Uitvoeringsprogramma kwaliteitsslag Park Transwijk

Legenda

Voorstel functies in de buitensportzone.

30 - Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma

Huidige beeld Rosarium (2024)

Mogelijk toekomstbeeld Rosarium (lange termijn 2030)

Artist impression Uitwerking en detaillering vindt plaats in vervolgfase

De volgende maatregelen zijn in beeld gebracht: Rosarium vervangen door nieuwe sportfuncties: voetbalveld, pannakooi, basketbalkooi, maar ook eventueel plek voor een fitnesstuin. Toevoegen van meer bomen tussen de sportvoorzieningen om schaduw te creëren Bestaande hagen handhaven: zorgen voor een visuele afscheiding tussen het sportgedeelte en het overige deel van het park.

• • •

Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma - 31

Huidig beeld noordelijk deel Park (2024)

Mogelijk toekomstbeeld duidelijke noordelijke entree Park en locatie skatepark (2030)

Artist impression, Uitwerking en detaillering vindt plaats in vervolgfase

De volgende maatregelen zijn in beeld gebracht: Entree verbeteren: bijvoorbeeld door de bestaande letters van het park beter zichtbaar te maken. Nieuwe locatie voor het skatepark: de huidige locatie biedt weinig mogelijkheden voor uitbreiding. Meer zit- en verblijfsplekken creëren: vooral in de schaduw. Toevoegen van meer inheemse bomen en bloeiende onderbeplanting voor het verhogen van de biodiversiteit.

• • • •

32 - Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma

De ecologische- en wandelzone In de ecologische- en wandelzone krijgen ecologie en biodiversiteit extra aandacht. In deze zone komen geen nieuwe intensieve functies en alleen rustige functies zoals zitbankjes zijn toegestaan. Om deze zone te versterken stellen we de volgende maatregelen voor. Langs de vijver komen meer ecologische oevers door de beschoeiing weg te halen en de oevers nog meer te verflauwen. Om te voorkomen dat alle ecologische oevers volgroeien met riet, passen we per ecologische oever een ander maaibeheer toe. Alleen ter hoogte van de pleintjes aan het water passen we geen ecologische oevers toe in verband met de ganzenoverlast (zie kader). Boven op de heuvel (de drinkwaterlocatie van Vitens) komen nieuwe inheemse struiken en heesters (zie kader heuvel met drinkwaterkelder Vitens, paragraaf 4.2). Het bosplantsoen met volwassen bomen rondom de heuvel blijft gehandhaafd. De bestaande siertuin maken we meer ecologisch door bij de renovatie meer inheemse heesters en vaste planten toe te voegen (zie ook paragraaf 4.2) We verkennen of we een nieuwe siertuin kunnen toevoegen aan de oostkant van het park (nabij de Westdijklaan) (zie ook paragraaf 4.2) In het algemeen wordt meer gelaagdheid in beplantingen toegepast door het toevoegen van nieuwe beplantingen. De nieuwe beplantingen gaan bestaan uiteen variatie van inheemse en/of ecologisch waardevolle soorten.

De toegepaste soorten hebben veel belevingswaarde door bladkleur en bloeiwijze.

•

•

Creëren van meer natuurvriendelijke oevers langs de vijver.

• • • •

Ganzen in het park De afgelopen jaren lijkt de ganzenpopulatie in Park Transwijk toe te nemen. Sommige bezoekers ervaren hiervan overlast (geluidsoverlast, overlast door uitwerpselen, angst voor ‘brutale’ ganzen, onveilige verkeerssituaties, onbruikbare recreatieplekken zoals het pleintje aan het water). In het Uitvoeringsprogramma Park Transwijk stellen we een paar maatregelen voor waarmee we de overlast van ganzen proberen te beperken: [ Hogere oever bij het plein aan de noordzijde van de vijver. Hiermee ontmoedigen we dat de ganzen hier de oever op komen; [ Gedeeltelijke afrastering (takkenrillen of hekwerken) langs de vijver (die parallel aan de Lomanlaan ligt) zodat ganzen op die plekken niet op de oever komen; [ Diervriendelijke oevers bij andere delen van de vijvers (om daarmee de ganzen te verleiden daar naar toe te gaan). Daarnaast gaat de gemeente de ganzenpopulatie in de wijk Transwijk en Park Transwijk monitoren. Daarmee brengen we in kaart hoe de populatie er op dit moment uit ziet en wat de prognose is voor komend jaar. Dit kan in de toekomst bijdragen aan inzicht in de populatie, meten van de effecten van maatregelen in de openbare ruimte, beter beheer van de populatie en het minimaliseren van negatieve gevolgen.

