Verkeersveiligheidsonderzoek voorrangspleinen

Daarnaast zijn er geen conflicten tussen fietsers onderling gezien. Dit is mogelijk te verklaren doordat er, vergeleken met ’t Goylaan, minder fietsers gebruikmaken van de fietspaden rondom het voorrangsplein. Onjuist (voorrangs)gedrag automobilisten Gemotoriseerd verkeer op het voorrangsplein verleent regelmatig geen voorrang op het rechtdoorgaande verkeer op de Marnixlaan, waardoor conflicten ontstaan. Op basis van de beelden kan worden geconcludeerd dat dit onbewust gebeurt. Wellicht begrijpen automobilisten de situatie niet, waardoor ze niet het gewenste verkeergedrag kunnen vertonen. Het is ook mogelijk dat verkeersdeelnemers nog moeten wennen aan de situatie. Aangezien dit probleem niet (meer) lijkt te spelen op ’t Goylaan, zou geconcludeerd kunnen worden dat automobilisten naar verloop van tijd het juiste voorrangsgedrag gaan vertonen. De ruimte vóór de autogarage langs de Van Egmondkade is voorzien van een inritconstructie en een breed trottoir, waardoor er geregeld veel auto’s op geparkeerd staan. Automobilisten bereiken dit trottoir vanaf het voorrangsplein vaak oneigenlijk via het fietspad en het zebrapad. Bovendien verminderen de geparkeerde auto’s het zicht op fietsers voor automobilisten die vanuit de Van Egmondkade het voorrangsplein oprijden.

Gebruik basaltblokken zorgt voor onoverzichtelijke situaties Gemotoriseerd verkeer rijdt met enige regelmaat over de basaltblokken op. Ondanks dat dit niet heeft geleid tot onveilige situaties, zorgt het er wel voor dat het voorrangsplein voor de weggebruiker nog minder overzichtelijker wordt. Daar komt bij dat de verkeerssituatie voor de weggebruiker vrij nieuw is, waardoor het meer tijd, moeite en aandacht kost om de verkeerssituatie te begrijpen. Als er veelvuldig gebruik wordt gemaakt van de basaltblokken, moeten weggebruikers nog meer ruimte overzien. Dit zorgt voor minder overzicht. Blokkeren fiets- en voetgangersoversteek In de conflictobservatie is vastgesteld dat gemotoriseerd verkeer met regelmaat op diverse manieren de doorgang voor fietsers die de zijweg oversteken op een negatieve manier

37

beïnvloedt. Dit heeft niet tot daadwerkelijke ongevallen geleid. Echter is dit wel negatief voor de verkeersveiligheid. Onderstaande situaties zijn tijdens het onderzoek geconstateerd: • • • •

Naderende voertuigen staan stil op het zebrapad. Dit gebeurt omdat weggebruikers zo ‘vlotter’ door kunnen of door het foutief inschatten van de voorganger. Gemotoriseerd verkeer rijdt over het trottoir naar de garage. Gemotoriseerd verkeer parkeert of keert op het trottoir bij de garage. Voertuigen die groter zijn dan een normale auto passen niet tussen het voorrangsplein en het fietspad, waardoor het fietspad (al dan niet gedeeltelijk) geblokkeerd wordt.

Drukte en doseerlicht Tijdens de ochtend- en middagspits gebeurt het regelmatig dat het voorrangsplein volloopt. Dit gebeurt voornamelijk als gevolg van congestie van de verderop gelegen kruispunten. De doseerlichten coördineren de drukte, maar het voorrangsplein komt echter snel weer vast te staan zodra de doseerlichten het naderende verkeer op de Marnixlaan door laat gaan. Het doseerlicht kan echter niet té lang op rood blijven staan omdat dit ten koste gaat van de geloofwaardigheid van het verkeerslicht voor de weggebruiker en ook het rechts en links afslaand verkeer hiermee wordt benadeeld. Gezien deze constatering kunnen de doseerlichten dus niet altijd voorkomen dat er opstoppingen ontstaan op het voorrangsplein. Daarnaast is een aantal keer geconstateerd dat het verkeer op de Marnixlaan werd tegengehouden zodra een bus vanaf de Marnixlaan rechts afsloeg. Ook komt het weleens voor dat de doseerlichten niet in werking treden voor het links afslaand busverkeer. Deze geconstateerde situaties komen niet ten goede aan de geloofwaardigheid van het doseerlicht.

