Voortgangsrapportage Energie van de stad 2025
Tekst van het document
Figuur 3.2.2 Aantal uitgekeerde gemeentelijke isolatiesubsidies Figuur 3.2.3 Aantal uitgekeerde ISDE subsidies Inkoopacties steeds meer gericht op specifieke doelgroepen De inkoopacties zetten we steeds gerichter in. Dus niet meer voor hele buurten, maar op specifieke doelgroepen, zoals bewoners van monumenten en woningen in beschermde stadsgezichten. Hierdoor richten we ons bewust op een minder grote doelgroep en richten ons meer op de complexe aanpakken en moeilijk bereiken eigenaren. Er is bijvoorbeeld een inkoopactie voor isolatie van monumenten georganiseerd in samenwerking met onze Erfgoed-afdeling. Hiervoor hebben zich al meer dan 150 monumenten aangemeld.
Figuur 3.2.4 Uitgevoerde isolatiemaatregelen via inkoopacties Duurzaamheidslening sluit minder aan op behoefte De gemeente heeft al jaren een gunstige duurzaamheidslening. Het aantal aanvragen hiervan neemt al een aantal jaar af. De belangrijkste reden is dat er tegenwoordig goede alternatieven zijn. Bewoners kiezen steeds vaker voor het landelijke Warmtefonds of ze nemen het mee in hun hypotheek. Een andere reden voor de afname is dat de duurzaamheidslening veel gebruikt werd voor de aanschaf van zonnepanelen. De aankondiging dat de salderingsregeling voor zonnepanelen stopt, zorgt voor minder animo om te investeren in panelen. We zien de vraag naar leningen de afgelopen drie jaar verder terug lopen, dit jaar blijven we naar alle waarschijnlijkheid onder de 120 verstrekte leningen: Figuur 3.2.5 aantal verstrekte duurzaamheidsleningen
We stimuleren bewoners samen aan de slag te gaan Bewoners kunnen ook samen aan de slag met isoleren en hiervoor de subsidie Samen verduurzamen aanvragen. Vanwege het afnemende aantal aanvragen gaan we deze niet verlengen. We onderzoeken of en hoe we deze regeling willen voortzetten. Bewoners kunnen bijvoorbeeld ook geld aanvragen via het Initiatievenfonds. We stimuleren bewonersgroepen en -initiatieven ook proactief om op natuurlijke momenten (o.a. verbouwing, renovatie) samen aan de slag te gaan. Met de aanpak Energieke Buurten zijn we grootschaliger, systematischer en integraal (met bewoners en netwerkpartijen) aan de slag. Energieavonden in nieuwe vorm Voor het organiseren van energieavonden zoeken we steeds vaker de samenwerking met bewonersinitiatieven. Hierbij ondersteunen wij de bewoners bij het organiseren van hun eigen energieavond. Ook zijn er voor specifieke doelgroepen een aantal avonden vanuit de gemeente georganiseerd, zoals de monumentenavond met meer dan 130 bezoekers. Drempel verlagen met nieuw energieadvies Het aantal energieadviezen ligt in 2025 lager dan in voorgaande jaren. We vinden dit een belangrijk instrument, dus we proberen dit aantal weer omhoog te krijgen. In 2026 passen we de aanpak van het energie-advies aan. We kijken of het mogelijk is om het advies voortaan bijna gratis is met een beperkte eigen bijdrage aan te bieden.
