03a-01Inspraak sociaal domein Veendam

Inspraak sociaal domein 01-06-2021

Geachte commissieleden

Vanavond staat op de agenda de Gemeenschappelijke Regeling Publieke Gezondheid en Zorg Jaarrekening 2020, gewijzigde begroting 2021 en ontwerpbegroting 2022. Op zich geen bijzonder onderwerp, maar het advies van het gemeentebestuur om er geen zienswijze bij in te dienen verontrust mij wel. Ik sta vanavond voor u in verschillende hoedanigheden, nl als gebruiker en aanbieder van de jeugd en WMO zorg. Als vader van een meervoudig gehandicapte zoon, als pleegvader van verschillende pleegkinderen en als opa van een kleinzoon, die tussen wal en schip dreigt te raken tussen de jeugdhulp en het onderwijs. Daarnaast ben ik zorgverlener bij Het Mosterdzaad hier in Veendam. Nu wordt u gevraagd om geen zienswijze in te dienen om de voorliggende stukken en dat gaat er bij mij niet in. Immers het hele zorglandschap is in beweging. Veendam is een van de verkennergeeenten (net als Groningen, Midden-Groningen en Pekela) en het college heeft u geïnformeerd dat zij de jeugdhulp anders in wil richten. Deze keuze is vooral gebaseerd op de aanname dat de open house heeft geleid tot overschrijdingen, dat er teveel aanbieders zijn en dat teveel aanbieders niet leiden tot samenwerking. De open house en teveel aanbieders is echter niet de bottleneck. Ongeacht het financieringsmodel, overál is er sprake van overschrijdingen.

Het werkelijke probleem lag in Den Haag, zoals blijkt uit de uitspraak van de arbitragecommissie die dringend pleit voor 1,9 miljard extra in 2022 en extra gelden daarna. Met de posten in de begroting worden de GGD en de RIGG gefinancierd.     

1

Wat heeft de uitspraak van de Arbitragecommissie voor consequenties voor de inkoop? Welke (andere) mogelijkheden zijn er hierdoor voor Veendam welke eerst onmogelijk leken? Realiseert u zich dat de plannen die Veendam heeft nogal een impact hebben op het zorglandschap? Welke visie heeft de provincie Groningen als geheel op de inrichting van het zorglandschap? In de stukken wordt iets gemeld over de regiovisie: “De verwachting is dat die er voor de zomer is…..”. De regiovisie dient in het kader van de Norm voor Opdrachtgéverschap in samenspraak met jeugdigen, ouders, zorgaanbieders, gecertificeerde instellingen, onderwijs en andere betrokkenen opgesteld te worden. Weet u dat deze gesprekken (het is 1 juni) nog niet eens plaats hebben gevonden (maar vorig jaar al gestart hadden kunnen worden)? ‘Voor de zomer’ is daarom onrealistisch.



Daarbij is een logischer volgorde: het formuleren van een visie > formuleren van doelstellingen > onderzoeken welke vormen van inkoop hierbij passen.  De RIGG financieren volgens uw begroting zonder dat de opdracht aan de RIGG helder is, is een vreemde gang van zaken.  U als raad te informeren over een andere inkoop (brief aan de raad van 1 april 2021) zonder dat er een regiovisie ligt is op zijn zachtst gezegd bijzonder. U vragen geen zienswijze in te dienen verontrust mij. Heeft u helder wat er speelt, geachte raadsleden? Over de inkoop in het bijzonder wil ik graag het volgende kwijt: Het lijkt er op dit ogenblik op dat de Groninger gemeenten elkaar krampachtig vast proberen te houden. De brief van 1 april aan de leden van de gemeenteraad stelt ‘Daarbij is afgesproken dat de Groninger gemeenten blijven samenwerken op transformatie, inkoop en monitoring van de jeugdhulp en dat de Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten (RIGG) een structurele positie krijgt in de (gezamenlijke) inkoop vanaf 2022.’ De werkelijkheid is echter anders. Er worden op verschillende tempo’s en op verschillende manieren veranderingen aangekondigd: denk aan de gemeente Groningen, maar ook de gemeente Veendam gaat haar eigen gang. Zonder een regiovisie wordt dit al bepaald. Het dagelijks bestuur heeft op 5 maart ingestemd met het ‘hybridemodel’.

