CConstaterende datUtrecht
Koppel je AI →
Document · PDF

Vaststellingsrapport Omgevingplan Livingstonelaan

Commissie Ruimte 8 oktober 2026, gemeente UtrechtBij agendapunt: Raadsvoorstel Vaststelling TAM omgevingsplan Livingstonelaan 60928.690 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Op basis van deze onderzoeken is inzichtelijk gemaakt dat het plan ruimtelijk aanvaardbaar en uitvoerbaar is. Geconcludeerd is dat sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties als bedoeld in de Omgevingswet. De zienswijze geeft geen aanleiding het plan aan te passen of aanvullend onderzoek te verrichten. Conclusie Op grond van deze zienswijze wordt het TAM omgevingsplan niet gewijzigd. Conclusie alle zienswijzen De zienswijzen zijn betrokken bij de beoordeling van het TAM-omgevingsplan. De ingebrachte belangen zijn zorgvuldig meegewogen. De zienswijzen geven geen aanleiding het TAM-omgevingsplan aan te passen, omdat het plan, mede gelet op de uitgevoerde onderzoeken en de gemaakte belangenafweging, leidt tot een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. 24 3 Wijzigingen in het ontwerp Er zijn geen wijzigingen aangebracht naar aanleiding van de zienswijzen. 3.1 Ambtshalve wijzigingen 3.1.1 Wijziging van de motivatie 3.1.1.1 Actualiseren van de Woonvisie In de paragrafen 2.3.2.1 en 2.3.2.2.1 werd verwezen naar de Woonvisie Utrecht – Beter in balans (2019), deze verwijzingen zijn vervangen door verwijzingen naar de nieuwe Beleidsnota Wonen in Utrecht 2025-2030 – Van woningmarkt naar volkshuisvesting.

3.1.1.2 Wijzigen van de aantallen zelfstandige en onzelfstandige wooneenheden De verdeling tussen zelfstandige en onzelfstandige woonruimten is gewijzigd, het maximale aantal wooneenheden is hetzelfde gebleven, 694. Maar het maximum aantal zelfstandige wooneenheden is gewijzigd van 492 naar 496, en het maximum aantal onzelfstandige wooneenheden is gewijzigd van 202 naar 198. Deze wijziging is een gevolg van een optimalisatie van de vloerindeling in het bouwplan. Het totale aantal studentenwoningen blijft hetzelfde. De wijziging is van ondergeschikte aard en doet geen afbreuk aan de uitgangspunten van het plan. 3.1.1.3 Actualiseren van het stikstofdepositie-onderzoek Het stikstofdepositie-onderzoek is opnieuw uitgevoerd met de laatste Aerius-calculator uit oktober 2025. De motivatie is hier op aangepast. De rekentool geeft op basis van de opgestelde input, geen rekenresultaten hoger dan 0,00 mol/ha/j. Als gevolg van het planvoornemen treedt daarom geen toename van de stikstofdepositie op in Natura 2000-gebieden. 3.1.1.4 Toevoeging van geluidsonderzoek milieu-inrichting Voor de onderwijsfunctie in de plint is onderzocht of het geluid daarvan hoorbaar en aanvaardbaar is voor de woningen die daarboven komen. Uit het akoestisch onderzoek van LBP|SIGHT (27 januari 2026) blijkt dat de onderwijsfunctie nauwelijks geluid veroorzaakt richting de woningen.

Er is geen schoolplein, er zijn geen laad- en losactiviteiten en het fietsparkeren vindt inpandig plaats. De enige mogelijke geluidsbron is de luchtbehandelingsinstallatie. Dit geluid kan met gebruikelijke maatregelen binnen de geldende normen worden gehouden. Omdat het bouwontwerp nog niet ver genoeg is uitgewerkt om de definitieve dimensionering van de luchtbehandelingsinstallatie en de wijze van luchttoevoer en -afvoer vast te stellen, kan op dit moment geen concrete geluidberekening worden uitgevoerd. De aanvaardbaarheid van het geluid wordt daarom geborgd door een voorwaardelijke verplichting in de regels van het TAM-plan op te nemen in artikel 3.4 van de planregels. 3.1.1.5 Vervanging van het geluidsonderzoek voor wegverkeerslawaai en bijwerken van paragraaf 5.4 Geluidhinder Vanwege de vernietiging van het Trace-besluit is een nieuw geluidsonderzoek aangeleverd. De geluidsbelasting op de gevels wordt door de vernietiging van het Trace-besluit hoger. In het TAM- omgevingsplan zijn daarom planregels opgenomen die extra geluidsmaatregelen voorschrijven. De ontwikkelaar zal een aantal woningen voorzien van een Harbour Fenster of een gelijkwaardige gebouwgebonden maatregel. Hiermee wordt voldaan aan de landelijke geluidsregelgeving en het Utrechtse geluidsbeleid.

3.2 Geschrapt: Plangebied Voor de ontwikkeling aan de Livingstonelaan 609 is door LBP|SIGHT een akoestisch onderzoek uitgevoerd (d.d. 7 oktober 2025). Het onderzoek toetst zowel aan het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) als aan de Beleidsnota Geluid en Trillingen van de gemeente Utrecht. 4 Resultaten onderzoek Gemeentewegen 25 De geluidbelasting vanwege gemeentewegen overschrijdt de standaardwaarde van 53 dB, maar blijft ruimschoots onder de grenswaarde van 70 dB. Rijksweg A12 De hoogste geluidbelasting bedraagt 59 dB. De grenswaarde van 60 dB wordt niet overschreden. Op gebouwniveau heeft ruim 50% van de woningen een gevel = standaardwaarde + 5 dB, waarmee wordt voldaan aan de 50%-eis van de Beleidsnota. 5 Toetsing Utrechts geluidbeleid Uit het onderzoek blijkt dat ook volledig wordt voldaan aan de eisen uit de Beleidsnota Geluid en Trillingen van de gemeente Utrecht. De hoogste geluidbelasting vanwege gemeentewegen bedraagt 61 dB en blijft daarmee onder zowel de Utrechtse grenswaarde van 68 dB als de Utrechtse ambitiewaarde van 63 dB. De gecumuleerde geluidbelasting van maximaal 62 dB blijft eveneens onder de Utrechtse ambitiewaarde. Voor de Rijksweg A12 bedraagt de hoogste geluidbelasting 59 dB en blijft daarmee onder de landelijke grenswaarde van 60 dB. Daarnaast voldoet het plan aan de voorwaarden die Utrecht stelt aan een geluidluwe gevel.

Op gebouwniveau heeft ruim 50% van de woningen een gevel waar de geluidbelasting niet meer bedraagt dan 5 dB boven de standaardwaarde, waarmee wordt voldaan aan de 50%-eis voor kleine en onzelfstandige woningen. Tevens is voorzien in gemeenschappelijke buitenruimten aan de noordzijde van het gebouw waar de geluidbelasting eveneens maximaal 5 dB boven de standaardwaarden ligt, zodat bewoners kunnen beschikken over een geluidluwe buitenruimte. Gezien het feit dat aan de landelijke en Utrechtse normen wordt voldaan, de ambitiewaarde niet wordt overschreden en het plan voorziet in geluidluwe gevels en buitenruimten, wordt geconcludeerd dat de ontwikkeling in overeenstemming is met het Utrechtse geluidbeleid en een gezonde en aanvaardbare akoestische woonkwaliteit biedt. 6 Geluidsmaatregelen Lichte gevelmaatregelen volstaan, zoals HR++-beglazing, dubbele kierdichting en balansventilatie. De geluidmaatregelen zijn geborgd in artikel 3.3.2 van de planregels 7 Conclusie De overschrijding van de standaardwaarde van 53 dB bij gemeentewegen is aanvaardbaar omdat bronmaatregelen niet haalbaar zijn vanwege stedenbouwkundige en verkeerskundige bezwaren. De grenswaarde van 70 dB wordt ruimschoots onderschreden (hoogste waarde 61 dB). Voor de A12 wordt de grenswaarde van 60 dB niet overschreden (hoogste waarde 59 dB met Tracébesluit).