4.4

AANBEVELINGEN In deze paragraaf volgen een aantal aanbevelingen en mogelijke maatregelen die DTV Consultants voorstelt op basis van het onderzoek naar de voorrangspleinen op ’t Goylaan en op de Marnixlaan. Subparagraaf 4.4.1 gaat in op een aantal generieke aanbevelingen die van toepassing zijn op beide voorrangspleinen. In subparagraaf 4.4.2 en 4.4.3 worden voor elk voorrangsplein specifiek nog een aantal mogelijke verbetermaatregelen beschreven.

4.4.1

Algemeen Zicht op fietsintensiteiten en relatie met verkeersveiligheid Op basis van het onderzoek bestaat het beeld dat het risico op onveilige situaties tussen fietsers en gemotoriseerd verkeer veel groter is bij ’t Goylaan dan bij de Marnixlaan. De indruk bestaat dat met name de hoeveelheid fietsers (en het aantal richtingen waar fietsers vandaan kunnen komen), in combinatie met de zichtomstandigheden voor naderende automobilisten, hieraan debet is. Geadviseerd wordt om tellingen te verrichten om een beter beeld te krijgen van de hoeveelheid fietsers op de oversteken en de richtingen waar de fietsers vandaan komen. Dit kan een bijdragen aan een betere duiding van de verkeersveiligheidsrisico’s voor fietsers. Een beter duiding van de risico’s kan eraan bijdragen dat, in vergelijkbare situaties, op voorhand een betere risico-inschatting kan worden gemaakt en nagedacht kan worden over mogelijkheden om de risico’s te beperken.

38

Omdat er (nog) geen landelijke inzichten en richtlijnen zijn die kunnen bijdragen aan het bepalen van de mate van risico die zich voordoet op tweerichtingsfietsoversteken, wordt geadviseerd om, bijvoorbeeld in samenwerking met een aantal andere grote gemeenten, hier nader onderzoek naar te (laten) doen. Een eerste stap hierbij kan zijn om het onderwerp te agenderen bij CROW. Optimaliseren werking doseerlichten bij verkeersdrukte Op beide voorrangspleinen komt het vrijwel dagelijks voor dat er sprake is van congestie of een verminderde doorstroom voor het gemotoriseerd verkeer. Bij beide voorrangspleinen doet dit probleem zich overwegend voor op de doorgaande hoofdrichting. Zowel in de ochtend- als in de avondspits, maar soms ook op willekeurige momenten gedurende de dag, slaat de wachtrij van de naastgelegen kruispunten terug (soms tot voorbij het voorrangsplein). Hoewel het doseerlicht op dit soort momenten in de meeste gevallen het naderend verkeer op de hoofdweg tegenhoudt, gebeurt dit niet altijd. Soms komt het ook voor dat de doseerlichten in werking treden maar na enige tijd, als de wachtrij nog niet opgelost is, weer lijken doven (omdat het verkeer weer oprijdt). Om de doorstroming van het verkeer op de voorrangspleinen tijdens piekmomenten te bevorderen, wordt geadviseerd om een nadere analyse uit te voeren naar de werking van de doseerlichten.

Onderzocht moet worden op welke manier de doseerlichten kunnen worden afgesteld zodat zij ook op drukke momenten optimaal functioneren en de doorstroming van het verkeer garanderen. Daarnaast kunnen aanpassingen in de verkeerslichtenregeling van de aangrenzende kruispunten en het toepassen van dynamisch verkeersmanagement ook bijdragen aan betere doorstroming en verkeersafwikkeling van de voorrangspleinen. Zicht op en rondom voorrangsplein waarborgen Omdat goed zicht op andere weggebruikers van groot belang is voor de verkeersveiligheid, wordt geadviseerd om hier periodiek aandacht aan te besteden. Het is belangrijk dat het aanwezige groen goed wordt onderhouden en dat geen beplanting wordt geplaatst die het anticiperen op andere weggebruikers bemoeilijkt. Voorrangsregeling fietskruispunten Op de fietskruispunten rondom beide voorrangspleinen zijn geen haaientanden aangebracht, waardoor de voorrangsregeling door fietsers als gelijkwaardig kan worden opgevat (fietsers van rechts hebben voorrang). Een enkele keer is waargenomen dat het voor fietsers niet duidelijk is wie er voorrang heeft. Een gebruikte vuistregel is dat als een fietspad zich binnen vijf meter van de hoofdrijbaan bevindt, dit fietspad behoort tot de hoofdrijbaan.

