Uitvoeringsprogramma Regio Deal vitale wijken Overvecht_ Batau en Vollenhove.pdf

Regio deal vitale wijken Overvecht, Batau en Vollenhove Uitvoeringsprogramma 2020/2021

5 november 2020

1

Inhoud Inleiding

3

Monitoring

6

Financiën

9

Overvecht

10

Batau

27

Vollenhove

38

2

Inleiding Op 14 juli 2020 sloten de gemeente Utrecht, gemeente Nieuwegein, gemeente Zeist, provincie Utrecht en de ministeries LNV, BZK, SZW, VWS, J&V en OCW de Regio Deal vitale wijken Overvecht, Batau en Vollenhove. Samen werken zij aan leefbare, veilige, gezonde en groene wijken met gelijke kansen voor iedereen. Dit gebeurt binnen de bestaande wijkaanpakken Samen voor Overvecht, Betere Buurten (Batau) en Vollenhove Vooruit. Deze drie wijken scoren slecht op sociaaleconomische ontwikkeling, leefbaarheid en duurzaamheid. Het zijn ook wijken waar veel kracht en potentie in zit. Het verbeteren van de leefbaarheid, het aanpakken van de meervoudige problematiek en het benutten van de potentie staan voorop in deze Regio Deal. De opgave in elke wijk kent eigen accenten en vraagt om een eigen aanpak. Vijf thema’s staan centraal bij deze drie wijkaanpakken: 1) gezondheid, 2) onderwijs, 3) participatie en armoede, 4) veiligheid en ondermijning en 5) wonen, gezonde leefomgeving, groen en duurzaamheid. Eén overheid Met de Regio Deal wordt uitvoering gegeven aan Rijks-, provinciaal en gemeentelijk beleid. Vanwege de complexere en meer integrale vraagstukken wordt samenwerking tussen Rijk, Regio en andere partners steeds crucialer.

Deze relatief nieuwe manier van interbestuurlijk samenwerken sluit aan bij de gebiedsgerichte aanpak die gemeenten uitvoeren en Rijk en provincie voor ogen hebben. Door dicht op de samenleving als ‘één overheid’ te opereren kan direct worden geschakeld tussen de diverse overheidslagen, kunnen knelpunten (in wet- en regelgeving) gezamenlijk en gericht worden opgelost en leidt de effectieve kennisuitwisseling tussen Partijen er bovendien toe dat het gezichtsveld van de diverse overheidslagen wordt verbreed en verdiept. Binnen deze Regio Deal wordt gevolgd hoe deze manier van interbestuurlijk samenwerken verloopt. Hiervoor is een governance structuur opgezet en voor de samenwerking tussen provincie en de 3 gemeenten is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten. De wijze van samenwerken is onderwerp van het monitoringstraject. Naar een uitvoeringsprogramma De afgelopen maanden hebben de drie gemeenten samen met hun partners binnen hun eigen wijkaanpak de aanpak verder uitgewerkt tot project/activiteitenniveau. Het concept uitvoeringsprogramma is gedeeld met de provincie en de betrokken ministeries en gezamenlijk is bekeken waar rijk en provincie concreet kunnen bijdragen in de verschillende projecten. Op projectniveau wordt extra overleg georganiseerd.

Betrokkenheid provincie Utrecht De provincie Utrecht is coördinator van het kennis- en monitoringsprogramma en ziet raakvlakken met de inhoudelijke thema’s: Versnelling Woningbouw, Sociale Agenda, Gezonde Leefomgeving, Groen Groeit Mee, Verkeersveiligheid, Energietransitie, Klimaatadaptatie, Biodiversiteit, Nieuwe Hollandse Waterlinie en Cultuur Erfgoed en Recreatie. Daar waar vanuit de Regio Deal raakvlakken zijn met provinciale doelen en ambities op deze terreinen is provinciale betrokkenheid bij de uitvoering van de projecten mogelijk. De relatie is het meest prominent aanwezig met de projecten die interventies in de fysieke leefomgeving betreffen, ingrepen in de openbare ruimten die gepaard gaan met sociaaleconomische effecten. De betrokkenheid van de provincie zal per project verschillen: het delen van kennis en expertise, aanjagen en faciliteren, verbreden en verbinden, maar ook over het versterken van projecten middels financiële instrumenten. Binnen de Regio Deal vindt hierover nader overleg plaats met gemeenten en het Rijk. Daarbij is het betrekken van andere kennisgebieden een aandachtpunt om te komen tot een verdere verbreding van de provinciale inzet bij de Vitale Wijken aanpak. Ook is er een aantal meekoppelkansen te benoemen dat breder is dan het voorliggende

3

uitvoeringsprogramma Regio Deal vitale wijken, zoals dat geldt voor inclusieve energietransitie (haalbaarheid en betaalbaarheid). Dit zal het komende jaar verder verkend gaan worden. Coronapandemie We bevinden ons nog midden in de coronapandemie. Dat de (sociale) impact van corona grote gevolgen voor deze wijken heeft, is ondertussen duidelijk. Dit heeft de Tijdelijke werkgroep Sociale impact onder leiding van burgemeester Halsema bevestigd. Ook de vijftien burgemeesters (waaronder die van Utrecht en Nieuwegein) waarschuwen voor een grotere tweedeling in steden in het manifest ‘kom op voor kwetsbare gebieden’ . Wat de gevolgen precies zijn, zeker voor de langere termijn, blijft nu nog onzeker. Hiernaar wordt ondertussen meer onderzoek gedaan. Voor de inzet van de Regio Deal kan het betekenen dat er (op termijn) een andere inzet nodig is. Die flexibiliteit in de aanpak is geborgd in de afspraken die in de Regio Deal zijn vastgelegd en vraagt om bijsturing in de wijken als de opgave daar om vraagt. In ieder volgend uitvoeringsprogramma wordt daar aandacht aan besteed. Afstemming hierover vindt periodiek plaats in het rijk-regio overleg.

De coronacrisis leidt tot veel onzekerheid in de wijken: Hou ik mijn baan? Hoe hou ik als ondernemer mijn hoofd boven water? Waar kan ik hulp krijgen en hoe kan ik hiervan gebruik maken? Kom ik wel hiervoor in aanmerking? Wat moet ik tegen mijn medewerkers of werkgever of opdrachtgever zeggen? Wat mag ik nog wel en niet doen? Wat moet ik tegen mijn klanten, leveranciers en crediteuren vertellen. De zekerheden die men had worden weggenomen, zoals familiebezoeken, kerk of moskee bezoek, school, sport en hobby’s en vrienden. Degenen die zich minder financieel zorgen maken zijn mensen met een uitkering of diegenen die een vaste baan hebben (kort termijn), ondernemers in de niet bedreigde sectoren (o.a. winkels in voeding, bouw, bezorging, gedeeltelijke horeca). Overvecht De gemeente Utrecht ziet een toename van werkloosheid, ondernemers die het zwaar hebben, extra jongerenoverlast, hulpvragen bij buurtteams die worden uitgesteld, zorg om gezinnen met complexe problematiek en risico op onderwijsachterstanden en minder kans op werk voor leerlingen. Er vindt onderzoek plaats naar de effecten van Corona. Stadsbreed zijn er maatregelen voorgesteld in de programmabegroting die ook hun effect zullen hebben in Overvecht. Aanvullend kan gekeken worden of extra inzet in Overvecht nodig is.

De coronacrisis heeft ook positieve effecten: een groter gevoel van verbondenheid in Overvecht, mooie vrijwilligersinitiatieven (Buurtmaaltijden, Zorgzusters, muziek voor ouderen) en meer mensen thuis betekent meer sociale controle. Batau In kwetsbare wijken van Nieuwegein, die het voor de covid-19 pandemie al moeilijk hadden, zien we dat de gevolgen van de pandemie en de maatregelen groter zijn dan elders. De rek was er op veel fronten al uit, juist in een wijk als Batau. Ondernemers, en vooral winkeliers in het centrale winkelcentrum, krijgen het moeilijk. Bewoners blijven (noodgedwongen) thuis waardoor de sociale samenhang verder achteruit gaat in de wijk. Bewoners worden onzeker over hun eigen situatie en gaan zich ernstig zorgen maken over hun toekomst. Niet alleen op sociaal vlak, maar ook op het vlak van gezondheid zowel psychisch als lichamelijk ontstaat er schade. Op dit moment is de totale omvang hiervan nog niet te kwantificeren en zal mede afhankelijk zijn van de duur van de huidige situatie. In de uitvoering van de Regio Deal in Batau zal onderzocht worden of en zo ja welke aanvullende maatregelen nodig zijn om nu en straks de opgelopen ‘schade’ door de pandemie te repareren. Vollenhove Er is in Vollenhove gemiddeld al bij veel meer mensen sprake van veel onzekerheid, gezondheidsproblemen en financiële zorgen dan in de rest van Zeist.

