05-02 jaarverslag Leerplicht 2019-2020

Jaarverslag Leerplicht 2019 – 2020 Inleiding Vanuit de gemeente Veendam & Pekela presenteren wij hierbij het jaarverslag over de uitvoering van de Leerplichtwet 1969. Deze wet heeft als doel het recht op onderwijs te waarborgen en is een belangrijk instrument bij het tegengaan van ongeoorloofd verzuim. Op grond van artikel 25 van de Leerplichtwet brengt het college de gemeenteraad op de hoogte van het uitgevoerde leerplichtbeleid van het laatst afgesloten school- of cursusjaar. Met dit jaarverslag willen we u informeren over het schooljaar 2019/2020. De inzet van de Leerplichtambtenaar resulteert in de vermindering van het absoluut verzuim, het verminderen van het aantal thuiszitters en een versterking in de samenwerking met de onderwijs- en zorgpartners.

Wat is Leerplicht?

Kwalificatieplicht?

De gemeente is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de Leerplichtwet voor alle leerplichtige inwoners in haar gemeente, ongeacht of zij een school binnen of buiten de gemeentegrenzen bezoeken. Kinderen zijn volgens de wet leerplichtig vanaf de eerste schooldag van de maand na hun vijfde verjaardag. De volledige leerplicht eindigt aan het eind van het schooljaar waarin de jongere zestien jaar wordt, of na twaalf volledige schooljaren. Heeft de jongere dan nog geen startkwalificatie (minimaal een HAVO-, VWO- of MBO 2 diploma), dan start de kwalificatieplicht

In 2007 is de leerplicht uitgebreid met de kwalificatieplicht: jongeren vanaf 16 jaar zonder kwalificatieplicht zijn kwalificatieplichtig tot hun 18e verjaardag. Er wordt uit gegaan van het feit dat een startkwalificatie niet alleen de kans vergroot om een baan te vinden, maar vooral ook om deze te behouden, of op latere leeftijd opnieuw een baan te vinden. Wanneer een jongere voor zijn 18e verjaardag een startkwalificatie heeft, vervalt de kwalificatieplicht.

Leerlingen 5-16 jarigen

16-18 jarigen

1377

259

3327

563

Kerntaken Voor de gemeentes Veendam & Pekela zijn 2 leerplichtambtenaren beëdigd. Het is de taak van de gemeente om te controleren of de Leerplichtwet binnen de gemeente wordt nageleefd. Hierbij controleert de gemeente ouders op hun verplichting tot inschrijving en regelmatig schoolbezoek van hun leerplichtige kinderen. Vanaf 12 jaar is de jongere zelf mede verantwoordelijk voor het geregeld bezoeken van de school. De verantwoordelijkheid van inschrijving blijft echter bij de ouders liggen. Daarnaast is de gemeente gesprekspartner op de scholen om het belang van een goede verzuimregistratie en het melden van schoolverzuim duidelijk te maken en volgens afspraken de leerplichtambtenaar te informeren. Voor een sluitende aanpak van schoolverzuim is het essentieel dat schooldirecties deze verplichtingen nakomen. De Onderwijsinspectie houdt toezicht op de naleving van de Leerplichtwet door scholen en kan de verzuimregistratie van scholen controleren. Absoluut verzuim Is een leerplichtige of kwalificatieplichtige leerling niet ingeschreven bij een school, dan is dat absoluut verzuim. Relatief verzuim Is een leerling wel ingeschreven, maar komt hij niet naar school dan is er sprake van relatief verzuim. Relatief verzuim wordt onderverdeeld in overig verzuim, licht verzuim en luxe verzuim.