Aangezien de hoofdweg op beide voorrangspleinen een voorrangsweg is, zou het logisch zijn als voor fietsers op het parallelgelegen fietspad dezelfde voorrangssituatie geldt. Het is echter niet duidelijk of dit juridisch gezien verplicht is. Desondanks passen haaientanden voor fietsers die die de fietspaden langs ’t Goylaan en de Marnixlaan kruisen, het beste in het verwachtingspatroon van de fietsers op het fietspad langs de voorrangsweg. Het aanbrengen van haaientanden kan het gewenste gedrag van het fietsverkeer stimuleren. Verhogen basaltblokken Op beide voorrangspleinen komt het voor dat automobilisten over de basaltverharding rijden om andere automobilisten in te halen, hun weg af te snijden, of om op zich op te stellen voordat zij de doorgaande hoofdweg kruisen. Om het voor automobilisten minder aantrekkelijk te maken om over de basaltverharding te rijden, zou overwogen kunnen worden om deze een

39

stukje op te hogen. Dit zou bijvoorbeeld gedaan kunnen worden op de manier waarop dat bij de ovonde op de Churchilllaan in Utrecht is gedaan (zie afbeelding 57).

Afbeelding 57: Verhoogd plateau rondom middeneiland ovonde Churchilllaan

Echter, een bijkomend nadeel van het verhogen van de basaltverharding is dat dit effect heeft op de berijdbaarheid van voertuigen met een grote draaicirkel (bijv. stadsbussen of vrachtwagens), die de ruimte van de basaltverharding vaak nodig hebben om hun bocht te kunnen maken. Ook heeft dit invloed op het comfort van passagiers van de stadsbussen (doordat voornamelijk de achterste banden over het verhoogde deel rijden). Daarnaast zouden nood- en hulpdiensten hinder kunnen ondervinden doordat zij het verkeer bij drukte minder goed kunnen passeren.

4.4.2

Voorrangsplein ’t Goylaan Extra markering en bebording aanbrengen ter attentie van fietsers in twee richtingen Ter hoogte van de zijwegen (en met name bij de Constant Erzeijstraat) krijgen fietsers met regelmaat geen voorrang of blokkeren weggebruikers de doorgang. In paragraaf 4.2 is geconcludeerd dat de hoge taakcomplexiteit voor automobilisten hiervan een belangrijke oorzaak is. Maatregelen die de taakcomplexiteit op deze locatie kunnen verlagen, zijn eerlijkheidshalve niet beschikbaar. Met een kleine en relatief eenvoudig uit te voeren maatregel kunnen automobilisten er echter wél extra op geattendeerd worden op dat fietsers uit beide richtingen kunnen oversteken. Om de attentiewaarde van de weggebruiker te verhogen, wordt daarom geadviseerd om één of een combinatie van de volgende maatregelen toe te passen op de fietsoversteken over de zijwegen van het voorrangsplein: •

•

•

Pijlmarkering op het wegdek van het fietspad aan te brengen om te benadrukken dat fietsers vanuit twee richtingen oversteken, eventueel aangevuld met een fietssymbool (afbeelding 58 op de volgende pagina); Verzwaarde asmarkering toe te passen op het wegdek van de fietsoversteek (afbeelding 58 op de volgende pagina). De huidige markering bedraagt 0,3-2,70. Het toepassen van 1-1 markering verhoogt de zichtbaarheid van het tweerichtingsfietspad voor automobilisten. Ononderbroken asmarkering toe te passen op het fietspad vóór de fietsoversteek om fietsers te stimuleren om op hun eigen helft te blijven rijden (visuele geleiding).

40

•

Het huidige voorrangsbord B6 vóór de fietsoversteek te vervangen door een voorrangsbord met een geel fluorescerende rand (afbeelding 59), eventueel voorzien van alternerende waarschuwingssignalering (geel knipperende lichten).

