05-02 Bijlage voorstel uitvoering Fonds Kansrijk Opgroeien

Bijlage: Uitwerking van de voorgestelde uitvoering van het Fonds Kansrijk Opgroeien Inleiding Op 4 november 2024 heeft uw raad via een amendement besloten om het Fonds Kansrijk Opgroeien aan te vullen met €150.000. Daarbij heeft uw raad aangegeven kaders te willen meegeven voor de uitvoering in een commissievergadering. Met deze bijlage bieden wij een uitwerking van de voorgestelde uitvoering, waarin we voortbouwen op de regelarme aanpak en beleidsvrijheid voor scholen, zoals deze in de afgelopen periode als waardevol is ervaren. Daarnaast gaan we nader in op de onderwerpen die in de brief aan uw raad al kort zijn benoemd, waaronder: •

Samenwerking met landelijke fondsen zoals het Jeugdeducatiefonds (JEF) en het Armoedefonds, om de impact van de middelen te vergroten.

•

Ondersteuning van Veendammer leerlingen die buiten de gemeente onderwijs volgen, waarbij wordt ingezet op betere benutting van bestaande voorzieningen.

•

Regelarme uitvoering en beleidsvrijheid, waarbij scholen de ruimte krijgen om middelen effectief en doelgericht in te zetten zonder onnodige bureaucratie.

•

Verdeling van de middelen, waarin een combinatie wordt gemaakt van reguliere verdeling op basis van leerlingenaantallen en gerichte samenwerkingen met externe fondsen.

Deze bijlage biedt een eerste uitwerking van deze aanpak, zodat hierover in de commissievergadering een goed gesprek kan plaatsvinden. Op basis van de uitkomsten wordt de uiteindelijke uitvoering verder afgestemd en geconcretiseerd.

1. Samenwerking met landelijke fondsen Om de impact van het Fonds Kansrijk Opgroeien te vergroten, wordt ingezet op samenwerking met landelijke initiatieven zoals het Jeugdeducatiefonds (JEF) en het Armoedefonds. Beide fondsen bieden financiële ondersteuning en inhoudelijke expertise waarmee scholen en leerlingen gerichter geholpen kunnen worden. 1.1.

Jeugdeducatiefonds (JEF)

Het Jeugdeducatiefonds biedt ondersteuning aan scholen met veel leerlingen die opgroeien in armoede. JEF heeft twee verschillende programma’s voor scholen, het Schoolmaaltijdenprogramma en het programma Steun aan basisscholen. I.

JEF: Schoolmaaltijden-programma (al actief, géén cofinanciering nodig)

Het Schoolmaaltijden-programma is een initiatief van het Rijk en wordt uitgevoerd in samenwerking met het JEF. Dit programma is al actief op zes basisscholen in Veendam1 en biedt:

1 Gespecialiseerd kindcentrum Westerwinde, OBS De Sleutel, CBS ’t Haimstee, OBS

Noorderbreedte, Jenaplanschool In de Manne en CBS De Kern.

•

Gratis ontbijt en/of lunch voor leerlingen op scholen waar armoede een grote rol speelt.

•

Geen gemeentelijke cofinanciering nodig – dit programma wordt volledig betaald door het Rijk.

•

Positieve effecten op concentratie en leerprestaties, doordat kinderen niet met honger in de klas zitten.

Dit programma voorziet scholen via het Schoolmaaltijdenprogramma in noodzakelijke basisvoorzieningen, maar biedt geen extra middelen voor leermaterialen, bijles of schoolactiviteiten. Daarvoor is het tweede programma van het JEF relevant. II.

JEF: Steun aan basisscholen (voorgestelde samenwerking via Fonds Kansrijk Opgroeien)

Het programma 'Steun aan basisscholen' biedt scholen extra financiële middelen om kansengelijkheid te bevorderen. Dit programma is nog niet actief in Veendam, maar zes basisscholen voldoen aan de criteria hiervoor en kunnen deelnemen.2 Waarom komen deze zes scholen in aanmerking? •

JEF ondersteunt scholen waarop minimaal 50% van de leerlingen in relatieve armoede opgroeit.

•

Zes basisscholen in Veendam voldoen aan deze voorwaarde en hebben te maken met financiële stress in gezinnen, waardoor leerlingen niet altijd beschikken over leermaterialen, kleding, brillen, fietsen of middelen om deel te nemen aan schoolactiviteiten.

•

Door een samenwerking met het JEF krijgen de scholen financiële middelen én handelingsruimte, zodat leerkrachten direct kunnen inspelen op de behoeften van hun leerlingen, zonder bureaucratische drempels.

Wat levert deelname aan het JEF voor een school op? Elke aangesloten school krijgt € 12.750 per jaar voor: leermiddelen en boeken, excursies en bijles, sport- en culturele activiteiten, brillen, fietsen, kleding en andere noodzakelijke ondersteuning. Daarnaast ontvangen leerkrachten training en ondersteuning in het signaleren en aanpakken van kinderarmoede. Hoe een gemeentelijke bijdrage het beschikbare budget vergroot •

Een gemeentelijke bijdrage van € 5.000 per school per jaar is nodig om een school aan te laten sluiten bij het Jeugdeducatiefonds.