Verzuimt een leerling in vier weken tijd zestien les- en/of praktijkuren, dan is de school verplicht dit te melden bij leerplicht. Overig verzuim Is een leerling vaak te laat of spijbelt hij of zij regelmatig, dan heet dit overig verzuim. Het verzuim is dan een signaal dat er sprake is van dieperliggende problemen. Zo’n signaal is belangrijk: hoe eerder we in actie komen, hoe beter we relatief verzuim en daarmee wellicht voortijdig schoolverlaten kunnen voorkomen. Licht verzuim Is het verzuim minder dan zestien uur per vier weken dan valt dit onder licht verzuim. Het melden van het lichte verzuim is niet verplicht, maar wel wenselijk. Luxe verzuim Is een leerling zonder toestemming van de schooldirectie/leerplichtambtenaar met verlof buiten vastgestelde schoolvakanties, dan heet dit luxe verzuim.

Absoluut Verzuim

46

60

Relatief Verzuim

98

194

Overig Verzuim

73

132

Jaarverslag 2019-2020

Ziekteverzuim Ziekteverzuim is geoorloofd verzuim als een leerling om medische redenen niet naar school kan gaan. Vaak ziek zijn vormt echter een risico voor de schoolloopbaan en kan duiden op andere problemen. Het is van groot belang dat scholen verdacht- of veelvuldig ziekteverzuim tijdig melden, zowel bij de GGD-arts als bij de leerplichtambtenaar. Ook bij (geoorloofd) ziekteverzuim is een gezamenlijke aanpak met leerling, ouders, school en andere betrokkenen belangrijk om het verzuim zoveel mogelijk te beperken.

Preventie Sinds een aantal jaren zijn de leerplichtambtenaren meer preventief gaan werken in het primair onderwijs (PO). Er moest gesleuteld worden aan het imago van de leerplichtambtenaar; van handhaver naar sparringpartner en belangrijke schakel in de keten. Van strafrechtelijke aanpak schoolverzuim naar methodische aanpak schoolverzuim. De leerplichtambtenaren hebben daarom tijd geïnvesteerd in het versterken van de netwerken binnen het PO. Het afgelopen jaar is dit ook gebeurd binnen het Voortgezet onderwijs, het speciaal onderwijs en het MBO. Door het geven van voorlichting, langs te gaan bij de scholen en nauw contact te onderhouden. In het schooljaar 2019/2020 zijn de volgende acties gerealiseerd; •

De directeuren, coördinatoren/mentoren en intern begeleiders op alle scholen zijn bezocht door de leerplichtambtenaren;

•

Op VO en MBO (ook in de Regio) hebben de leerplichtambtenaren periodiek preventieve spreekuren gedraaid;

•

De leerplichtambtenaren hebben deelgenomen aan de maandelijkse overleggen Zorg-adviesteams, Begeleidings- en adviesteams op de scholen. Hierin worden de zorgleerlingen besproken;

•

De samenwerking met het CJG en de GGD is geïntensiveerd om sneller betrokken te raken en samen op te trekken;

•

Door de situatie rondom het Coronavirus, hebben de leerplichtambtenaren de contacten nauw aangehaald met de scholen, waardoor in gezamenlijkheid actie konden worden genomen ten aanzien van de zorgleerlingen en het (dreigende) verzuim. Ook de schoolarts werd hierbij betrokken.

Het intensief leggen en onderhouden van deze contacten resulteert in: -

Een toename in de verzuimmeldingen (vroegtijdige signalering);

-

Eerdere betrokkenheid van de leerplichtambtenaar bij complexe casuïstiek;

-

Een strakkere beoordeling bij verlofaanvragen;

-

De leerplichtambtenaar is steeds vaker een sparringpartner;

-

De directeuren, coördinatoren/mentoren en intern begeleiders geven aan het contact als prettig te ervaren. De drempel is verlaagd en zij vinden het fijn om te weten dat zij bij de leerplichtambtenaren terecht kunnen voor vragen en advies. Vooral het zelf ‘erop af’ gaan als leerplichtambtenaar, wordt erg gewaardeerd.