Afbeelding 58: Attentiepijlen, fietssymbolen en verzwaarde asmarkering

Afbeelding 59: Voorrangsbord B6

Naast de bovenstaande maatregelen zouden scherpere bochten voor overstekende fietsers die afkomstig zijn uit de Constant Erzeijstraat kunnen voorkomen dat zij met een hoge snelheid de bocht afsnijden en onverwachts oversteken voor automobilisten. In onderstaande afbeelding is deze maatregel in combinatie met de andere genoemde maatregelen (pijlmarkering, verzwaarde en ononderbroken asmarkering, bebording en haaientanden) uitgewerkt in een schetsontwerp.

Afbeelding 60: Voorgestelde verbetermaatregelen fietsoversteek Constant Erzeijstraat

Knipperende LED-lampjes in het wegdek Ter aanvulling op de in de vorige alinea beschreven maatregelen kan overwogen worden om knipperende LED-lampjes in het wegdek aan te brengen om automobilisten visueel te waarschuwen voor overstekende fietsers. Automobilisten kunnen over deze lampjes heen rijden. Het laten knipperen van de lampjes op basis van het detecteren van naderende fietsers is alleen effectief als fietsers op tijd en op een goede manier gedetecteerd kunnen worden.

41

Gezien het feit dat fietsers vanuit twee richtingen komen, zou het voortdurend laten knipperen van de lampjes de beste en meest voor de hand liggende oplossing zijn. Een bijkomend voordeel van het aanbrengen van LED-lampjes in het wegdek is dat de fietsoversteek bij slecht weer of in het donker extra goed zichtbaar is. Zicht op overstekende fietsers waarborgen Om conflicten en ongevallen tussen gemotoriseerd verkeer en fietsers ter hoogte van de zijwegen te voorkomen (of de kans op een ongeval te verkleinen), is het belangrijk dat automobilisten voldoende zicht hebben op overstekende fietsers. Daarom wordt aanbevolen om de heg langs het fietspad aan de zuidzijde van het voorrangsplein goed te blijven onderhouden, zodat deze niet te hoog wordt. Dit geldt ook voor de beplanting langs de Constant Erzeijstraat tussen de bushalte en het voorrangsplein. Optimaliseren werking doseerlicht bij verkeersdrukte Bij terugslag van de wachtrij van het kruispunt ’t Goylaan-Linschotensingel-Scherpenburglaan lijken de doseerlichten op ’t Goylaan niet altijd te werken. Een betere afstelling van de werking van de doseerlichten in deze situatie kan ervoor zorgen dat er geen opstoppingen ontstaan op het voorrangsplein en het verkeer op de zijrichtingen ongehinderd doorgang heeft. Dit komt ten goede aan de doorstroming van het gemotoriseerd verkeer en de verkeersafwikkeling van het voorrangsplein.

Omdat de doseerlichten in alle andere situaties naar behoren blijkt te functioneren, is deze maatregel vooral bedoeld om de werking van de doseerlichten op de piekmomenten te optimaliseren. De gemeente is voornemens om de verkeersregelinstallatie op het kruispunt ’t GoylaanLinschotensingel-Scherpenburglaan te vervangen door een installatie met doseerlichten. Ook wordt het dynamisch verkeersmanagementsysteem van ’t Goylaan op korte termijn aangepast. Naar verwachting zal er hierdoor minder vaak congestie op het voorrangsplein (en de zijwegen) ontstaan doordat de verkeersstromen op ’t Goylaan op afstand beter gedoseerd en gereguleerd kunnen worden.

4.4.3

Voorrangsplein Marnixlaan Extra markering aanbrengen ter attentie van de voorrangssituatie Om automobilisten op het voorsorteervak van het voorrangsplein er extra op te attenderen dat zij voorrang moeten verlenen aan het verkeer op de hoofdweg, wordt geadviseerd voorrangsbord B6 op het wegdek te aan te brengen door middel van thermoplastische markering (afbeelding 60 op de volgende pagina).

