Verslag commissie Onderwijs Werk en Economie d.d. 4 november 2021.docx

Het college heeft aangegeven graag aan te sluiten bij het instrument dat het NIBUD aan het ontwikkelen is. Dit instrument is er ondertussen. Wanneer komt de variant waar ook de Utrechtse regelingen in verwerkt zijn? Verder zijn mensen bang voor verrekeningen achteraf. Met een bufferbudget zouden fluctuaties opgevangen kunnen worden. Is de wethouder bereid om een dergelijk budget mee te nemen in de uitwerking? Tot slot dient het lucratiever te worden om te werken in de bijstand. In Amsterdam is er een voorstel geweest om bijverdienen makkelijker te maken. GroenLinks wijst ook op het initiatief van de scharrelondernemers uit Breda. Dit is een coöperatie waarbij mensen aan de slag kunnen met een eigen bedrijf terwijl zij hun uitkering behouden. Is de wethouder bereid om te kijken naar mogelijkheden waarbij parttime werken ook echt de moeite waard wordt in financiële zin? De heer Van Deún (PVV) zegt dat werk het welzijn raakt van mensen. Het zou een grondrecht moeten zijn. In de bijstand zitten mensen die nog lang niet zover zijn om te kunnen werken in een arbeidsrelatie. De PVV vraagt de gemeente lef te tonen en de grenzen op te zoeken van wat kan. Daarnaast hebben mensen in de bijstand en mensen die eruit gaan een coach nodig. Verder is een grote fout geweest dat het arbeidsbureau is afgeschaft. Dit had goede contacten met werkgevers.

Hoeveel ambtenaren zijn nu echt bezig met het communiceren met werkgevers? De PVV roept op klanten en medewerkers van de sociale dienst te koppelen aan werkgevers. De heer Wiegant (SP) vindt dat ieder recht heeft op werk. Helaas is dat niet het geval op dit moment. De SP-fractie begrijpt de problemen maar is teleurgesteld dat er niet creatief wordt gedacht. De SP is wel blij de propositie die naar het Rijk wordt gestuurd. Deze ziet er goed uit maar wordt daarin nu voorgesteld om basisbanen onder het minimumloon te betalen? Graag reactie. Wat parttime werk betreft, sluit de fractie aan bij GroenLinks. Mevrouw Naphegyi (D66) zegt dat D66 ook vindt dat iedereen de kans geboden moet worden voor werk. De gemeente kan een faciliterende rol spelen door werkgevers te verzamelen die openstaan voor het in dienstnemen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en kan contact maken met belangenbehartigers van werkzoekenden. De basisbaan is een noodgreep, een tijdelijke oplossing. Er dient gesproken te worden over het creëren van echte banen. Hoe kunnen werkgevers gemotiveerd worden om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen? Mevrouw Raaijmakers (PvdA) merkt op dat de basisbaan niet bedoeld is als doorstroom. Het is een maatschappelijke functie op zich.

55

60

Mevrouw Naphegyi (D66) merkt op dat zij uit prakervaring weet dat een basisbaan stigmatiserend werkt. Mensen in een basisbaan worden vaak niet gezien als gelijkwaardige medewerkers. Mensen met afstand tot de arbeidsmarkt moeten begeleid worden om hun kansen op de mogelijkheid om een baan te behouden te vergroten. D66 wil een duurzame en gedegen aanpak om teleurstellingen te voorkomen. Pagina 18 van 22

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) zegt dat de basisbaan niet als stigmatiserend is bedoeld. Daarbij houdt de PvdA graag vast aan het idee om klein te beginnen en dan een en ander uit te breiden. 5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Mevrouw Naphegyi (D66) merkt op dat werkgevers niet alleen een financieel belang moeten hebben maar ook intrinsieke motivatie om deze mensen aan werk te helpen. Een brede aanpak is nodig. Mevrouw Meerding (VVD) zegt dat de VVD geen voorstander is van maatschappelijke banen, ook wel basisbanen genoemd. Het is niet in de eerste plaats aan de gemeente om banen te creëren en van belastinggeld het salaris uit te betalen van langdurig werkzoekenden. Het is aan de markt om dit te doen. Uit de raadsbrief blijkt ook dat de businesscase financieel niet haalbaar is. Dit neemt niet weg dat aandacht voor deze groep wel belangrijk is. Het college gaat door met het creëren van extra mogelijkheden voor werkzoekenden die een steuntje in de rug kunnen gebruiken en dat is fijn. De VVD is ook voorzichtig positief over de maatregelen die in de raadsbrief worden genoemd. In de raadsbrief staat ook dat mensen waarvan vermoed wordt dat zij een beperkt arbeidsvermogen hebben, direct met een subsidie geplaatst kunnen worden zonder dat zij een indicatie nodig hebben van het UWV of een loonwaardemeting. Heeft dit nog een keerzijde voor de gemeente? Het zou kunnen zijn dat de subsidie door de gemeente wordt betaald terwijl dit niet terecht is. Verder sluit de fractie aan bij hetgeen D66 heeft gezegd over het positieve beeld naar werkgevers toe.