Met ingang van de lockdown afgelopen maart werd het relatief stil op straat. Het inloophuis ging dicht en mensen raakten uit beeld bij de hulpverlening. Er kwamen in eerste instantie minder hulpvragen binnen bij het sociaal team en CJG. Bewoners werden minder makkelijk bereikt.

4

Na een periode van het mijden van vooral de reguliere zorg wordt nu al in Vollenhove een meer dan gemiddelde toename aan hulpvragen gesignaleerd. Voor veel mensen is het ook onduidelijk wat wel of niet mag qua corona regels. We krijgen signalen over een afbreuk van het vertrouwen in de overheid, er circuleren complottheorieën op social media. De onzekerheid is groot, vooral voor mensen uit de wijk die al angstig waren of in onzekerheid leefden door een tijdelijke baan. Dit alles vraagt in alle drie de wijken om een continue realiteitscheck met de gestelde ambities voor deze bijzondere wijken. Flexibiliteit, vertrouwen, samenspel en een lange adem zijn nog relevanter in deze tijd. Ook het benutten van ervaringskennis en weten wat deze buurt wel vooruit helpt is belangrijk. Daarom doen gemeente Zeist en ook Utrecht onder andere mee aan een onderzoek naar de impact van de COVID-19 pandemie op kwetsbare groepen (in een consortium met onder andere UMCU en gemeente Utrecht). Jaarlijkse update In het voorliggende uitvoeringsprogramma wordt een doorkijk gegeven naar de gehele looptijd van de Regio Deal. De mijlpalen zijn het meest concreet beschreven voor 2020 en 2021. Het uitvoeringsprogramma wordt jaarlijks geüpdatet en voorgelegd aan het rijk-regio overleg.

5

Monitoring Partners van de Regio Deal Vitale Wijken hebben aan het RIVM en de Universiteit Utrecht gevraagd om samen met de GGD regio Utrecht (GGDrU) de resultaten van de Vitale Wijken aanpak te monitoren. Naast de gemeenten uit deze Regio Deal sluit ook Amersfoort aan bij het monitoringsprogramma. De provincie en de gemeente Amersfoort hebben in juli 2020 een provinciale overeenkomst gesloten waar een vergelijkbare Vitale Wijken aanpak zich richt op de wijk Soesterkwartier. In het monitoringstraject trekt de regio Utrecht samen op met Amersfoort. De resultaten en geleerde lessen worden provincie-breed gedeeld. De keuze is op deze kennispartners gevallen vanwege hun specifieke expertise en ervaring en huidige rol binnen de Data- en Kennishub Gezond Stedelijk Leven (DKH-GSL)1. De te monitoren Vitale Wijken aanpak wordt gekenmerkt door een integrale aanpak met interventies of maatregelen passend bij thema’s en doelgroepen in de desbetreffende wijk. Deze interventies maken daarbij onderdeel uit van een bredere en integrale wijkaanpakken: “Samen voor Overvecht in Utrecht”, “Vollenhove Voorop in Zeist”, “Betere Buurten in Nieuwegein”, en de “Gezonde Wijkaanpak in Amersfoort”. Met de beoogde monitor Vitale Wijken aanpak worden systematisch gegevens verzameld en geduid in de vier gemeenten.

Om de juiste gegevens te verzamelen zal een set van indicatoren worden ontwikkeld aan de hand van een logic model (mate van verandering/impact). Op basis daarvan wordt nagegaan of en in hoeverre er een beweging is ingezet richting de verwezenlijking van beoogde doelen en ambities van de Regio Deal. De monitor heeft als voornaamste doel om betekenisvolle gegevens te verzamelen waarmee we gezamenlijk kunnen bijdragen aan, leren van, en sturen op het bereiken van doelen en ambities van de Vitale Wijk Aanpak in de vier gemeenten. Door deze nieuwe inzichten wordt opschaling naar andere wijken en gemeenten binnen de provincie Utrecht mogelijk. Belangrijk uitgangspunt is dat de monitor zoveel mogelijk aansluit bij reeds bestaande monitoringactiviteiten en dat dubbel werk wordt voorkomen. De monitoring en kennislijn bestaat uit een totaal van zes werkpakketten die in onderstaande figuur schematisch worden weergegeven en daarna kort worden toegelicht. Figuur 1 Overzicht van de werkpakketten

1 DKH-GSL is een onafhankelijk platform waarin maatschappelijke partners samen werken aan de ontwikkeling en validatie van

wetenschappelijk onderbouwde, grensverleggende concepten om stedelijke gebieden leefbaar en gezond te maken en houden. De beoogde monitoringsactiviteiten binnen de Regiodeal Vitale Wijken passen goed binnen de focus gebieden van DKH-GSL.

6

Werkpakket 1 – Coördinatie monitoring Vitale Wijken aanpak (2020/2021-2025) Dit betreft de coördinatie van de monitor Vitale Wijken aanpak. De programmacoördinator vanuit RIVM is het eerste aanspreekpunt voor deze monitoring en zorgt dat de geplande monitoringsactiviteiten binnen de gestelde tijd en budget en in goede afstemming met alle betrokken partners plaatsvindt. Werkpakket 2 – Vaststellen denkkader, logic model en indicatoren (2020- 2021) Om tot een goede (vergelijkbare) evaluatie/monitoring te komen is het van belang vanuit een gemeenschappelijk denkkader te werken, en te komen tot een gemeenschappelijke taal. De opbrengsten van de wijkaanpakken worden gemonitord aan de hand van indicatoren. Voor de keuze van de juiste indicatoren wordt door RIVM/UU samen met de GGDrU en de vier gemeenten voor elk van de wijken een zogenaamd ‘logic model’ uitgewerkt. Aan de hand van dit logic model worden monitoringsvragen en indicatoren geformuleerd, waarmee de uiteindelijke monitoring plaatsvindt. In dit model wordt de relatie tussen de thema’s/doelgroepen zichtbaar op basis van cijfers, geplande activiteiten van de wijkaanpak en de verwachte uitkomsten (mate van verandering/impact). Onderdelen van dit logic model zijn: context, input, proces, output en outcome.

Aan de hand van het denkkader en ‘logic models’ worden dus relevante indicatoren geselecteerd waarmee voor de duur van de Vitale Wijken aanpak de mate van verandering en impact op gezondheid en welzijn kunnen worden vastgesteld. Het gaat dan zowel om een gemeenschappelijke basisset van indicatoren die voor alle wijken van belang is als een set met aanvullende indicatoren specifiek per wijk. De uiteindelijke selectie van indicatoren (uitkomst, proces en narratief) doen RIVM/UU/GGDrU samen met de (gezamenlijke) gemeenten en wijkprofessionals. Bij het verzamelen van gegevens over de indicatoren wordt zo goed mogelijk aangesloten op bestaande monitors en lopende processen in de gemeenten. Bij het uitwerken van het logic model wordt ook duidelijk voor welke thema’s of onderwerpen nog indicatoren of bronnen/methoden ontbreken, die meten wat de gemeente met de ambitie wil bereiken. Dit kan dan aanvullend worden verzameld worden door RIVM/UU/GGDrU. Werkpakket 3 - Verzamelen en analyseren van benodigde gegevens (2021-2025): Monitoren kenmerkt zich door een reeks metingen op verschillende momenten, waardoor inzicht wordt verkregen in de voortgang van de wijkaanpak in de verschillende wijken. Het verzamelen en analyseren van gegevens gebeurt op uitkomsten, proces en narratief. Een eerste nulmeting vindt plaats in het voorjaar van 2021.