Door toepassing van lichte gevelmaatregelen worden gezonde binnenwaarden gegarandeerd. Gelet op de stedelijke context, de ruime onderschrijding van grenswaarden en de effectieve gevelmaatregelen wordt de geluidssituatie als planologisch aanvaardbaar beoordeeld. Toegevoegd: Plangebied Voor de ontwikkeling aan de Livingstonelaan 609 is door LBP|SIGHT een akoestisch onderzoek uitgevoerd (R072520aa.224JSSQ.fwi, versie 08, 15 juli 2026), Bijlage 13. Dit rapport vervangt het eerdere rapport van 19 mei 2026 (versie 07_001). Het onderzoek toetst zowel aan het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) als aan de Beleidsnota Geluid en Trillingen van de gemeente Utrecht. Aanleiding voor het geactualiseerde onderzoek is de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 11 maart 2026, waarbij het Tracébesluit A27/A12 Ring Utrecht 2022 is vernietigd. Het Tracébesluit voorzag in geluidbeperkende maatregelen langs de A12 (geluidreducerend wegdek en geluidschermen) die de geluidsbelasting op de gevels langs onder meer de Livingstonelaan zouden terugbrengen tot maximaal 60 dB. Door de vernietiging vervalt de juridische basis voor die maatregelen en moet bij de beoordeling van het plan worden uitgegaan van de geluidsbelasting zonder die maatregelen.

Het geluidsregister van Rijkswaterstaat (Centraal Verzamelpunt Geluidgegevens, CVGG) is per 25 juni 2026 geactualiseerd naar de situatie na de uitspraak; het akoestisch onderzoek (Bijlage 13) is gebaseerd op deze actuele brongegevens. Daarnaast is per 10 juli 2026 de maximumsnelheid op de gemeentewegen Australiëlaan en Vrieslantlaan verlaagd van 50 km/u naar 30 km/u; ook deze wijziging is in het onderzoek verwerkt. Resultaten onderzoek Gemeentewegen 26 De geluidbelasting vanwege gemeentewegen overschrijdt de standaardwaarde van 53 dB, maar blijft ruimschoots onder de grenswaarde van 70 dB. De hoogst berekende geluidbelasting bedraagt 55 dB en treedt op aan de eerste vier bouwlagen van de zuidoostgevel. De Australiëlaan is hierbij de maatgevende bron; door de snelheidsverlaging naar 30 km/u is de belasting met circa 6 dB gereduceerd. Rijksweg A12 De geluidbelasting vanwege de Rijksweg A12 overschrijdt zowel de standaardwaarde van 50 dB als de grenswaarde van 60 dB. De hoogst berekende geluidbelasting bedraagt 65 dB, op de hoogste bouwlaag van de zuidoostgevel. Circa 180 wooneenheden voldoen zonder gebouwgebonden maatregelen niet aan de grenswaarde van 60 dB.

Op deze geveldelen zijn niet-geluidgevoelige gevels met bouwkundige maatregelen als bedoeld in het Bkl noodzakelijk; deze worden uitgevoerd als Harbour Fensters of een gelijkwaardige gebouwgebonden maatregel, waardoor te openen delen mogelijk blijven en het geluid op die te openen delen wordt teruggebracht tot onder de grenswaarde van 60 dB. De aanwijzing van de betreffende geveldelen is opgenomen op de verbeelding en juridisch geborgd via regel 3.3.2 lid 2 van de planregels. Gezamenlijk en gecumuleerd geluid Het gezamenlijk geluid (alle wegverkeersbronnen tezamen) bedraagt ten hoogste 65 dB op de gevel van de hoogste bouwlagen. Aangezien het uitsluitend om wegverkeerslawaai gaat, is het gecumuleerde geluid gelijk aan het gezamenlijke geluid en eveneens maximaal 65 dB. Gelet op de ligging van het plangebied nabij de Rijksweg A12 wordt deze gecumuleerde geluidbelasting aanvaardbaar geacht. Geluidbeperkende maatregelen Artikel 5.78u Bkl verplicht ertoe te onderzoeken of geluidbeperkende maatregelen kunnen worden getroffen om de overschrijding van de standaardwaarde te beperken. In het akoestisch onderzoek is dit voor zowel de A12 als de gemeentewegen onderzocht. Voor de Rijksweg A12 voorzag het vernietigde Tracébesluit reeds in bron- en overdrachtsmaatregelen (geluidreducerend wegdek en geluidschermen).

Door de vernietiging is uitvoering daarvan op afzienbare termijn niet meer aannemelijk. Het zelfstandig treffen van vergelijkbare maatregelen ten behoeve van uitsluitend dit project is financieel niet doelmatig in verhouding tot de te realiseren geluidreductie, en stuit bovendien op juridische bezwaren. Voor de gemeentewegen is de belangrijkste bronmaatregel — een snelheidsverlaging van 50 naar 30 km/u op de Australiëlaan en Vrieslantlaan — inmiddels doorgevoerd (per 10 juli 2026). Deze maatregel levert een reductie van circa 5 dB op de gevels van de nieuwbouw. Aanvullende maatregelen zijn niet doelmatig of niet uitvoerbaar: geluidreducerend asfalt is volgens de Beslisboom Toepassing geluidreducerend asfalt van de gemeente Utrecht (2017) op dit wegvak niet toepasbaar vanwege de aanwezigheid van kruisingen en wringend verkeer rond op- en afritten; een geluidscherm langs de Australiëlaan zou een hoogte van meer dan zes meter moeten hebben om effectief te zijn voor de hogere bouwlagen, hetgeen stedenbouwkundig en architectonisch een ongewenste barrière oplevert en bovendien praktisch onmogelijk is vanwege de in- en uitritten. Geconcludeerd wordt dat verdergaande geluidbeperkende maatregelen niet doelmatig dan wel niet uitvoerbaar zijn.

De resterende overschrijding van de standaardwaarde wordt daarom aanvaardbaar geacht onder de voorwaarden uit de Beleidsnota Geluid en Trillingen (zie hierna). Toetsing Utrechts geluidbeleid Het plan is getoetst aan de Beleidsnota Geluid en Trillingen van de gemeente Utrecht. Ambitiewaarde (63 dB) 27 De Utrechtse ambitiewaarde van 63 dB wordt toegepast wanneer de grenswaarde voor de betreffende geluidbronsoort hoger ligt dan 63 dB. Voor gemeentewegen (grenswaarde 68 dB Utrechts, 70 dB landelijk) is dat het geval; de hoogst berekende geluidbelasting van 55 dB blijft ruim onder de ambitiewaarde. Voor de Rijksweg A12 geldt de wettelijke grenswaarde van 60 dB, die lager is dan 63 dB; voor rijkswegen is daarom geen Utrechtse ambitiewaarde gedefinieerd. Grenswaarden De hoogste geluidbelasting vanwege gemeentewegen bedraagt 55 dB en blijft daarmee ruim onder de Utrechtse grenswaarde van 68 dB. De grenswaarde voor de Rijksweg A12 van 60 dB wordt op een aantal geveldelen overschreden; voor deze geveldelen is overeenkomstig artikel 5.78y Bkl voorzien in niet-geluidgevoelige gevels met bouwkundige maatregelen, juridisch geborgd in regel 3.3.2 lid 2.

Geluidluwe gevel en 50%-eis In de Beleidsnota is opgenomen dat bij kleine en onzelfstandige woningen, waar het realiseren van een geluidluwe gevel per woning niet altijd haalbaar is, op gebouwniveau ten minste 50% van de wooneenheden gesitueerd moet zijn aan een gevel waar de geluidbelasting maximaal 5 dB boven de standaardwaarde ligt. Uit het onderzoek volgt dat circa 350 wooneenheden — 50% van het totaal — zonder gebouwgebonden maatregelen aan deze eis voldoen, zowel voor gemeentewegen als voor de Rijksweg A12. Daarmee wordt voldaan aan de 50%-eis. Gemeenschappelijke buitenruimte Rondom het gebouw zijn op maaiveld gemeenschappelijke buitenruimtes voorzien. De geluidbelasting vanwege de gemeentewegen bedraagt daar ten hoogste de standaardwaarde + 5 dB (58 dB), zodat de gemeenschappelijke buitenruimtes rondom het plan geluidluw zijn ten opzichte van de gemeentewegen. Vanwege de Rijksweg A12 zijn met name de gemeenschappelijke buitenruimten aan de noord- en oostzijde als geluidluw aan te merken; aan de zuidzijde en op een deel van de oostzijde wordt de eis van standaardwaarde + 5 dB (55 dB) net niet gehaald. Geluidsmaatregelen Voor de woningen met een geluidbelasting tot circa 60 dB volstaan reguliere geluidwerende gevelvoorzieningen, zoals HR++-beglazing, dubbele kierdichting en balansventilatie, om te voldoen aan de binnenwaarden uit het Besluit bouwwerken leefomgeving.