Figuur 3.2.6 Aantal energieadviezen grondgebonden-woningen, 2021-2025 Monumenten De monumentenlening uit het Utrechts Restauratie Fonds wordt niet veel aangevraagd; de laatste jaren vier keer per jaar. Het gaat ook om een kleine doelgroep. Om de lening voor meer bewoners interessant te maken zijn de maximale leenbedragen recent verhoogd. Ook is het aanvraag proces verbeterd, waardoor we bewoners nog beter kunnen helpen. VvE Constant aantal bezoekers voor VvE-loket
Het loket is voor alle VvE's beschikbaar en heeft ongeveer 100 bezoekers per maand. 2024 was een uitschieter omhoog die we niet helemaal kunnen verklaren. In 2025 hebben we 1.147 unieke bezoekers gehad. Figuur 3.2.7 Bezoekers VvE-loket VvE's maken steeds vaker gebruik van isolatiehulp We bieden zowel grote als kleine VvE's isolatiehulp. Voor alle VvE's bestaat deze uit energieadvies en procesbegeleiding en voor grote VvE's zit er ook een bouwkundig haalbaarheidsonderzoek bij. In 2025 hebben 10 kleine VvE's en 25 grote VvE's hiervan gebruik gemaakt. Financiering voor VvE's begint te lopen Tot slot is er voor VvE's ook hulp bij financiering beschikbaar. Naast de landelijke subsidies bieden we als gemeente een lening voor kleine VvE's en een subsidie voor grote VvE's, specifiek in Overvecht. De eerste is in 2025 11 keer aangevraagd. De subsidie voor VvE's in Overvecht is aangevraagd door een gemengde VvE met particuliere woningen en sociale huurwoningen van Portaal. We verwachten dat in 2026 ongeveer de helft van de VvE's die in aanmerking komen voor deze subsidie een aanvraag gaat doen. Huur/energiearmoede Energiebox heeft meeste huurders bereikt Voor huurders bieden we al jaren de Energiebox aan. Conform onze verwachting loopt het aantal uitgegeven energieboxen terug. De meeste huurders hebben we bereikt, waardoor we de box nu minder intensief hoeven aan te bieden.
Figuur 3.2.8 Energieboxen met coaching, 2021-2025
Aanvragen witgoedregeling lopen licht terug Sinds de energiecrisis hebben we een witgoedregeling, waarmee U-pashouders een koelkast kunnen financieren. We zien het aantal aanvragen iets teruglopen. Omdat we deze actie al een paar jaar hebben lopen en de gemiddelde levensduur van een koelkast tussen de 12 tot 15 jaar is, verwachten we komend jaar een afname van de vraag naar deze witgoedregeling. Figuur 3.2.9 Witgoedregeling, 2023-2025 Aantal bezoekers energiespreekuur constant Bewoners met vragen over hun energierekening of -contracten kunnen terecht bij het laagdrempelige energiespreekuur. Dit is sinds 2024 beschikbaar en wordt door ongeveer 100 mensen per jaar bezocht. Klimaatkermis nog steeds goed bezocht De Klimaatkermis is een heel laagdrempelige manier om in contact te komen met bewoners, door aan te sluiten bij bestaande activiteiten als een braderie of een festival. In 2025 hebben we 6 edities georganiseerd, die allemaal goed zijn bezocht. Corporaties zetten stappen in uitfaseren EFG-labels
Naast regelingen voor huurders boden we in 2025 ook een regeling aan voor woningcorporaties. Zij streven ernaar om uiterlijk in 2028 hun EFG-labels te hebben uitgefaseerd. Afgelopen jaar konden corporaties eenmalig ruim 2,1 miljoen euro aanvragen voor het verduurzamen van hun woningen, als bijdrage voor hun grote investeringen om hun slechts geïsoleerde woningen (EFG-label) aan te pakken. Woonin, Portaal, Bo-Ex en SSH hebben deze subsidie aangevraagd voor in totaal 292 woningen. Hierbij zijn 880 maatregelen uitgevoerd. De werkzaamheden zijn voor een deel betaald uit de subsidie. Het aantal woningen met een E, F of G label is in 2025 mede hierdoor gedaald met 24% tot minder dan 2.000 woningen. Figuur 3.2.10 EFG-labels per woningcorporatie 2023-2025