Werkpakket 4 - Aanvullende participatieve monitoring en onderzoek (2022 – 2025) Participatieve monitoringsactiviteiten, vormen naast een bron van data en informatie, een wezenlijk onderdeel binnen de monitor Vitale Wijken aanpak. Het gaat om ervaringen en belevingen (van wijkbewoners en wijkprofessionals) of de wijkaanpak veranderingen of effecten teweeg heeft gebracht op de vijf pijlers, waarbij bijvoorbeeld ook per gemeente ingezoomd kan worden op een specifieke pijler. Dat betekent ook informatie verzamelen over outcome en narratieve indicatoren. De UU en RIVM beschikken over een aantal innovatieve participatieve benaderingen die daarvoor ingezet kunnen worden. De keuze voor de inzet van participatieve monitoring kan per gemeente gedurende de looptijd van de regiodeal nader worden ingevuld. Werkpakket 5 – Kennisontsluiting (inhoud) (2021-2025) De verkregen data worden door RIVM/UU via de Data- en Kennishub Gezond Stedelijk Leven en de GGDrU in samenspraak met de gemeenten op verschillende manieren gedeeld. Dit wordt door het RIVM beheerd en onder andere via de website van DKH-GSL https://www.datakennishubgsl.nl/ ontsloten. Denk aan visualisaties, clickable pdf’s met dashboards en rapportages, die door de DKH-GSL in samenspraak met de partners in de Vitale Wijken aanpak worden ontwikkeld en beschikbaar worden gesteld aan de Regio Deal partners.

De gemeenten kunnen deze gebruiken voor hun communicatie richting bewoners. Deze data overzichten worden

7

geduid in gesprekken met bewoners en wijkprofessionals en gebruikt voor overkoepelende (tussen-) rapportages om de vinger aan de pols te houden. In overleg met de betrokken praktijkpartners worden de inspirerende aanpakken ook gedeeld en besproken via de DKH-GSL. Tot slot worden de resultaten, bij wijze van kwaliteitstoets op de monitoringsmethode, gepubliceerd in een internationaal wetenschappelijk tijdschrift. Werkpakket 6 - Community of practice/lerend netwerk (2021-2025) Een belangrijk doel voor gemeenten en provincie is om van elkaar te leren wat werkt, en dit ook verder te verspreiden naar andere gemeenten. De Data- en Kennishub wil dit faciliteren door: -

Het opzetten van een Community of Practice/lerend netwerk waarin de verschillende gemeenten laagdrempelig opgedane kennis of vragen/dilemma’s met elkaar kunnen delen. Voor het lerend netwerk wordt ook aansluiting gezocht met landelijk lerende netwerken, zoals voor de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS en de evaluatie van de Regio Envelop door PBL.

-

Het organiseren van 2 bijeenkomsten per jaar waarin in overleg met de gemeenten en GGDrU specifieke thema’s aan bod zullen komen (zoals bijvoorbeeld gemeenschappelijke basisset indicatoren, betrekken van bewoners, succesvolle elementen in de wijkaanpakken, gebruik van data en innovatieve apps, kennisontsluiting via digital twin). Denk aan: inbrengen van een casus/ vraag door een gemeente, waarna er door de andere deelnemers op gereflecteerd wordt of inbrengen relevante kennis en informatie over thema of doelgroep door experts (bv. DKH-GSL) of organiseren van werkbezoek in de wijk. In de bijeenkomsten wordt ingespeeld op de ontwikkelingen in de wijk (ofwel waar zitten gemeenten in het proces).

-

Leren wat werkt qua proces en samenwerking door systematisch te evalueren wat de belangen en mogelijkheden zijn van de verschillende partners in het proces en hoe zij bijdragen aan het resultaat.

8

Financiën Besteding per pijler (bedragen x 1000) Pijler 1: 1. Plezierig wonen in een meer gemengde wijk 2. Perspectief voor de jeugd versterken Overvecht 3. Meedoen en ondernemen 4. nog uit te werken: corona - extra steun Subtotaal pijler 1 Pijler 2: 1. Wonen en duurzaamheid Batau 2. Participatie en armoede 3. Gezondheid 4. Veiligheid Subtotaal pijler 2 1. Een vitale gemeenschap Pijler 3: 2. Diversiteit als kwaliteit Vollenhove 3. Open en groen 4. Een eigentijdse wijk Algemeen

Rijk

Provincie

Gemeente

2.650 5.077 1.630 116 9.473

1.180 500 500

3.175 3.200 1.145

2.180

7.520

2.870

660

2.280

Subtotaal pijler 3 1. Programmamanagement 2. Kennisdeling en monitoring

2.009 450 200

462

2.100

Subtotaal Algemeen

650 15.000

300 3.600

Totaal

300

11.400

NB: de financiële details voor Batau en Vollenhove zijn in deze versie niet zichtbaar, omdat dit vertrouwelijke informatie is. De gemeentelijke cofinanciering is in deze fase projecten nog niet toebedeeld op projectniveau. De gemeenten investeren flink in de drie wijken binnen de bestaande wijkaanpakken. Er is méér cofinanciering beschikbaar dan voor de regeling noodzakelijk is en in bovenstaand schema is opgenomen. In het kader van verantwoording naar Rijk en provincie wordt dit verder uitgewerkt en toebedeeld aan de projecten.

9

Overvecht De ontwikkeling van Overvecht blijft achter bij die van andere wijken van Utrecht. Deze wijk heeft relatief veel kwetsbare bewoners met sociale problematiek (werkloosheid, schulden, gezondheidsproblemen), een eenzijdig samengestelde woningvoorraad (merendeel corporatiewoningen), veiligheidsproblemen en de sociale cohesie is matig. Overvecht heeft echter ook veel kracht in zich (groen, relatief grote woningen, gunstige ligging, veel buurtinitiatieven). In de afgelopen jaren is vanuit de gemeente Utrecht samen met bewoners, maatschappelijke partners en ondernemers gewerkt aan het vergroten van de leefbaarheid en de veerkracht van Overvecht en haar bewoners. Vanuit de integrale wijkaanpak “Samen voor Overvecht” werken deze lokale partners samen op concrete locaties aan kansen die de wijk op meerdere thema’s vooruit helpen. De huidige wijkaanpak kent vijf ambities: 1) Plezierig wonen in een meer gemengde wijk, 2) Veilige buurten, 3) Perspectief voor de jeugd versterken, 4) Zorg en ondersteuning dichtbij en op maat, en 5) Meedoen & ondernemen. In de afgelopen jaren is een stevige basis gelegd met investeringen in het sociaal, economisch en het fysieke domein en op het gebied van veiligheid.

Hiertoe horen initiatieven als het Techniek Experience Center, sociale renovatie in combinatie met fysieke renovatie van sociale huurwoningen, de Beroepentuin, Bouw=Wouw, buurtaanpakken en woningbouw op de NPD-strook. Met de impuls uit de Regio Deal wordt de wijkaanpak Samen voor Overvecht versneld en versterkt. de extra middelen van de Regio Deal worden gericht ingezet op 3 van de 5 ambities van Samen voor Overvecht: 1) Plezierig wonen in een meer gemengde wijk 2) Perspectief voor de jeugd versterken 3) Meedoen & Ondernemen. De inzet in de wijk door de gemeente en alle partners staat niet los van elkaar, maar versterkt elkaar. Door steeds de combinatie te zoeken tussen interventies en/of in gebieden kunnen we stappen vooruit zetten. De uit te voeren activiteiten binnen de Regio Deal zullen zich richten op de vijf pijlers uit de Regio Deal (gezondheid, veiligheid, werk & inkomen, onderwijs en wonen) waarbij de focus komt te liggen op drie ambities van Samen voor Overvecht. Naast de beschreven activiteiten in het kader van de Regio Deal wordt binnen de wijkaanpak extra geïnvesteerd op de verschillende ambities. Het overzicht dat hieronder volgt is dus geen uitputtend overzicht van de wijkaanpak Samen voor Overvecht.

PLEZIERIG WONEN IN EEN MEER GEMENGDE WIJK Het herinrichten van de openbare ruimte Korte De openbare ruimte in Overvecht kenmerkt zich door veel ruimte en groen, maar er is ook beschrijving veel grijs en het is anoniem. De huidige inrichting nodigt weinig uit tot interactie en wordt project niet optimaal gebruikt. De komende 20 jaar is er een grote opgave in de het vernieuwen van de riolering en de verharding. Ook wordt ingezet op klimaatadaptatie en streven we naar een klimaatbestendige openbare ruimte waar minder steen en meer groen is. Verkeersveiligheid en het uitbreiden van 30 km-u gebieden is voor Overvecht een belangrijk opgave. Daarnaast is Overvecht Noord één van de eerste wijken waar gewerkt wordt aan de energietransitie door de wijk aardgasvrij te maken. Door corporaties worden in Overvecht een groot aantal flats gerenoveerd en vindt er nieuwe woningbouwontwikkeling plaats. En wordt het Groene Lint ontwikkeld die de groene ruimtes van Overvecht met elkaar moet gaan verbinden en die uitnodigt tot bewegen en verblijven.