Jaarverslag 2019-2020

Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) Ingrado, Halt, het Openbaar Ministerie (OM) en de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) hebben in samenspraak met het Ministerie van Veiligheid en Justitie deze Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) ontwikkeld vanuit de volgende gedeelde visie: · Het doel van de aanpak is terug-/ toeleiding naar een passend onderwijsprogramma; · Vroegtijdige inzet van (jeugd)hulp bij verzuim staat voorop; · Ketensamenwerking draagt bij aan een effectieve aanpak van schoolverzuim; De aanpak is licht waar het kan en zwaar(der) waar het nodig is, maatwerk dus.

Stappenplan MAS De aanpak is zoveel mogelijk methodisch van aard. Daaronder verstaan we dat elke leerplichtambtenaar op eenzelfde wijze werkt en de uitvoering evalueert. De aanpak is daarom ingericht langs vijf fasen;

Schakelrol voor leerplichtambtenaar in brede keten van schoolverzuim

1) Waarnemen Het probleem signaleren

Om het ‘volgen van onderwijs’ voor zo veel mogelijk kinderen te realiseren is een gecoördineerde en optimale inzet van alle betrokken ketenpartners in het sociaal domein en/of de jeugdstrafrechtketen (scholen, gemeenten, RvdK, Halt, politie, gemeentelijke jeugdhulp (wijkteams e.d.), Inspectie van het onderwijs, OM, rechter) vereist.

2) Analyseren Het probleem in beeld brengen en begrijpen

De leerplichtambtenaar vervult in deze gezamenlijke aanpak van schoolverzuim een schakelrol en neemt het initiatief voor een adequaat vervolg op verzuimmeldingen. Dit gebeurt in overleg met de ketenpartners. De leerplichtambtenaar start een verzuim-onderzoek zodra verzuim gemeld is en monitort het vervolg. Afspraken over de regie worden lokaal gemaakt. Afhankelijk van de achterliggende redenen en het soort verzuim kunnen verschillende routes worden gevolgd. Terug- dan wel toeleiding naar een passend onderwijsprogramma staat in elke route centraal. Uiteindelijk gaat het om het recht op onderwijs van de jongere en het gezamenlijk met de ketenpartners streven naar één kind, één gezin, één plan.

3) Plannen Opstellen van een plan om het probleem aan te pakken 4) Handelen Uitvoeren van het plan 5) Evalueren Effecten vergelijken met beoogde resultaten en daaraan conclusies verbinden

Werkwijze Schoolverzuim of dreigend schoolverzuim is vaak een signaal voor dieperliggende problemen bij een kind of gezin. Samenwerking binnen een netwerk van onderwijs, zorg en leerplicht is daarbij van groot belang. De leerplichtambtenaren hanteren de richtlijnen van de MAS. De volgende fases worden hierbij doorlopen; We werken in een preventief kader door scholen en jongeren te informeren over de rechten en plichten binnen de Leerplichtwet en de gevolgen van ongeoorloofd schoolverzuim. Hierbij streven we ernaar beginnend verzuim een halt toe te roepen. Scholen voeren bij beginnend verzuim in eerste instantie een gesprek hierover met ouders en/of de jongere. Blijft het verzuim doorgaan dan volgt er een waarschuwingsgesprek op het BWI met de leerplichtambtenaar. Dit is voor de officiële 16- uursmeldingen, die scholen via DUO doorgeven aan de gemeente. Hierbij wordt er gekeken naar onderliggende problematiek en zo nodig wordt het CJG betrokken. Wanneer het verzuim aanhoudt en verwijtbaar is volgt er bij jongeren onder 18 jaar -waarbij er geen sprake van ernstige zorg is- een Halt-proces verbaal of, in het uiterste geval, een proces-verbaal schoolverzuim.

Jaarverslag 2019-2020

Waar werken we mee samen?

