05-02 IHP Veendam 2024-2039 incl bijlagen

Speciaal onderwijs

BRIN

Bouwjaar

Permanente onderwijscapaciteit (m² BVO)

Wim Monnereauschool (SBO) Opron

13GU

1975

1.195

M. Hardenbergschool (SO) Opron

13QO

1975

1.195

M. Hardenbergschool (VSO) Opron

13UO

1971

1094

Totaal

3.484

Tabel 6 Scholen speciaal onderwijs en onderwijscapaciteit

www.icsadviseurs.nl

25/52

4.1.3 Scholen voortgezet onderwijs In de gemeente Veendam biedt Stichting Winkler Prins verschillende typen voortgezet onderwijs aan op vijf locaties. In tabel 7 zijn de verschillende typen onderwijs aangegeven en de locatie waar het onderwijs wordt gegeven. De locaties aan de Raadsgildenlaan zijn allen gelegen op het Leer- en Sportpark. Op de locatie aan het Jan Salwaplein wordt praktijkonderwijs gegeven. In het schoolgebouw gebruikt de naastgelegen Wim Monnereauschool onderwijsruimte. Het schoolgebouw aan de Pinksterstraat 26 is in onderstaand overzicht niet opgenomen omdat het als tijdelijke huisvesting wordt gebruikt.

Permanente onderwijscapaciteit (m² BVO)

Voortgezet onderwijs

BRIN

Bouwjaar

Brugjaar Mav o VMBO Raadsgildenlaan 1

16PI 00

1987

9.607

Brugjaar Raadsgildenlaan 7

16PI 04

2021

2.545

Kader Basis gebouw Raadsgildenlaan 9

16PI 05

2021

2.978

VMBO techniek/E&O Raadsgildenlaan 11

16PI 03

2011

3.129

Praktijkschool Jan Salw aplein 2

16PI 02

1980

1.738

Totaal

19.997

Tabel 7 Scholen voortgezet onderwijs en onderwijscapaciteit

4.2 Leerlingenprognoses De leerlingenprognoses geven inzicht in de verwachte ontwikkeling van het aantal leerlingen in de komende jaren. Tabel 8 biedt een overzicht van de historie en de verwachte leerlingenprognose voor het PO, VO en (V)SO. Het leerlingenaantal voor 2022 is het aantal leerlingen per teldatum 1 oktober 2021. Uit de tabel is op te maken dat volgens de prognose de leerlingenaantallen in het primair onderwijs in de komende jaren zullen afnemen. In het voortgezet onderwijs wordt eveneens een daling van het leerlingaantal verwacht. Het (voortgezet) speciaal onderwijs blijft de komende jaren redelijk stabiel. De kolom historie geeft de oktobertelling van 2019 (historie 2020) en de oktobertelling van 2020 (historie 2021) weer.

Tabel 8 Leerlingenprognoses PO, SO en VO In het basisonderwijs in Veendam volgen in 2022 in totaal ca. 2.113 leerlingen onderwijs en het speciaal basisonderwijs totaal 215 leerlingen. Zoals eerder benoemd zijn deze leerlingen verdeeld over 13 basisscholen, waarvan twee scholen voor het speciaal basisonderwijs. Ten aanzien van het leerlingenaantal voor het PO wordt opgemerkt dat vanaf 2022 in de prognose een leerlingenaantal is opgenomen voor KC Hoi Pippeloi. De prognose gaat uit van een leerlingenaantal van 56 in 2022 dat geleidelijk aan daalt naar 50 leerlingen in 2041. Uit de leerlingenprognose valt op te maken dat

www.icsadviseurs.nl

26/52

ongeveer 55% van het aantal leerlingen van de school afkomstig is uit Veendam-Noord, 35% uit VeendamZuid, 7% uit Pekela en 3% uit het buitengebied. Het is niet bekend van welke scholen de leerlingen afkomstig zijn die een overstap naar Hoi Pippeloi hebben gemaakt. Basisgeneratie De basisgeneratie geeft de omvang weer van de 4- tot en met 11-jarigen plus 30% 12-jarigen voor de berekening van leerlingenprognoses in het primair onderwijs. Het overige deel van de 12-jarigen stroomt door naar een school voor voortgezet onderwijs. De prognose van de basisgeneratie is weergegeven in tabel 9 en vloeit voort uit de demografische ontwikkelingen die zich in het verleden voordeden en de aannames over de trends hierin. De doelgroep voor het basisonderwijs in de gemeente Veendam daalt de komende jaren richting de 2.000 kinderen om rond die omvang te stabiliseren. De daling van het aantal kinderen in de basisgeneratie is niet toe te rekenen tot één bepaalde school, of meerdere scholen. Het is dan ook niet te bepalen wat de gevolgen zijn voor het aantal benodigde lokalen per schoolgebouw of aantal scholen als totaal. Prognose →

Verschil 2020 - 2040

Gebied

2020

2025

2030

2035

2040

Buitengebied

174

140

135

135

141

-33

Noord

911

840

797

775

770

-141

Zuid

1.298

1.147

1.094

1.082

1.088

-210

Totaal

2.383

2.127

2.026

1.992

1.999

-384

Tabel 9 Basisgeneratie 4 – 12 jaar prognose Voor het voortgezet onderwijs wordt uitgegaan van 70% van de 12-jarigen plus de 13- tot met 16-jarigen. In tabel 10 wordt de basisgeneratie 4 – 12 jaar in de gemeente Veendam weergeven en de basisgeneratie 12 – 18 jaar voor Veendam en de omliggende gemeentes. De laatste van deze twee is van belang voor het voedingsgebied van Winkler Prins.

Prognose

→

Gemeente

2020

2025

2030

2035

Verschil 2040 2020 - 2040

Veendam

2.128

2.160

1.945

1.802

1.748

-380

836

842

823

774

796

-40

Aa en Hunze

2.031

1.824

1.702

1.634

1.700

-331

Midden - Groningen

4.675

4.355

4.057

3.818

3.961

-714

Totaal

9.670

9.181

8.527

8.028

8.205

-1.465

Pekela

Tabel10 Basisgeneratie 12 – 18 jaar prognose Woningbouwontwikkelingen De prognose van deze basisgeneratie vloeit voort uit de demografische ontwikkelingen die zich in het verleden hebben voorgedaan, maar met name ook de aannames in groei en trends voor de toekomst. Een belangrijke component daarvan zijn de woningbouwontwikkelingen. In de prognose is rekening gehouden met de bouw van ongeveer 600 woningen in de eerste jaren. De schoolbesturen hebben gereageerd op de leerlingenprognoses, zoals die door Pronexus zijn opgesteld. Op basis van een aantal lokale en recente ontwikkelingen is de vraag van de schoolbesturen of daar in de prognoses rekening mee is gehouden, of dat de prognoses hier op aangepast moeten worden. Bijvoorbeeld als gevolg van de coronalockdown in 2020 is landelijk een mini-babyboom in 2021 en de vraag is of zich dat ook voordoet in Veendam. Ook is de vraag wat de invloed is op de instroom van het aantal leerlingen als gevolg van het aantal nieuwbouw woningen

www.icsadviseurs.nl

27/52

die in de komende jaren in Veendam gebouwd worden. Pronexus heeft op de vragen gereageerd en stelt dat er in Veendam op basis van de maandcijfers van het CBS geen sprake is van een babyboom. In 2021 is zelfs sprake van het laagste aantal geboorten van de afgelopen jaren. Ook heeft een versnelling van de woningbouw nauwelijks effect op de ontwikkeling van de doelgroep in Veendam. De komende jaren worden er niet meer dan tussen de 200 en 225 kinderen geboren. De doelgroep gemeentebreed zal met die geboorten en de doorstroom en instroom van leeftijden van 4 tot en met 12 niet gaan uitkomen boven de verwachting die Pronexus heeft geschetst in de prognose. Aangezien de status van de woningbouwontwikkelingen kan wijzigen, is het van belang bij toekomstige herijking van het IHP de status van de woningbouwontwikkelingen en de ontwikkeling van het leerlingaantal te actualiseren door middel van nieuwe prognoses.

4.2.1 Leerlingenprognoses en ruimtebehoefte De leerlingenprognose is de basis voor de berekening van de ruimtebehoefte. Binnen het thema vraag en aanbod wordt de beschikbare onderwijscapaciteit vergeleken met de toekomstige normatieve ruimtebehoefte aan onderwijscapaciteit in 2036. In lijn met de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs wordt bij de toets tussen de capaciteit en behoefte gekeken naar de situatie over 4 (voor tijdelijke uitbreidingsbehoefte) en respectievelijk 15 jaar (voor permanente uitbreidingsbehoefte). De leerlingenprognoses zijn de basis voor de berekening van de ruimtebehoefte. Vanwege de visie op IKC’s en voorschool is medegebruik en/of verhuur van onderwijsruimten of aan het onderwijs onttrokken ruimten, bijvoorbeeld door een kinderopvangorganisatie, bij het bepalen van het ruimtetekort/-overschot niet meegenomen in de berekening. Dit betekent dat de normatieve ruimtebehoefte alleen de oppervlakte betreft die benodigd is voor het onderwijs. Voor zover van toepassing dient in een businesscase de oppervlakte van (onderwijs-) ruimten, die voor medegebruik en/of verhuur worden bestemd, te worden bepaald en afgestemd in gezamenlijkheid van de betrokken partijen die in de planontwikkeling betrokken worden. Daarbij dienen afspraken over de exploitatie, eigendom en eigendomsverhouding en verhuur te worden vastgelegd.