10

Doelstelling Beoogde resultaten

Aanpak

Bijdrage rijk/provincie

Planning (op hoofdlijnen)

De bovengenoemde opgave biedt kansen om bij ingrepen in de openbare ruimte direct een kwaliteitsimpuls van de openbare ruimte te realiseren via ‘werk met werk maken’. De kwaliteitsimpuls kan onder andere worden bereikt door het versmallen van het wegprofiel, met minder verharding en meer groen, waarbij ook de doelen van klimaatadaptatie worden gerealiseerd en het toepassen van duurzame materialen. Dit vraagt om een integrale aanpak, waar inhoud, proces en organisatie en het samenvoegen van financiële middelen een belangrijk onderdeel zijn. De financiële middelen vanuit onderhoud (terugbrengen wat er ligt) klimaatadaptatie, Groene Lint, verkeersveiligheid, 30 km/u en gebiedsontwikkeling zijn ontoereikend om de gewenste kwaliteitsimpuls van de openbare ruimte te realiseren. Met de extra bijdrage van de regio deal kan op een aantal plekken in de wijk wel die kwaliteitsimpuls bereikt worden. Het realiseren van een aantrekkelijke, schone, groene, gezonde, veilige en klimaatbestendige woonomgeving door de herinrichting van de openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeten, bewegen en verblijven.  Twee 50 km wegen (Amazonedreef met omliggende woonstraten en Orinocodreef) worden heringericht als onderdeel van het nieuwe 30 km/u netwerk in Overvecht Noord.

De riolering en de verharding worden ook direct vervangen en het gebied wordt klimaatbestendig ingericht door minder verharding en meer groen. Zo wordt werk met werk gemaakt. Dit gebeurt zoveel mogelijk in gebieden waar ook een sociale aanpak actief is (bijvoorbeeld de buurtaanpakken in de Themadreven en de Zambesidreefbuurt) en de sociale renovaties door de woningbouwcorporaties plaatsvinden.  De verkeersveiligheid van routes en omgeving van een school (Jenaplanschool Cleophas – Teun de Jagerdreef) wordt verbeterd;  Bij vier renovatieprojecten van de woningcorporaties de openbare ruimte herinrichten om de relatie met de openbare ruimte en het groen te versterken;  De aanleg van het Groene lint Overvecht met daarlangs verblijfsvoorzieningen en activiteiten opgezet voor de bewoners. De kwaliteitsimpuls richt zich naast het maken van aantrekkelijke plekken vooral op veilige verbindingen en de bereikbaarheid van het Groene Lint vanuit de omliggende woonbuurten.  De versterking van het Groene Lint rond Park de Watertoren waar door de herontwikkeling van de Watertoren met nieuwe horeca een nieuwe ontmoetingsplek voor de wijk en de stad ontstaat door hekwerken te verwijderen en nieuwe wandelen verblijfsmogelijkheden in het park te realiseren. Voor Overvecht zijn de geprogrammeerde projecten in de openbare ruimte tot 2026 in beeld gebracht.

Dit zijn zowel de projecten van de gemeente als de projecten van de belangrijkste nutsbedrijven, corporaties en ontwikkelaars. Op basis van deze inventarisatie en de uitgangspunten (bijdrage aan doelstellingen gemeente, provincie en Rijk, resultaten in de periode tot 2024, extra kwaliteitsimpuls, werk met werk maken) is gekeken welke gebieden in aanmerking komen om integraal te worden aangepakt. Hieruit is vervolgens een keuze gemaakt, waarbij de integrale aanpak ‘werk met werk maken’ en logische werkvolgorde leidend was. In de komende periode worden de genoemde gebieden projectmatig opgepakt. De kosten worden preciezer geraamd, waardoor er nog een verschuiving kan plaatsvinden tussen projecten en gebieden waarbij ook wordt gekeken om de openbare ruimte te betrekken nav de renovatie door de corporaties bij de ‘THEMA’-dreven (Overvecht Noord). De hoofdindeling blijft wel overeind. Totaal € 3.530.000 Amazonedreef: € 1.200.000 Orincodreef: € 100.000 Groene Lint: € 480.000 Cleopatasschool: € 200.000 Renovaties: € 1.550.000 De voorbereiding van deze herinrichtingen start zoveel mogelijk in de tweede helft 2020. Voor uitvoering geldt (waar mogelijk wordt uitvoering naar voren gehaald)

11

 

Activiteiten en mijlpalen tot 2021

Partners Betrokkenheid Rijk en Provincie

Orinocodreef ‘21/’22 Amazonedreef ‘22/’23/’24 (door uitgebreide scope) Wellicht eerste kleine aanpassingen in ‘21 vooruitlopend op herinrichting  Renovaties eind 22/23 /24 (afhankelijk planning corporaties, volgend op renovatie)  Groene Lint ‘21/’22  Renovatie Henriettedreef en veiligheid school ‘21/’22  Keuze maken welke gebieden rond corporatiewoningen heringericht gaan worden. Gedacht wordt aan: Themadreven, Ibisdreef, Kwangodreef, Oranjerivierdreef. Plangebieden worden nader bepaald en budgetten verdeeld. Vervolgens vindt een uitwerking per locatie plaats, in overleg met bewoners(commissies) en de woningcorporaties.  Project Amazonekwartier is opgestart. De opgaves worden nader bepaald. Geleerd wordt van het project Taagdreef en omgeving.  Het inrichtingsplan voor Park de Watertoren aansluitend op het bouwplan van de watertoren en horecaplan wordt opgesteld.  Het concept voor het Groene Lint wordt verder uitgewerkt. Bepaald wordt waar de extra investering voor het Groene Lint gedaan wordt.  Het verbeteren van de verkeersveiligheid rond de Cleophasschool wordt uitgewerkt binnen het project Taagdreef. Woningcorporaties, nutsbedrijven, bewoners en andere stakeholders.

Ook Betrekken CCV / CPTED De provincie wil betrokken zijn bij de herinrichting van de fysieke leefomgeving en stelt graag advies en kennis beschikbaar over klimaatadaptieve inrichting en het versterken van de biodiversiteit. Verder wil de provincie graag de Nieuwe Hollandse Waterlinie in de wijk meer bereikbaar, zichtbaar en beleefbaar maken en de recreatieve benutting van met name het Noorderpark Ruigenhoek versterken. Rijk: verkennen of ministerie van EZK kan aanhaken bij relatie Nieuwe Hollandse Waterlinie. Dit is een breder vraagstuk dan huidige aanpak openbare ruimte zoals hierboven beschreven.

Omgevingsprogramma Overvecht en wijkakkoord Korte Omgevingsprogramma: Vooruitlopend op de nieuwe Omgevingswet maken we een Omgevingsprogramma voor beschrijving project Overvecht. Het is een verbindend document tussen beleid en uitvoering van projecten. Het geeft richting aan de fysieke ontwikkeling van Overvecht. In het programma nemen we de maatregelen op wijk en buurtniveau om de visie zoals onder andere vastgelegd in Samen voor Overvecht te realiseren. Wijkakkoord: Parallel aan de totstandkoming van het Omgevingsprogramma Overvecht, maken we een Wijkakkoord. Dit als uitwerking van het Stadsakkoord Wonen. In het Wijkakkoord willen we afspraken maken over ieders bijdrage aan de fysieke ontwikkeling van Overvecht, de wijze van samenwerken en de uitgangspunten daarbij en de betrokkenheid van de wijk. We nodigen breed partijen uit om mee te doen: Werkplaats Overvecht, vastgoedeigenaren, ontwikkelaars, bewoners, ondernemers, rijk, provincie, etc. We zien het als een middel om de realisatie van het Omgevingsprogramma ter hand te nemen en partijen aan ons te binden Doelstelling - Sturing geven aan de fysieke ontwikkeling van Overvecht op buurt- en wijkniveau gericht op wijkverbetering. - Het verbinden van partijen aan een samenhangende en gezamenlijke aanpak en uitvoering van integrale fysieke projecten in Overvecht.