Veendam geeft aan dat zij een deel van de inkoop wil doen met ‘een beperkt aantal partijen’. Mogelijk een paar aanbieders, wel of niet in een samenwerkingsverband, die deze aanbesteding mogen gaan doen voor deze algemene voorziening, zoals nu met de Wmo. Nog los van het feit dat jeugdhulp vaak complexer is dan Wmo, worden op deze manier meerdere zorgaanbieders, klein en groot, buiten spel gezet. Wordt de keuzevrijheid van de burgers beperkt, wordt kwalitatief goede zorg weggegooid en treedt er een verschraling van het zorglandschap op, specialismen verdwijnen. Bent u zich ervan bewust dat dit nogal wat consequenties heeft? Dat dit voor uw gemeente duurder uit kan pakken door kosten voor contractmanagers, het herinrichten van administratieve processen, nog los van het inrichten van een heel (nieuw) systeem en de tijd die dat gaat kosten? Dat deze keuzes ook gevolgen kunnen hebben voor (niet)beschikbare zorg buiten uw gemeente? Laat mij duidelijk zijn: de noodzaak om gezien de financiële situatie wat te doen staat buiten kijf. De wil en de wens om (meer) samen te werken wordt absoluut onderschreven, ook aan de kan van aanbieders. Maar nu wordt het kind weer met het badwater weggegooid. Als Mosterdzaad (en met ons zoveel andere kleine aanbieders) zijn we gedreven om de hulp die een jeugdige nodig heeft zo goed en zo snel mogelijk vorm te geven.

Dat betekent ook dat je niet alleen kijkt naar de jeugdige, maar naar het hele gezin. Wanneer er problemen zijn, bv op het gebied van financiën, dan moet je ook dat meenemen. Samenwerking met andere hulpverleners of hulpverlenende instanties of met de gemeente is daarbij normaal en essentieel/cruciaal. Het is ook niet zo dat er met alle kleine aanbieders contact moet zijn vanuit de gemeente, immers bijvoorbeeld alleen al Bureau Lagro is een vertegenwoordiger voor ruim 50 2

kleinschalige aanbieders. Zo zijn er meer: Coöperatie Dichtbij, Bezin etc. Dat maakt het voor de gemeenten al een stuk overzichtelijker. Wat ons betreft beginnen we gezamenlijk bij de uitvoering. Dat is waar ons betreft de besparingen te behalen zijn: Als (pleeg)ouder hebben wij gemerkt dat 1 van de pleegkinderen een jaar verspeeld heeft omdat de gemeente (CJG) een andere behandelaar wilden dan de huisarts voorgeschreven had, maar die niet gecontracteerd was. De huisarts had al lang uitgezocht waar onze zoon het best geholpen kon worden. Het heeft een jaar geduurd om uiteindelijk daar toch te komen omdat de door de gemeente voorgestelde behandelaar de specifieke expertise niet had. Onze andere pleegzoon heeft zijn examenjaar thuisonderwijs gekregen. Niet door Corona. De door ons gevraagde ondersteuning is niet van de grond gekomen, omdat er getouwtrek was of het onderwijsgeld of zorggeld was. Uiteindelijk hebben we het zelf maar gefinancierd en extra tijd geïnvesteerd. Zo kan ik nog wel even door gaan. Dat er wat veranderen moet is duidelijk, maar in het licht van alle ontwikkelingen en de basis van de voorgestelde begrotingen maak ik mij dan grote zorgen over de plannen. Graag zou ik zien dat er een provincie breed beleid tot stand gaat komen en versnippering voorkomen wordt. Amsterdam wilde een zelfde koers varen als Groningen en Veendam.

Lees het rapport van de Rekenkamer Amsterdam eens. Funest. Logischer lijkt mij dat er met genoemde betrokkenen eerst een regiovisie wordt bepaald, een koers, en daarna pas een eventuele nieuwe inkoop wanneer blijkt dat de open house niet volstaat en alle risico’s gewogen zijn. Want aan het hybridemodel zitten nogal wat risico’s waarvan ik me afvraag of u daarover bent geïnformeerd (rapport Robbe en Uenk, ‘De volgende stap’). Pas daarna dient de opdracht aan de RIGG helder te worden. En daarna stemt u in met een begroting. Zodat u weet waar u mee instemt.