Primair onderwijs Tabel 11 toont een overzicht van de scholen in het primair onderwijs. Op basis van het huidige leerlingenaantal is de ruimtebehoefte voor alle scholen en als totaal weergegeven. Voor alle scholen is de leerlingenprognose voor de jaren 2025, 2031 en 2036 getoond dat resulteert in een ruimtebehoefte in m² BVO voor dezelfde jaren. Voor iedere school geldt dat er een daling zichtbaar is van het leerlingenaantal. De daling resulteert in een afnemende normatieve ruimtebehoefte. Vraag en aanbod in m² BVO is het verschil tussen de oppervlakte van het schoolgebouw en de vraag op basis van het aantal leerlingen.

www.icsadviseurs.nl

28/52

Primair onderwijs

2022

Leerlingenaantal 2025 2031 2036

Ruimtebehoefte (m² BVO) 2022 2025 2031 2036

Vraag en aanbod (m² BVO) 2022 2025 2031 2036

De Viermaster OPRON

258

249

237

236

1.512

1.466

1.406

1.401

370

416

476

481

De Braskörf OPRON

334

317

301

294

1.880

1.795

1.714

1.679

88

173

254

289

Noorderbreedte OPRON

149

141

134

131

990

950

915

900

1.035

1.075

1.110

1.125

Westerschool OPRON

264

244

232

231

1.529

1.428

1.368

1.363

406

507

567

572

De Sleutel OPRON

100

95

91

92

774

689

669

674

-9

76

96

91

De Ommewending OPRON

48

42

40

41

441

411

401

406

504

534

544

539

t Haimstee VCO Midden en Oost Groningen

111

103

98

98

758

718

693

693

232

272

297

297

De Kern VCO Midden en Oost Groningen

211

199

189

185

1.278

1.218

1.168

1.148

8

68

118

138

Mgr. Bekkersschool Primenius

389

365

347

344

2.165

2.044

1.953

1.938

300

421

512

527

I n de Manne Primenius Totaal

193

185

176

175

1.172

1.132

1.086

1.081

-312

-272

-226

-221

2.057

1.940

1.845

1.827

12.499

11.851

11.373

11.283

2.622

3.270

3.748

3.838

Tabel 11 Ruimtebehoefte primair onderwijs In de tabel is onder ‘vraag en aanbod’ het verschil opgenomen tussen de permanente onderwijscapaciteit en de normatieve ruimtebehoefte (oppervlakte voor tijdelijke onderwijshuisvesting is in de tabel buiten beschouwing gelaten). In de meeste gevallen is sprake dat de onderwijscapaciteit groter is dan de ruimtebehoefte; dat zou betekenen dat er leegstand is in het schoolgebouw. Als gevolg van een afnemend leerlingenaantal wordt het verschil tussen vraag en aanbod groter, dat betekent dat de leegstand in de schoolgebouwen toeneemt. Uitzondering is de Jenaplanschool In de Manne waar momenteel sprake is van een tekort aan onderwijscapaciteit; de oppervlakte van het schoolgebouw is niet toereikend om aan de normatieve behoefte te voldoen. Voor de school wordt een afname van het leerlingenaantal verwacht, maar desondanks blijft er ook op termijn vraag naar meer ruimte. De leerlingenprognose van Noorderbreedte is verlaagd met 19 leerlingen ten opzichte van de prognose van Pronexus. Dit in verband met het ontbreken van een groep anderstalige leerlingen die nog wel in de prognose waren opgenomen. Speciaal onderwijs Tabel 12 geeft een overzicht van het huidige en geprognosticeerde leerlingenaantal op de drie scholen voor speciaal onderwijs. Hierbij dient te worden opgemerkt dat de scholen SBO Wim Monnereauschool en SO M.

Hardenbergschool samen zijn gehuisvest in Kindcentrum Westerwinde in Veendam. De totale oppervlakte van het Kindcentrum is door het schoolbestuur opgegeven. Het schoolbestuur heeft niet kunnen aangeven welke oppervlakte de scholen elk hebben, zodoende is het totaal in twee gelijke helften over beide scholen verdeeld. Verder is in de leerlingenprognose van Pronexus de ruimtebehoefte van de SO M. Hardenbergschool en de VSO M. Hardenbergschool als totaal opgegeven. Voor de komende jaren wordt een daling verwacht van het aantal leerlingen, wat resulteert in een afnemende ruimtebehoefte. Hier wordt opgemerkt dat geen rekening is gehouden met de ontwikkeling van de Visvijver. In de groep de Visvijver wordt specialistisch onderwijs verzorgd (en verdere ondersteuning geboden) aan leerlingen met een

www.icsadviseurs.nl

29/52

complexe ondersteuningsbehoefte. Het zijn leerlingen die veel gerichte hulp (een op een) en directe nabijheid nodig hebben om te kunnen leren en ontwikkelen. Ten behoeve van het huisvesten van de Visvijver wordt momenteel tijdelijke huisvesting gehuurd.

2022

Speciaal onderwijs

Leerlingen 2025 2031

2036

Ruimtebehoefte (m² BVO) 2022 2025 2031 2036

Vraag en aanbod (m² BVO) 2022 2025 2031 2036

Wim Monnereauschool (SBO) Opron

149

142

136

137

1.345

1.294

1.250

1.257

-150

-99

-55

-62

M. Hardenbergschool (SO) Opron

63

61

59

59

924

907

889

889

271

288

306

306

M. Hardenbergschool (VSO) Opron

64

64

58

55

1.031

1.031

958

921

63

63

136

173

Totaal

276

267

253

251

3.300

3.232

3.097

3.067

184

252

387

417

Tabel 12 Ruimtebehoefte speciaal onderwijs Voortgezet onderwijs Onderstaande tabel toont het huidige leerlingenaantal en de geprognosticeerde leerlingenaantallen voor 2025, 2031 en 2036 van de verschillende locaties in het voortgezet onderwijs. Specifiek is de leerlingenprognose en ruimtebehoefte van de praktijkschool afkomstig uit de leerlingenprognose van Pronexus. Van de andere vestigingen zijn de leerlingenprognoses aangeleverd door het schoolbestuur, omdat in de leerlingenprognose de leerlingenaantallen verder niet zijn uitgesplitst over de verschillende vestigingen. Vervolgens is de normatieve ruimtebehoefte per vestiging berekend. Met uitzondering van de praktijkschool is voor alle vestigingen een afname zichtbaar van het leerlingenaantal. De afname van de normatieve ruimtebehoefte hangt samen met de daling van het leerlingenaantal en resulteert in een toenemend ruimteoverschot.

Voortgezet onderwijs

Permanente onderwijs2022 capaciteit (m² BVO)

Leerlingen 2025 2031

2036

Ruimtebehoefte (m² BVO) 2022 2025 2031 2036

Vraag en aanbod (m² BVO) 2022 2025 2031 2036

Brugjaar Mav o VMBO Raadsgildenlaan 1

9.607

1.193

1.107

1.040

970

8.326

7.797

7.384

6.953

1.281

1.810

2.223

2.654

Brugjaar Raadsgildenlaan 7

2.545

399

391

330

309

2.466

2.416

2.039

1.910

79

129

506

635

Kader Basis gebouw Raadsgildenlaan 9

2.978

184

213

192

181

1.811

2.070

1.883

1.784

1.167

908

1.095

1.194

VMBO techniek/E&O Raadsgildenlaan 11

3.129

167

175

155

144

2.554

2.653

2.406

2.271

575

476

723

858

Praktijkschool Jan Salwaplein 2

1.738

98

95

85

95

1.495

1.446

1.350

1.278

243

292

388

460

Totaal

19.997

2.041

1.981

1.802

1.699

16.652

16.382

15.062

14.196

3.345

3.615

4.935

5.801

Tabel 13 Ruimtebehoefte voortgezet onderwijs

4.3 Inzicht en beoordeling schoolgebouwen De onderwijsgebouwen in de gemeente Veendam die in het IHP zijn opgenomen, zijn op basis van verschillende kenmerken in kaart gebracht. Aan de hand van een vragenlijst zijn de schoolbesturen gevraagd de gebouwen te beoordelen. Voor elk schoolgebouw is een zogenaamde factsheet opgesteld, waardoor inzicht is verkregen in de staat van de gebouwen (nulmeting). Deze factsheets zijn als bijlage 3 toegevoegd aan het bijlagendocument van dit IHP. De belangrijkste kenmerken en bevindingen van elk schoolgebouw zijn onderstaand per school in de tekst opgenomen.

www.icsadviseurs.nl

30/52

4.3.1 Primair onderwijs In deze paragraaf zijn de 10 scholen in het primair onderwijs opgenomen met een korte beschrijving van het schoolgebouw. De schoolgebouwen zijn gegroepeerd naar schoolbestuur en voor elk schoolgebouw zijn knelpunten beschreven die naar voren zijn gekomen in de interviews en de door de schoolbesturen ingevulde vragenlijst.