Handhaving

Handhaving De leerplichtambtenaar met opsporingsbevoegdheid (BOA = Buitengewoon Opsporingsambtenaar) is bevoegd voor het opmaken van een procesverbaal schoolverzuim. Voor beginnend verzuim en enkelvoudige problematiek kan dat ook een Halt-verwijzing zijn. Jongeren krijgen bij HALT een leerstraf en moeten excuses aanbieden aan bijvoorbeeld ouders of school. Is de problematiek ernstiger dan gaat het proces-verbaal schoolverzuim naar het Openbaar Ministerie (OM) en in kopie naar de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK). De RvdK adviseert de rechter -na onderzoek- over de strafmaat. Meestal is dat verplichte hulpverlening (een jeugdreclasseringsmaatregel), een (voorwaardelijke) geldboete, een taakstraf voor de jongere of een combinatie van bovenstaande maatregelen. Uitzondering: Een proces-verbaal wegens luxe verzuim (vakantie onder schooltijd zonder toestemming) gaat niet naar de RvdK, ouders krijgen direct van het OM een schikking (boete) thuis gestuurd.

Jaarverslag 2019-2020

Halt en Processen verbaal

Schoolverzuim

2

2

Halt

0

1

Vrijstellingen Vrijstellingen De leerplichtambtenaar handelt beroepen op grond van vrijstelling inschrijvingsplicht af of neemt namens het college een besluit over vervangende leerplicht. In een aantal specifieke gevallen kan er door ouders een beroep op vrijstelling worden gedaan, zodat de jongere tijdelijk geen onderwijs hoeft te volgen. De verantwoordelijkheid voor het recht op onderwijs vervalt wanneer er een vrijstelling van rechtswege ontstaat. De gemeente ziet streng toe op de juiste hantering van de voorwaarden van deze vrijstelling. Daarnaast behandelt de leerplichtambtenaar verzoeken tot het verlenen van verlof van meer dan 10 schooldagen per schooljaar. Toestemming voor vrijstelling van schoolbezoek van minder dan 10 schooldagen per schooljaar is een zaak waarin de directeur van de school beslist.

Aantal vrijstellingen 2019/2020 Artikel 5 onder a vrijstelling zolang de jongere op lichamelijke of psychische gronden niet geschikt is om tot een school of instelling te worden toegelaten.

6

11

Artikel 5 onder b vrijstelling op grond van overwegend bezwaar tegen de richting van het onderwijs op alle binnen redelijke afstand van de woning gelegen scholen of instellingen waarop de jongere geplaatst zou kunnen worden.

1

3

Het recht op onderwijs beschermen in de coronaperiode In de bijzondere periode van corona en gedeeltelijk (afstand) onderwijs stond het contact met de ouders en/of jongere nog steeds centraal. De functie van leerplichtambtenaar gericht op de bescherming van het recht op onderwijs staat voorop. Juist door in contact te treden, telefonisch, videobellen en in sommige gevallen toch fysiek, hebben leerplichtambtenaren tijdens de corona-crisis scholen, ‘verdwenen’ jongeren en hun ouders ondersteund. Om het recht op onderwijs en ontwikkeling voor alle jongeren te beschermen beschikt de leerplichtambtenaar over verschillende instrumenten, waarbij het doel altijd is om ongeoorloofd schoolverzuim en uitval te voorkomen. In de afgelopen periode hebben de leerplichtambtenaren daarom intensiever ingezet op de samenwerking met de scholen, de GGD schoolartsen en het CJG. Dit heeft geresulteerd in het goed in beeld krijgen van de kwetsbare leerlingen om vervolgens de juiste actie te kunnen doen. Terugkijkend zijn er in de laatste 4 maanden van het afgelopen schooljaar weliswaar minder geregistreerde verzuimmeldingen (DUO) gedaan door school, maar is er in samenwerking direct ingezet op contact leggen met leerlingen en ouders, om in korte tijd te komen tot een oplossing voor problematiek rondom het ontstane verzuim door de uitbraak van het coronavirus.

Jaarverslag 2019-2020