Achtergrond: Raadsvoorstel – adviesnota 2021R0042 geeft aan, paragraaf 2.1: Wel zijn er een aantal ontwikkelingen in 2021, die nog kunnen leiden tot een wijziging in de begroting 2022. Het betreft: De uitkomst van de themadag meerjarenagenda GGD die begin juli zal worden gehouden - Het eventueel wijzigingen in de facultatieve taken van de GGD op verzoek van gemeenten (Concept jaarverslag en jaarrekening 2020 PG&Z – versie van 9 april 2021).

1. Hoe verhoudt zich dit ten opzichte van de ontwikkelingen in het jeugdzorglandschap, het feit dat het college in een brief aan de raad (zaaknr 173692) heeft geschetst dat jeugdhulp regionaal ingekocht blijft worden, dat bestuurders hebben aangegeven dat zij een gebrek aan regie en grip ervaren op de kosten ervan, en onvoldoende zicht hebben op de kwaliteit 3

2. 3. 4.

5.

6.

7. 8.

9.

4

van de geboden jeugdhulp en het college aangegeven heeft een betere aansluiting te willen hebben met de lokale opgaven, meer contact met aanbieders en een groter deel lokaal, voorliggend, te willen organiseren? Met een beperkt aantal aanbieders? Wat betekent dit voor de begroting (uitgaven aan de RIGG)? [zou er qua RIGG goedkoper op moeten worden, maar wordt het voor Veendam goedkoper als ze het zelf moet regelen?] Meer nog: wat betekent dit voor het zorglandschap in Veendam en omringende gemeenten of voor de zorg in de hele provincie? De jaarrekening geeft aan: Daarnaast speelde het proces rondom de Uitvoeringsagenda een rol in onder andere de formulering van de opdracht voor de RIGG vanaf 2022. De besluitvorming hierover vindt in 2021 plaats. Is de opdracht aan de RIGG inmiddels helder verwoord (het is immers zo ongeveer medio 2021), en is duidelijk wat de RIGG voor de gelden gaat doen inzake de door college genoemde regionale inkoop van gemeenten? [Nee dat is (nog) niet het geval]. Kunt u ons daar duidelijkheid over verschaffen? Het college heeft ook aangegeven dit met een beperkt aantal partijen te willen doen.

Wanneer het college de zorg inkoopt bij een of meerdere partijen, wat betekent dit voor andere gemeenten in de regio? (Er wordt vast iets uitgelegd over een Groninger contractueel model en een leveringsplicht, dit zou uitgewerkt moeten zijn voor 1-7-2021, maar dat is het nog niet) Bent u ervan op de hoogte dat er meerdere partijen, groot én klein, zijn die hun zorgen hebben geuit richting het dagelijks bestuur PRG&Z over de ontwikkelingen die gaande zijn in de provincie Groningen, waaronder gemeente Groningen en gemeente Veendam? Wat is het nut van een regionale inkoop als gemeenten zoals Veendam (en naar verluid ook Groningen en Midden-Groningen) een eigen koers varen? In de brief wordt aangegeven dat het dagelijks bestuur PG&Z heeft ingestemd met het hybridemodel. o Eerder was er sprake van één regionale inkoop en een regionale visie: waar en wanneer is deze visie uiteengevallen? Waarom in verschillende tempo’s? o Wat is er mis met de huidige inkoop? [Argument zal zijn: open house levert heel veel gecontracteerde partijen op, dit leidt tot overschrijdingen en minder zicht op kwaliteit [maar daar is de RIGG voor]. Tegenargumenten:  80% van de kosten zitten bij 20% van de aanbieders, en het gros van de kosten zit in verblijf.

 Overal is sprake van overschrijdingen > ongeacht inkoopmodel > zie uitspraak arbitragecommissie > heeft aangegeven dat er alleen volgend jaar al 1,9 miljard bij moet > dus niet inherent aan open house inkoop!! Lees: https://www.tubantia.nl/enschede/niet-veel-meer-kinderen-maar-veelmeer-zorg-dat-is-het-probleem-in-dejeugdzorg~a9a84aea/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.linkedin.com%2F o Zijn de risico’s hiervan (van het hybridemodel) onderzocht? Zo ja, is dit rapport bekend bij de raad? [Nee, dat is het niet / Rapport Robbe en Uenk] Hoe zit het met de te formuleren provinciebrede visie in het kader van de Norm voor Opdrachtgeverschap? https://voordejeugd.nl/nieuws/routekaart-over-de-afspraken-uit-denorm-voor-opdrachtgeverschap/ . Pagina 46 geeft aan: Twee belangrijke dossiers die voor de gemeenten in 2020 zijn gestart, zijn de NvO (Norm voor Opdrachtgeverschap) en de Uitvoeringsagenda. Gemeenten trekken hierin gezamenlijk op, in beide dossiers is de RIGG betrokken. In de Uitvoeringsagenda treffen gemeenten samen de voorbereidingen voor een andere wijze van inkoop van Jeugdhulp vanaf 2022. Vanuit kennis en expertise en om de