4.3.2 Scholen Scholengroep OPRON Scholengroep OPRON verzorgt openbaar primair onderwijs in de gemeenten Midden-Groningen, Stadskanaal en Veendam. In de gemeente Veendam heeft zij zes scholen die onderstaand zijn opgenomen. De Viermaster De Viermaster is een openbare basisschool in het zuiden van Veendam, gehuisvest in een gebouw dat in 1977 is gebouwd. Het schoolgebouw is in 1998 gerenoveerd en heeft een onderwijscapaciteit van 1.882 m² BVO. Daarvan wordt door Prokino 56 m² BVO gebruikt voor kinderopvang. Bij het huidige leerlingenaantal van 280 leerlingen is er een ruimteoverschot dat ca. 260 m² BVO bedraagt. Op basis van het geprognosticeerde leerlingenaantal voor 2036 neemt de normatieve leegstand toe naar bijna 500 m² BVO. De technische kwaliteit van het gebouw wordt door de gebruikers over het algemeen als matig beoordeeld. Het binnenklimaat wordt als matig tot goed beoordeeld. Het schoolgebouw beschikt over een eigen speellokaal waar bewegingsonderwijs voor de kleutergroepen kan worden aangeboden. Advies voor de middellange termijn: ▪

Verduurzamen of renoveren, uitgaande van renovatie met levensduurverlenging van minimaal 25 jaar. De leegstand neemt over de jaren toe. Daardoor ligt er een opgave om bij de renovatie de kansen te verkennen om ruimte in te krimpen of door andere gebruikers in de school te betrekken, zoals een verdere samenwerking met Prokino (eventueel in combinatie met het afstoten van de locatie van Prokino elders in de wijk).

De Braskörf De Braskörf is een openbare basisschool in het noorden van Veendam. Het schoolgebouw is in 1999 gebouwd en in 2003 en 2005 uitgebreid. In totaliteit beschikt de school over een oppervlakte van 1.968 m² BVO aan permanente onderwijscapaciteit. Daarnaast heeft zij de beschikking over tijdelijke onderwijshuisvesting met een oppervlakte van 130 m². Het schoolgebouw beschikt over een eigen speellokaal waar bewegingsonderwijs voor de kleutergroepen kan worden aangeboden. Het bewegingsonderwijs voor de midden- en bovenbouw wordt aangeboden in de Parkstadhal. De school maakt ook gebruik van een gymaccommodatie van Winkler Prins die dichtbij de school is gelegen. De directie van de school heeft onlangs bij de gemeente aangegeven behoefte te hebben aan een meer nabijgelegen gymaccommodatie. De technische en functionele kwaliteit van het schoolgebouw wordt algeheel als goed beoordeeld. Echter in de noodlokalen wordt het in de zomermaanden te warm en is de ventilatie onvoldoende. Het huidige aantal van 347 leerlingen wordt passend gehuisvest in het schoolgebouw. Er is een ruimteoverschot dat momenteel, inclusief de oppervlakte van de tijdelijke onderwijshuisvesting, 218 m² bedraagt. Naar de toekomst toe neemt het leerlingenaantal af dat in 2036 resulteert in een toenemend ruimteoverschot van het schoolgebouw en de tijdelijke onderhuisvesting samen naar ruim 400 m² BVO in 2036.

Advies voor de lange termijn: ▪

Gezien de leeftijd van het gebouw zijn verduurzamende maatregelen of renovatie pas vanaf 2039, dus buiten de looptijd van dit IHP, aan de orde. Op de lange termijn bedraagt het ruimteoverschot in het schoolgebouw en tijdelijke huisvesting samen ca. 400 m². De tijdelijke onderwijshuisvesting van 130 m² kan

www.icsadviseurs.nl

31/52

worden afgestoten zodra de noodzaak van de tijdelijke onderwijshuisvesting komt te vervallen en de leerlingen passend in het schoolgebouw kunnen worden gehuisvest. Noorderbreedte Openbare basisschool Noorderbeedte is gelegen op de begane grond en eerste verdieping van een appartementencomplex dat in 2004 is gebouwd. De onderwijscapaciteit bedraagt 2.025 m² BVO en is voor het huidige aantal van 159 leerlingen te groot. Ongeveer 48 m² wordt door Kids First voor kinderopvang gebruikt. Het schoolgebouw beschikt over een eigen speellokaal waar bewegingsonderwijs voor de kleutergroepen kan worden aangeboden. Op basis van de normatieve ruimtebehoefte berekening is er ruimteoverschot dat momenteel ca. 984 m² bedraagt. Op basis van het geprognosticeerde leerlingenaantal voor 2036 neemt het ruimteoverschot toe naar ca. 1.125 m², dat een leegstand betekent van 55%. De normatieve leegstand wordt door het schoolbestuur deels verklaard door een onevenwichtige verhouding in functionele en niet-functionele (o.a. verkeersruimte) ruimte voor het onderwijs. Het gebouw wordt door de gemeente gehuurd van woningcorporatie Acantus. In 2004 is daartoe een huurovereenkomst met een termijn van 40 jaar overeengekomen.

De huurovereenkomst biedt nog de mogelijkheid om na 25 jaar (2029) het huurcontract te ontbinden, maar daarbij ligt wel een zware inspanningsverplichting bij de gemeente om een nieuwe huurder te vinden (lukt dat niet, dan moet een forse afkoopsom worden betaald). Verder is na toestemming van de verhuurder onderhuur toegestaan. Opron betaalt jaarlijks aan de gemeente de materiële instandhoudingsvergoeding voor het buitenonderhoud. Lopende het IHP-proces gaat de gemeente Veendam in gesprek met Acantus met als doel om de leegstand in de school te verminderen en daarmee de druk op de exploitatie te verlagen. Aan mogelijke plannen van Acantus, bijvoorbeeld voor het uitbreiden van de woningvoorraad, kan misschien invulling worden gegeven met het realiseren van woningen in leegstaande delen. Advies voor de korte termijn: ▪

▪

▪ ▪

Het terugdringen van de leegstand in het schoolgebouw heeft hoge prioriteit en op korte termijn dienen daartoe maatregelen te worden getroffen. De gemeente gaat in gesprek met Acantus zodat gezamenlijk naar oplossingen voor het ruimteoverschot kan worden gekeken. Afhankelijk van de uitkomsten van de gesprekken en gemaakte afspraken met Acantus kunnen onderstaande scenario’s achtereenvolgend nader worden onderzocht. De mogelijkheden onderzoeken of het bestuurskantoor in de school kan worden ingepast in plaats van naast de school. Het schoolbestuur huurt dan rechtstreeks van Acantus in plaats van op eigen kosten. Tijdens het inpassingsonderzoek moet worden meegewogen of er voldoende werkkamers op een rustige plek zijn te creëren en er een grotere vergaderruimte is te realiseren. Er dient eveneens aandacht te zijn voor hoe de gewenste privacy voor spreekuren van het bureau maatschappelijk werk en de bedrijfsarts zijn te borgen. Ruilen van schoolgebouwen tussen De Kern en Noorderbreedte is door de schoolbesturen Opron en VCO Midden en Oost Groningen bestempeld alleen te willen onderzoeken als het echt niet anders kan. Mogelijke scenario’s kunnen eventueel nog zijn het ruilen met of zogenaamd inhuizen van In de Manne in het schoolgebouw van Noorderbreedte.

Beide schoolbesturen hebben aangegeven een gebouwenruil onbespreekbaar te vinden, echter inhuizen kan in theorie een optioneel scenario zijn.

Advies voor de lange termijn: ▪

Verduurzamende maatregelen onderzoeken en uitvoeren.

www.icsadviseurs.nl

32/52

Westerschool Westerschool is een openbare academische basisschool voor Daltononderwijs. Het schoolgebouw is gebouwd in 1990 en heeft in 2001 en 2005 een uitbreiding gehad. Het schoolgebouw heeft een totale capaciteit van 2.065 m² BVO, inclusief 130 m² tijdelijke onderwijshuisvesting. Voor de 283 leerlingen die er momenteel onderwijs volgen betekent het dat er een ruimteoverschot is van ruim 400 m² BVO. Als gevolg van een afnemend leerlingenaantal neemt de leegstand toe naar ca. 700 m² BVO in 2036. Functioneel en technisch wordt het schoolgebouw over het algemeen als goed beoordeeld, echter de temperatuur wordt als matig beoordeeld. Het schoolgebouw beschikt over een eigen speellokaal waar bewegingsonderwijs voor de kleutergroepen kan worden aangeboden. Advies voor de korte termijn: ▪

De tijdelijke onderwijshuisvesting kan worden afgestoten zodra de noodzaak van de tijdelijke onderwijshuisvesting komt te vervallen en de leerlingen passend in het schoolgebouw kunnen worden gehuisvest.