Het kan voor hen waardevol zijn om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan te nemen. Mevrouw Admiraal (ChristenUnie) sluit aan bij de vraag van de PvdA over hoe het initiatiefvoorstel betrokken is bij de businesscase en bij de punten over de banenafspraak. Mensen die al langer in de bijstand zitten zijn al lange tijd onderdeel geworden van de stelselwijzigingen en andere experimenten om hen aan het werk te krijgen. De ChristenUnie vraagt zich af of dit wel de beste weg is. Een persoon dient centraal te staan en van daaruit dient een plan met acties gemaakt te worden. De partij vindt dat er iets mist namelijk een optie voor waardevol parttime werk, vrijwilligerswerk of mantelzorg. Hoe worden deze opties meegenomen in het palet en welke opties ziet de wethouder binnen de huidige wetgeving? Tijdens de raadsinformatiebijeenkomst over de actieagenda werkbeweging kwam naar voren dat werkgevers het moeilijk vinden om alle verschillende opties om mensen uit de bijstand in dienst te nemen, te doorgronden. Welke middelen ziet de wethouder om een en ander beter onder de aandacht van werkgevers en ondernemers te brengen? En ziet de wethouder hier ook een samenwerking met de wethouder Economische Zaken? De fractie sluit aan bij de vraag van de PVV en de VVD hieromtrent.

Mevrouw Kendir (Student&Starter) zegt dat het van groot belang is dat iedereen een plek kan vinden, waarbinnen zij zichzelf kunnen ontplooien. Deze mensen dienen goed begeleid te worden. Verder vindt de fractie dat ook ingezet moet worden op andere initiatieven dan alleen basisbanen. Tot slot vindt Student&Starter het van belang dat met mensen wordt gesproken. Hoe kunnen mensen uit de bijstand betrokken worden bij het totstandkomingsproces? De heer Van Steeg (CDA) vindt het belangrijk dat mensen uit de bijstand mee kunnen doen aan de samenleving. Hij dankt de wethouder voor de plannen. Het is alleen wel zo, dat de doelstellingen heel ambitieus zijn. Hoe haalbaar zijn de doelstellingen? Verder is het CDA sceptisch over het businessmodel voor de basisbanen en over wat voor banen dit dan worden. Kan er niet meer via vrijwilligerswerk worden gedaan? Tot slot denkt de fractie dat kleinschalig begonnen moet worden. De voorzitter schorst de vergadering voor tien minuten. Wethouder Voortman dankt de fracties voor het agenderen van dit onderwerp. Het is haar opgevallen dat de commissie verschillende onderwerpen op het gebied van werk tegelijkertijd heeft geagendeerd. Het beeld dat bij haar is ontstaan is, dat de commissie een breed debat wil voeren hierover en zij denkt dat dit precies is wat nodig is. Verschillende fracties hebben ook aangegeven dat een brede aanpak nodig is.

Vervolgens geeft de wethouder aan dat de vraag nu is, hoe werkgevers zo gefaciliteerd kunnen worden dat zij mensen aan het werk helpen. Zij hoopt hier in het eerste kwartaal van 2022 hier meer over te kunnen vertellen. Op dat moment zal in ieder geval de stand van zaken worden aangegeven. Pagina 19 van 22

5

10

15

Vervolgens gaat de wethouder in op de inzet op parttimewerk. Het is belangrijk dat ingezet wordt op parttime werk in de bijstand. Tegelijkertijd zitten hier moeilijkheden omheen met bijvoorbeeld verrekeningen achteraf. De wethouder zegt toe met een uitwerking te komen met betrekking tot hoe een en ander vergemakkelijkt kan worden. De heer Van Deún vroeg in dit verband ook naar het recht op toeslagen. Het moet niet zo zijn dat mensen niet aan het werk durven gaan omdat zij dan mogelijk toeslagen kwijtraken. Deze koppeling zal de wethouder ook meenemen. In het eerste kwartaal van 2022 komt zij op deze zaken terug. De PVV vroeg ook wat er wordt gedaan om werkgevers te benaderen. Er is bijvoorbeeld een werkgeverservice met bedrijfsadviseurs en ‘jobhunters’ die ook nadrukkelijk aandacht vraagt voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De heer Van Steeg merkte op dat de doelstellingen ambitieus zijn. Dat klopt maar de wethouder wijst erop dat Werkbeweging gaat om een beweging naar werk en dat dit niet betekent dat alleen als iemand aan het werk komt een en ander telt. Het is ook belangrijk als mensen scholing volgen of ervaringen opdoen bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat het prima is dat er ambitieuze doelstellingen zijn. Het gaat hem vooral om de relatie tussen de doelstellingen en datgene wat tot nu toe is bereikt.