samenhang in het jeugdhulpaanbod en kwaliteit van het zorglandschap te waarborgen, is de RIGG aan verschillende tafels als adviseur betrokken bij de voortgang. Welke stappen zijn al genomen binnen de NvO om te komen tot deze regiovisie? [Er zijn amper stappen genomen, alleen is verteld aan zorgaanbieders dat de transformatie niet op gang is gekomen, dat alles gaat veranderen vanaf 2022, dat de open house vanaf 1-1-2022 in (sterk) gewijzigde vorm verder gaat; van het ontwikkelen van het een regiovisie met alle betrokkenen in het zorglandschap is nog geen sprake; mocht dit wel aangegeven worden, vraag dan naar tekst en uitleg op papier, concreet welke stappen en door wie; tot op heden hebben alleen de gemeenten aan de tekentafel bedacht hoe het anders zou kunnen en hoe het anders zou moeten; gebaseerd op verkeerde aannames over onder andere de open house. Want wat gemeenten willen: meer partnership en dergelijke, kan prima met open housen en kan prima zonder het hele stelsel wéér op de kop te zetten.] o 10. Bent u op de hoogte van het rapport ‘Stelsel in groei’ van AEF en dat met namen bijlage E, Resultaten per maatregel, die een vorm van ‘hoofdaannemerschap’ of een geselecteerd aantal partijen niet per definitie toejuicht? 11.

Bent u verder op de hoogte van het rapport van de Rekenkamer Amsterdam die soortgelijke plannen als Groningen en Veendam hebben, neergesabeld heeft? [Rapport: https://www.rekenkamer.amsterdam.nl/onderzoek/jeugdhulp-in-amsterdam/]

Verder treffen we de volgende passages in aan: -

Dit herijkte bedrijfsplan is vastgesteld in de vergadering van het Dagelijks Bestuur PG&Z op 20 november 2020.

In dat kader hebben de Groningse gemeenten de inkoop jeugdzorg gemandateerd aan het dagelijks bestuur PG&Z en de uitvoering belegd bij de uitvoeringsorganisatie RIGG. Hierover is regelmatig gerapporteerd aan het Strategisch Opdrachtgevers Overleg (SOO) en aan de adviescommissie Jeugdhulp en het Dagelijks Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Publieke Gezondheid & Zorg (GR PG&Z). Gemeenschappelijke adviezen over de transformatie van de jeugdhulp, of voorstellen voor samenwerkingsovereenkomsten of de inkoop worden mede door de RIGG, in samenwerking met de ambtenaren jeugd aan het SOO (Strategisch opdrachtgevers Overleg), de adviescommissie Jeugdhulp en het Dagelijks Bestuur PG&Z voorgelegd. 

Wat is de rol van dit Dagelijks bestuur eigenlijk? In hoeverre komen besluiten van het dagelijks bestuur terug in de colleges/worden besluiten bekrachtigd door colleges? En in hoeverre worden raden geïnformeerd over deze collegebesluiten [als dat al gebeurt]?

Losse flodders: Pagina 76 geeft aan: De heer De Graaf is tot en met week 6 van 2018 interim directeur geweest van de RIGG. Vanaf 1 februari 2018 is mevrouw Sheerbahadoersing directeur van de RIGG. Er heeft gedurende één week een overlap/overdracht plaatsgevonden. Er zijn verder geen leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking in 2017, 2018 en 2019 binnen de gemeenschappelijke regeling werkzaam geweest. Dit is niet van toepassing op deze jaarrekening. 5

Dit zou de basis moeten zijn i.p.v. een andere inkoop: https://www.socialevraagstukken.nl/column/waarom-wil-ik-de-uitvoering-veranderen-in-plaats-vanhet-stelsel/

6