Advies voor de middellange termijn: ▪

▪

Voor het oorspronkelijke deel van het gebouw dat in 1990 is gebouwd is vanaf 2030 verduurzamen of renoveren aan de orde. De leeftijd van het oorspronkelijke deel is dan 40 jaar. De delen die in 2001 en 2005 zijn gebouwd zijn respectievelijk vanaf 2041 en 2045 aan de beurt voor verduurzaming of renovatie. Onderzoeken van een samenwerking met ’t Haimstee zoals het samen huisvesten van de scholen onder één dak. Het scenario kan een oplossing zijn om het ruimteoverschot op te lossen. Schoolbesturen VCO Midden en Oost Groningen en Opron kunnen met elkaar in gesprek te gaan om de samenwerking met elkaar te bespreken.

De Sleutel De Sleutel is een school voor openbaar basisonderwijs ten zuiden van Veendam in de plaats Wildervank. Het schoolgebouw is gebouwd in 1987 en de oppervlakte bedraagt ca. 765 m² BVO. In het gebouw zijn tevens BSO De Sleutel en kinderopvang Prokino gehuisvest. Momenteel is het gebouw passend voor het aantal kinderen. Als gevolg van een geprognosticeerde leerlingendaling bedraagt de leegstand in de school in 2036 ca. 91 m². Technisch gezien wordt het gebouw als gemiddeld beoordeeld, de functionele staat van het gebouw wordt goed beoordeeld. Het schoolgebouw beschikt over een eigen speellokaal waar bewegingsonderwijs voor de kleutergroepen kan worden aangeboden. Advies voor de middellange termijn: ▪

Verduurzamen of renoveren.

De Ommewending De openbare Jenaplan basisschool De Ommewending staat in Ommelanderwijk, een klein dorpje ten oosten van Veendam. Het schoolgebouw is van 1969 en is in 2006 uitgebreid met 130 m² BVO. De totale capaciteit bedraagt ca. 1.075 m² BVO. In de school maken peuterspeelzaal De Apenrots en buitenschoolse opvang De Vogeltuin gebruik van de onderwijscapaciteit. Het gebouw biedt momenteel plaats aan 51 leerlingen. Technisch gezien wordt het gebouw als gemiddeld beoordeeld, de functionele staat van het gebouw wordt goed beoordeeld. Als gevolg van een te verwachten daling van het leerlingenaantal neemt de leegstand die er momenteel is in het gebouw toe naar ca. 60% in 2036. De basis van de leerlingenprognose is de verwachting dat in de periode tot en met 2036 het leerlingenaantal onder de opheffingsnorm van 80 leerlingen blijft. Reeds eerder is in dit IHP genoemd dat de school voor bekostiging in aanmerking blijft komen op basis van de gemiddelde schoolgrootte. Het schoolgebouw beschikt over een eigen speellokaal waar bewegingsonderwijs voor de kleutergroepen kan worden aangeboden.

www.icsadviseurs.nl

33/52

Advies voor de korte termijn: ▪

▪

Mede gezien het bouwjaar van het schoolgebouw, maar ook als gevolg van de huidige en toenemende leegstand in het gebouw, is nieuwbouw of levensduurverlengende renovatie aan de orde. Bij renovatie zal onderzocht moeten worden hoe het ruimteoverschot kan worden ingevuld, of een deel van het gebouw kan worden afgestoten. In beide huisvestingsscenario’s kan een combinatie worden onderzocht met het huisvesten van naastgelegen Multifunctionele Accommodatie ‘De Molenwiek’ en/of de naastgelegen gymzaal ‘Ommelanderwijk’. In een eerste oriënterend gesprek over samenwerkingsmogelijkheden hebben directie (en al eerder bestuur) van De Ommewending en het bestuur van De Molenwiek uitgesproken open te staan voor het verkennen van scenario’s voor gezamenlijke huisvesting. De bouwkundige problemen waar De Molenwiek mee kampt moeten worden gezien als aanjager van de verkenning van scenario’s. Een combinatie en/of inpassing in het schoolgebouw of nieuwbouw van een gezamenlijke accommodatie kan een oplossing zijn om het dorpshuis toekomstbestendig te huisvesten. De gymzaal is van 1972 en gedateerd. Zie ook hoofdstuk 5 dat gaat over de binnensportaccommodaties. Achtereenvolgend kunnen de scenario’s voor levensduurverlengende renovatie, of voor nieuwbouw, beide al dan niet samen met het buurthuis en de gymzaal, nader worden onderzocht.

Deze scenario’s worden, in navolging op het oriënterend gesprek en parallel aan de afronding van het IHP, op hoofdlijnen onderzocht.

4.3.3 Scholen VCO Midden en Oost Groningen VCO is een vereniging voor christelijk basisonderwijs met twintig scholen in Midden- en Oost-Groningen. In de gemeente Veendam heeft zij twee scholen die onderstaand zijn opgenomen. ’t Haimstee Christelijke basisschool ’t Haimstee is een school aan de zuidkant van Veendam en is gehuisvest in een gebouw dat dateert van 1978. De school biedt momenteel plaats aan 120 leerlingen en bieden Bamba en Kids First kinderopvang in het schoolgebouw aan. Het schoolbestuur heeft de ambitie om door te groeien naar een kindcentrum, maar een knelpunt voor die ontwikkeling is een gebrek aan ruimte in de school. Normatief gerekend is er leegstand in de school, die als gevolg van een te verwachten daling van het aantal leerlingen gaat toenemen tot ca. 30% in 2036. Technisch en functioneel gezien wordt het gebouw als gemiddeld beoordeeld. Het schoolbestuur heeft aangegeven dat het schoolgebouw goed is te ventileren door het openzetten van ramen en deuren, maar dat dit in de herfst en winter niet kan omdat het dan te koud wordt. Op papier is er leegstand, maar er is door de school aangegeven dat deze slim wordt gevuld door de nodige aanwezigheid van een kindercoach, logopedie, schoolmaatschappelijk werk en een jeugdverpleegkundige GGD in de school. Daarnaast start er een gezinsklas.

Er zijn gesprekken gaande om ook kinderopvang overdag in het schoolgebouw te starten. Op het moment worden alle leegstaande ruimtes effectief ingezet. Het schoolgebouw beschikt over een eigen speellokaal waar bewegingsonderwijs voor de kleutergroepen kan worden aangeboden. Advies voor de middellange termijn: ▪

Mede gezien het bouwjaar van het schoolgebouw, maar ook als gevolg van de huidige en toenemende normatieve leegstand in het gebouw, is nieuwbouw of levensduurverlengende renovatie aan de orde. In geval van renovatie dient het ruimteoverschot te worden opgevuld, of een gedeelte van het gebouw

www.icsadviseurs.nl

34/52

dient te worden afgestoten. In geval van nieuwbouw kan een samenwerking met de Westerschool worden onderzocht waarbij de locatie voor de nieuw te bouwen school nader is te bepalen. De Kern Het bouwjaar van het schoolgebouw waar Christelijke basisschool De Kern in is gehuisvest is van 2006. Een vrij nieuw schoolgebouw waarbij in 2012 en 2015 op kosten van het schoolbestuur tijdelijke onderwijshuisvestingen van elk 73 m² zijn geplaatst. De onderwijscapaciteit bedraagt ca. 1.433 m², inclusief tijdelijke onderwijshuisvesting van totaal 147 m². Met de tijdelijke huisvesting erbij is de normatieve ruimtebehoefte iets lager dan de totale capaciteit. Naar de toekomst toe ontstaat er leegstand als gevolg van te verwachten daling van het aantal leerlingen. De leegstand in het gebouw wordt op basis van de leerlingenprognose voor 2036 geschat op 12%. Hierin is geen rekening gehouden met de vraag naar ruimte voor zorg en maatschappelijke projecten. Als gevolg van de daling in het aantal leerlingen, verdwijnt de noodzaak voor de extra capaciteit en kunnen de tijdelijke onderwijshuisvestingen mogelijk vanaf 2024 worden afgestoten. De functionele en technische kwaliteit van het schoolgebouw wordt goed beoordeeld, de tijdelijke onderwijshuisvesting wordt matig beoordeeld.

Volgens het schoolbestuur beperkt de functionaliteit van het schoolgebouw de uitvoering van de visie om een kindcentrum te ontwikkelen. De school werkt al jaren aan de positionering als gespecialiseerd kindcentrum/expertise centrum. Om deze kinderen, maar ook kinderen die nog een afstand tot onderwijs hebben zo goed mogelijk te begeleiden en om zoveel mogelijk kinderen perspectief op onderwijs te laten hebben zijn zeer korte lijnen (niet alleen figuurlijk, maar ook letterlijk) met bijvoorbeeld Cosis en Elker/MKD essentieel. De huisvesting moet wel meebewegen met deze initiatieven, dus daar moet aandacht en ruimte voor komen. Het schoolgebouw is een belangrijke ontmoetingsplek in de wijk, een wijk die volop in ontwikkeling is. De school biedt ruimte voor zorg en maatschappelijke projecten die van invloed zijn op de kinderen van de school en de bewoners van de wijk. De school is een belangrijke speler in de wijk en de gemeente wil ook dat er activiteiten plaatsvinden, maar de school kan daarvoor vaak geen ruimte bieden. Doordat onderwijsruimten ook na schooltijd door leerkrachten worden gebruikt voor bijvoorbeeld voorbereidingen van lessen, is het niet wenselijk dat de ruimte dan voor andere doeleinden worden gebruikt en zaken door elkaar lopen. Er is veel draagvlak in de gemeente voor het aanpakken van wijk Noord, een oudere wijk met sociale armoede.