Voor de hoger gelegen en hoogst belaste woningen zijn zwaardere maatregelen nodig, zoals hoog/zwaar geluidisolerende beglazing. Voor de definitieve uitwerking van de karakteristieke geluidwering van de gevelopbouw (artikel 4.103 Besluit bouwwerken leefomgeving) is een aanvullend akoestisch onderzoek nodig; dit onderzoek wordt overgelegd bij de aanvraag omgevingsvergunning voor het bouwen. Op de geveldelen waar de grenswaarde van 60 dB voor de A12 wordt overschreden, worden niet- geluidgevoelige gevels met bouwkundige maatregelen toegepast (Harbour Fensters of gelijkwaardig). Het Harbour Fenster is een dubbelkozijnprincipe waarbij het buitenste raam fungeert als gebouwgebonden geluidscherm met een permanente opening; het binnenste raam bevat een te openen deel waarop het geluid door het buitenste raam wordt teruggebracht tot onder de grenswaarde. Daarmee blijft in alle wooneenheden een te openen deel mogelijk en is geen sprake van geheel "blinde" gevels. De geluidmaatregelen zijn geborgd in artikel 3.3.2 van de planregels. Bij de aanvraag omgevingsvergunning voor het bouwen wordt overeenkomstig regel 3.3.2 lid 3 een akoestisch onderzoek overgelegd waaruit blijkt dat aan de geldende eisen wordt voldaan; dit onderzoek is gebaseerd op het op dat moment geldende geluidregister.

Conclusie De geluidbelasting vanwege gemeentewegen blijft na de snelheidsverlaging op de Australiëlaan en Vrieslantlaan ruim onder de Utrechtse grenswaarde van 68 dB en de Utrechtse ambitiewaarde van 63 dB; de resterende overschrijding van de standaardwaarde van 53 dB is beperkt (maximaal 2 dB) en aanvaardbaar omdat verdergaande geluidbeperkende maatregelen niet doelmatig of niet uitvoerbaar zijn. De geluidbelasting vanwege de Rijksweg A12 overschrijdt de grenswaarde van 60 dB op een aantal geveldelen tot maximaal 65 dB; deze overschrijding wordt op grond van artikel 5.78y Bkl ondervangen door op de daartoe aangewezen geveldelen niet-geluidgevoelige gevels met bouwkundige maatregelen voor te schrijven, geborgd in regel 3.3.2 lid 2 van de planregels. Door toepassing van Harbour Fensters of gelijkwaardige gebouwgebonden maatregelen blijven te openen delen mogelijk. Het plan voldoet aan de 50%-eis op gebouwniveau en voorziet in geluidluwe gemeenschappelijke buitenruimtes rondom het plan (voor gemeentewegen) en aan de noord- en oostzijde (voor de Rijksweg A12).

Gelet op de stedelijke context, de ligging aan een onderwijsboulevard nabij de A12, de doorgevoerde snelheidsverlaging, de onmogelijkheid van doelmatige verdergaande geluidbeperkende maatregelen en de borging van de noodzakelijke gevelmaatregelen in de planregels, wordt de geluidssituatie als planologisch aanvaardbaar beoordeeld in het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. 7.1.1.1 | Bijwerken van paragraaf 5.20 Energie Geschrapt: Utrecht wil zo snel mogelijk klimaatneutraal zijn. Klimaatneutraliteit houdt in dat er op jaarbasis net zoveel energie in het gebied wordt opgewekt als gebruikt. Dit geldt voor:  | de gebouwgebonden energievraag; energievraag van installaties voor verwarming en koeling van ruimtes, ventilatie, warmtapwater en verlichting.  | de gebruiksgebonden energievraag; het verbruik voor 'huishoudelijke' apparatuur (keuken- en kantineapparatuur, computers, kopieerapparaten, printers enz.), bedrijfsapparatuur en machines. Dat wil zeggen: al het energieverbruik binnen het gebouw, exclusief verlichting.  | en het energiegebruik in de openbare ruimte. Het is daarbij de ambitie de energievraag zo laag mogelijk te houden en de benodigde energie lokaal op te wekken met duurzame energiebronnen. Alle nieuwbouw wordt aardgasloos gebouwd.

Utrecht wil alle nieuwbouw automatisch geschikt maken voor lage temperatuur systemen en zet bij grote projecten in op seizoensopslag in de bodem. Door de uitdagingen op het Utrechtse elektriciteitsnet sturen wij ook op netbewuste gebouwen die een zo laag mogelijke piekvraag hebben. In onderstaande tabel staan de belangrijkste energiedoelstellingen van de gemeente Utrecht. Doelstellingen/visies | Gemeentelijke document Utrechts Energie Protocol Projectontwikkelaars en bouwbedrijven stellen een energieplan op voor een nieuwbouwproject aan de hand van het Utrechts Energie Protocol. Nieuwbouw is energieneutraal of beter. Bij projecten van meer dan circa 1500 woningequivalenten stelt het college de gemeenteraad voor om een aparte Omgevingsplanwijziging warmtesysteem vast te stellen, en neemt het college de regie over de selectie van een warmtebedrijf die een collectief systeem realiseert. Duurzame, betaalbare, betrouwbare en transparante warmtelevering. | Transitievisiewarmte Lage temperatuur warmtesystemen voor nieuwbouw (en geen stadswarmte). In 2030 168 GWh op te wekken met zonnepanelen op grote daken en | Programma zon op dak en 120 GWh op te wekken met zonnepanelen op kleine daken | netinpassingen 2022-2026 Geen dak- of geveloppervlak in de stad mag onbenut blijven Netbewust bouwen om elektriciteitsvraag op pieken te verlagen, o.a.

| Uitvoeringsprogramma door energie op te slaan of vraag te verplaatsen. | elektriciteitsinfrastructuur Netbewust laden als eis bij openbare laadpalen | en netcongestie 2023-2026 Plaatsing van traforuimtes heeft een minimale impact op de kwaliteit van de openbare ruimte ('Inpandig, tenzij'). 28 29 Utrechts Energie Protocol (UEP) Utrecht wil dat gebouwen en gebieden die nu in ontwikkeling zijn, zoveel mogelijk bijdragen aan een klimaatneutrale stad. Daarom biedt de Gemeente Utrecht het Utrechts Energie Protocol (UEP) aan als handreiking aan projectontwikkelaars en andere organisaties die starten met een nieuwbouwproject in Utrecht. Het Utrechts Energie Protocol is een stappenplan voor duurzame invulling van de energievoorziening. De volgorde in dit stappenplan is om eerst te kijken naar de mogelijkheden tot energiebesparing en verduurzaming op gebouw- of perceelniveau. Vervolgens naar de duurzame mogelijkheden binnen het plangebied of in de directe omgeving en ten slotte (verder) buiten het plangebied voor mogelijkheden voor het opwekken van duurzame energie. Dit betekent dat wij voor nieuwbouw inzetten op hoogwaardige isolatie, optimaal gebruik van het dak (en gevels) voor duurzame energie-opwek, hergebruik van reststromen en het maximaal gebruik van warmte en koude in de directe omgeving.

Sinds 1 januari 2021 zijn de BENG-eisen (Bijna Energie Neutraal Gebouw) en TOjuli wettelijk verplicht voor alle nieuwbouw die per die datum wordt ontwikkeld en gebouwd. De BENG indicatoren zijn de nieuwe toetsingscriteria om nieuwbouw gebouwen te beoordelen. De indicatoren zijn opgesplitst in drie onderdelen: deze kennen we als de BENG 1, 2 en 3.  BENG 1 gaat over de maximale energiebehoefte (kWh per m2 gebruiksoppervlak per jaar). We willen dat deze zo laag mogelijk is.  BENG 2 gaat over het maximale primair fossiel energiegebruik (kWh per m2 gebruiksoppervlak per jaar). BENG 2 is bij voorkeur 0.  BENG 3 gaat over het minimale aandeel hernieuwbare energie (procenten). BENG 3 is bij voorkeur 100%. Voor het thema energie wordt ingezet op richtlijnen van het Convenant Toekomstbestendig Bouwen, waaraan Gemeente Utrecht zich committeert en waarbij we streven naar niveau goud en de ondergrens ligt bij niveau brons. Dit betekent voor nieuwbouw dat we alleen gebouwen willen die energieneutraal of beter zijn. Dit betekent een minimale energievraag gecombineerd met een maximale energieopwekking. Dit is te vertalen in een BENG 2 norm van minimaal 0 en een BENG 3 norm van =100%. Dat wil zeggen dat voor gebouwgebonden energieverbruik geen fossiele energie wordt toegepast.