20

25

Wethouder Voortman antwoordt dat als gekeken wordt naar het aantal bewegingen dat is gerealiseerd, dat te zien is die niet in lijn zijn met de doelstellingen. De situatie met corona heeft hier zeker niet bij geholpen maar de wethouder is er niet aan toe om de doelstellingen nu naar beneden bij te stellen. De komende tijd wil zij op volle kracht vooruit. Op dit moment kan zij niet zeggen wanneer het doel bereikt zal zijn. De heer Van Steeg (CDA) denkt er wel zicht moet zijn op wanneer de doelstelling wordt bereikt. Er kan ook voor gekozen worden om een ander doel te bereiken.

30

Wethouder Voortman geeft aan dat Werkbeweging loopt tot en met het tweede kwartaal van 2022. Dit is het moment om te kijken of de doelstelling is gehaald. De wethouder heeft al toegezegd dat de commissie in het eerste kwartaal van 2022 een update krijgt over waar men staat met Werkbeweging.

35

De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat achtergelopen wordt en dat de coronatijd ervoor heeft gezorgd dat nog verder wordt achtergelopen.

40

45

50

55

60

Wethouder Voortman zegt dat pre-corona juist voorgelopen werd. Dit is te zien in de rapportage. Tijdens corona werd een en ander moeilijker. Mocht uiteindelijk niet alles bereikt zijn, dan is het alsnog goed om te kijken naar wat wel is bereikt. Mevrouw Kendir wees op het belang van andere initiatieven zoals taallessen. Dit is zeker van belang en hiervoor is ook een breed palet aan instrumenten. Er wordt altijd gezocht naar nieuwe initiatieven. Mevrouw Kendir (Student&Starter) wijst op het belang van een cv met competenties en ambities. Hiermee kan worden gekeken of er een match is tussen een werkgever en een werkzoekende. Wethouder Voortman zegt dat zij dit een heel interessant idee vindt. De wethouder zegt toe dat zij in het vierde kwartaal hierop terugkomt. Dan de banenafspraak. De VVD-fractie had het over de loonkostensubsidie en of daar risico’s voor de gemeente aan zitten. De wethouder zegt dat zorgvuldig gekeken wordt voor wie die wordt ingezet en dat er gemonitord zal worden. Het gaat er vooral om dat er geen onnodig hoge drempels worden opgeworpen. D66 had het over contacten met belangenorganisaties. Werkbeweging is een aanpak waarbij dit wordt toegepast. De vraag is hoe werkgevers gemotiveerd kunnen worden. Binnen Werkbeweging worden er gesprekken met panels van werkgevers gehouden en daarnaast is het goed om als gemeentes meer samen te werken.

De PvdA vroeg of de actieagenda voor de banenafspraak voldoende is. Als blijkt dat een en ander niet voldoende is, dan wordt de agenda bijgesteld. De wethouder heeft er op dit moment wel vertrouwen in. Verder wordt ook voluit bezig gegaan met nieuw beschut werk. Er is hiervoor onlangs een convenant getekend. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) zegt dat in het dashboard is te zien, dat de cijfers voor beschut werk achterblijven bij de doelstelling. Dit is al heel lang zo. Is de tijd niet rijp voor extra inzet? Pagina 20 van 22

5

10

15

Wethouder Voortman antwoordt dat er al extra inzet op beschut werk is gepleegd. De wethouder gaat zich erop beraden of hiervoor een plan van aanpak moet komen. In de dashboardbrief wordt hierop teruggekomen. Dan de no-riskpolis. Die is voor de doelgroep banenafspraak. Naar mate er meer plaatsingen zijn, zal ook vaker de no-riskpolis worden ingezet. Verder is niet specifiek gevraagd naar de werkgeversinstrumenten. Deze zullen herijkt worden. Binnenkort komt er een nieuwe regeling in het college en zal de commissie worden geïnformeerd. Een en ander zal meegenomen worden in het dashboard. Dan het onderwerp basisbanen. Er is een businesscase gemaakt aan de hand van de kaders die raad heeft meegegeven. Waar loopt het nu op stuk bij de businesscase? Er zijn organisaties die interesse hebben maar waarvoor een financiële bijdrage niet mogelijk is. Daarnaast zijn ook bedrijven die hebben aangegeven dat zij geen prioriteit geven aan het organiseren van maatschappelijke banen. Verder is ook met de initiatiefnemer gesproken maar binnen de kaders van de raad ziet de wethouder geen mogelijkheid voor het initiatief. Hoe zou het dan wel kunnen? Er zou dan gedacht moeten worden aan een substantiële, structurele gemeentelijke bijdrage maar hier is geen budget voor gereserveerd.