Handhaven van de natuurlijke delen langs de vijver.

Opknappen van de siertuin door het verwijderen van zaailingen en het toevoegen van meer (inheemse) vaste planten en lage sierheesters.

Door rillen te plaatsen langs de oevers van de vijvers is het voor ganzen moeilijker om uit het water te komen.

Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma - 33

Uitgangspunten Samen Stad Maken [ Meer variatie in beplanting. Nu vooral (laag) gras met bomen. [ Beter onderhouden van beplanting, minder woekerende soorten en zaailingen. [ Meer bloeiende en geurende planten. [ Meer eetbare planten en kruiden, bijvoorbeeld pluktuin of voedselbos. Uitgangspunten Beleid [ Uitgangspunten van de ecologische zone zie paragraaf 4.2.

Legenda

Voorstel functies in de ecologische zone van Park Transwijk.

34 - Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma

Huidig beeld vijver bij Zinnia (2024)

Mogelijk toekomstbeeld vijver bij Zinnia (2030)

Artist impression, Uitwerking en detaillering vindt plaats in vervolgfase

De volgende maatregelen zijn in beeld gebracht: Parkpaviljoen en terras meer oriënteren op het water. Parkpaviljoen ook inzetten voor daghoreca. Herstellen zichtlijnen door beter structuureel beheer en onderhoud oevers en beplantingen. Langs het water ruimte voor zit- en verblijfsmogelijkheden en speelaanleidingen. Vlonder herstellen eventueel in combinatie met trap aan het water.

• • • • •

Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma - 35

Huidig beeld evemenentenweide en heuvel (2024)

Mogelijk toekomstbeeld evementenweide en heuvel (2030)

Artist impression, Uitwerking en detaillering vindt plaats in vervolgfase

De volgende maatregelen zijn in beeld gebracht: Evenementenveld robuuster maken zodat deze minder gevoelig is voor beschadigingen tijdens evenementen. Betere drainage op en rondom het evenementenveld Eén breed pad toegankelijk voor voetgangers en fietsers (fietsers zijn te gast). Creëren meer zit- en verblijfsplekken (in de schaduw). Activeren en inzetten randen van de helling heuvel voor speelaanleidingen/toestellen eventueel in combinatie met de realisatie van een natuurlijke speeltuin.

• • • • •

36 - Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma

De evemenenten/recreatie- en speelzone De evenementen/recreatie- en speelzone omvatten de grote weide en de stadsboerderij/speeltuin Eilandsteede in het park. We laten dit deel van het park grotendeels intact en alleen op een aantal plekken versterken we deze zone. De volgende maatregelen stellen we voor: Rondom de grote weide voegen we op verschillende plekken (picknick)banken toe, zowel in de zon als in de schaduw. Ook planten we aan de randen een aantal nieuwe inheemse bomen. Op het evenementenveld planten we geen extra bomen, omdat bomen de bedrijfsvoering van de evenementen in de weg staan. Minder zichtbaar maken van de hekken rondom de functies in het park. Het liefst zouden we de hekken weghalen, maar dat blijkt in de praktijk lastig (veel vernieling en ontvreemding spullen). Op een aantal plekken willen we de hekken daarom maskeren met inheemse sierheesters en hagen, zodat de hekwerken in het park minder dominant worden. We schermen niet overal de hekken af, zodat er een zichtrelatie blijft tussen de paden en de functies binnen de hekwerken. Langs het pad tussen Eilandsteede en restaurant Zinnia verkennen we of het hek 1,5 meter naar binnen kan worden verplaatst zodat er een bredere groenstrook langs het pad ontstaat. We creëren een nieuwe speelvoorziening die ook toegankelijk is buiten de openingstijden van Eilandsteede.