•

Het JEF vult deze bijdrage aan via donaties en subsidies, waardoor een school uiteindelijk € 12.750 per jaar ontvangt.

De zes basisscholen in Veendam die in aanmerking komen: Gespecialiseerd kindcentrum Westerwinde, OBS De Sleutel, CBS ’t Haimstee, OBS Noorderbreedte, Jenaplanschool In de Manne en CBS De Kern.

Door deze samenwerking krijgen scholen structureel extra middelen en wordt het aantal kinderen dat effectief wordt geholpen, vergroot. 1.2.

Armoedefonds – structurele voorziening van menstruatieproducten

Uit de verantwoording van het Fonds Kansrijk Opgroeien in 2023 blijkt dat meerdere scholen een deel van hun budget hebben gebruikt om menstruatieproducten aan te schaffen. Dit onderstreept de behoefte aan een structurele voorziening. Door samenwerking met het landelijke Armoedefonds – via het Fonds Kansrijk Opgroeien worden deze producten op elke school beschikbaar, zonder dat scholen zelf voor inkoop of distributie hoeven te zorgen. Werkwijze en voordelen: •

Budget: met een bijdrage van €4.500 vanuit de gemeente kunnen alle basisscholen, het voorgezet onderwijs en het MBO in Veendam voor een jaar worden voorzien.

•

Aanpak: Scholen worden MUP-locaties (Menstruatie Uitgifte Punten) en ontvangen een startpakket met posters, stickers en een webshopaccount voor eenvoudige herbestellingen.

•

Ontzorging: Het Armoedefonds verzorgt distributie en monitoring, zodat scholen altijd voldoende voorraad hebben zonder extra administratieve lasten.

Deze samenwerking zorgt voor een laagdrempelige, structurele en discrete oplossing voor menstruatiearmoede via de scholen in Veendam.

2. Extra aandacht voor Veendammer leerlingen buiten Veendam Het opzetten van een aparte regeling voor Veendammer leerlingen die buiten de gemeente onderwijs volgen blijkt in de praktijk administratief en organisatorisch complex. Een uitvoerbare regeling zonder hoge uitvoeringskosten is daardoor niet haalbaar, wat ertoe zou leiden dat er minder middelen direct bij de leerlingen terechtkomen. Wel kan er extra ingezet worden op proactieve informatievoorziening en gerichte communicatie over bestaande regelingen, zoals het MBO-studentenfonds, het provinciaal Studiefonds en Stichting Leergeld. In afstemming met MBO’s, middelbare scholen en Stichting Leergeld wordt onderzocht hoe deze regelingen nog beter kunnen worden benut. Ook binnen de gemeentelijke communicatie en dienstverlening, zoals via de Voorzieningenwijzer, wordt specifiek aandacht besteed aan deze doelgroep. Deze aanpak sluit aan bij de uitgangspunten van het Fonds Kansrijk Opgroeien, waarin bestaande regelingen als voorliggende voorziening gelden. Het is belangrijk om deze voorzieningen optimaal te benutten en waar nodig beter onder de aandacht te brengen, zodat leerlingen zo goed mogelijk worden ondersteund.

3. Regelarme aanpak en samenhang met bestaand armoedebeleid Het Fonds Kansrijk Opgroeien biedt scholen beleidsvrijheid en een regelarme aanpak, waardoor middelen snel en doelgericht worden ingezet. Scholen waarderen deze werkwijze, omdat het bureaucratie voorkomt en maatwerk mogelijk maakt.

Daarnaast kan de impact van het fonds vergroot worden door als gemeente – in contact met de scholen – blijvend aandacht te hebben voor samenhang met bestaande initiatieven binnen het armoedebeleid. Dit voorkomt niet alleen overlap, maar zorgt ook voor synergie: een gecombineerde aanpak levert meer op dan losse initiatieven. Door samenwerking kunnen middelen effectiever worden ingezet en kunnen kinderen en jongeren beter worden bereikt en ondersteund. Hierbij valt o.a. te denken aan: •

Schoolmaatschappelijk werk/brugfunctionarissen voor signalering en begeleiding.

•

Stichting Leergeld en Jeugdfonds Sport & Cultuur om overlap te voorkomen en ondersteuning te versterken.

•

De VoorzieningenWijzer voor laagdrempelige toegang tot financiële regelingen.

•

Programma’s zoals "Ieder Kind Telt Mee" en "Kansen voor Kinderen" voor een brede en duurzame aanpak.

4. Uitvoering en verantwoording Voor de uitvoering van het Fonds Kansrijk Opgroeien wordt aangesloten bij de werkwijze die eerder bij dit fonds gehanteerd is. Deze regelarme aanpak werd door scholen gewaardeerd en bleek doelmatig. Om zoveel mogelijk middelen direct ten goede te laten komen aan kinderen die in armoede opgroeien, wordt gestreefd naar minimale administratieve lasten en beperkte verantwoordingseisen. De middelen worden opnieuw verstrekt via een subsidiebeschikking, waarmee scholen de beleidsvrijheid behouden om het budget op een manier in te zetten die het beste aansluit bij de behoeften van hun leerlingen. De volgende kaders worden gehanteerd: •

Bestedingsperiode: Scholen(groepen) hebben tot eind 2026 de mogelijkheid om het budget op een passende wijze te besteden.