Meer ruimte is gewenst voor ontmoeting, cohesie, meer toegang voor cultuur, muziek, techniek omdat huishoudens dat veelal zelf niet kunnen bieden. Voor kinderen met extra leerlinggewichten is er extra formatie om groepen te verkleinen en waardoor er meer ruimte in de school noodzakelijk is. Ook komen voor deze leerlingen regelmatig therapeuten langs. Er is dan geen eigen ruimte om even afgezonderd te zitten en is alleen op het leerplein ruimte om te zitten. Het schoolgebouw beschikt over een eigen speellokaal waar bewegingsonderwijs voor de kleutergroepen kan worden aangeboden. Advies: scenario’s voor de korte termijn, welke achtereenvolgend nader kunnen worden onderzocht: ▪

▪

▪

Inventariseren van de ruimtebehoefte van wijk-, jeugdzorg- en welzijnsfuncties. Vervolgens afstemmen met de gemeente of en in welke mate functies en partijen in het schoolgebouw kunnen worden gehuisvest. De tijdelijke onderwijshuisvesting kan worden afgestoten omdat de noodzaak ervan is komen te vervallen doordat het huidige en toekomstige leerlingenaantal passend in het schoolgebouw kan worden gehuisvest. Ruilen van schoolgebouwen tussen De Kern en Noorderbreedte is door de schoolbesturen Opron en VCO Midden en Oost Groningen bestempeld alleen te willen onderzoeken als het echt niet anders kan.

Advies voor de lange termijn: ▪

Verduurzamende maatregelen onderzoeken en uitvoeren.

www.icsadviseurs.nl

35/52

4.3.4 Scholen Stichting Primenius Stichting Primenius heeft op 35 locaties in de provincies Groningen en Drenthe basisscholen en (integrale) kindcentra. In de gemeente Veendam heeft zij twee scholen die onderstaand zijn opgenomen.

Mgr. Bekkersschool De rooms-katholieke basisschool Monseigneur Bekkersschool heeft haar hoofdlocatie aan de Prins Bernhardlaan met een capaciteit van 1.558 m², inclusief een tijdelijke onderwijshuisvesting van 138 m². Daarnaast heeft zij een dislocatie aan de Straat Soenda met een oppervlakte van 1.045 m². De schoolgebouwen staan beide in Veendam en zijn respectievelijk van 1968 en 1972 en niet gerenoveerd. Derhalve verkeren de gebouwen in verouderde staat. Algeheel worden de schoolgebouwen in zowel technische als functionele staat slecht beoordeeld. De hoofdlocatie aan de Prins Bernhardlaan is in de jaren 1972, 1976 en 1980 uitgebreid en momenteel wordt ook gebruik gemaakt van een tijdelijke onderwijshuisvesting. Desondanks hebben beide locaties onvoldoende onderwijscapaciteit en ook in de toekomst blijft de capaciteit ontoereikend. Het schoolgebouw aan de Prins Bernhardlaan beschikt over een eigen speellokaal waar bewegingsonderwijs voor de kleutergroepen kan worden aangeboden. Advies voor de korte termijn: ▪

▪

▪

Het scenario gaat uit van nieuwbouw op een nader te bepalen locatie waar beide locaties worden samengevoegd. In de nieuwe ontwikkeling dient ook de kinderopvang mee te worden genomen. Een kindcentrum dat gericht is op de kinderen van 0-12 jaar, gekoppeld aan de katholieke basisschool. De locatie aan de Prins Bernhardlaan kan worden herontwikkeld (mogelijk in combinatie met de nabij gelegen locatie van de VSO Margaretha Hardenbergschool). Vooralsnog wordt ervan uitgegaan dat de school, afhankelijk van de gekozen locatie, tijdens de nieuwbouw tijdelijk elders onderdak kan vinden of gehuisvest kan blijven in de huidige schoolgebouwen en dat derhalve geen kosten voor tijdelijke huisvesting nodig zijn. In geval van nieuwbouw wordt voor de normatieve ruimtebehoefte berekening gerekend met het door Pronexus geprognosticeerde aantal leerlingen over 15 jaar. Voor het jaar 2036 wordt de school ingeschat op 344 leerlingen. De daarmee samenhangende ruimtebehoefte bedraagt 1.930 m² BVO. Bij nieuwbouw van een school voor basisonderwijs vanaf 200 leerlingen geldt dat voor de speelplaats, volgens de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs Gemeente Veendam 2015, kan worden volstaan met minimaal 600 m² netto.

Tijdens de inpassingsstudie op een locatie dient verder onder andere rekening te worden gehouden met de ruimtebehoefte voor kinderopvang met bijbehorende speelplaats, parkeerplaatsen op eigen terrein, inpassingsverlies en groen. Voor het verkennen van een mogelijke locatie waar de school kan worden gebouwd, wordt aan de volgende locaties gedacht. ─ Huidige locatie aan de Straat Soenda. Het onderliggende perceel waar het schoolgebouw op staat is 4.170 m² groot. ─ Huidige locatie aan de Prins Bernhardlaan. Het onderliggende perceel waar het schoolgebouw op staat is 3.826 m² groot, plus naastgelegen perceel waar de tijdelijke onderwijshuisvesting staat 1.480 m². ─ Kieler Bocht 1, locatie waar voorheen De Viermaster was gehuisvest. Het gebouw staat op de nominatie om gesloopt te worden. Locatie kan worden herontwikkeld, of dienen als locatie voor een nieuw te bouwen school. Het perceel met daarop de gymzaal Straat Soenda en het voormalige schoolgebouw is 7.866 m². Het totale bouwvlak (inclusief gymzaal Straat Soenda en het voormalige schoolgebouw aan Kieler Bocht 1) bedraagt ca. 6.600 m². ─ Bendiksstraat: Een perceel van 5.168 m² groot. ─ Partijen kunnen afspreken om aanvullend andere locatie in een nader locatieonderzoek te betrekken.

www.icsadviseurs.nl

36/52

In de Manne Jenaplanschool In de Manne is gehuisvest in een schoolgebouw dat in 1990 is gebouwd. In 1991 is er uitgebreid, maar desondanks is er ruimtetekort. Gemiddeld genomen wordt het schoolgebouw door het schoolbestuur als matig beoordeeld. De ruimtebehoefte ligt boven de onderwijscapaciteit die het gebouw heeft en ondanks een geprognosticeerde leerlingendaling blijft er een ruimtetekort dat in 2036 ca. 26% bedraagt. Het schoolbestuur heeft bij de gemeente in 2020 en 2021 uitbreiding aangevraagd van 120 m². Momenteel ligt er een voorstel om ca. 288 m² BVO toe te voegen aan het gebouw door een verdieping te realiseren. Dit voorstel is in samenspraak tussen gemeente en Primenius besproken en negatief beoordeeld ook niet wenselijk. Ook rondom het gebouw vormt een gebrek aan ruimte een probleem. Het schoolgebouw en de buitenruimte zijn aan de noord-, west- en zuidkant omsloten door wegen en aan de oostkant door een fietspad. Het stallen van fietsen en parkeren van auto’s wordt als knelpunt ervaren. Een en ander heeft tot gevolg dat de verkeersveiligheid op deze locatie als slecht wordt beoordeeld. Uitbreiden van de capaciteit van het huidige gebouw en ruimte bieden voor meer leerlingen zal de verkeersveiligheid, zonder aanpassingen daaraan, zeker niet ten goede komen.

Het uitbreiden van het bestaande schoolgebouw is dan wellicht ook niet de denkrichting waar gezocht moet worden naar een duurzame en toekomstbestendige oplossing om de vraag naar meer ruimte op te lossen. Het schoolgebouw beschikt over een eigen speellokaal waar bewegingsonderwijs voor de kleutergroepen kan worden aangeboden. Advies voor de korte termijn: ▪ ▪ ▪

Nieuwbouw wordt mogelijk als beste optie gezien, de locatie is nog nader te bepalen. Tijdelijke huisvesting om ruimtetekort op te vangen. Als nieuwbouw geen optie is, bijvoorbeeld vanwege het ontbreken van een geschikte locatie, dan dient het uitbreiden van het huidige schoolgebouw nader onderzocht te worden. Onderzocht dient te worden wat het uitbreiden van de onderwijscapaciteit betekent voor de verkeersveiligheid en de effecten op zaken die nu al als knelpunt worden ervaren. Vooropgesteld wordt verondersteld dat uitbreiden op de huidige locatie eigenlijk geen optie is, omdat het niet als toekomstbestendige optie wordt gezien. Een en ander dient integraal te worden onderzocht om tot een weloverwogen en toekomstbestendig besluit te komen.