De enige speeltuin in het park bevindt zich namelijk binnen de hekwerken van Eilandsteede. Aan de rand van de heuvel, onder de grote platanen, is het zoekgebied voor de realisatie van een avontuurlijke speeltuin met veel houten elementen en speelkeien. In de vervolgfase wordt nader uitgezocht waar precies de speeltuin komt te liggen en hoe die eruit komt te zien. We stellen voor om het kunstobject op de heuvel te vervangen voor een gecombineerd kunst-, speel- en zitobject. Dit object kan gebruikt worden als openbare speelplek voor kinderen en verblijfsplek voor (volwassen) bezoekers. Het bestaande kunstobject is versleten en aan vervanging toe. Bij de vernieuwing wordt de huidige kunstenaar betrokken.

•

•

Nieuwe speeltuin met natuurlijke materialen aan de rand van het bos.

•

•

Avonturenpad in het bos, als onderdeel van de nieuwe speeltuin.

Uitgangspunten Samen Stad Maken m.b.t evenementen [ Park of delen van het park zo lang mogelijk open houden tijdens de opbouw van evenementen. [ Wens om ook een deel van het park te gebruiken tijdens evenementen, bijvoorbeeld zuidelijk, noordelijk of westelijk deel. Uitgangspunten organisatoren evenementen [ Creëren duidelijke routing voor leveranciers tijdens opbouw. [ Breed pad rondom het evenementenveld zodat er minder met rijplaten tijdens de opbouw gewerkt hoeft te worden. [ Geen extra bomen langs het hoofdveld, omdat dit veld afgehekt moeten worden. Ook kunnen nieuwe bomen zicht op het hoofdpodium belemmeren. [ Geen extra vaste objecten zoals banken en speeltoestellen rondom het evenementenveld. [ Betere drainage aan de randen van het evenementenveld. [ Betere fietsparkeerplekken bij de ingang(en) van de evenementen. Nu zijn die vooral langs de ontsluitingswegen Europalaan en Beneluxlaan gesitueerd.

Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma - 37

Uitgangspunten Samen Stad Maken [ Creëren van een doorgaand hardlooprondje. [ Meer speelmogelijkheden in het park voor diverse leeftijdsgroepen. Deze speeltuin moet altijd toegankelijk zijn. [ Meer ruimte voor avontuurlijk spelen (klimmen, spetteren in water). Uitgangspunten Beleid [ De speelvoorziening(en) dienen te worden voorzien van genoeg zitmogelijkheden voor ouder/verzorgers in de schaduw. [ Spelen moet in het park voor elke leeftijd worden voorzien, waarbij gekozen kan worden voor één speelvoorziening met verschillende functies of een aantal kleinere speelvoorzieningen voor een specifieke leeftijdscategorie. [ De speelelementen worden ingepast in het park met natuurlijke elementen, bijvoorbeeld door het toepassen van hout. [ De nieuwe speeltuin(en) moeten een aanvulling zijn voor de omliggende wijken en zijn openbaar toegankelijk. [ Wanneer het voor jonge kinderen gewenst is om de speelvoorziening toch te omheinen wordt dit opgelost met beplanting in plaats van een hekwerk.

Legenda

Voorstel recreatieve functies in de recreatieve zone van Park Transwijk

38 - Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma

De luwe zone In de luwe zone bevinden zich het Zorgcentrum AxionContinu, de Verkeerstuin Utrecht en de moestuinen van Stadstuin Food for Good. Dit deel van het park willen we rustig houden, omdat gebruikers van Food for Good en AxionContinu gebaat zijn bij een rustige, prikkelarme omgeving. AxionContinu werkt aan een plan voor grootschalige transformatie van hun terrein (sloop/ nieuwbouw). Dit biedt kansen om het park en de locatie van AxionContinu meer op elkaar aan te sluiten. De volgende maatregelen worden voorgesteld: Weghalen hekwerk langs de oostrand van het park; Meer doorzichten c reëren in het bestaande groen; Groene inrichting van het park doortrekken op het terrein van AxionContinu; Groen doortrekken tot aan de gevels van de bestaande en nieuwe gebouwen; Geen zicht meer op parkeren vanuit Park Transwijk; Creëren van een doorgaand pad langs de westzijde van het terrein van AxionContinu, zodat er een rondje gemaakt kan worden in het zuidelijk deel van het park.