12

Beoogde resultaten

Aanpak

Planning (op hoofdlijnen) Bijdrage rijk/provincie Activiteiten en mijlpalen tot 2021 Partners Betrokkenheid Rijk en Provincie

-

Een Omgevingsprogramma Overvecht waarin de ingrepen op buurtniveau beschreven staan en wat als basis dient voor projecten. Dit Omgevingsprogramma volgt op de nieuwe Ruimtelijke Strategie Utrecht en moet de vertaling geven van de RSU en de barcode naar ingrepen op buurtniveau. Het Omgevingsprogramma is het verbindende document om te komen van beleid (vastgelegd in RSU, Woonvisie, ambitiedocument Samen voor Overvecht, etc) naar projecten. - Een wijkakkoord met partners in de wijk waarin de afspraken over de uitvoering van projecten vastleggen en over de samenwerking. We doorlopen drie fasen om tot het Omgevingsprogramma te komen: 1. We starten met de fase van dataverzameling: kwantitatieve en kwalitatieve data en de Omgevingsvisie Utrecht, met alle relevante beleidsdocumenten zoals de RSU, het ambitiedocument Samen voor Overvecht en de woonvisie. 2. Dan volgt de analysefase waarin we op basis van de verzamelde data de opgave per buurt vaststellen. Dit is zowel een analyse op fysieke kenmerken als op socialeeconomische kernmerken. Hierop volgt een uitgebreid participatietraject met de buurten om de opgave aan te scherpen. 3. In de laatste fase bepalen we welke ingrepen/maatregelen nodig zijn om antwoord te geven op de opgave. Dit levert een buurtprofiel per buurt (totaal 8) op en 1 voor alle wijkbrede thema’s.

Hierin moeten ook keuzes gemaakt worden: starten in de buurten waar de urgentie het grootst is of waar er grote kansen liggen bijvoorbeeld. Voor het Wijkakkoord wordt een plan van aanpak opgesteld. Vaststelling Omgevingsprogramma door de raad begin 2021, na vaststelling RSU 2040 Wijkakkoord in Q1 2021. € 300.000 Oplevering Omgevingsprogramma en wijkakkoord in Q1 Gemeente stelt het omgevingsprogramma op. Tijdens de participatieronde wordt input gevraagd van bewoners en andere stakeholder in de wijk. De provincie is graag betrokken bij het participatietraject en het opstellen van het Omgevingsprogramma en kan advies en kennis over verschillende thema’s inbrengen.

Gemengd wonen Korte De woningvoorraad van Overvecht bestaat voor meer dan 2/3 uit sociale huurwoningen. beschrijving In deze huurwoningen woont een zeer kwetsbare groep bewoners, waardoor er een grote project concentratie van kansarme bewoners is in de wijk. Door ook op andere manieren toe te mogen wijzen, ontstaat er een meer evenwichtige samenstelling. In combinatie met ook andere maatregelen gericht op gemengd wonen en samenleven zal de leefbaarheid stijgen in bestaande wooncomplexen. Hierin trekken we samen op met de gemeente Zeist en Nieuwegein. Doelstelling Meer mogelijkheden voor gemengd wonen: gedeeltelijk huisvesten van een andere doelgroep in bestaande sociale woningbouwcomplexen waardoor een evenwichtige bewonerssamenstelling ontstaat en de leefbaarheid stijgt. Beoogde In vrijkomende sociale huurwoningen in specifieke kwetsbare complexen waar de resultaten leefbaarheid onder druk staat, worden woningen binnen wettelijke mogelijkheden aan nieuwe huurders op basis van aangepaste selectiecriteria toegewezen. Aanpak Overleg met het ministerie van BZK, de gemeente Zeist en Nieuwegein en enkele woningcorporaties (waaronder Portaal) Bijdrage rijk/provincie Planning (op Doorlopend proces hoofdlijnen)

13

Activiteiten en mijlpalen tot 2021 Partners Betrokkenheid Rijk en Provincie

nog nader in te vullen in overleg Woningcorporaties Portaal, Bo-ex en Mitros, gemeente Zeist, Nieuwegein, ministerie van BZK Het overleg met het rijk (BZK) hiervoor is opgestart. De Provincie is geïnteresseerd in de mogelijkheden en de toepasbaarheid hiervan in andere wijken/buurten in de Provincie Utrecht. Vanuit Programma Versnelling Woningbouw aanhaken op thema’s als gemengd wonen en het stimuleren van doorstroming.

PERSPECTIEF VOOR DE JEUGD VERSTERKEN Een kansrijke start voor alle kinderen in Overvecht Door te investeren in de eerste 1000 dagen van een kind kunnen we ontwikkelingsachterstanden en veel problemen in het latere leven voorkomen. Nu Niet Zwanger Overvecht Korte Het programma Nu Niet Zwanger (NNZ) ondersteunt kwetsbare mensen (m/v) 2 een beschrijving bewuste keuze te maken over het moment van hun kinderwens, zodat zij niet onbedoeld project zwanger raken. Hulpverleners begeleiden cliënten actief, te beginnen met een gesprek over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Zij sluiten aan bij de leefwereld van de cliënt en verkennen met hen welke vragen, emoties, ideeën en drempels er bestaan. Beoogde Het voorkomen van onbedoelde zwangerschappen in kwetsbare situaties in Overvecht, resultaten omdat de omvang van de kwetsbare doelgroep voor deze interventie hier groot is en de methodiek laagdrempelig is voor deze groep. Aanpak De aanpak bestaat uit het agenderen van het programma bij zorgpartijen en andere organisaties, die het primaire contact hebben met de doelgroep. Het doel is om het programma te implementeren zodat de hulpverleners zelf het gesprek over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie met hun patiënten of cliënten kunnen voeren. De inhoudelijk coördinator NNZ is het aanspreekpunt voor de organisaties en zorgt voor training van hulpverleners.

Hulpverleners schalen casuïstiek op naar de inhoudelijk coördinator indien: - de casus te complex blijkt voor de hulpverlener; - er een financiële drempel is voor anticonceptie; - er gebruik moet worden gemaakt van het somatische vangnet (biiv plaatsing spiraal indien eigen huisarts dat niet doet of als er geen huisarts in beeld is) - indien er behoefte is aan follow up

Bijdrage rijk/provincie Planning (op hoofdlijnen)

2

De missie van het programma Nu Niet Zwanger is om kwetsbare (potentiële) ouders op vrijwillige basis te ondersteunen om de regie te nemen op hun kinderwens, seksualiteit en gebruik van anticonceptie. De inzet in Overvecht is aanvullend op de inzet van de stedelijke inhoudelijk coördinator Nu Niet Zwanger die zich op de stedelijke en regionaal werkende organisaties richt. €180.000 2020 tweede helft: opstartfase Nu Niet Zwanger stedelijk (met name tweede en derdelijns zorgpartijen) opstartfase Overvecht (focus nulde en eerstelijnsorganisaties) 2021: start implementatiefase NNZ Overvecht

Denk aan psychiatrische problematiek, verstandelijke beperking, verslaving, dakloosheid, loverboyproblematiek,

niet gedocumenteerd zijn.

14

Activiteiten en mijlpalen t/m 2021

Partners Betrokkenheid Rijk en Provincie

- Werven en aanstellen inhoudelijk coördinator voor Overvecht - Samenwerking met stedelijk inhoudelijk coördinator, regionale projectleider (GGDrU) en kwartiermaker NNZ (GGD GHOR NL) opzetten - Netwerkanalyse (verloskundigen, huisartsen, apothekers, buurtteams, daklozenopvang, etc) - Contact leggen en informeren partners in Overvecht - Werven aandachtsfunctionarissen in Overvecht (o.a. Buurtteams, JGZ) - Afspraken maken met huisartsen, apothekers, verloskundigen tbv somatisch vangnet en signalering en toeleiding; - Trainen van aandachtsfunctionarissen + intervisie - Uitvoering geven aan (opgeschaalde) casuïstiek volgens methodiek JGZ, Buurtteams, Overvecht Gezond, Geboortezorgnetwerk, Apothekers, Huisartsen, GGD regio Utrecht Ministerie van VWS, GGDGHOR

Multidisciplinair overleg complexe casuïstiek Korte Bespreking van complexe problematiek van (aanstaande) ouders uit Overvecht, beschrijving aansluitend bij de methodiek van een doorbraaktafel (Citydeal Inclusieve Stad) en met project gebruik van het OMO fonds (OMO staat voor: Onconventionele Maatwerk Oplossingen). Beoogde Kwetsbare (aanstaande) ouders krijgen betere zorg en ondersteuning, ook in het geval van resultaten complexe problematiek, door:  beter samen te werken,  door een oplossing te zoeken buiten richtlijnen of protocollen,  door onderliggende systeemproblematiek (bijvoorbeeld schulden) te doorbreken via de doorbraaktafel (Citydeal Inclusieve Stad). We volgen de ontwikkelingen en resultaten van het overleg en leren hiervan zodat we duurzame oplossingen (ook voor toekomstige gevallen) kunnen bewerkstelligen. Het multidisciplinair overleg over complexe casuïstiek voorkomt groot persoonlijk en maatschappelijk leed. Deze aanpak geeft ons tegelijkertijd de kans te leren van deze complexe situaties, noodzakelijke systeemveranderingen door te voeren en duurzame oplossingen (ook voor toekomstige gevallen) te bewerkstelligen.