Aantal huishoudens met energiearmoede gestegen in 2024 Figuur 3.2.11 Aandeel huishoudens met energiearmoede De landelijke energiearmoede kaart is ontwikkeld door CBS en TNO. In deze grafiek is de definitie van energiearmoede weergegeven met 'betaalbaarheid en huiskwaliteit'. -Laag inkomen en slechte huiskwaliteit of Laag inkomen en hoge energierekening Utrecht laat t.o.v. Nederland een lager aandeel van 9.900 huishoudens met energiearmoede zien. Het aandeel is gestegen ten opzichte van 2023. 3.3 Besparen - prestaties – bedrijven en maatschappelijke organisaties Aantal energiecontroles In Nederland moet een bedrijf voldoen aan de energiebesparingsplicht wanneer het energieverbruik boven een bepaalde wettelijke drempel uitkomt. In 2025 zijn 208 energiecontroles uitgevoerd bij bedrijven en maatschappelijke organisaties, wat het totale aantal controles op 2.639 brengt. De energiecontroles worden sinds 2025 uitgevoerd door de Omgevingsdienst Utrecht (ODU). Tijdens handhavingsbezoeken wordt gecontroleerd of zij alle wettelijk verplichte energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd kleiner dan vijf jaar hebben getroffen. In de praktijk betreft het vaak maatregelen op het gebied van warmteterugwinning, doelmatig beheer en onderhoud, monitoren van het energiegebruik, en het beperken van warmteverlies bij onder andere ventielen, afsluiters en leidingen.
Sinds dit jaar wordt er ook gecontroleerd op het gebruik van warmtepompen. Alle bedrijven in gemeente Utrecht die vallen onder de energiebesparingsplicht worden minimaal om de 4 jaar bezocht voor een energiecontrole.
Naast deze controles zijn er eind 2025 maatwerkafspraken gemaakt tussen de ODU en de Universiteit Utrecht om hun gehele portefeuille te verduurzamen. Figuur 3.3.1 Aantal energiecontroles per jaar, 2008-2025 Stimuleringsaanpak energiebesparing De gemeente Utrecht combineert de handhaving al jarenlang met stimulering om bedrijven en maatschappelijke organisaties aan te moedigen hun uitstoot te verminderen. De grafiek toont cijfers van locaties van de deelnemers in de verschillende stimuleringstrajecten. In 2025 is de kennis community verduurzamen scholen opgericht. Schoolbesturen komen hier, op initiatief van de gemeente, twee keer per jaar bij elkaar. Alle schoolbesturen staan voor dezelfde uitdagingen in hun verduurzamingstraject. In de kennis community is ruimte om van elkaar te leren, elkaar te inspireren en om kennis uit te wisselen. Sportlocaties met eigen accommodaties worden, in opdracht van gemeente Utrecht, door SportUtrecht ondersteund in hun verduurzamingsopgave. In 2025 hebben 71 sportlocaties gebruik gemaakt van deze ondersteuning. De Green Deal Duurzame Zorg, die in 2018 in Utrecht begon, is een provincie brede verduurzamingsaanpak waarin zorginstellingen aan de slag gaan met de milieuthermometer zorg. Met behulp van certificaten kunnen zij aantoonbaar verduurzamen. In gemeente Utrecht zijn 13 zorginstellingen die deelnemen aan dit traject.
Samen verduurzamen zij 54 locaties.