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) denkt dat er meer voor nodig is om publiek-private financiering van de grond te krijgen dan een ronde verkennende gesprekken.

20

25

Wethouder Voortman antwoordt dat dit zou kunnen maar dat op dit moment de uitkomst er ligt die er ligt. Verder vraag mevrouw Raaijmakers naar BUIG. Hier is in de brief op ingegaan maar het is zo dat dit voor een beperkte groep is waardoor er maar een beperkte dekking is. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) denkt toch dat meer creatief naar een en ander gekeken moet worden. Wat kan er wel? Wethouder Voortman vraagt wat mevrouw Raaijmakers precies bedoelt. Moet er ingeleverd worden op duurzaamheid of is tijdelijk ook goed? Dit lijkt de wethouder geen goed idee.

30

35

40

45

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) denkt dat snel helder wordt wat er landelijk geregeld gaat worden. Kan daarna nog reactie verwacht worden van de wethouder? Wethouder Voortman stelt voor eerst te kijken wat er met de propositie gebeurt. Aan de hand hiervan kan verder worden gekeken. De heer Van Deún (PVV) vraagt wat nu precies het budget is. Wethouder Voortman antwoordt dit nu niet paraat te hebben. Zij verwijst naar de voortgangsrapportage Werkbeweging voor als men wil weten waar het budget voor wordt ingezet. Mevrouw Naphegyi (D66) vraagt hoeveel de gemeente doet aan beeldvorming. Als mensen zich gelijkwaardig voelen zullen zij sneller een baan accepteren. Daarnaast zouden werkgevers diversiteit als een verrijking kunnen gaan zien. Wethouder Voortman zegt het daarmee eens te zijn. Mevrouw Naphegyi (D66) vraagt of de gemeente ambassadeurs heeft die het onderwerp bij andere werkgevers op de agenda zetten.

50

Wethouder Voortman antwoordt dat er samengewerkt wordt met werkgevers waardoor deze worden gemotiveerd om mensen aan te nemen. De voorzitter inventariseert of er antwoorden op vragen worden gemist.

55

Mevrouw Kendir (Student&Starter) had gevraagd om het betrekken van bijstandsgerechtigden in het proces. Wethouder Voortman antwoordt dat dit wordt gedaan in het kader van Werkbeweging.

Pagina 21 van 22

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) had nog gevraagd waarom de maatschappelijke kostenbatenanalyse niet is meegenomen in de businesscase. 5

10

15

20

Wethouder Voortman zegt dat die volgens haar wel is meegenomen. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) constateert dat die niet te gelde is gemaakt. De voorzitter herhaalt de toezeggingen. Wethouder Voortman informeert de commissie in het eerste kwartaal van 2022 over de stand van zaken ten aanzien van de gesprekken die zijn gevoerd met de regiogemeenten. Wethouder Voortman komt in eerste kwartaal van 2022 met een overzicht van wat wel kan ten aanzien van parttime uit de bijstand komen. De wethouder komt hierbij ook terug op het punt met betrekking tot de toeslagen. Wethouder Voortman informeert de commissie in het eerste kwartaal van 2022 over de Werkbeweging. Wethouder Voortman stuurt in het vierde kwartaal een dashboardbrief naar de commissie. Hierin komt de wethouder terug op het skillspaspoort, de mogelijkheid voor een plan van aanpak voor nieuw beschut werk en de regeling voor het herijken van de werkgeversinstrumenten. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) zegt dat de fractie waarschijnlijk met een motie over basisbanen zal komen bij het slotdebat. De voorzitter schorst de vergadering om 16.40 uur.

LIJST VAN TOEZEGGINGEN 25

30

Wethouder Voortman zal met betrekking tot agendapunt 8, Raadsbrief Toezegging maatschappelijke banen, nieuwe instrumenten en ontwikkelingen: •

De wethouder informeert de raad in Q1 2022 over de stand van zaken van de gesprekken met regiogemeenten binnen de Utrechtse werktafel over het harmoniseren en makkelijker maken van werkgeversdienstverlening.

•

De wethouder komt in Q1 2022 met een overzicht van wat wèl kan ten aanzien van het parttime uit de bijstand komen en over wat de gemeente doet om hiervoor mèer mogelijkheden te bieden. Ze komt daarbij ook terug op het kunnen terugvallen op werk&inkomen als het gaat om het wegvallen van toeslagen, wat een belemmering voor mensen kan zijn.

•

In Q1 2022 informeert de wethouder de raad over werkbeweging.

•

In de dashboardbrief over Q4 komt de wethouder terug op 1) het idee van skills-paspoorten op 2) de mogelijkheid van een plan van aanpak Nieuw beschut werk en 3) de regeling die binnenkort in het college ligt over het herijken van werkgeversinstrumenten (brief komt in Q1 2022).

35

40

Pagina 22 van 22