Aanpak De aanpak bestaat uit een multidisciplinair overleg (MDO) voor de bespreking van complexe problematiek van (aanstaande) ouders, aansluitend bij de methodiek van een doorbraaktafel (Citydeal) en met gebruik van het OMO fonds onconventionele oplossingen. In Overvecht zijn professionals recent gestart met een multidisciplinair overleg zodat kwetsbare (aanstaande) ouders betere zorg en ondersteuning krijgen. Deelnemers van het MDO worden getraind in de citydealmethode. Nieuw in Overvecht is dat we kijken welke partijen vanuit de geboortezorg nodig zijn aan de doorbraaktafel, zoals verloskundigen, gynaecologen of vertegenwoordigers van ziekenhuizen. In het MDO bespreken verloskundigen, buurtteammedewerkers en andere betrokkenen complexe problematiek bij (aanstaande) ouders die ze niet in hun eentje kunnen oplossen. Waar nodig wordt de verbinding gelegd met de doorbraaktafel (citydeal) als een doorbaak op bijvoorbeeld wonen, schulden of zorg nodig is. Voor het begeleiden van en leren van deze aanpak is een procesbegeleider en/ of een coördinator of voorzitter nodig. Omdat de werkwijze nog in ontwikkeling is, kijken we per fase wat er nodig is. Bijdrage €160.000 rijk/provincie

15

Planning (op hoofdlijnen)

Activiteiten en mijlpalen t/m 2021 Partners Betrokkenheid Rijk en Provincie

2020: - opstarten MDO - na de zomer start met de doorbraaktafel Overvecht - formuleren plan van aanpak met beoogde uitkomsten, effecten en monitoren leerpunten. 2021 en verder: uitvoering, monitoren en bijstellen. Toewerken naar structurele inbedding. - MDO overleg elke 3-4 weken - HKU interventies cultuursensitief werken in geboortezorg JGZ, huisartsen, buurtteam, JGZ en Spoor030. Niet van toepassing op uitvoering

16

Kortdurende VideoHomeTraining (k-VHT) tot de leeftijd van 4 jaar Korte Opvoedondersteuning in de vorm van het met de ouders bekijken en bespreken van korte beschrijving video-opnames van de ‘alledaagse omgang’ thuis project Beoogde Ouders begrijpen de behoeftes van hun kind (beter) en zijn beter in staat om sensitief en resultaten responsief te reageren op hun kind. Dit bevordert en herstelt direct het contact en daarmee een gezonde (sociaal-emotionele) ontwikkeling van het kind. De kinderen hebben hier hun hele verdere leven profijt van. Op dit moment wordt k-VHT gericht ingezet bij ouders met kinderen in de leeftijdscategorie 0 tot 6 maanden. Ook ouders met kinderen tussen de 6 maanden en 3 jaar die spanning ervaren in de opvoeding zijn geholpen met deze interventie. Bijvoorbeeld bij het stellen van grenzen, wat een breed voorkomend probleem is. Aanpak Centraal in de methodiek staat het bekijken en bespreken met de ouders van korte videoopnames van de ‘alledaagse omgang’ thuis, waarbij de focus ligt op de initiatieven van het kind en het contact tussen ouders en kind. De interventie wordt ingezet voor ouders voor wie de gewone adviezen en consulten bij JGZ niet helpt en waarbij dus een andere manier van ondersteunen nodig is. Het wordt niet aanbodgericht ingezet, maar in nauwe afstemming met de partners in het veld.

De jeugdgezondheidszorg zet K-VHT in voor de jongste kinderen tot 6 maanden, maar in Overvecht is er grote behoefte aan inzet voor kinderen tot 3 jaar. Dit is namelijk de leeftijd waarin ouders grenzen moeten leren stellen en hechting plaatsvindt. De interventie voorkomt veel problemen later (waarvoor dan bijvoorbeeld de inzet van het buurtteam nodig zou zijn). Bijdrage €96.000 rijk/provincie Planning (op 2020 na de zomer: hoofdlijnen) - in gesprek met betrokken partijen over manier van implementeren: hoe aanmelden / doorverwijzen. Wie speelt welke rol? - werving - scholing - uitvoering Start in het najaar van 2020 Activiteiten en - Werven en aanstellen trainers voor Overvecht mijlpalen t/m - Opleiden trainer(s) 2021 - Opzetten doorverwijzing, via JGZ, buurtteams, etc. - Opzetten intervisie / doorlopende training on the job; is onderdeel van de methodiek - Uitvoeren van kortdurende videohometraining Partners JGZ en Buurtteam J&G; optioneel anderen; methodiek sluit aan bij JGZ-consuten en advisering Betrokkenheid Niet van toepassing op uitvoering Rijk en Provincie

Kansrijke start op de THEMA-dreven Korte Gebiedsgerichte inzet op kansrijke start op de THEMAdreven beschrijving project Beoogde Op de THEMAdreven wonen relatief veel ouders met veel (jonge) kinderen. Bijvoorbeeld resultaten driekwart van de kinderen tussen de 2,5 en 4 jaar in deze buurt heeft een indicatie voor voorschoolse educatie vanwege een (risico op) taalachterstand. Met deze middelen kan extra ingezet worden op de eerste 1000 dagen van de kinderen die er wonen, zodat deze kinderen een kansrijke start krijgen. Bijvoorbeeld door vroegtijdig de (cognitieve, sociaalemotionele en lichamelijke) ontwikkeling te stimuleren, voorkomen we dat kinderen met een onnodige achterstand op (de voor)school komen.

17

Aanpak

Opgavegerichte aanpak van een kansrijke start in de context van de buurtaanpak van de THEMAdreven. De invulling van deze buurtaanpak wordt nog ontwikkeld door de betrokken partijen. De integrale inzet op een kansrijke start van de jonge kinderen die hier wonen neemt het perspectief van de ouders zoveel als mogelijk als vertrekpunt. Zo geven ouders en professionals aan behoefte te hebben aan versterking van de eigen kracht en het eigen netwerk (zie conclusie interviews met moeders en professionals). Deze activiteit betreft een reservering voor een innovatieve integrale inzet op een kansrijke start waarin vanuit alle domeinen die van invloed zijn op een kansrijke start samen wordt gewerkt aan innovatieve acties en interventies. Deze activiteit is een aanvulling op en wordt uitgevoerd als onderdeel van de opgavegericht aanpak van kinderen en jongeren die in de buurtaanpak THEMAdreven wordt ontwikkeld.

Bijdrage rijk/provincie Planning (op hoofdlijnen)

€120.000

Activiteiten en mijlpalen tot 2021 Partners Betrokkenheid Rijk en Provincie

2020: Op het moment dat de opgave rondom kansrijke start duidelijk is afgesproken als onderdeel van de in ontwikkeling zijnde buurtaanpak THEMAdreven (vertraagd door maatregelen rondom Coronavirus), zal deze activiteit worden uitgevoerd door de op dat moment bij de opgave betrokken partijen. Uitvoering vanaf 2021 of later - Lid worden van projectteam buurttaanpak THEMAdreven - Formuleren opgave op kansrijke start voor kinderen op THEMAdreven, samen met projectgroep - Selectie en opstarten interventies die bijdragen aan kansrijke start Buurtteam jeugd en gezin, buurtteam sociaal, Lister, Alrecht, Jellinek, DOCK, Mitros woningcorporatie, Jongerenwerk Utrecht, Al Amal, politie, Portaal woningcorporatie, Tussenvoorziening Niet van toepassing op uitvoering

Onderwijs Voorschoolse educatie Korte Om kinderen met een risico op taalachterstand gelijke kansen te bieden op de basisschool beschrijving krijgen deze kinderen een indicatie om 16 uur per week deel te nemen aan de voorschool. project In principe zitten in een groep 16 kinderen van 2,5 tot 4 jaar. Deze groepsgrootte is in Overvecht te groot om een effectief programma te kunnen uitvoeren. Daarnaast is er soms ook sprake van aanvullende problematiek. Om voldoende maatwerk te kunnen bieden worden verschillende interventies onderzocht en uitgevoerd. Zo blijkt een deel van de peuters in Overvecht een achterstand in ontwikkeling te hebben waardoor ze nog niet toe zijn aan het reguliere voorschoolse educatieprogramma. Hoewel het voorschoolse educatieprogramma heel belangrijk is voor de kansengelijkheid in het onderwijs, nemen nog niet alle peuters met een risico op taalachterstand deel aan de voorschool. We zetten aanvullende activiteiten in om het bereik te vergroten. Beoogde  95% van de kinderen die risico lopen op taalachterstanden nemen deel aan de resultaten voorschool (op dit moment kent Overvecht een deelname van 69%3).  95% van de kinderen neemt minimaal 16 uur deel aan voorschool.  95% van de kinderen ontvangt de aanvullende ondersteuning die nodig is om voorschoolse educatie te kunnen blijven volgen.