• • • • • •

Handhaven van de verkeerstuin (zie ook paragraaf 4.5).

Nieuw breed pad rondom AxionContinu, als onderdeel van hoofdwandelpad en sportrondje door het park.

Terrein AxionContinu meer aansluiten op het park zodat het onderdeel van ParkTranswijk wordt.

Weghalen hekken en meer banken toevoegen langs de Vreugdenhillaan.

Food for Good handhaven en opwaarderen (zie ook paragraaf 4.5).

Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma - 39

Uitgangspunten Samen Stad Maken [ Verkeerstuin vaker open. Kan het geen verkeersspeeltuin worden. [ Meer zitgelegenheden. [ Hondenuitlaatveld behouden en verbeteren. Uitgangspunten Beleid [ Vastgoed Food for Good heeft een relatie met het park, zowel in functie en fysieke aansluiting (minder hekwerk, tenzij). [ Groenstructuur versterken, nu veel versnippering in het zuidelijk deel park. [ Toevoegen van meer inheemse bomen en heesters. [ Het park bedient veel verschillende gebruikers en het vastgoed ondersteunt daarin. We werken toe naar een duurzaam en inclusief park (park voor ‘iedereen’) waar in dit gedeelte mee ruimte is voor rustige verblijfsfuncties.

AxionContinu Legenda

Voorstel ‘rustige’ functies in de luwe zone van Park Transwijk.

40 - Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma

4. 5 Verbeteren watersysteem en waterkwaliteit In het park willen we de kwaliteit van het water verbeteren en waar mogelijk extra ruimte maken voor water, zodat ook het park in de toekomst klimaatadaptiever wordt. We stellen de volgende maatregelen voor: Realisatie van natuurvriendelijke oevers. Een groot deel van de oevers is al tijdens de renovatie van 2003 al natuurvriendelijker gemaakt. Bij een aantal oevers moet dat nog gebeuren, zodat in 2030 alle oevers van de vijver in Park Transwijk natuurvriendelijker zijn gemaakt (op een paar uitzonderingen na, zoals het plein aan de noordzijde vijver waar we een hoge oever voorstellen, passend bij het ontwerp van het park uit de jaren ’60 en om de ganzen te weren op dit plein); Realisatie van een waterverbinding tussen de vijver en de duiker onder de Europalaan richting de waterloop in Merwede. Dit zorgt voor een betere doorstroming van het watersysteem waardoor de waterkwaliteit zowel voor de vijver als de watergang in Merwede wordt verbeterd. Een waterverbinding met flauwe oevers is in het park niet mogelijk, wegens het evenementenveld en de vele grote bomen die in het tracé tussen de vijver en de duiker van de Europalaan staan. We onderzoeken in een vervolgfase op welke manier de verbinding het beste wordt vormgegeven.

Dit kan een ondergrondse buis zijn of een (deels) open goot; Op termijn: doortrekken watergang naast de zuidelijke siertuin. De bestaande duiker tussen de vijver en de waterpartij langs de Vasco de Gamalaan dient te worden vervangen na 2040. De wens vanuit de gemeente is om bij de vervanging de nieuwe duiker korter te maken en tevens ook te vergroten. Om dit mogelijk te maken dient de watergang naar het zuiden te worden doorgetrokken. Idee is om de nieuwe watergang te combineren met een nieuwe siertuin aan het water. Bij de aanpak van de huidige siertuin zetten we daarom in op sobere verbeteringen (geen aanpassing tuinstructuur, wel meer diverse soorten planten en bloemen). De doortrekking van de watergang wordt pas gerealiseerd na 2040; Verbetering drainagesysteem. In de tweede helft van 2025 onderzoeken we of het drainagesysteem onder het evenementenveld nog voldoende functioneert en wat er eventueel aan verbeteringen mogelijk zijn.

•

Realiseren van natuurvriendelijke oevers.

•

Verbeteren drainage op en rondom het evenementenveld.

