren zal de gemeente steeds meer inzicht in de toestand van de riolering krijgen. Dit kan zowel een positief als negatief effect hebben op de verwachte vervangingsmomenten.
Aanbevolen wordt het onderhoudsprogramma voor vrij verval riolering jaarlijks te evalueren en zo nodig bij te stellen.
Definitief
28
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Bronnen en gebruikte gegevens -
-
2 3
Omgevingsvisie Veendam 2022; De door de gemeente Veendam aangeleverde gegevens, bestaande uit een uitvoer uit het gemeentelijk rioolbeheerbestand (RioGL basisbestand 16-5-2022), revisies juni 20222 en oktober 20223); Basisrioleringsplan 2019 (J en L Datamanagement, proj.nr.2017_21, okt. ‘19) voor wat betreft de hydraulische berekeningen, geactualiseerd aan de hand van de revisies; Stresstest Klimaatbestendigheid Veendam (J en L Datamanagement, proj.nr. 2020_09, sept. ’21); Effect bodemdaling door zoutwinning tot 2050 op de resultaten van de klimaatstresstest (J en L Datamanagement, proj.nr. 2022_19, apr. ’22); Bodemdaling en riolering gemeente Veendam (J en L Datamanagement, proj.nr. 2021_16, concept juli ’22); Beheergegevens Waterschap Hunze en Aa’s (Legger geodatabase nov. 2021); Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN3); Overzicht klachten en meldingen 2019 -2022 (gemeente Veendam, 25-5-2022); Groen- en waterbeleidsplan Veendam (idverde Advies, proj.nr. 725180146, april 2021); Bomenbeleidsplan gemeente Veendam (Heldergroen advies en Buro Hollema, sept. 2021); Onderhoudsplan wegen 2022-2026 (gemeente Veendam, 9-5-2022).
Gildenbuurt, Zilverpark en Golflaan (wat is afgekoppeld?), 13-6-2022 Gerenoveerde riolen, 10-10-2022 Definitief
29
april ’23
Systeemoverzicht Stedelijk Water 2022 gemeente Veendam
Bijlagen 1.
Meldingen riolering 2021-2022
2.
Notities deelgebieden
3.
Watersysteemgebieden en peilgebieden
4.
Aan- en afvoerschema
5.
Stroomschema
6.
Kenmerken rioolstelsel 2022
7.
Resultaten bergingsberekening
8.
Resultaat hydraulische berekening Veendam 2022 - bui 9+13%
9.
Vervangingsplanning
10. Verbetermaatregelen
Definitief
30