Aanpak Overvecht kent een relatief hoog percentage peuters met risico op taalachterstanden die voorschool krijgen aangeboden. Niet al deze kinderen nemen deel. We willen de deelname aan de voorschool stimuleren om deze kinderen maximaal te bereiken. In deze aanpak is

3 Cijfers op wijkniveau zijn niet volledig betrouwbaar, stedelijk is er een deelname van 75%.

18

Bijdrage rijk/provincie Planning (op hoofdlijnen) Activiteiten en mijlpalen tot 2021 Partners Betrokkenheid Rijk en Provincie

er extra inzet op contact met ouders, met meer contactmomenten en groepsbijeenkomsten. Daarnaast zetten we met deze aanpak extra in op maatwerk, zodat de kinderen met maximale kansen starten in het basisonderwijs. Hierbij zullen we verschillende aanpakken inzetten, zoals kleinere groepen, extra inzet van pedagogisch medewerkers of van ambulante medewerkers. Al naar gelang in de specifieke situatie nodig is. € 1.5000.000 Middelen zetten we in voor extra contactmomenten met ouders, deels kleinere groepen, extra ondersteuning op groepen, combinatiegroepen met het basisonderwijs. 2020 gebruiken we als voorbereidingsjaar om deze aanpak vorm te geven in afstemming met de voorschoolpartners, zoals kinderopvang, jgz, basisonderwijs, universiteit. 2021 tot en met 2023 zullen we de extra investeringen doen, en daarbij lerend gaan optimaliseren om taalachterstanden in te lopen. Oktober 2020-december Uitvoeringsplan opstellen 15 december Uitvoeringsplan gereed Spelenderwijs SAMEN, Spelenderwijs Ludens, verbindingsgroep Overvecht Kansen: - Betrekken NJi voor kennis. - grote ondersteuningstraject Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid, met Oberon, Sardes en CED-groep. Daarin zijn ook kenniskringen opgezet, worden opgedane inzichten gedeeld en themabijeenkomsten georganiseerd. Mogelijk uitwisselingen over en weer mogelijk.

Centrale website is goab.eu, eventueel koppelen collega’s OCW die bezig zijn met VVE.

19

Brede school academie Korte Kinderen uit groep 6, 7 en 8 met een (risico op) taalachterstand volgen tijdens en buiten beschrijving schooltijd (online) les via de Brede School Academie. Dit biedt extra leertijd op zowel project taalontwikkeling als academische ontwikkeling en algemene vorming. Met deze extra inzet stromen kinderen vaak op een hoger niveau in op het voortgezet onderwijs dan zonder deze extra (taal)inzet. Doelstelling Maximale uit leerlingen halen die in potentie een havo of vwo opleiding kunnen volgen. Aanpak De Brede School Academie zal de komende jaren transformeren naar een digitaal lesaanbod dat binnen het reguliere lesprogramma gebruikt kan worden. In Overvecht blijft er extra leertijd met intensieve begeleiding. Vanaf groep 6 wordt er na schooltijd met begeleiding vanuit school (leerkracht en/of onderwijsassistent) gewerkt met de (digitale) BSA methodiek aan het versterken van de basisvaardigheden zoals het voorbereiden op het voortgezet onderwijs. De inzet is in nauwe afstemming met de scholen in Overvecht en daarom is flexibiliteit gewenst. Bijdrage € 334.000 Middelen zetten we in voor extra inzet docenten, werkmaterialen en projectleiding. rijk/provincie Planning (op hoofdlijnen) Activiteiten en mijlpalen tot 2021 Partners Betrokkenheid Rijk en Provincie

In het schooljaar 2021/2022 vindt de transformatie plaats van de BSA. Dit is ook het jaar dat we voor de Overvechtse situatie een dubbelslag zullen maken. Hierbij zullen we enerzijds werken met de overgang naar het digitale lesaanbod van de BSA en anderzijds extra ondersteuning aanbieden om de kinderen maximaal te blijven ondersteunen. 1 oktober 2020: subsidieaanvraag Oktober – december: uitwerken activiteitenplan Overvecht BSA, basisscholen in Overvecht, Trajectum, Universiteit Utrecht xxx

Voldoende en goede docenten (primair- en voortgezet onderwijs) voor de klas in Overvecht Korte Voor de ontwikkeling van een curriculum genaamd ‘Lesgeven in een grootstedelijke beschrijving context’ wordt een pilot gedraaid in Overvecht. Het curriculum wordt ontwikkeld met project behulp van de kennis en ervaring van Overvechtse docenten. Het curriculum zal gebruikt worden om alle docenten in Overvecht bij te scholen en het wordt een specifiek onderdeel van de lerarenopleidingen in Utrecht. Doelstelling Voldoende en goede docenten (primair- en voortgezet onderwijs) voor de klas in Overvecht. Beoogde  Binnen de lerarenopleiding is Lesgeven in een grootstedelijke context een specifiek resultaten onderdeel van de opleiding voor leraren die willen werken in achterstandswijken.  Alle docenten in Overvecht zijn geschoold in Lesgeven in een grootstedelijke context.  Docenten blijven langer verbonden aan een school in Overvecht, cq het verloop is minder groot.  Vacatures op scholen in Overvecht staan minder lang open.  Schoolleiders zijn beter uitgerust voor de problematiek waar het docententeam mee te maken krijgt in Overvecht.  Docenten voelen zich beter uitgerust om de kinderen in Overvecht op maat les te geven en te ondersteunen.

20

Aanpak

Bijdrage rijk/provincie Planning (op hoofdlijnen) Activiteiten en mijlpalen tot 2021 Partners

Betrokkenheid Rijk en Provincie

Het project Lesgeven in een grootstedelijke context heeft als doel leraren uit te rusten om leerlingen met gestapelde problematiek of leerachterstanden optimaal te begeleiden in hun (cognitieve) ontwikkeling. In de reguliere opleiding is daar onvoldoende aandacht voor. Dit maakt de baan zwaarder, met als gevolg dat de lerarentekorten groter zijn. Deze combinatie treft Overvecht extra hard. De concepten Vreedzame School en Transformatieve School worden in het programma van Lesgeven in een grootstedelijke context geïntegreerd. We willen met deze aanpak alle leraren, schoolleiders, schoolbegeleiders bereiken in Overvecht. Het opzetten en implementeren van het programma Lesgeven in een grootstedelijke context doen we samen met de opleidingsinstituten/ lerarenopleidingen, ook voor maximale inbedding. We werken samen met de scholen (po en vo) in Overvecht, de opleidingen (Universiteit Utrecht, Hogeschool Utrecht, Marnixacademie), de kernpartners van het onderwijs en de ouders. € 1.200.000 Middelen zetten we in voor projectleiding, ontwikkelkosten, extra begeleiding, bijscholing. Eerste 2 schooljaren (2020-2021 en 2021-2022): ontwerpen en ontwikkelen. Aansluitend 2 schooljaren (2022-2023 en 2023–2024): implementeren en door ontwikkelen tot specifieke studierichting.