Netcongestie in Utrecht Op 12 oktober 2021 kondigde TenneT netcongestie af voor het terugleveren (het invoeden van) duurzaam opgewekte elektriciteit op het netwerk in de provincies Utrecht, Flevoland en Gelderland. Op 17 november 2022 kwam TenneT naar buiten met een nieuwe vooraankondiging van congestie voor dit gebied; het elektriciteitsnet heeft zijn maximale capaciteit bereikt ook voor het afnemen van elektriciteit. Dit betekent dat het stroomnetwerk hier op piekmomenten vol is in twee richtingen. Naast de knelpunten op het hoogspanningsnet zijn er ook knelpunten op het net van Stedin. Dit betekent concreet dat nieuwe grootverbruikers met een aansluitcapaciteit vanaf 3x80 Ampère niet in hun elektriciteitsbehoefte kunnen worden voorzien totdat het elektriciteitsnet is uitgebreid. Bovendien geven de netbeheerders aan dat in de provincie Utrecht de groei van kleinverbruik vanaf 2026 de daarvoor gereserveerde netcapaciteit kan overschrijden, wat noopt tot (extra) maatregelen. Voor het eerst kunnen daardoor ook kleinverbruikers, zoals huishoudens en het MKB, door netcongestie worden geraakt. Transitievisie Warmte (2021) Om te kunnen voldoen aan de verplichting uit het Klimaatakkoord dat door de VNG is ondertekend, heeft de gemeente Utrecht in 2021 een tweedelige Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld.

Deel 1 van de TVW bevat de strategie en visie over hoe de bestaande huizen en gebouwen in Utrecht geleidelijk, buurt-voor-buurt, over kunnen gaan naar nieuwe vormen van verwarmen en koken. Hierin is ook vastgelegd dat de schaarse capaciteit van het hoge temperatuur stadswarmtenet niet voor nieuwbouw ingezet mag worden. Het uitgangspunt is om de schaarse 30 hoge temperatuur warmtebronnen, zoals biomassaverbranding en diepe geothermie, alleen in te zetten voor bestaande bouw en niet voor nieuwbouw. Bestaande bouw is vaak moeilijker te isoleren. Nieuwbouw is goed te isoleren en is daardoor uitermate geschikt voor verwarming op lage temperatuur (LT). Deel II van de Transitievisie Warmte geeft aan wanneer en in welke buurten we aan de slag gaan met de voorbereidingen om aardgasvrij te worden. Programma zon op dak en netinpassingen 2022-2026 Doelstelling is om in 2030 168 GWh op te wekken met zonnepanelen op grote daken en 120 GWh op te wekken met zonnepanelen op kleine daken. Bij zon op grote daken speelt een grote structurele belemmering: de beperkte netcapaciteit en de huidige netbeperking voor teruglevering als gevolg hiervan. Eigenaren van grote daken die zonnepanelen willen plaatsen kunnen niet meer uitgaan van netlevering (opwekken zonder terug te leveren is nog wel mogelijk).

Het behalen van de doelstelling voor grote daken is grotendeels afhankelijk van de genoemde netverzwaringen door Tennet. Andere belangrijke oplossingen voor netcongestie zijn het toepassen van congestiemanagement door de netbeheerders en het toepassen van lokale alternatieve oplossingen. Uitvoeringsprogramma elektriciteitsinfrastructuur en netcongestie 2023-2026 Voor de groei en verduurzaming van de stad is stroom nodig. Met het Uitvoeringsprogramma elektriciteitsinfrastructuur en netcongestie draagt de Gemeente Utrecht structureel bij aan het oplossen van knelpunten op het elektriciteitsnet, en aan spitsmijding door de gebruikers van dat net. Er zijn een paar 'knoppen om aan te draaien' die bijdragen om de knelpunten op het elektriciteitsnet op te lossen: A. Versnellen van netuitbreidingen om de schaarste aan transportcapaciteit structureel te verhelpen en betere benutting van de bestaande netcapaciteit; B. Het verlagen van de piekvraag naar elektriciteit ('spitsmijden') en toevoegen van flexibiliteit. Hieronder vallen maatregelen als  Opslag van stroom in grote batterijen  Directe verbinding van opwek en verbruik  Capaciteitsbeperkende afnamecontracten  Slim laden bij EV-laadpalen (bijv. door de laadpalen af te knijpen in de spits)  Tijdelijke gasgeneratoren C. Tijdelijk prioriteren van ontwikkelingen en omgaan met schaarste; D.

Langetermijn planning / programmeren van de elektriciteitsinfrastructuur om knelpunten na 2030 zo veel mogelijk te voorkomen. Een belangrijk spoor voor nieuwbouw (onderdeel van knop B) is netbewust ontwerpen en bouwen. Als Utrecht wil blijven groeien in balans, dan is balans op het elektriciteitsnetwerk een voorwaarde. Dit betekent dat piekbelasting vermeden moet worden, zowel bij de invoeding van stroom als bij de afname. De vanzelfsprekendheid van netgebruik wanneer je wil en hoeveel je wil is voorbij. De toekomst is aan de netbewuste stad, waarin de netbelasting via een combinatie van organisatorische en technische maatregelen gelijkmatiger verspreid wordt over de dag. Provinciale instructieregel met betrekking tot elektriciteits-infrastructuur De problemen in het elektriciteitsnet van de afgelopen jaren maken duidelijk dat er grenzen zijn aan de te leveren of af te nemen elektriciteitscapaciteit. Daarom is het van belang om in de planvorming rekening te houden met de mogelijke impact op de elektriciteits-infrastructuur. En om te controleren of de ontwikkeling past binnen de energie-infrastructuur van de netbeheerder Het doel van de provinciale energietoets is vroegtijdig in overleg te gaan met de netbeheerder over de energie-aspecten van het betreffende plan.

Door de netbeheerder wordt dan een afweging gemaakt die in de vorm van een energieparagraaf aan het omgevingsplan kan worden toegevoegd. Inzichtelijk moet worden gemaakt hoe nieuwe functies zich verhouden tot het geheel aan (te verwachten) ontwikkelingen in een gebied of gemeente en de omliggende gemeenten. Ook bij kleinere plannen kunnen zich beperkingen voor de aansluitbaarheid op het energiesysteem voordoen. 31 In de provinciale omgevingsverordening van de provincie Utrecht is in afdeling 5.3 een instructieregel opgenomen die betrekking heeft op het mogelijk maken van nieuwe functies die tot een overbelasting kunnen leiden van de energie-infrastructuur (zie ook paragraaf 2.2.1 Omgevingsvisie provincie Utrecht en Omgevingsverordening provincie Utrecht). Als een omgevingsplan nieuwe functies mogelijk maakt met meer dan 10 woningen, moet op grond van deze instructieregel rekening gehouden worden met de aansluitbaarheid van de nieuw te realiseren gebouwen op de elektriciteits-infrastructuur. Ook verplicht deze instructieregel tot het opnemen van een verslag tussen de netbeheerder en de initiatiefnemer of de gemeente, waarin staat of de ontwikkeling past binnen de energie-infrastructuur van de netbeheerder en andere relevante ontwikkelingen voor energiebeheer in de leefomgeving.

Omdat deze eisen in de praktijk niet goed uitvoerbaar zijn, is samen met de Provincie een tijdelijk werkinstructie gemaakt voor de praktische invulling van de energieparagraaf. Daarin moet in ieder geval informatie staan over de beschikbaarheid van de elektriciteits- infrastructuur, het voorziene systeem van energiebeheer en een afweging of de nieuwe functies er vanuit het beheer en de beschikbaarheid van de elektriciteits-infrastructuur, inderdaad ontwikkeld kunnen worden. Het gaat om een inventarisatie van de mogelijke impact op en de beperkingen van de elektriciteits-infrastructuur voor een bepaalde nieuwe functie en inzicht in het beoogde systeem van energiebeheer voor deze nieuwe functies. Hieronder valt in ieder geval: opwek, opslag, gebruik, transport, levering van elektriciteit of combinaties daarvan. In de energieparagraaf van de motivering van een wijziging omgevingsplan moet een korte onderbouwing van de piekbelasting van een nieuwbouwproject worden opgenomen. Piekbelasting wordt inzichtelijk gemaakt door rekening te houden met drie grootste elektriciteitsvragers in een project. Dat zijn de piekvraag van: warmte (warmtepompen), algemeen elektriciteitsgebruik van woningen en laden. Bij warmte en algemeen elektriciteitsgebruik van woningen mag rekening worden gehouden met een aannemelijk percentage van gelijktijdigheid.