Advies voor de lange termijn: ▪ ▪

Zoeken naar een nieuwe locatie. Wanneer ervoor wordt gekozen om het huidige schoolgebouw uit te breiden dan kan ervoor worden gekozen het huidige gebouw gelijk levensduurverlengend te renoveren. Gezien de leeftijd van het gebouw is het advies om in ieder geval omstreeks 2030, een levensduurverlengende renovatie uit te voeren.

4.4 (Voortgezet) Speciaal Onderwijs Onderstaand zijn de scholen in het (voortgezet) speciaal onderwijs opgenomen en gegroepeerd naar schoolbestuur.

4.4.1 Scholen Scholengroep OPRON Scholengroep OPRON verzorgt openbaar (primair) onderwijs in de gemeenten Midden-Groningen, Stadskanaal en Veendam. In de gemeente Veendam heeft zij twee scholen voor speciaal basisonderwijs en één school voor voortgezet speciaal onderwijs. Deze scholen zijn onderstaand opgenomen.

www.icsadviseurs.nl

37/52

Kindcentrum Westerwinde Het kindcentrum Westerwinde is een openbare school voor speciaal onderwijs, met een SBO- en een SO afdeling. Het schoolgebouw dat in 1975 is gebouwd biedt onderdak aan de scholen SBO Wim Monnereau en SO Margaretha Hardenbergschool. In 1990, 1999 en 2015-2018 is het schoolgebouw uitgebreid. Technisch en functioneel is de beoordeling goed, echter door ruimtegebrek worden er op dit moment twee klassen in het naastgelegen schoolgebouw van de praktijkschool van Winkler Prins ondergebracht. Er is in het eigen schoolgebouw onvoldoende ruimte om de ambitie voor het huisvesten van zorg- en welzijnsfuncties te realiseren. Technisch en functioneel gezien wordt het gebouw als goed beoordeeld. Het kindcentrum beschikt over een eigen speellokaal waar bewegingsonderwijs voor de kleutergroepen kan worden aangeboden. Bovendien huisvest dit gebouw ook de groep ‘Visvijver’, waarin specialistisch onderwijs wordt verzorgd (en verdere ondersteuning geboden) aan leerlingen met een complexe ondersteuningsbehoefte. Het zijn leerlingen die veel gerichte hulp (een op een) en directe nabijheid nodig hebben om te kunnen leren en ontwikkelen. De Visvijver wordt bekostigd door gemeenten Midden Groningen en Veendam. Advies voor de middellange termijn: ▪

Uitzoeken of renovatie nodig en/of wenselijk is gezien het oorspronkelijke bouwjaar. Uitbreiding realiseren in gebouw van het praktijkonderwijs.

Margaretha Hardenbergschool De locatie voor Voortgezet Speciaal Onderwijs van de Margaretha Hardenbergschool is gevestigd in een schoolgebouw dat dateert van 1971. Gemiddeld genomen worden de functionele en technische kwaliteit van het schoolgebouw door het schoolbestuur als goed beoordeeld. De school biedt momenteel plaats aan 65 leerlingen en op basis van de prognose gaat dit aantal de komende jaren afnemen naar ca. 55 leerlingen in 2036. Schoolbesturen Opron en Winkler Prins staan allebei open voor het samenbrengen van de VSO Margaretha Hardenbergschool en de Praktijkschool in één schoolgebouw. In de verdere verkenning dient te worden onderzocht of een bestaand schoolgebouw daarvoor geschikt is, of kan worden gemaakt, of dat er een nieuw schoolgebouw voor nodig is. Advies voor de korte termijn: ▪

Door de schoolbesturen Opron en Winkler Prins dient nader te worden verkend wat de effecten zijn van het samenbrengen van beide scholen in één gebouw en wat dit betekent voor de huisvesting.

4.5 Voortgezet onderwijs De scholen in het voortgezet onderwijs in Veendam vallen onder het bestuur van Winkler Prins. Onderstaand zijn de scholen opgenomen.

4.5.1 Scholen Winkler Prins Winkler Prins is een school voor voortgezet onderwijs in Veendam. De verschillende schoolgebouwen zijn onderstaand beschreven. Raadsgildenlaan 1 De hoofdlocatie van Winkler Prins is gevestigd aan de Raadsgildenlaan 1. Het gebouw is gebouwd in 1987 en wordt in 2022 gerenoveerd. De totale oppervlakte bedraagt ca. 11.465 m² BVO, inclusief de oppervlakte van een sporthal á 1.858 m². Na het afronden van de renovatie van het schoolgebouw vervalt het gebouw aan de Pinksterstraat terug aan de gemeente. De leerlingen die onderwijs volgen aan de Pinksterstraat verhuizen dan naar de Raadsgildenlaan 1. De normatieve ruimtebehoefte voor het huidige leerlingenaantal bedraagt 8.326 m² BVO. Dit betekent dat er een ruimteoverschot is van ca. 1.282 m² BVO dat als gevolg van een afname van het leerlingenaantal gaat toenemen. Naar verwachting bedraagt het ruimteoverschot in 2036 ca. 2.654 m² BVO.

www.icsadviseurs.nl

38/52

Advies: ▪

In stand houden.

J.G. Pinksterstraat 26 Het schoolgebouw aan J.G. Pinksterstraat 26 dateert van 1956 en is in 1990 en 2006 uitgebreid. De totale oppervlakte bedraagt ca. 10.174 m², inclusief een sportzaal van 790 m². Door het schoolbestuur wordt het schoolgebouw als een onoverzichtelijk pand omschreven, dat gevaarlijke situaties tot gevolg heeft. De algehele technische en functionele beoordeling is als slecht beoordeeld. Het schoolgebouw komt naar verwachting in het 2e kwartaal van 2023 leeg en wordt vervolgens overgedragen aan de gemeente. Het schoolgebouw valt na de overdracht buiten de onderwijscapaciteit. Het college geeft er de voorkeur aan om dit pand niet beschikbaar te houden voor tijdelijke huisvesting van scholen, omdat er andere plannen met dit pand zijn. Raadsgildenlaan 7 Het schoolgebouw aan Raadsgildenlaan 7 is nieuw gebouwd en opgeleverd aan het schoolbestuur in 2021. Advies: ▪

Doorexploiteren. In de toekomst ontstaat er in toenemende mate ruimteoverschot waarvoor onderzocht kan worden hoe dat kan worden opgevuld.

Raadsgildenlaan 9 Het schoolgebouw aan Raadsgildenlaan 9 is nieuw gebouwd en opgeleverd aan het schoolbestuur in 2021. Advies: Doorexploiteren. Er is sprake van ruimteoverschot dat in de komende jaren afneemt en op de lange termijn gelijk is aan de huidige leegstand. Onderzocht kan worden hoe de leegstand kan worden opgevuld. Raadsgildenlaan 11 Het schoolgebouw aan Raadsgildenlaan 11 is nieuw gebouwd en opgeleverd aan het schoolbestuur in 2011. Advies: ▪

Doorexploiteren.

Jan Salwaplein 2 Het schoolgebouw aan Jan Salwaplein 2 heeft een oppervlakte van ca. 1.738 m² BVO en is gebouwd in 1980 en in 2007 uitgebreid. Op basis van het huidige leerlingenaantal is er een ruimteoverschot, dat op termijn op basis van de leerlingenprognose toeneemt. Functioneel en technisch wordt het schoolgebouw over het algemeen als goed beoordeeld, echter het binnenklimaat als slecht. Het schoolbestuur heeft over het binnenklimaat opgemerkt dat het gebouw kampt met temperatuur- en ventilatieproblemen. Ook het ontbreken van LED-verlichting en akoestische plafondplaten draagt bij in de slechte beoordeling van het binnenklimaat. Overigens merk het schoolbestuur op de over het algemeen zijnde goede beoordeling genuanceerd dient te worden vanwege de ‘zwakke muren’ van het oudste gedeelte van het gebouw. Advies: scenario’s voor de korte termijn, welke achtereenvolgend nader kunnen worden onderzocht: ▪ ▪ ▪

Nieuwbouw (met VSO) Renovatie (met VSO) Inpassen op de campus met leegstand die op basis van de normatieve ruimtebehoefte en de beschikbare capaciteit beschikbaar is, de manier waarop kan nader te onderzoeken zijn. Er in het onderzoek specifieke aandacht te zijn voor de onderwijsvorm waarvoor het gewenst is om zoveel mogelijk een eigen ‘setting’ te hebben.

www.icsadviseurs.nl

39/52

4.6 Samenvatting onderwijshuisvesting Onderstaand overzicht geeft per schoollocatie weer welke visiethema(‘s) van toepassing is/zijn in relatie tot de voorgestelde oplossingsrichting(-en). Ook de prioritering wordt in de tabel weergegeven. Het thema kwaliteit is aangekruist indien de technische en/of kwalitatieve beoordeling van het schoolgebouw door het schoolbestuur laag is gewaardeerd. In de planvoorbereiding van de gekozen scenario’s dient specifieke aandacht te zijn voor verbetering van de kwaliteit. Vraag en aanbod: het positieve of negatieve ruimtesaldo vraagt om een ingreep om de benodigde onderwijscapaciteit aan te laten sluiten op de normatieve vraag die er is afhankelijk van het aantal leerlingen die gehuisvest moeten worden. De scholen voor het primair onderwijs ontvangen naast de bekostiging voor het personeel een bekostiging voor de materiële instandhouding (mi-bekostiging). De mi-bekostiging is afhankelijk van het aantal leerlingen. Daling van het aantal leerlingen resulteert in een lagere mi-bekostiging terwijl de omvang van het schoolgebouw niet anders wordt en als geheel onderhouden moet worden. De vraag en of wens van het schoolbestuur, gemeente en/of kinderopvangorganisatie om een doorgaande ontwikkeling te realiseren voor kinderen van 0-13 jaar leidt tot vraag om aandacht te hebben voor IKCvorming.