Figuur 3.3.2 Stimuleringsaanpak, 2022-2025. Aantal locaties van bedrijven en maatschappelijke organisaties in de stimuleringsaanpak per traject weergegeven. Energiefonds Eind december 2025 bedraagt het uitstaande saldo €2,2 miljoen euro. Met de aanstelling van een nieuwe fondsmanager, de lancering van een vernieuwde website en aanvraagportal is de professionalisering verder versterkt. Hierdoor verloopt de verwerking van leningen sneller. Daarnaast is het financieringsaanbod uitgebreid om beter aan te sluiten op de marktvraag. Dit heeft bijgedragen aan een groei in het aantal verstrekte financieringen in 2025. Figuur 3.3.3 Uitstaand saldo energiefonds, 2018-2025
Energieloket met hulpaanbod In 2025 ontving het energieloket met 66 vragen meer vragen dan in 2024. Dit hangt samen met het feit dat bedrijven in 2025 voor het eerst een volledig jaar zijn begeleid via de volledig ingerichte MKB- klantreis, van advies tot en met uitvoering. Daarnaast heeft het energieloket het hulpaanbod actief onder de aandacht gebracht binnen het netwerk. Dit heeft geleid tot een toename van het aantal vragen van MKB-ondernemers en maatschappelijke organisaties. Veel van deze vragen hebben uiteindelijk geresulteerd in subsidieaanvragen voor energiebesparende maatregelen, die bijdragen aan concrete energiebesparing. Figuur 3.3.4 Energieloket: aantal vragen, 2020-2025 Figuur 3.3.5 Gratis energiescans
In 2025 zijn bovendien 90 gratis energiescans uitgevoerd bij MKB-ondernemers en 33 bij maatschappelijke organisaties. De maatregelen die naar aanleiding van de energiescans in 2024 en 2025 zijn genomen, zorgen voor een jaarlijkse CO₂-besparing van minimaal 69 ton. De energiescans en de daaruit vloeiende maatregelen vormen een structureel en waardevol onderdeel van het aanbod van het energieloket. Figuur 3.3.6 Subsidie toegekend voor uitgebreid advies, 2021-2025 Contacten met het netwerk hebben er mede toe geleid dat de energieloket-subsidie, voor uitgebreid advies, in 2025 vrijwel volledig is benut: van het beschikbare bedrag van €30.000,- is € 28.015,- toegekend. In voorgaande jaren bleef een deel van deze subsidie onbenut, maar in 2025 is de subsidie dankzij ons netwerk bijna volledig benut. Het betreft subsidie voor uitgebreid advies. Met 2 individuele en 2 collectieve subsidieaanvragen worden in totaal 79 ondernemers ondersteund bij het verduurzamen van hun panden. Figuur 3.3.7 subsidiebedrag voor verduurzaming bedrijven en maatschappelijke organisaties
Figuur 3.3.8 Subsidie toegekend voor MKB vouchers 2023-2025 De MKB-subsidieregeling voor de uitvoering van maatregelen voor MKB bedrijven heeft in 2025 voor het eerst een volledig jaar gelopen. Er is in 2025 voor een bedrag van € 52.177,- aan subsidie verstrekt. Met ondersteuning van het energieloket zijn er in totaal 30 MKB subsidie aanvragen goedgekeurd. Subsidie maatschappelijk vastgoed Voor maatschappelijke organisaties hebben we een subsidieregeling voor het toepassen van isolatiemaatregelen. In 2025 is er voor €18.010 subsidie verleend. Dit is een afname ten opzichte van eerdere jaren, maar is te verklaren door de communicatie over het opzetten van een nieuwe subsidieregeling voor maatschappelijk vastgoed. Deze regeling zal vanaf 1 2026 gaan lopen en is, zowel qua maatregelen als qua doelgroep, uitgebreider dan de huidige regeling.
Figuur 3.3.9 aantal subsidies aan maatschappelijke organisaties voor isolatie Website bezoek Hieronder de websitestatistieken van duurzaam ondernemen, het energieloket voor ondernemers en de subsidie voor energiebesparende maatregelen mkb. De link is aangepast naar www.utrecht.nl/energiebesparensubsidiemkb.