Projectontwikkelaars zijn zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van de netimpact berekening en aangeleverde cijfers. De Provincie toetst niet op de aspecten 'aansluitbaarheid op de elektriciteits-infrastructuur' en op de aanwezigheid van 'een verslag van het inventariserend overleg tussen de netbeheerder en de initiatiefnemer of de gemeente' in de energieparagraaf. Hiermee wijken gemeenten gemotiveerd af van de huidige letterlijke invulling van de Instructieregel over de energietoets. Gemotiveerd afwijken past bij het karakter van de energietoets, namelijk: “wordt rekening gehouden met de aansluitbaarheid op de elektriciteits-infrastructuur”. Deze afspraken gelden van 2024- Q4 tot inwerkingtreding van de tweede wijziging van de Omgevingsverordening (Q4-2026) Toegevoegd: Utrecht wil dat gebouwen en gebieden die nu in ontwikkeling zijn, zoveel mogelijk bijdragen aan een klimaatneutrale stad. Daarom biedt de Gemeente Utrecht het Utrechts Energie Protocol (UEP) aan als handreiking aan projectontwikkelaars en andere organisaties die starten met een nieuwbouwproject in Utrecht. Het Utrechts Energie Protocol is een stappenplan voor duurzame invulling van de energievoorziening. De volgorde in dit stappenplan is om eerst te kijken naar de mogelijkheden tot energiebesparing en verduurzaming op gebouw- of perceelniveau.

Vervolgens naar de duurzame mogelijkheden binnen het plangebied of in de directe omgeving en ten slotte (verder) buiten het plangebied voor mogelijkheden voor het opwekken van duurzame energie. Dit betekent dat wij voor nieuwbouw inzetten op hoogwaardige isolatie, optimaal gebruik van het dak (en gevels) voor duurzame energie-opwek, hergebruik van reststromen en het maximaal gebruik van warmte en koude in de directe omgeving. Sinds 2018 moet alle nieuwebouw aardgasvrij worden opgeleverd. Sinds 1 januari 2021 zijn de BENG-eisen (Bijna Energie Neutraal Gebouw) en TOjuli wettelijk verplicht voor alle nieuwbouw die per die datum wordt ontwikkeld en gebouwd. De BENG indicatoren zijn de nieuwe toetsingscriteria om nieuwbouw gebouwen te beoordelen. Voor het thema energie wordt ingezet op richtlijnen van het Convenant Toekomstbestendig Bouwen, waaraan Gemeente Utrecht zich committeert en waarbij we streven naar niveau goud en de ondergrens ligt bij niveau brons. Dit betekent voor nieuwbouw dat de grondgebonden woningen energieneutraal of beter zijn. Dit betekent een minimale energievraag gecombineerd met een maximale energieopwekking. Dit is te vertalen in een BENG 2 norm van minimaal 0 en een BENG 3 norm van gelijk of groter aan100%. Dat wil zeggen dat voor gebouwgebonden energieverbruik geen fossiele energie wordt toegepast.

Voor appartementen geldt een aangepast minimale ambitie, deze ambitie is verwoord in het Convenant Toekomstbestendig bouwen (onder het niveau brons). 32 Provinciale instructieregel met betrekking tot elektriciteits-infrastructuur De problemen in het elektriciteitsnet van de afgelopen jaren maken duidelijk dat er grenzen zijn aan de te leveren of af te nemen elektriciteitscapaciteit. Daarom is het van belang om in de planvorming rekening te houden met de mogelijke impact op de elektriciteits-infrastructuur. En om te controleren of de ontwikkeling past binnen de energie-infrastructuur van de netbeheerder. Het doel van de provinciale energietoets is vroegtijdig in overleg te gaan met de netbeheerder over de energie-aspecten van het betreffende plan. Door de netbeheerder wordt dan een afweging gemaakt die in de vorm van een energieparagraaf aan het omgevingsplan kan worden toegevoegd. Inzichtelijk moet worden gemaakt hoe nieuwe functies zich verhouden tot het geheel aan (te verwachten) ontwikkelingen in een gebied of gemeente en de omliggende gemeenten. Ook bij kleinere plannen kunnen zich beperkingen voor de aansluitbaarheid op het energiesysteem voordoen.

In de provinciale omgevingsverordening van de provincie Utrecht is in afdeling 5.3 een instructieregel opgenomen die betrekking heeft op het mogelijk maken van nieuwe functies die tot een overbelasting kunnen leiden van de energie-infrastructuur (zie ook paragraaf 2.2.1 Omgevingsvisie provincie Utrecht en Omgevingsverordening provincie Utrecht). Als een omgevingsplan nieuwe functies mogelijk maakt (met uitzondering van minder dan 10 woningen), moet op grond van deze instructieregel rekening gehouden worden met de aansluitbaarheid van de nieuw te realiseren gebouwen op de elektriciteits-infrastructuur. Ook verplicht deze instructieregel tot het opnemen van een verslag tussen de netbeheerder en de initiatiefnemer of de gemeente, waarin staat of de ontwikkeling past binnen de energie-infrastructuur van de netbeheerder en andere relevante ontwikkelingen voor energiebeheer in de leefomgeving. Omdat deze eisen in de praktijk niet goed uitvoerbaar zijn, is samen met de provincie een tijdelijk werkinstructie gemaakt voor de praktische invulling van de energieparagraaf. Daarin moet in ieder geval informatie staan over de beschikbaarheid van de elektriciteits- infrastructuur, het voorziene systeem van energiebeheer en een afweging of de nieuwe functies er vanuit het beheer en de beschikbaarheid van de elektriciteits-infrastructuur, inderdaad ontwikkeld kunnen worden.

Het gaat om een inventarisatie van de mogelijke impact op en de beperkingen van de elektriciteits-infrastructuur voor een bepaalde nieuwe functie en inzicht in het beoogde systeem van energiebeheer voor deze nieuwe functies. Hieronder valt in ieder geval: opwek, opslag, gebruik, transport, levering van elektriciteit of combinaties daarvan. In de energieparagraaf van de motivering van een wijziging omgevingsplan moet een korte onderbouwing van de piekbelasting van een nieuwbouwproject worden opgenomen. Piekbelasting wordt inzichtelijk gemaakt door rekening te houden met drie grootste elektriciteitsvragers in een project. Dat zijn de piekvraag van: warmte (warmtepompen), algemeen elektriciteitsgebruik van woningen en laden. Bij warmte en algemeen elektriciteitsgebruik van woningen mag rekening worden gehouden met een aannemelijk percentage van gelijktijdigheid. Projectontwikkelaars zijn zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van de netimpact berekening en aangeleverde cijfers. De provincie toetst niet op de aspecten 'aansluitbaarheid op de elektriciteits-infrastructuur' en op de aanwezigheid van 'een verslag van het inventariserend overleg tussen de netbeheerder en de initiatiefnemer of de gemeente' in de energieparagraaf. Hiermee wijken gemeenten gemotiveerd af van de huidige letterlijke invulling van de Instructieregel over de energietoets.

Gemotiveerd afwijken past bij het karakter van de energietoets, namelijk: “wordt rekening gehouden met de aansluitbaarheid op de elektriciteits-infrastructuur”. Deze afspraken gelden van 2024-Q4 tot inwerkingtreding van de tweede wijziging van de Omgevingsverordening (Q4-2026). Door de inwerkingtreding van de nieuwe Energiewet per 1 januari 2026 geldt er per die datum een nieuw prioriteringskader voor netcongestie. Hierdoor is het onzeker op welk moment de woningen die met dit TAM plan mogelijk gemaakt worden, daadwerkelijk aangesloten kunnen worden op het elektriciteitsnet. Pas als de netcongestie is verholpen, waarschijnlijk in 2035, kan het moment van aansluiting van de woningen met zekerheid worden aangegeven. Hierdoor is deze wijziging van het omgevingsplan op termijn sowieso uitvoerbaar. 7.1.1.2 Bijwerken van paragraaf 2.3.2.2 Stedenbouwvisie Utrecht 2024 Geschrapt: Op 15 juli 2021 heeft de gemeenteraad de Stedenbouwvisie Utrecht 2040 – Ruimtelijke kwaliteit in de tien-minutenstad vastgesteld als onderdeel van de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040. De Stedenbouwvisie geeft richting aan de stedenbouwkundige ontwikkeling van Utrecht tot 2040 en vormt het kader voor het realiseren van een gezonde, duurzame en leefbare stad.