Bij uitwerking van plannen dient hier rekening mee te worden gehouden. De prioritering van huisvestingsmaatregelen is in de tabel weergegeven. Voor de prioritering geldt de volgende legenda:

Tabel 14 Legenda prioritering

www.icsadviseurs.nl

40/52

Tabel 15 Prioritering van maatregelen

www.icsadviseurs.nl

41/52

5. Bewegingsonderwijs De gemeente is verantwoordelijk om te voorzien in voldoende accommodaties voor bewegingsonderwijs. Deze verantwoordelijkheid houdt in dat er voldoende ruimte beschikbaar is en de kwaliteit van de gebouwen op peil is. Op basis van leerlingenprognoses is de huidige en toekomstige behoefte vergeleken met het beschikbare aanbod aan ruimtes en zijn eventuele maatregelen om te voorzien in voldoende en kwalitatief goede accommodaties bepaald.

5.1 Analyse vraag en aanbod Binnen het IHP is onderzocht hoe het aanbod aan ruimten voor bewegingsonderwijs zich verhoudt tot de normatieve behoefte aan klokuren gym, nu en in de toekomst. Per gymlocatie is er gekeken naar het aanbod (uitgedrukt in klokuren gym op basis van het aantal zaaldelen) en de behoefte aan bewegingsonderwijs. Er wordt voor het primair onderwijs uitgegaan van de wettelijke 26 beschikbare klokuren per zaal(-deel). Voor het voortgezet onderwijs wordt uitgegaan van 40 beschikbare klokuren per zaal(-deel). De normatieve behoefte aan klokuren bewegingsonderwijs is berekend met leerlingenprognoses 6 van het primair- en voortgezet onderwijs voor het schooljaar 2022. In 2022 heeft het primair onderwijs behoefte aan 88,5 klokuren, het speciaal onderwijs aan 20,25 klokuren, het speciaal basisonderwijs aan 24 klokuren en het voortgezet onderwijs aan circa 185 klokuren. In de berekening van de behoefte aan klokuren is rekening gehouden met scholen die over een eigen speellokaal voor de onderbouwgroepen beschikken. De vraag in klokuren bewegingsonderwijs is in tabel 16 weergegeven. Vraag in klokuren Primair onderwijs 88,5 Speciaal onderwijs 20,25 Speciaal basisonderwijs 24 Voortgezet onderwijs 185 Totaal 317,75 Tabel 16 Vraag in klokuren bewegingsonderwijs

Vraag in zaaldelen 3,4 0,8 0,9 4,6 9,7

Gemeente Veendam beschikt over drie sporthallen en vier gymzalen waar bewegingsonderwijs wordt gegeven. Daarnaast beschikt Winkler Prins over een eigen binnensportaccommodatie om te voorzien in de behoefte voor bewegingsonderwijs. In tabel 17 zijn de gemeentelijke binnensportlocaties weergegeven die voor bewegingsonderwijs in de gemeente Veendam worden gebruikt. In alle gevallen is de gemeente Veendam eigenaar van het gebouw en geeft zij het gebouw in gebruik of verhuurt het aan derden. De accommodatie voor bewegingsonderwijs van Winkler Prins is hier buiten beschouwing gelaten.

6 Leerlingenprognose van Pronexus oktober 2021

www.icsadviseurs.nl

42/52

Naam locatie

Plaats

Koppeling of nabij school

Gebruikers onderwijs

Gymzaal Lauwers Gymzaal Ommelanderwijk Gymzaal Straat Soenda Gymzaal Hoogkamp

Veendam

De Viermaster

De Viermaster

Parkstadhal (indoorcentrum) Sorghvliethal (indoorcentrum)

Ommelanderwijk De Ommewending Veendam Veendam

Mgr. Bekkersschool Noorderbreedte, De Kern

De Ommewending Margaretha Hardenbergschool, Mgr. Bekkersschool Noorderbreedte, De Kern KC Westerwinde, De Braskörf, Margaretha Hardenbergschool, In de Manne, Winkler Prins talentontwikkeling Winkler Prins praktijkonderwijs, De Braskörf, Margaretha Hardenbergschool

KC Westerwinde en WP Praktijkschool KC Westerwinde en WP Veendam Praktijkschool Westerschool, ‘t Haimstee, Wildervanckhal Wildervank De Sleutel Westerschool, ‘t Haimstee, De Sleutel Tabel 17 Accommodaties bewegingsonderwijs en gebruik door scholen Veendam

De sporthallen hebben elk twee zaaldelen, een totaal van gezamenlijk 6 zaaldelen, de gymzalen hebben één zaaldeel per accommodatie. In totaal zijn er 10 zaaldelen beschikbaar. De onderwijshuisvestingsverordening bepaalt dat voor het primair onderwijs een normatieve capaciteit van 26 klokuren per zaaldeel per week beschikbaar is. Voor het voortgezet onderwijs is een normatieve capaciteit van 40 klokuren per zaaldeel per week beschikbaar. Voor de gehele gemeente komt dat uit op een totale capaciteit van 344 klokuren per week voor het bewegingsonderwijs. Totaal # zaaldelen # Sporthallen 3 # Gymzalen 4 Aanbod in klokuren Tabel 18 Aantal zaaldelen en aanbod klokuren

10 6 4 344 klokuren per week

In tabel 19 is voor de gymlocaties de normatieve behoefte en beschikbare capaciteit aan klokuren gym inzichtelijk gemaakt. Daarnaast is het huidige gebruik van de gymvoorzieningen door het onderwijs inzichtelijk gemaakt. Het huidige gebruik zijn de werkelijk gebruikte uren en zijn afkomstig uit het rooster dat door de gemeente is aangeleverd. Het werkelijke gebruik is in voorkomende gevallen hoger dan de normatieve behoefte. Indien de capaciteit van de binnensportaccommodaties ruimte kan bieden aan een hoger werkelijk gebruik dan waar normatief gezien behoefte aan is, dan kunnen gemeente en de scholen daar afspraken over maken. Uit de analyse is af te leiden dat er vanuit het bewegingsonderwijs geen capaciteitsprobleem is. De beschikbare capaciteit is in alle gevallen groter dan de vraag naar klokuren gym. Het gebruik van de sportvoorzieningen door verenigingen is in dit overzicht niet meegenomen. Het in kaart brengen van deze behoefte valt buiten de scope van dit IHP.

www.icsadviseurs.nl

43/52

Overzicht bewegingsonderwijs gemeente Veendam 2022

Wildervank

Ommelanderwijk

Veendam

Dorp

Gymvoorziening

Beschikbare klokuren

Gymlokaal Lauwers

26

Resultaat

26

Gymlokaal Straat Soenda

26

Resultaat

26

Gymzaal Hoogkamp

26

Resultaat

26

Parkstadhal 2 delen opdeelbaar

52

Resultaat

52

Sorghvliethal 3 delen opdeelbaar

78

Resultaat

78

Gymlokaal Ommelanderwijk

26

Resultaat

26

Wildervankhal (rechts)

26

Wildervankhal (links)

26

Resultaat

52

Schoolnaam

De V iermaster

Huidige behoefte klokuren (Pronexus) 10,5 10,5

V SO M. Hardenbergschool Mgr. Bekkersschool

Behoefte vs. capaciteit

16,5

Huidig gebruik versus behoefte

15,0

-4,5

10,5

-4,5

10,5

Onb. -5,5

Onb. 15,0

-10,0

15,0 6,0

15,5

Onb. 16,5

2036 Toekomstige behoefte Behoefte vs. klokuren capaciteit (Pronexus)

Huidig gebruik

4,5 22,0 9,5

Noorderbreedte

6,0

10,75

-4,75

De Kern

9,0

8,5

0,50

7,5

-4,25

13,5

0,0 4,3 16,8 N.v.t. -3,5 17,50

21,75 12,0 20,25

15,0 Wim Monnereauschool De Braskörf SBO M. Hardenbergschool OSG WP talentontw. In de Manne

De Braskörf M. Hardenbergschool Winkler Prins (praktijk)