•

Doel: De middelen worden ingezet voor directe armoedebestrijding onder leerlingen.

•

Voorliggende voorzieningen: Eerst moet gebruik worden gemaakt van bestaande ondersteuningsmogelijkheden, zoals de Voedselbank, bijzondere bijstand, Kledingbank Maxima, Stichting Leergeld, Jeugdfonds Sport & Cultuur.

•

Verantwoording: Scholen leggen zodra hun budget is benut, op hoofdlijnen verantwoording af per school, niet per individuele leerling.

•

Tussentijdse afstemming: Indien gewenst door de scholen wordt een tussentijdse bijeenkomst vanuit de gemeente georganiseerd waarin scholen ervaringen kunnen delen en knelpunten kunnen bespreken. De beleidsmedewerker armoede houdt contact met de scholen over de uitvoering, en samenhang met het bredere armoedebeleid.

Deze werkwijze zorgt ervoor dat de middelen effectief worden ingezet, met behoud van de flexibiliteit en autonomie die scholen nodig hebben. Voorstel verdeling budget Fonds Kansrijk Opgroeien over de scholen

Voor het aanvullen van het Fonds Kansrijk Opgroeien is een budget van €150.000 beschikbaar gesteld. In de vorige editie werd het toenmalige budget (€148.000) op basis van leerlingenaantallen verdeeld over de deelnemende scholen. Voor deze nieuwe verdeling wordt een gerichtere aanpak voorgesteld, waarbij naast de reguliere verdeling ook structurele samenwerkingen worden aangegaan met externe fondsen. Het voorstel hiervoor is als volgt opgebouwd: •

•

•

Om menstruatiearmoede aan te pakken, wordt € 4.500 gereserveerd voor een gemeentelijke samenwerking met het landelijke Armoedefonds. Hiermee worden alle scholen voorzien van Menstruatie Uitgifte Punten (MUP-locaties), waardoor leerlingen gratis toegang krijgen tot menstruatieproducten. Van het resterende budget (€145.500) wordt €30.000 ingezet voor een samenwerking met het Jeugdeducatiefonds (JEF). Dit betekent dat voor zes basisscholen (Gespecialiseerd Kindcentrum Westerwinde, OBS De Sleutel, CBS ’t Haimstee, OBS Noorderbreedte, Jenaplanschool In de Manne en CBS De Kern) €5.000 vanuit het Fonds Kansrijk Opgroeien als cofinanciering besteed wordt. Dit bedrag wordt door JEF aangevuld, waardoor elk van deze zes scholen uiteindelijk €12.750 per jaar beschikbaar krijgt om kansengelijkheid te bevorderen. Dit geld kan besteed worden aan leermiddelen, excursies, bijles, sport- en culturele activiteiten en andere essentiële voorzieningen voor leerlingen in kwetsbare situaties. Het resterende bedrag (€115.500) wordt, net als in de vorige editie, verdeeld over de overige scholen naar rato van de leerlingenaantallen.

De verdeling van het budget is op deze manier als volgt3: Tabel 1: Voorgestelde verdeling Fonds Kansrijk Opgroeien 2025:

School / Instelling

Leerlingen Budget (€)

Gemeentelijke samenwerking Armoedefonds voor menstruatieproducten alle onderstaande scholen

-

€ 4.500,00

JEFbudget -

GK Westerwinde*

209

€ 5.000,00

€ 12.750

OBS De Sleutel, Wildervank*

106

€ 5.000,00

€ 12.750

CBS ’t Haimstee*

110

€ 5.000,00

€ 12.750

OBS Noorderbreedte*

140

€ 5.000,00

€ 12.750

Jenaplanschool In de Manne*

185

€ 5.000,00

€ 12.750

CBS De Kern*

210

€ 5.000,00

€ 12.750

Winkler Prins (VO)

1966

€ 61.621

-

OBS De Viermaster

261

€ 8.181

-

OBS De Braskörf

324

€ 10.155

-

3 Dit is een indicatie. Op basis van de meest actuele leerlingenaantallen (data DUO), wordt deze nog

geactualiseerd.

OBS De Ommewending

47

€ 1.473

-

OBS Westerschool, Wildervank

258

€ 8.087

-

Margaretha Hardenbergschool (VO)

69

€ 2.165

-

ROC Noorderpoort Veendam

315

€ 9.891

-

Mgr. Bekkersschool

389

€ 12.211

-

Basisschool Hoi Pippeloi

56

€ 1.757

-

Totaal

4645

€ 150.000,00

*Samenwerking Jeugdeducatiefonds. Via cofinanciering gemeente à € 5.000 per school, is het budget wat de school via het JEF ontvangt € 12.750.