33 Tien-minutenstad De kerngedachte van de Stedenbouwvisie is de ontwikkeling van Utrecht tot een tien-minutenstad: een stad waar alle belangrijke dagelijkse voorzieningen binnen tien minuten lopen, fietsen of met het openbaar vervoer bereikbaar zijn vanaf de woning. Dit concept draagt bij aan een gezonde leefstijl, vermindert de mobiliteit en versterkt de lokale gemeenschappen. De Stedenbouwvisie onderscheidt verschillende schaalniveaus waarop deze bereikbaarheid wordt georganiseerd, van buurt tot stad. Groen- en mobiliteitsstructuur als ordenende principes De Stedenbouwvisie hanteert twee hoofdstructuren als leidend voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht: de groenstructuur en de mobiliteitsstructuur. De groenstructuur zorgt voor gezonde stedelijke ontwikkeling, groenbeleving, recreatie, klimaatadaptatie en biodiversiteit. De mobiliteitsstructuur faciliteert duurzame verplaatsingen en verbindt de verschillende delen van de stad. Deze structuren vormen samen het raamwerk waarbinnen verdichting en nieuwe ontwikkelingen plaatsvinden. Verdichtingsstrategie en knooppuntontwikkeling Utrecht kiest ervoor de groei van de stad te concentreren op specifieke plekken waar hoge bouwvolumes worden gerealiseerd. Hierdoor verandert Utrecht van een stad met één centrum naar een stad met meerdere centra.

Op deze knooppunten komen veel verschillende stedelijke functies samen: een mix van wonen, werken, voorzieningen en groen. Deze concentratie beperkt de groei van het aantal vervoersbewegingen en draagt bij aan de tien-minutenstad. Ruimtelijke kwaliteit en identiteit De Stedenbouwvisie benadrukt dat verdichting gepaard moet gaan met het behoud en de versterking van de ruimtelijke kwaliteit. Elke ontwikkeling moet bijdragen aan de identiteit van de plek en aansluiten bij de bestaande stedelijke structuur. Dit betekent aandacht voor maat, schaal, architectuur en de inrichting van de openbare ruimte. De visie stelt dat ontwikkelingen moeten bijdragen aan een aantrekkelijke en herkenbare stad. Functiemenging en leefbaarheid Een belangrijk uitgangspunt is het mengen van functies om levendige en gevarieerde stadsdelen te creëren. Door wonen, werken, onderwijs, zorg en voorzieningen te combineren ontstaan gebieden waar mensen kunnen wonen, werken en ontspannen zonder grote afstanden af te leggen. Dit draagt bij aan sociale cohesie en een hoge leefbaarheid. Klimaatadaptatie en duurzaamheid De Stedenbouwvisie integreert klimaatadaptatie en duurzaamheid als randvoorwaarden voor alle ontwikkelingen. Dit betekent aandacht voor groen, water, energieneutraliteit en circulair bouwen.

Nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan een klimaatbestendige stad die bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering. Toegevoegd: Op 8 mei 2025 is de Visie Stedenbouw Utrecht 2040 vastgesteld. Wat we bouwen en met welke kwaliteit, heeft grote invloed op de hele stad. In de bredere Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040, hebben we vastgelegd waar we in Utrecht willen verdichten. Met de Visie Stedenbouw benoemen we hoe we in Utrecht meer woningen en voorzieningen kunnen realiseren en daarbij de bestaande kwaliteiten en leefbaarheid in Utrecht behouden en versterken. Daarbij hebben we met name aandacht voor de beoogde stedenbouwkundige kwaliteiten voor de gehele stad. We vertalen dit naar ruimtelijke uitgangspunten, doelen en richtlijnen om voor zowel de bestaande als de groeiende stad te kunnen bepalen wat wordt verstaan onder leefbaarheid en kwaliteit. Het startpunt van de stedelijke ontwikkeling blijft daarbij altijd de identiteit van de plek, de manier waarop de plek gebruikt wordt en de gewenste mate van verdichting. Het document is onderdeel van de omgevingsvisie Utrecht en zorgt er samen met andere beleidsdocumenten voor dat Utrecht een aantrekkelijke, gezonde en leefbare stad blijft voor iedereen.

Sturen op kwaliteit Met de Stedenbouwvisie houden we bij elke ontwikkeling rekening met de identiteit van Utrecht, de dynamiek van de stad en wijk en de mate van hoogbouw en schaal die per gebied passend is. Dit alles draagt bij aan een diverse en leefbare stad, die een fijne plek blijft voor huidige en nieuwe bewoners, ondernemers en bezoekers. 34 Identiteit van Utrecht De identiteit van Utrecht wordt bepaald door historische structuren, zoals oude dorpskernen en stedelijke ontwikkelingen door de eeuwen heen. Verschillende buurten hebben diverse bouwstijlen en sociale structuren, zoals Kanaleneiland met naoorlogse flats en Lunetten met experimentele woningbouw uit de jaren 70. De stad is leesbaar door historische structuren en landschappelijke kenmerken die bijdragen aan de identiteit van elke plek. Utrecht bestaat uit verschillende buurten, wijken, oude dorpskernen en gemeenschappen met een eigen historie, sociale structuur en ruimtelijke kenmerken. De buurten variëren in leeftijd, stedenbouwkundige opzet en hebben een veelheid aan typologieën in zich. Bij elke ontwikkeling moet de vraag gesteld worden of een ontwikkeling zich moet voegen naar het bestaande, of het bestaande juist een impuls moet geven met meer eigenheid. Dynamiek van de stad Utrecht streeft naar een compacte '10-minutenstad'. Functies zoals wonen, werken, ontspannen en uitgaan zijn hierin gemengd.

En deze moeten binnen 10 minuten bereikbaar zijn. Het mengen van functies vraagt om sturing op hoe we de verschillende activiteiten in de stad naast elkaar kunnen laten plaatsvinden zonder dat de verschillende functies en gebruikers elkaar in de weg zitten. We onderscheiden daarbij twee soorten structuren: a. buurten en plekken (gebieden) waar je verblijft omdat je daar woont, werkt of bezoekt, en; b. de structuren en lijnen (structuren) waarlangs je je beweegt, of dat nu te voet, met de fiets, bus, auto, tram, trein of vrachtwagen is. In de gebieden onderscheiden we gebieden met rust, reuring en ruis. Rustige gebieden zijn gebieden met een beetje functiemenging, zoals gebieden met water, groen en woongebieden. Van reuring is sprake bij plekken waar veel gebeurt op straat met verschillende voorzieningen en stedelijke levendigheid, zoals stadsstraten en interactiezones. Ruis is te vinden op plekken voor experiment en vernieuwing, zoals werkgebieden en stedelijke verbindingen. Een voorbeeld hiervan is het Science Park. Een gebied is echter nooit helemaal één van drie; de zones vullen elkaar aan. Vanuit de verschillen in gebruik vragen gebieden en structuren iets anders van de gewenste kwaliteit en leefbaarheid.

Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen wordt bepaald in welke zone de ontwikkeling ligt en op welke manier er invulling wordt gegeven aan het onderscheid tussen rust, reuring en ruis op gebieds- en/of gebouwniveau. Verdichting De groei van Utrecht met meer woningen en voorzieningen realiseren we zo veel mogelijk in de bestaande stad. Dat doen we voornamelijk op plekken rondom (hoogwaardig) openbaar vervoer en hoog stedelijke voorzieningen, de zogenoemde knooppunten. Hiermee willen we extra druk op bestaande wijken zoveel mogelijk voorkomen en de bestaande kwaliteit voor omliggende wijken verbeteren. Verdichting moet bijdragen aan een betere leefomgeving door investeringen in groen, voorzieningen en duurzaamheid. Verdichting kan zich op verschillende manieren uiten, van kleine ingrepen aan een of enkele panden tot grootschalige gebiedsontwikkeling. Hoe stedelijke dichtheid een ruimtelijke vorm krijgt komt voort uit de samenhang tussen de structuren van de stad en de manier waarop deze bebouwd zijn. Per knooppunt - die in de RSU 2040 zijn aangewezen als hoogstedelijke verdichtingslocatie - moet worden gezocht naar de verschijningsvorm (laag-, midden- of hoogbouw) die past bij de identiteit en het stedenbouwkundige karakter van het gebied. Hoogtes Nieuwe hoogbouw moet zich verhouden tot ons historische centrum met de Dom als belangrijk oriëntatiepunt van Utrecht.

De context van de buurt – de stedenbouwkundige opzet – is hierin leidend. Op basis daarvan zijn er vier categorieën te onderscheiden: 1. Beschermend. In gebieden, zoals de binnenstad, Blauwkapel en Haarzuilens, waar de karakteristieke en ruimtelijke kwaliteit beschermd dient te worden wordt uitgegaan van de bestaande bouwhoogte. Hoogbouw of hoge accenten zijn hier niet toegestaan. Het toevoegen van extra verdiepingen ten opzichte van omliggende bebouwing is maatwerk. 2. Basis. In buurten met een eigen karakter, zoals Tuindorp, Lunetten, Vleuterweide en Zuilen, worden accenten in de bebouwing onder voorwaarden toegestaan. De wenselijkheid en positie van deze accenten worden bepaald door verschillende factoren, zoals de positie binnen de stedenbouwkundige structuur van de buurt, de functies en de aanwezigheid van hoogwaardig openbaar vervoer. Voor de maximale toegestane hoogte van accenten hanteren we als algemeen uitgangspunt twee keer de basishoogte. De basishoogte wordt bepaald door de hoogte van het stedenbouwkundige ensemble waartoe het accent behoort en de gemiddelde hoogte van de aangrenzende bebouwing. Op bijzondere plekken, zoals grootschalige openbare 35 ruimte (een plein, singel of park) kunnen maximaal 1 tot 2 extra verdiepingen worden toegestaan. Ook voor werklocaties hanteren we dit uitgangspunt. 3. Basis plus.