42

Afbeelding 60: Markering voor extra attentie op de voorrangssituatie

Voorkomen oneigenlijk gebruik fietspad en voetgangersoversteek bij autogarage Het brede trottoir vóór de autogarage aan de Van Egmondkade biedt auto’s de gelegenheid om hier te parkeren. Ook maken automobilisten oneigenlijk gebruik van het fietspad en het zebrapad bij het rijden van en naar de garage. Het is wenselijk om dit te voorkomen. Dit kan door het plaatsen van bijvoorbeeld een paaltje of een betonblok (uiteraard zodanig dat dit geen hinder oplevert voor fietsers en voetgangers) of door kleinschalig groen.

43

BIJLAGEN

BIJLAGE 1

ONTWERPTEKENINGEN VOORRANSPLEINEN

Definitief ontwerp voorrangsplein ‘t Goylaan

Definitief ontwerp voorrangsplein Marnixlaan

45

BIJLAGE 2

GEMIDDELDE SNELHEID EN V85 ’T GOYLAAN

Bron: door de gemeente beschikbaar gestelde TomTom-data

Gemiddelde snelheid

V85

km/h

46

BIJLAGE 3

GEMIDDELDE SNELHEID EN V85 MARNIXLAAN

Bron: door de gemeente beschikbaar gestelde TomTom-data

Gemiddelde snelheid

V85

km/h

47

BIJLAGE 4

LOGBOEK CONFLICTOBSERVATIE ’T GOYLAAN

Camera 1 geel Camera 2 oranje maandag 28-8-2023 00:00 00:15 00:30 00:45 01:00 01:15 01:30 01:45 02:00 02:15 02:30 02:45 03:00 03:15 03:30 03:45 04:00 04:15 04:30 04:45 05:00 05:15 05:30 05:45 06:00 06:15 06:30 06:45 07:00 07:15 07:30 07:45 08:00 08:15 08:30 08:45 09:00 09:15 09:30 09:45 10:00 10:15 10:30 10:45 11:00 11:15 11:30 11:45 12:00 12:15 12:30 12:45 13:00 13:15 13:30 13:45 14:00 14:15 14:30

dinsdag 29-8-2023

woensdag donderdag vrijdag 30-8-2023 31-8-2023 1-9-2023

48

zaterdag 2-9-2023

zondag 3-9-2023

09:45 10:00 10:15 10:30 10:45 11:00 11:15 11:30 11:45 12:00 12:15 12:30 12:45 13:00 13:15 13:30 13:45 14:00 14:15 14:30 14:45 15:00 15:15 15:30 15:45 16:00 16:15 16:30 16:45 17:00 17:15 17:30 17:45 18:00 18:15 18:30 18:45 19:00 19:15 19:30 19:45 20:00 20:15 20:30 20:45 21:00 21:15 21:30 21:45 22:00 22:15 22:30 22:45 23:00 23:15 23:30 23:45

49

BIJLAGE 5

LOGBOEK CONFLICTOBSERVATIE MARNIXLAAN

Camera 3 geel Camera 4 oranje maandag 28-8-2023 00:00 00:15 00:30 00:45 01:00 01:15 01:30 01:45 02:00 02:15 02:30 02:45 03:00 03:15 03:30 03:45 04:00 04:15 04:30 04:45 05:00 05:15 05:30 05:45 06:00 06:15 06:30 06:45 07:00 07:15 07:30 07:45 08:00 08:15 08:30 08:45 09:00 09:15 09:30 09:45 10:00 10:15 10:30 10:45 11:00 11:15 11:30 11:45 12:00 12:15 12:30 12:45 13:00 13:15 13:30 13:45 14:00 14:15 14:30

dinsdag 29-8-2023

woensdag donderdag vrijdag 30-8-2023 31-8-2023 1-9-2023

50

zaterdag 2-9-2023

zondag 3-9-2023

09:30 09:45 10:00 10:15 10:30 10:45 11:00 11:15 11:30 11:45 12:00 12:15 12:30 12:45 13:00 13:15 13:30 13:45 14:00 14:15 14:30 14:45 15:00 15:15 15:30 15:45 16:00 16:15 16:30 16:45 17:00 17:15 17:30 17:45 18:00 18:15 18:30 18:45 19:00 19:15 19:30 19:45 20:00 20:15 20:30 20:45 21:00 21:15 21:30 21:45 22:00 22:15 22:30 22:45 23:00 23:15 23:30 23:45

51