- De structuur van het project is ontwikkeld - De stakeholders zijn geïnformeerd - Een academische denktank is opgericht - Een klankbordgroep is opgericht Universiteit Utrecht, Hogeschool Utrecht, Marnixacademie, Brede School Overvecht, basisschooldirecteuren, directeur Trajectum en Pouwer College, Gemeente Zeist; wijk Vollenhove, WOU-GO-scholen, Brede School Academie, schoolbesturen, ouders, docenten, welzijnsorganisatie DOCK, JoU en het buurtteam. Suggestie Min OCW: ook in Amsterdam programma Urban Education. Eventueel leren van Amsterdam (HVA)

Loopbaanoriëntatie en begeleiding Korte De inrichting van een samenhangende en doorgaande leerlijn voor loopbaanoriëntatie- en beschrijving begeleiding (LOB) dat jongeren maximaal voorbereidt op studie- en beroepskeuze. Het project versnipperde maar ruime LOB-aanbod wordt samenhangend ingericht en er is aandacht voor ouderbetrokkenheid. Doelstelling Jongeren maximaal voorbereiden op het maken van een succesvolle studie- en beroepskeuze. Beoogde  Inrichten samenhangende en doorgaande leerlijn loopbaan-oriëntatie- en begeleiding resultaten (LOB) dat jongeren maximaal voorbereidt op studie- en beroepskeuze;  Deelname leerlingen per vastgestelde LOB-activiteiten PO en VO verhogen.  Voortijdig schoolverlaten voorkomen door goede studiekeuze.  Opleidingskeuze jongeren: percentage naar opleidingen in marktsectoren met duurzame werkgelegenheid verhogen (ICT, Bouw & Techniek, Onderwijs en Zorg).  Aantal jongeren dat na een jaar na uitstroom uit het onderwijs een baan heeft.

21

Aanpak

Bijdrage rijk/provincie Planning (op hoofdlijnen)

Activiteiten en mijlpalen tot 2021 Partners

Betrokkenheid Rijk en Provincie

Jongeren maken vroeg in hun schoolloopbaan een keuze voor een studie en daarmee beroep. Er zijn verschillende oriëntatie- en keuzemomenten zoals de overgang van po naar vo, voor vakkenpakket, naar mbo-hbo-wo, naar de arbeidsmarkt. Voor een goede keuze gaat het enerzijds om te ontdekken waar je talenten en belangstelling liggen en anderzijds om een goed beeld te krijgen van de (perspectieven van) beroepen. Door de vroege keuze die jongeren moeten maken, start deze zoektocht in het basisonderwijs. Een goede en bewuste keuze, helpt bij de motivatie een studie af te maken. Ouders spelen een belangrijke rol binnen LOB, omdat zij de meeste invloed hebben op studie-en loopbaankeuze van hun kinderen. Daarom besteden we ook specifiek aandacht aan ouderbetrokkenheid. In Overvecht is een ruim LOB-aanbod, echter zien we dat de basisscholen in Overvecht er onvoldoende gebruik van maken. Bovendien is het aanbod versnipperd. Met de regiodealmiddelen stellen we een projectleider aan die het aanbod in loopbaanbegeleiding en oriëntatie samenhangend inricht en zorgt dat alle Overvechtse scholen daarvan gebruik maken. Voor alle LOB-activiteiten maken we een overzichtelijke jaarkalender. Ook hebben we aandacht voor de ouders die de meeste invloed hebben op loopbaanoriëntatie en de keuze voor een vervolgopleiding.

Ouders zijn belangrijke partners in LOB, maar het is vaak een uitdaging hen hiervoor goed in te zetten. € 180.000 vanuit de Regiodeal De inzet van de middelen zetten we in voor projectleiding en communicatiemiddelen: 2021 Opstart, inventariseren en opbouwen netwerk 2022 Opzetten communicatie, ouderbetrokkenheid, verhogen bereik, versterken netwerk, inrichten leerroutes. 2023 Door ontwikkelen communicatie, ouderbetrokkenheid, consolideren bereik, verankeren netwerk, kennisoverdracht en training 2024 Evaluatie en borging Een projectleider is aangesteld en bouwt een netwerk op met Onderwijs- en relevante LOB-aanbieders. Een projectplan wordt opgesteld waarin duidelijk weergegeven is hoe de planning (hierboven) er concreet uit gaat zien. - Organisaties achter het LOB-aanbod in Overvecht: o.a. Pozitive; Bouw=Wouw; Beroepentuin; Oriëntatiesprint; TEC Utrecht; Stichting Move Utrecht; JINC Utrecht; DOK030. - Relevante partners en gemeentelijke programma’s: School Werkt; Focus; Werkwinkel; Werkbeweging; Team Social Return; Jongereninformatiepunt. - Onderwijspartners rondom de gebruikers van LOB: PO en VO-scholen in Overvecht; samenwerkingsverbanden SWV Utrecht PO en Sterk VO. - Ouders N.v.t.

Veiligheid Veiligheid: voorkomen dat jongeren ‘kiezen’ voor een criminele carrière Overvecht is een wijk waar criminaliteit voor een deel van de jongeren helaas een aantrekkelijk pad Korte is. Drugscriminaliteit wordt te ‘normaal’ gevonden door een deel van de jongeren in de wijk en er is beschrijving relatief veel gelegenheid om er carrière in te maken. Daartegenover staat dat een deel van de project Overvechtse jongeren juist minder perspectief ervaart voor het maken van een maatschappelijke carrière. Daarom starten we een focusaanpak Veiligheid/ Ondermijning gericht op grenzen stellen, weerbaarheid en perspectief bieden.

Doelstelling

Voorkomen dat Overvechtse jongeren (t/m 23 jaar) aangetrokken worden tot, of doorgroeien in, de ondermijnende (drugs)criminaliteit, door inzet van een brede veiligheidsaanpak gericht op het stellen van grenzen en het bieden van perspectief.

22

Beoogde resultaten

Aanpak

Bijdrage rijk/provincie

Planning (op hoofdlijnen)

Activiteiten en mijlpalen tot 2021 Partners Betrokkenheid Rijk en Provincie



Bewustzijn en weerbaarheid vergroten van (groepen) mensen in de wijk, zoals: ouders, leerlingen, docenten, ondernemers en overige professionals (maatschappelijke tegenbeweging bevorderen).  Vergroten van het veiligheidsgevoel  Door een persoonsgerichte aanpak voorkomen dat jonge individuen doorgroeien richting de zware (drugs)criminaliteit.  Het repressief terugdringen en verstoren van criminele activiteiten en netwerken (en daarmee de criminele gelegenheid te verkleinen). De aanpak in Overvecht bestaat uit onderstaande drie actielijnen. Deze leveren gezamenlijk een bijdrage aan de doelstelling en zijn gericht op het individu, het netwerk daaromheen, op de buurt en op de wijk. 1. Bewustzijn en weerbaarheid vergroten van (groepen) mensen in de wijk, zoals: ouders, leerlingen, docenten, ondernemers en overige professionals (maatschappelijke tegenbeweging bevorderen). We stellen een projectleider (aanjager en trainer) ‘weerbare wijk’ aan en we komen samen met de (wijk) parters tot de meest passsende inteventies. 2. Door een persoonsgerichte aanpak voorkomen dat jonge individuen doorgroeien richting de zware (drugs)criminaliteit. De nadruk ligt op de jongeren die starten in de (drugs)criminaliteit. Deze vaak nog jonge doelgroep (12-18 jr) zet al vroeg de eerste stappen in de criminaliteit en komt zo negatief in beeld in de wijk.

Politie, gebiedsmanager veiligheid en PGA (persoonsgerichte aanpak) expert Jeugd zoomen in op deze jongens en zorgen dat ze een passende persoonsgerichte aanpak krijgen. 3. Het repressief terugdringen en verstoren van criminele activiteiten en netwerken (en daarmee de criminele gelegenheid te verkleinen). Misdaad mag niet lonen, grenzen moeten worden gesteld. Dit vraagt een duidelijke aanpak op individuen, locaties, groepen, fenomenen, gebieden en delicten. We stellen een gemeentelijk interventiespecialist aan en we vergroten de gemeentelijke handhavingscapaciteit, specifiek voor Overvecht. Samen met RIEC partners ontwikkelen we een wijkgerichte interventie-aanpak. € 1.800.000 Middelen zetten we in voor meer gemeentelijke inzet. Onder andere een, projectleider weerbaarheid, een PGA expert jeugd, een interventiespecialist en Toezichthouder Bebouwde omgeving gaan concreet aan de slag voor de wijk. Daarnaast zijn er middelen beschikbaar voor onder andere onderderwijsmodules. - De projectleider weerbare wijk maakt met Overvechtse scholen afspraken over het vergroten van het bewustzijn en de weerbaarheid. De onderwijsmodule start het huidige schooljaar óf het komende schooljaar. - Start van de persoonsgerichte aanpak: maart 2021 - Start van de wijkgerichte interventie-aanpak: februari 2021 -