Enkele buurten, zoals Kanaleneiland, Transwijk en Overvecht, lenen zich voor een soepelere omgang met de maximale bouwhoogte vanwege de grootschaligere ruimtelijke opzet en een grotere afwisseling tussen hoge en lage gebouwen. Dit geldt ook voor de nieuwe wijken, zoals Papendorp en Merwede. In deze wijken is hoogbouw tot 70 meter op bepaalde plekken toegestaan. Dit kan alleen als deze hoogbouw bijdraagt aan het versterken van de betekenisvolle structuren van deze wijken en aan de oriëntatie en de leesbaarheid van de wijk in geheel. Bij voorkeur wordt dit vastgelegd in gebiedsbeleid. 4. Knooppunten. Het uitgangspunt voor hoogbouwzones in de stad is de aanwezigheid van hoogwaardig openbaar vervoer. We onderscheiden drie gebieden: a. Knooppunten met een stadsoverstijgende betekenis (XL): hoogbouw tot maximaal 105 meter. De gebieden die hier aan voldoen zijn de (toekomstige) stationsknooppunten: Stationsgebied/Beurskwartier, Leidsche Rijn Centrum en het nieuw te ontwikkelen gebied Lunetten/ Koningsweg, alsmede het Utrecht Science Park; b. Knooppunten met stedelijke betekenis (L): hoogbouw tot maximaal 70 meter. Dit zijn knooppunten die van belang zijn op de stedelijke schaal en gelegen zijn aan het 'HOV-wiel', zoals Papendorp, Rijnsweerd en Overvecht; c. Knooppunten met een stedelijke betekenis (L+): hoogbouw tot 90 meter.

Voor de knooppunten Galgenwaard en Westraven geldt een bandbreedte van 70 tot 90 meter als maximale bouwhoogte. In bijzondere situaties kan incidenteel afgeweken worden van de genoemde 105, 90 en 70 meter. Dit vraagt om een specifiek (vroegtijdig) raadsbesluit. Voor elke hoogbouw blijft daarnaast maatwerk per gebied en per ontwikkelfase noodzakelijk. Ruimtelijke uitgangspunten In de Visie Stedenbouw worden ruimtelijke uitgangspunten geformuleerd die voor de hele gemeente gelden:  het creëren van ruimte voor gemeenschappen;  het realiseren van stedenbouw en hoogbouw met een menselijke maat;  het verzorgen van een zachte publiek-privé overgang;  het scheppen van een excellente plint;  het maken van buurten die uitnodigen om te lopen en te verblijven – inclusief de openbare ruimte;  het richten op een biodivers, gevarieerd en verbonden groenblauwe netwerk en een aangenaam microklimaat (wind, zon, groen, schaduw en geluid);  het ruimte houden voor het onverwachte, experiment en innovatie;  meervoudig ruimtegebruik en een toekomstbestendig gebouw. Bij elke stedelijke ontwikkeling dienen deze uitgangspunten vertaald te worden, waarbij de eigenheid, de cultuurhistorie en beleving van een plek het startpunt is. In de Visie Stedenbouw zijn hiervoor ook concrete doelen en richtlijnen opgenomen.

Elke ontwikkeling moet aan deze richtlijnen voldoen, tenzij aangetoond kan worden dat het doel met een andere oplossing met tenminste dezelfde kwaliteit bereikt kan worden. 7.1.1.3 Bijwerken van paragraaf 2.3.2.3.9 Energie in Nieuwbouw Geschrapt: In de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 is onder andere de strategische visie over energie opgenomen voor 2040. De Gemeente Utrecht kiest voor een energie-efficiënte stad, biedt ruimte aan grootschalige productie van duurzame energie en beperkt daarmee het beroep op energie uit de regio. Daarmee wil de gemeente zo snel mogelijk klimaatneutraal zijn en bijdragen aan de nationale klimaatdoelstellingen. 36 Voor nieuwbouw betekent dit dat we alleen woningen en andere gebouwen willen bouwen die energieneutraal of beter zijn. Dit betekent een minimale energievraag gecombineerd met een maximale energieopwekking. Door de uitdagingen op het Utrechtse elektriciteitsnet sturen wij ook op netbewuste gebouwen die zo laag mogelijke piekvraag hebben. Utrecht wil alle nieuwbouwwoningen automatisch geschikt maken voor lage temperatuur systemen en zet bij grote projecten in op seizoensopslag in de bodem. In onderstaande tabel staan bondig de belangrijkste energiedoelstellingen van de gemeente Utrecht gerelateerd aan nieuwbouw. Doelstellingen/visies Gemeentelijke document - Duurzame, betaalbare, betrouwbare en transparante warmtelevering.

- Lage temperatuur warmtesystemen voor nieuwbouw. Transitievisiewarmte Bij een nieuwbouwproject met meer dan 150 woningen wordt er gestuurd op collectief warmte-koudesysteem Utrechts Energie Protocol - In 2030 168 GWh op te wekken met zonnepanelen op grote daken en 120 GWh op te wekken met zonnepanelen op kleine daken - Geen dak- of geveloppervlak in de stad mag onbenut blijven Programma zon op dak en netinpassingen 2022- 2026 - Netbewust bouwen door onder andere de piekvraag naar elektriciteit te verlagen en het toevoegen van flexibiliteit. - Netbewust laden als eis bij openbare laadpalen - Plaatsing van traforuimtes heeft een minimale impact op de kwaliteit van de openbare ruimte ('Inpandig, tenzij'). Uitvoeringsprogramma elektriciteitsinfrastructuur en netcongestie 2023- 2026 Plangebied In paragraaf 5.20 Energie wordt verder ingegaan op het aspect energie. Visie op de warmtevoorziening (2017), Transitievisie Warmte (2021) en Regionale Energiestrategie (2021) Op 2 november 2017 heeft de gemeenteraad de Visie op de warmtevoorziening vastgesteld. De CO2-uitstoot in onze stad wordt voor een derde veroorzaakt door het verwarmen van huizen en gebouwen met aardgas (inclusief de stadsverwarming). Ook gebruiken gebouwen op dit moment relatief veel warmte door een lage isolatiegraad en installaties met een laag rendement.

Om de doelstelling te behalen om als Utrecht zo snel mogelijk, in ieder geval in 2030 klimaatneutraal te zijn en 40.000 bestaande woningen van het gas af te halen, is een omschakeling naar een duurzame warmte- en koudevoorziening nodig. Een duurzame warmtevoorziening kan gerealiseerd worden door de vraag naar warmte te beperken, te stoppen met het gebruik van aardgas en over te stappen op duurzame warmtebronnen. Dit vraagt om ingrijpende aanpassingen in gebouwen, de energie-infrastructuur en om nog meer gebruik van duurzame warmtebronnen. Natuurlijke momenten, op zowel gebouw- als gebiedsniveau, moeten worden benut om de warmtetransitie te versnellen. Een klimaatneutrale warmtevoorziening moet aan de voorwaarden duurzaam, betaalbaar en betrouwbaar voldoen. In het door het VNG ondertekende Klimaatakkoord is een nieuwe regierol voor de gemeente vastgelegd en worden gemeenten verplicht om een Transitievisie Warmte (TVW) en een Regionale Energiestrategie (RES) op te stellen. De gemeente Utrecht heeft in 2021 een tweedelige Transitievisie Warmte (TVW) en een Regionale Energiestrategie (RES) vastgesteld. Deel 1 van de TVW bevat de strategie en visie over hoe de bestaande huizen en gebouwen in Utrecht geleidelijk, buurt-voor-buurt, over kunnen gaan naar nieuwe vormen van verwarmen en koken.