De Ommewending

24,0 13,5 20,25 N.v.t. 7,5 65,25

19,0 19,0

24,0 9,25 3,5 1,5 11,0 -13,3

59,0

10,5 4,5 10,5 4,5 30,0

3,00

23,0 2,25 5,5 15,75 7,0 22,0

11,0

12,5

6,0 60,0

-8,0

8,8

16,0 16,0

62,0

0,00

3,0

0,0

3,0

23,0

8,3 -1,0 -5,3 -2,5 -0,5

10,5 3,0 10,5 4,5 28,5

23,5

3,5 2 4,8

3,0

3,0 Westerschool De Sleutel De Westerschool t Haimstee

11,0

15,5

Tabel 19 Normatieve behoefte klokuren gym en werkelijk gebruik Begin 2020 heeft de Tweede Kamer een wetsvoorstel aangenomen dat voorschrijft om in het basisonderwijs 2 lesuren per week bewegingsonderwijs te bieden. In het wetsvoorstel is een overgangsperiode van drie jaar opgenomen om scholen de mogelijkheid te geven zich aan te passen aan de nieuwe norm voor bewegingsonderwijs. Dit betekent, dat indien de wet tot stand komt, met ingang van 2023 het effect heeft op de behoefte van het aantal gymvoorzieningen binnen de gemeente Veendam. In dit IHP gaat we uit van 1,5 klokuur per groep per week. De aanpassing van 1,5 lesuur naar 2 lesuren betekent in klokuren een aanpassing van 1,125 uur naar 1,5 uur. In de tabel zijn de huidige en toekomstige behoefte in klokuren weergegeven en is ook al gerekend met de 1,5 klokuur. Als de wet tot stand komt, heeft dat dus geen effect op de in dit hoofdstuk weergegeven klokurenbehoefte.

5.2 Lokale ontwikkelingen Naast het verhogen van de sportparticipatie en het exploiteren van de sportaccommodaties houdt team sport van de gemeente Veendam zich ook bezig met het sportbeleid. Om in te spelen op trends en richting te geven aan een toekomstig sportbeleid zijn door de gemeente verschillende beleidsstukken opgesteld waaronder een Sportnota en een Lokaal Sportakkoord. In maart 2021 is in de raadsvergadering de sportnota “Samen brengen we Veendam in beweging” 2021 – 2026 vastgesteld. In de gemeentelijke visie ligt de nadruk op inwoners actief laten meedoen aan de samenleving. De gemeente investeert in sport en een groot deel van het sportbudget gaat naar de exploitatie van de binnen- en buitensportaccommodaties.

www.icsadviseurs.nl

44/52

Op sportpark De Langeleegte is in de afgelopen jaren een Leer- en Sportpark (LSP) gerealiseerd. Naast een kunstgrasveld en een wielerbaan, is er ook plaats voor de grootste Athletic Skills Garden van Europa. De Skills Garden is een speel, sport- en ontmoetingsplek gebaseerd op het Athletic Skills Model (ASM) waarbij er een omgeving wordt gecreëerd die toegankelijk is voor iedereen: van jong tot oud, mensen met en zonder beperking, top- en breedtesport en de georganiseerde en ongeorganiseerde sport. De gemeente beoogt dat door multifunctioneel gebruik van het hele park door het onderwijs en sportverenigingen de sportfaciliteiten op De Langeleegte maximaal worden benut. Deze ontwikkeling kan tot gevolg hebben dat het bewegingsonderwijs deels buiten wordt aangeboden en de bezetting door het onderwijs van de gymvoorzieningen afneemt.

5.3 Inventarisatie gymlocaties In tabel 20 is een lijst van de gymvoorzieningen opgenomen met relevante kenmerken. Naam locatie Gymzaal Lauwers Gymzaal Ommelanderwijk

Bouwjaar initieel Zuid 1977

Cluster

Buitengebied

1972

Gymzaal Straat Soenda

Zuid

Gymzaal Hoogkamp

Noord

Parkstadhal (indoorcentrum) Sorghv liethal (indoorcentrum) Wilderv anckhal

Energielabel

Capaciteit Boekwaarde (per 31-12-2021) totaal (m² bvo) E 479 € E

458 €

-

1974

E

530 €

186.667

2009

B

535 €

390.579

Noord

1990

G

1.870

Noord

1967

G

3.580

€

959.590

Zuid

1976

F

1.895 €

454.323

Tabel 20 Gymvoorzieningen en relevante kenmerken Opvallend zijn de bouwjaren en het energielabel die de sportaccommodaties hebben. Veelal zijn de gebouwen in, of omstreeks de jaren ’70 van de vorige eeuw gebouwd. De Sorghvliethal is het oudste gebouw en heeft in 2022 een levensduur van 55 jaren. De sporthal heeft omstreeks 2008 een renovatie ondergaan.

5.4 Conditiemetingen gymvoorzieningen Ten behoeve van het IHP is van de gymvoorzieningen de kwaliteit van de gebouwen in kaart gebracht. In opdracht van de gemeente Veendam zijn door Brink conditiemetingen volgens NEN 2767 uitgevoerd en inspectierapportages uitgebracht. Samengevat kan de kwaliteit en de condities van de gymvoorzieningen als volgt worden weergegeven: Naam locatie Kwaliteit Score Gymzaal Lauwers Slecht 3 Gymzaal Ommelanderwijk Slecht 4 Gymzaal Straat Soenda Slecht 3 Gymzaal Hoogkamp Redelijk 3 Parkstadhal (indoorcentrum) Slecht 2 Sorghvliethal (indoorcentrum) Slecht 3 Wildervanckhal Slecht 2 Tabel 21 Conditiemetingen gymvoorzieningen

Aandachtspunten/opmerkingen Veel elementen met onomkeerbare gebreken Veel elementen met onomkeerbare gebreken Veel elementen met onomkeerbare gebreken Score wordt veroorzaakt door met name het dak Veel elementen met onomkeerbare gebreken Veel elementen met onomkeerbare gebreken Veel elementen met onomkeerbare gebreken

Algeheel wordt de kwaliteit van de gebouwen als slecht en enkel gymzaal Hoogkamp als redelijk beoordeeld. Voor de interpretatie en om een onderling verschil in kwaliteit tussen de accommodaties duidelijk te maken, geven de scores aan hoe de beoordeling van de kwaliteit zich verhoudt mede in relatie tot de aandachtspunten. Een lage score betekent hier overigens dat de beoordeling beter is dan een hoge score.

www.icsadviseurs.nl

45/52

Om te komen tot de scenarioformulering van de gymvoorzieningen wordt eerst gekeken naar het initiële bouwjaar per gymvoorziening. Aan de hand van het initiële bouwjaar en beoordeelde kwaliteit en score wordt het jaar voor de toekomstige renovatie en afweging renovatie/nieuwbouw bepaald. Onderstaande tabel geeft inzicht in het volgende: ▪ ▪

Renovatie: reeds uitgevoerde renovaties. Afweging renovatie/nieuwbouw: 40 jaar na ingebruikname oorspronkelijke gebouwdeel of 20 jaar na renovatie. De genoemde kwaliteitsbeoordeling en score worden hierin meegewogen.

Naam locatie Initieel bouwjaar Gymzaal Lauwers 1977 Gymzaal Ommelanderwijk 1972 Gymzaal Straat Soenda 1974 Gymzaal Hoogkamp 2009 Parkstadhal (indoorcentrum) 1990 Sorghvliethal (indoorcentrum) 1967 Wildervanckhal 1976 Tabel 22 Afweging renovatie of nieuwbouw

Renovatie 2008 -

Afweging renovatie/nieuwbouw Korte termijn Korte termijn Korte termijn Middellange termijn Korte termijn Korte termijn

Gymzaal Lauwers wordt voor het bewegingsonderwijs alleen door De Viermaster gebruikt. Daarnaast wordt de accommodatie voor slechts een beperkt aantal uren per week door enkele sportverenigingen gebruikt. Afhankelijk van het gebruik en de vraag naar capaciteit kan, mede gezien het bouwjaar en de beoordeling, op korte termijn worden afgewogen of renovatie of nieuwbouw aan de orde is. In het onderzoek kan voor nieuwbouw worden meegewogen welke oppervlakte gewenst is en welke normen voor de oppervlakte en voorzieningen (KVLO) worden gehanteerd. Gymzaal Ommelanderwijk wordt voor het bewegingsonderwijs alleen door De Ommewending gebruikt. Daarnaast wordt de accommodatie voor slechts een beperkt aantal uren per week door enkele sportverenigingen gebruikt. Afhankelijk van het gebruik en de vraag naar capaciteit kan, mede gezien het bouwjaar en de beoordeling, op korte termijn worden afgewogen of renovatie of nieuwbouw aan de orde is. In het onderzoek kan voor nieuwbouw worden meegewogen welke oppervlakte gewenst is en welke normen voor de oppervlakte en voorzieningen (KVLO) worden gehanteerd. Zie ook paragraaf 4.3.2 aangaande het onderzoek voor renovatie/nieuwbouw voor De Ommewending en de koppeling met de gymzaal en MFA De Molenwiek. Gymzaal Straat Soenda wordt voor het bewegingsonderwijs door de Mgr. Bekkersschool en de Margaretha Hardenbergschool gebruikt.