• Voor duurzaam ondernemen is het aantal webbezoeken ongeveer gelijk gebleven. • Het aantal webbezoekers aan het energieloket voor ondernemers is met 36,8% gestegen. Hiervoor loopt sinds april 2025 een campagne die extra bezoekers aantrekt. • Voor /energiebesparensubsidiemkb is het aantal webbezoeken met 84,4% gestegen. In 2026 stappen we met het energieloket voor ondernemers over op een nieuw online energieloket, als startpunt voor verduurzaming voor zowel inwoners als ondernemers. Figuur 3.3.10 Websitebezoek, 2021-2025
3.4 Besparen - prestaties - eigen vastgoed Energiegebruik gemeentelijke gebouwen Figuur 3.4.1 energiegebruik gemeentelijke gebouwen In 2025 betrof het totale energiegebruik van de gemeentelijke organisatie 263.159 GJ. Dit is de energie nodig om bijvoorbeeld: • De gemeentelijke accommodaties en gebouwen te verwarmen en te verlichten; • De riolering te laten functioneren; • De openbare ruimte te verlichten; • Het verkeer te managen. Het energiegebruik in 2025 is licht afgenomen ten opzichte van 2024. Verduurzaming van gebouwen en installaties in de openbare ruimte zorgen voor een lager energiegebruik. Weersinvloeden zijn beperkt, de gemiddelde temperatuur in 2025 was iets lager dan in 2024.
3.5 Besparen - prestaties – nieuwbouw Energieprestatie nieuwbouwwoningen Sinds 1 januari 2021 wordt BENG (Bijna Energieneutraal gebouw, methode om de energiezuinigheid van een gebouw uit te drukken) gebruikt als wettelijke indicator voor de energieprestatie van gebouwen. In 2025 zijn omgevingsvergunningen verstrekt voor in totaal 3388 nieuwbouwwoningen met BENG berekeningen. Voor al deze woningen geldt dat ze voldoen aan de wettelijke BENG-eisen: • BENG 1 (energiebehoefte): afhankelijk van het woningtype en de vorm • BENG 2 (primair fossiel energiegebruik): 30 kWh/m².jr voor grondgebonden woningen en 50 kWh/m².jr voor appartementen • BENG 3 (aandeel hernieuwbare energie): 50% voor grondgebonden woningen en 40% voor appartementen. We zien dat de energiebehoefte (BENG 1) in 2025 7% is afgenomen ten opzichte van 2024. De duurzaamheid van de gebruikte energie (BENG 2 en 3) is redelijk gelijk gebleven. Dit getal hangt vooral af van het aandeel vergunde appartementen, omdat daarvoor een soepelere norm geldt. De duurzaamheid van de gebruikte energie ligt ruim onder de wettelijke normen. Figuur 3.5.1 Energieprestatie nieuwbouwwoningen Beng 1 en Beng 2 (in kW/m².jr), 2021-2025
Figuur 3.5.2 Energieprestatie nieuwbouwwoningen Beng 3, 2021-2025
3.6 Verduurzaming energiebronnen - warmte % duurzaamheidsindicatoren warmtenet Eneco Figuur 3.6.1 duurzaamheidsindicatoren warmtenet Eneco Het stadsverwarmingsnet van Eneco bedient ongeveer 30% van de gebouwaansluitingen in Utrecht. Voor dit net is de afspraak om in 2040 100% duurzaam te leveren. Deze drie percentages in de grafiek geven aan hoever er is gevorderd in dit streven. Dit ligt op schema volgens deze cijfers. De drie lijnen in de grafiek zijn afkomstig van het warmte-etiket van Eneco: • Groen: Het percentage duurzame bronnen geeft aan hoeveel energie wordt geleverd uit de duurzame bronnen ten opzichte van het totaal. Bij aanvang van 2023 was er nog maar 1 duurzame bron op het warmtenet, namelijk de BioWarmteInstallatie (BWI). Eind 2023 waren de eerste buffers en de warmtepomp bij de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) afgerond. In 2024 is ook een elektroboiler toegevoegd. In 2025 is geen nieuwe bron in het net opgeleverd. Er zijn wel veel voorbereidende onderzoeken en onderhoud uitgevoerd als investeringen voor de toekomst. • Geel: Het aandeel hernieuwbare energie geeft aan hoeveel hernieuwbare energie we gebruiken ten opzichte van het totaal aan energie-input. Aandeel hernieuwbaar gaat dus over de energie-input en aandeel duurzame bronnen gaat over de energie-output. Aandeel hernieuwbaar volgt uit de Europese rekenregels die ook in de warmtewet staan.