Hierin is ook vastgelegd dat de schaarse capaciteit van het hoge-temperatuur stadswarmtenet niet voor nieuwbouw ingezet mag worden. Deel II van de Transitievisie Warmte geeft aan wanneer en in welke buurten we aan de slag gaan met de voorbereidingen om aardgasvrij te worden. 37 In de RES staat hoe Utrecht en haar regiogemeenten invulling gaan geven aan de landelijke energiedoelstellingen in het Klimaatakkoord voor het verduurzamen van de energiebronnen, hoeveel en waar duurzame elektriciteit (wind en zon) in 2030 wordt opgewekt en welke duurzame warmtebronnen gebruikt kunnen worden om buurten aardgasvrij te maken. Beide documenten worden in de Omgevingsvisie verankerd. Toegevoegd: Utrecht wil zo snel mogelijk klimaatneutraal zijn. Hiervoor is het belangrijk dat het gebied energieneutraal is en dat betekent dat er op jaarbasis net zoveel energie in het gebied wordt opgewekt als gebruikt. Dit geldt voor:  de gebouwgebonden energievraag; energievraag van installaties voor verwarming en koeling van ruimtes, ventilatie, warmtapwater en verlichting.  de gebruiksgebonden energievraag; het verbruik voor 'huishoudelijke' apparatuur (keuken- en kantineapparatuur, computers, kopieerapparaten, printers enz.), bedrijfsapparatuur en machines. Dat wil zeggen: al het energieverbruik binnen het gebouw, exclusief verlichting.  en het energiegebruik in de openbare ruimte.

Het is daarbij de ambitie de energievraag zo laag mogelijk te houden en de benodigde energie lokaal op te wekken met duurzame energiebronnen. Alle nieuwbouw wordt aardgasloos gebouwd. Utrecht wil alle nieuwbouw geschikt maken voor lage temperatuur systemen en zet bij grote projecten in op seizoensopslag in de bodem. Door de uitdagingen op het Utrechtse elektriciteitsnet sturen wij ook op netbewuste gebouwen die een zo laag mogelijke piekvraag hebben. In onderstaande tabel staan de belangrijkste energiedoelstellingen van de gemeente Utrecht die relevant zijn voor xxx. Doelstellingen/visies Gemeentelijke document - Projectontwikkelaars en bouwbedrijven stellen een energieplan op voor een nieuwbouwproject aan de hand van het Utrechts Energie Protocol. - Nieuwbouw is energieneutraal of beter. - Bij projecten van meer dan circa 1500 woningequivalenten stelt het college de gemeenteraad voor om een aparte Omgevingsplanwijziging warmtesysteem vast te stellen, en neemt het college de regie over de selectie van een warmtebedrijf die een collectief systeem realiseert. Utrechts Energie Protocol - Duurzame, betaalbare, betrouwbare en transparante warmtelevering. - Lage temperatuur warmtesystemen voor nieuwbouw.

Beleidsnota Warmte - In 2030 168 GWh op te wekken met zonnepanelen op grote daken en 120 GWh op te wekken met zonnepanelen op kleine daken - Geen dak- of geveloppervlak in de stad mag onbenut blijven Programma zon op dak en netinpassingen 2022- 2026 - Netbewust bouwen om elektriciteitsvraag op pieken te verlagen, o.a. door energie op te slaan of vraag te verplaatsen. - Netbewust laden als eis bij openbare laadpalen - Plaatsing van traforuimtes heeft een minimale impact op de kwaliteit van de openbare ruimte ('Inpandig, tenzij'). Uitvoeringsprogramma elektriciteitsinfrastructuur en netcongestie 2023- 2026 - Ordeningsregels voor bodemenergiesystemen in xxx (MITS VAN TOEPASSING) Bodemenergieplan xxx Netcongestie in Utrecht Op 12 oktober 2021 kondigde TenneT netcongestie af voor het terugleveren (het invoeden van) duurzaam opgewekte elektriciteit op het netwerk in de provincies Utrecht, Flevoland en Gelderland. Op 17 november 2022 kwam TenneT naar buiten met een nieuwe vooraankondiging 38 van congestie voor dit gebied; het elektriciteitsnet heeft zijn maximale capaciteit bereikt ook voor het afnemen van elektriciteit. Dit betekent dat het stroomnetwerk hier op piekmomenten vol is in twee richtingen. Naast de knelpunten op het hoogspanningsnet zijn er ook knelpunten op het net van Stedin.

Dit betekent concreet dat nieuwe grootverbruikers met een aansluitcapaciteit vanaf 3x80 Ampère niet in hun elektriciteitsbehoefte kunnen worden voorzien totdat het elektriciteitsnet is uitgebreid. Bovendien geven de netbeheerders aan dat in de provincie Utrecht de groei van kleinverbruik vanaf 2026 de daarvoor gereserveerde netcapaciteit kan overschrijden, wat noopt tot (extra) maatregelen. Voor het eerst kunnen daardoor ook kleinverbruikers, zoals huishoudens en het MKB, door netcongestie worden geraakt. Beleidsnota Warmte 2025-2025 (20 november 2025) Met de inwerkingtreding van de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) wordt het Warmteprogramma een verplicht programma onder de Omgevingswet. Gemeenten zijn hierdoor verplicht om voor 31 december 2027 hun Transitievisies Warmte (die volgen uit het Klimaatakkoord) om te zetten naar een Warmteprogramma. De Beleidsnota Warmte is een thematisch onderdeel van de Omgevingsvisie Utrecht en vervangt de Transitievisie Warmte Deel I en II en de Visie op de Warmtevoorziening. Met het vaststellen van de kaders in de Beleidsnota Warmte geeft de Raad de richting aan de vormgeving van de transitie naar een toekomstig CO2-vrij warmtesysteem in de stad. Op basis van deze kaders kan het college vervolgens concreet invulling geven aan activiteiten en beoogde resultaten voor de komende 10 jaar in het Warmteprogramma.

Dit programma wordt iedere 5 jaar herzien. In de beleidsnota is een voorkeursoplossing voor de invulling van de warmtetransitie per buurt vastgelegd (WAT-kaart) en er is een bronnenstrategie voor de stad uitgewerkt. De belangrijke kaders in de beleidsnota zijn:  Inzetten op gezamenlijke (collectieve) warmte-oplossingen  Duurzame warmtebronnen slim gebruiken en eerlijk te verdelen  Op tijd ruimte vrijmaken voor aanleg van warmtenetten  Samen invulling geven aan een warmtekavel en de keuze van het warmtebedrijf  Samenwerken met buurtinitiatieven  Aanwijsbevoegdheid gebruiken als dat nodig is  We kiezen voor publiek eigendom in de warmtetransitie  Extra aandacht voor energiebesparing en koelte in de zomer  Duurzame netbewuste energiesystemen voor nieuwbouw Het integraal sturen op duurzame netbewuste energiesystemen voor de nieuwbouw levert de volgende belangrijke principes voor energiesystemen in de nieuwbouw:  Klimaatbewust. Het is belangrijk om gebouwen niet alleen te kunnen verwarmen, maar ook te koelen. Door te sturen op collectieve lage-temperatuurwarmteoplossingen met seizoensopslag voorkomen we dat gebouweigenaren in de zomer actief gaan koelen met een airco of luchtwarmtepomp.  Netbewust. Dit betekent inzetten op energiesystemen die zorgen voor beperking van de piekbelasting van het elektriciteitsnet.

Collectieve warmteoplossingen met seizoensopslag verbruiken minder elektriciteit op piekmomenten dan individuele warmteoplossingen en zijn daardoor netbewuster.  Ruimtebewust. Gemeente Utrecht stuurt aan op maximale benutting van dak en gevels voor energieproductie als deze ruimte niet nodig is voor andere functies. De energie-installaties worden zoveel mogelijk inpandig gerealiseerd en WKO-bronnen bij voorkeur op het perceel.  Omgevingsbewust. De energievoorziening heeft niet alleen impact op ruimtegebruik, maar ook op omgevingskwaliteit. Warmtepompen maken geluid en airco's leveren warmte aan de buitenlucht op momenten dat het al heel warm is in de stad (hittestress). Daarom gaat de voorkeur uit naar collectieve warmteoplossingen omdat deze minder negatieve effecten hebben op de omgevingskwaliteit. Toepassing van seizoensopslag, zoals collectieve warmte-koudeopslag in de bodem (WKO), is zowel, klimaatbewust, netbewust, ruimtebewust als omgevingsbewust. Om die reden is de inzet van seizoensopslag in nieuwbouw een doel op zich. Regionale Energiestrategie Regio Utrecht (2025) De RES-regio Utrecht wil in 2050 energieneutraal zijn: dit betekent alle energie die we gebruiken duurzaam opwekken. In 2030 willen we daarvoor een goede stap hebben gezet door meer zonne- en windenergie op te wekken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/bbc3496e-4d9f-4ab7-9547-8fe12c290ba3?agendaItemId=a7385ff8-4993-4fd0-bbed-437bfa189de5