• Blauw: Het percentage CO2-besparing geeft aan hoe efficiënt het totale warmtenet omgaat met energie, met name door het gebruik van duurzame bronnen, een verminderde inzet van piekketels en een betere benutting (uitkoeling) bij de gebruikers. Het stadsverwarmingsnet wordt gevoed door de aftapwarmte (restwarmte) van elektriciteitscentrale, warmte uit de rioolwaterzuivering, een elektroboiler en de biowarmte-installatie (BWI) en piekketels. Het percentage van de duurzame bronnen in het Utrecht-Nieuwegein-net hangt af van verschillende onderdelen: 1. De hoeveelheid onderhoud die nodig was in dat jaar aan de broninstallaties. 2. De totale energievraag van het hele Utrecht-Nieuwegein-net (deze nam sterk af in de periode met hoge energieprijzen).
3. Het percentage van de tijd dat de BWI en andere bronnen maximaal kunnen worden benut. Dit percentage is lager als er in de zomer minder warmtevraag is dan de duurzame bronnen kunnen leveren, en als er minder opslagmogelijkheden in het net zijn. Naast dit stadsverwarmingsnet is er ook een net op het Utrecht Science Park en een WKO net in Leidsche Rijn centrum, ook op het USP wordt gewerkt aan een duurzame invulling van het warmtenet Tevens komen er in de nieuwbouw nieuwe netten bij op basis van WKO en een andere duurzame bronnen. Waar nieuwbouwnetten nog voor een deel gevoed worden uit de stadsverwarming gaat dat deel mee in de verduurzaming van het stadsbrede net. Ongeveer 60% van de gebouwen in Utrecht heeft nog een gasaansluiting. Warmtevoorziening nieuwbouwwoningen In onderstaande grafiek is te zien dat van de 3.388 in 2025 vergunde nieuwbouwwoningen: • 6% wordt verwarmd met stadsverwarming, al dan niet in combinatie met Warmte Koude Opslag (WKO). In 2024 was dat nog 28%. • 12% wordt verwarmd met een luchtwarmtepomp. • 82% wordt verwarmd met een efficiëntere waterwarmtepomp, met bodemenergie of een Photovoltaïsch Thermisch (PVT)-systeem (een systeem dat zonne-energie gebruikt om de woning en tapwater te verwarmen) als warmtebron. Nieuwbouwwoningen die gebruik maken van seizoensopslag (i.c.
bodemenergie, waaronder WKO) kwalificeren als netbewust, omdat het overschot aan zomerse warmte in de winter gebruikt kan worden om de piekvraag te verkleinen. Dat geldt voor 84% van alle in 2025 vergunde projecten. Figuur 3.6.2 Warmtevoorzieningen nieuwbouwwoningen, 2025
3.7 Verduurzaming energiebronnen – elektriciteit % Hernieuwbare elektriciteit Figuur 3.7.1 aandeel hernieuwbare elektriciteit Tot en met 2024 zijn zon op dak en zonnepark Meijewetering de enige hernieuwbare bronnen voor elektriciteit in de gemeente. In 2023 werd 11,8% van alle stroom op hernieuwbare wijze opgewekt Voor 2024 is een inschatting gemaakt op basis van de bekende hoeveelheid hernieuwbare energie van zonnestroom gedeeld door het totaal elektriciteitsverbruik. Hierdoor komt het percentage uit op 13,9%. Opwekpotentie schone elektriciteit Figuur 3.7.2 opwekpotentie schone elektriciteit (exclusief zon op dak)
In de beleidsnota opwekgebieden voor schone energie (december 2024) is een nulmeting opgenomen van het aantal gigawattuur (GWh) aan opwekpotentie schone elektriciteit al is vergund en gerealiseerd (exclusief zon op dak). In 2025 is zonnepark Brailledreef gerealiseerd, met een omvang van 4,3 GWh. Met de vergunning voor het drijvend zonnepark Nedereindse plas is daar in 2025 5 GWh vergunde opwekpotentie aan toegevoegd. Opgewekte zonnestroom Figuur 3.7.3 opgewekte zonnestroom De groei van kleine zonne-energiesystemen met minder dan ongeveer 45 panelen was met 17% ongeveer even groot als in 2023 (16%). In 2024 is de groei van grote systemen voor zonne-energie (op bedrijfsdaken) 29%. Na 2024 is een groei van 14,4% per jaar nodig om het RES-bod van 168 GWh in 2030 te realiseren. In het eerste halfjaar van 2025 zien we bij de voorlopige cijfers van het CBS geen groei in het opgestelde vermogen van grote systemen, en 2% groei van kleine systemen. Dit komt door wijzigingen in het landelijke beleidsinstrumentarium (afschaffen salderingsregeling), netcongestie en door gestegen materieelkosten.
Daken met zonnepanelen Figuur 3.7.4 Aandeel daken met zonnepanelen per wijk Er is op basis van luchtfoto’s van mei – juli 2025 bepaald dat er op 40% van alle daken zonnepanelen lagen. In Leidsche Rijn en Vleuten-de Meern hebben relatief de meeste gebouwen een zonnepaneel. De historische gebouwen in de binnenstad blijven achter op het gemiddelde. Figuur 3.7.5 Aandeel daken met zonnepanelen van diverse groepen
Op 48% van de koopwoningen liggen zonnepanelen, bij sociale huurwoningen is dat 34%. Bij bedrijven op grote bedrijventerreinen liggen op 24% van de daken zonnepanelen, op overige bedrijven is dat bij 18% het geval. Bij alle bedrijven samen is het 19%. Aandeel daken met zonnepanelen van bedrijventerreinen In Lage Weide ligt op 24% van de daken een zonnepaneel. De oppervlakte hiervan maakt twee derde uit van alle zonnepanelen op bedrijventerreinen. Papendorp (39%) en Oudenrijn (27%) hebben het hoogste percentage daken met zonnepanelen. Figuur 3.7.6 aandeel daken met zonnepanelen per bedrijventerrein Netcongestie Er dienen vele transformatorhuisjes bij te komen om het energienetwerk toekomstbestendig in te richten. Voor vier buurten is bekeken waar mogelijkheden zijn om extra transformatorhuisjes toe te voegen. Dat heeft ertoe geleid dat er voor 8 locaties voorbereidingen gestart zijn voor de realisatie. De stappen die nu gezet worden vormen de basis voor een standaard proces, waarbij de plaatsing wordt versneld (van gemiddeld 11 maanden naar 5 maanden). Daarbij nemen we ook mee dat met behulp van een betere aankleding (bijvoorbeeld met extra groen) de acceptatie en mogelijkheden voor het plaatsen van extra huisjes worden vergroot.
Figuur 3.7.7 wachtrij grootverbruikers en nieuwe trafohuisjes Figuur 3.7.8 aantal laadpalen met netbewust laden In 2025 zijn er 21 nieuwe locaties voor nieuwe trafohuisjes bepaald, inclusief trafohuisjes die vervangen moeten worden en een nieuwe plek krijgen. Er zijn 8 nieuwe trafohuisjes gerealiseerd en er
zijn er 11 vervangen. Voor Vleuterweide-Zuid en -West zijn bijna alle vergunningen verleend. In Tuinwijk-Oost is het vergunningtraject gestart en wordt begin Q2 2026 afgerond. 3.8 Verduurzaming eigen vastgoed Figuur 3.8.1 Geïnstalleerde zonne-energie en zonne-warmte op eigen vastgoed Er is in totaal 4.050.889 wattpiek aan elektrisch vermogen geïnstalleerd. Daarnaast zijn er zonnepanelen die naast elektrisch vermogen ook thermisch vermogen (warmte) kunnen opwekken. Er is in totaal 1.635.912 wattpiek aan thermisch vermogen geïnstalleerd. In 2022 is er netcongestie afgekondigd op het landelijk elektriciteit netwerk. Dat betekent dat het voor nieuwe opwekinstallaties niet langer toegestaan is grote hoeveelheden stroom terug te leveren aan het net. Dit heeft gevolgen voor de realisatie van zonne-energie op het eigen vastgoed; als we nieuwe zonnepanelen plaatsen mogen we namelijk niet méér stroom produceren dan dat het gebouw op ieder gegeven moment verbruikt. Hierdoor stagneert de uitrol van zonne-energie op eigen vastgoed. TenneT doet onderzoek naar de mogelijkheden voor het toepassen van congestiemanagement, om alvast ruimte te creëren op het net voor nieuwe opwekprojecten. Daarnaast starten netbeheerders trajecten om de benodigde verzwaringen in de (hoog en midden) spanningsstations uit te voeren. Daarmee komt structureel meer ruimte vrij in het netwerk.
Dit zijn planprocessen die doorlopen moeten worden en enige tijd duren.
Figuur 3.8.2 Herkomst ingekochte elektriciteit Gemeente Utrecht heeft tot en met 2029 een energiecontract met Greenchoice voor de levering van duurzame elektriciteit. Alle elektriciteit die niet zelf wordt opgewekt met zonnepanelen op de gemeentelijke daken wordt vanaf 2022 door Greenchoice geleverd vanuit nieuw gerealiseerde windpark Oosterscheldekering. Daarmee levert de gemeente een bijdrage aan de ontwikkeling van additionele windenergie. In 2025 heeft Greenchoice 43.328.729 kWh geleverd aan de gemeente. Op 60 gemeentelijke daken liggen zonnepanelen waarmee in 2025 ongeveer 3,4 miljoen kWh is opgewekt, 7,9% van de gemeentelijke stroombehoefte werd dus met zonne-energie opgewekt. Wanneer een gebouw meer zonne-energie opwekt dan dat het zelf gebruikt ontstaat er een Garantie van Oorsprong (GVO). Met deze GVO`s verduurzamen we een deel van ons elektriciteitsgebruik.
3.9 Aardgasvrij maken van gebouwen Figuur 3.9.1 Aantal bestaande woningen afgesloten van aardgas In bovenstaande grafiek zijn data uit het landelijke centrale aansluitingen register opgenomen. Het zijn woningen waar de gasaansluiting verwijderd is én er nog wel een elektriciteitsaansluiting is. Hiermee is een eerste begin gemaakt met de transitie. De versnelling verwachten we pas nadat de eerste uitvoeringsplannen voor aardgasvrije wijken worden gerealiseerd. De netcongestie maakt dat de netbeheerder en wijzelf het installeren van warmtepompen voor de komende jaren niet stimuleren. Dit vertraagt het aantal afsluitingen, wel is de besparing van aardgas onder andere door isoleren een constante factor. Ook de vertraging door de WcW waardoor warmtebedrijven niet meer investeren tot overname regels bekend zijn, maakt dat de bestaande bouw achterloopt.
Warmte- en kookaansluitingen woningen Figuur 3.9.2 warmte- en kookaansluitingen woningen Aan het begin van 2026 zijn er bijna 104.000 woningen met een aansluiting op aardgas voor verwarming. Daarnaast zijn er bijna 15.000 woningen die gas alleen gebruiken om te koken. Vanaf 2018 is het verplicht nieuwbouwwoningen op een duurzaam alternatief voor gas aan te sluiten. In totaal zijn er nu ruim 52.000 woningen zonder gasaansluiting. Utrecht staat op de zesde plek van gemeenten met woningen zonder gasaansluiting (31%). In heel Nederland is het aandeel woningen zonder een gasaansluiting in 2024 ongeveer 11%. Tot en met einde 2025 zijn er in Utrecht ruim 7.000 bestaande woningen en gebouwen op particulier initiatief van het aardgas afgesloten. Als het 'Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie' in werking treedt, krijgt de gemeente de beschikking over de aansluitgegevens van de netbeheerders en warmtebedrijven. Tot dan toe zijn deze aantallen een zo goed mogelijke benadering op basis van de bij ons beschikbare gegevens.