•

•

Doortrekken van deze uitloper van de vijver naar het zuiden

Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma - 41

Uitgangspunten Beleid [ Er is noodzaak om een verversingskanaal aan te leggen tussen Merwede en de vijver in park Transwijk. [ Aanleg van diverse nieuwe natuurvriendelijke oevers (. Dit is een opgave vanuit het Hoogheemraadschap HDSR). [ Beheer natuurvriendelijke oevers is aandachtspunt om te voorkomen dat alles op den duur rietoever wordt. Variatie in oeverbeplanting is esthetisch en ecologisch belangrijk. [ Rekening houden met het hoofdriool door noordelijk deel park Transwijk (met name bij de locatie van de nieuwe wandel- en fietsbrug.

Legenda

Voorstel voor nieuwe waterverbindingen, betere drainage en aanleg natuurvriendelijke oevers.

42 - Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma

4. 6 Vastgoed in het park In het park zijn een aantal vastgoedlocaties. Deze staan hieronder beschreven.

Stadsboerderij Eilandsteede Bij de renovatie van Park Transwijk in 2003 is de stadsboerderij Eilandsteede gebouwd. Dit gebouw en directe omgeving wordt geëxploiteerd door stichting Utrecht Natuurlijk. Er is een dierenweide, een speeltuin en een schooltuin. In het gebouw is ondersteunende horeca en er worden natuureducatie lessen gegeven en allerlei activiteiten georganiseerd gericht op de (stads) natuur. Het gebouw is in goede conditie. Dagelijks onderhoud wordt verzorgd door Utrecht Natuurlijk. Groot onderhoud is de verantwoordelijkheid van de eigenaar van het gebouw: de vastgoed organisatie van de gemeente Utrecht (VGU). Voor de komende jaren wordt er vanuit de kwaliteitsslag Park Transwijk ingezet op het verbeteren van de zichtbaarheid en toegankelijkheid van het gebouw en het erf. Aan het gebouw zelf wordt niets veranderd de komende jaren. We onderzoeken hoe we de hoofdentree van Eilandsteede herkenbaarder kunnen maken en bijvoorbeeld de entree op de hoek van de Koeriersterlaan en het pad naar Zinnia.

Stadstuin Food for Good In 2012 is de ‘sociale stadstuin’ Food for good opgericht. Stichting de Wending was hier nauw bij betrokken en heeft de tuin doorontwikkeld naar een erkende sociale voorziening en buurttuin in de stad. Hier kunnen mensen elkaar ontmoeten en wordt er ingezet op arbeidsmatige activering (vanuit het Wmo-aanbod). Sinds 2021 is de tuin onderdeel van Utrecht Natuurlijk. Op vaste dagen is er een vakkundige tuinder aanwezig die het werk begeleidt en een trajectbegeleider die zorg draagt voor passende begeleiding voor een aantal doelgroepen. Het vastgoed op het terrein van de stadstuin bestaat uit een kas en diverse gebouwtjes en schuurtjes (eigendom van Utrecht Natuurlijk). Het geheel is door de jaren organisch gegroeid. Voor de huur van de grond is er een huurovereenkomst met de afdeling Stadsbedrijven van de gemeente Utrecht. Voor het vastgoed zijn diverse tijdelijke vergunningen afgegeven. Het vastgoed van de stadstuin is langzamerhand toe aan vernieuwing en verduurzaming. Deze vernieuwing sluit goed aan bij de kwaliteitsslag van het park. Het is daarom wenselijk om met de betrokken en verantwoordelijke partijen (Utrecht Natuurlijk, Stadsbedrijven en VGU) te verkennen wat de mogelijkheden zijn voor vernieuwing en of dit op een duurzame en circulaire manier kan, bijvoorbeeld met de aanschaf van tweedehands gebouwtjes.

Locatie Europalaan 55 Op de locatie Europalaan 55 hebben de afgelopen decennia verschillende maatschappelijke organisaties een plek gehad. Zoals de scouting en jongeren opbouwwerk van Stichting Doenja en DOCK (voor sport- en speluitleen). Eind 2022 werd de locatie Europalaan 55 verlaten en stond het terrein leeg. De huidige huurder is nu WIJ 3.0 (organisatie voor maatschappelijk werk). Deze partij heeft een deel onderverhuurd aan de Stichting Villa Vrede. Deze stichting verzorgt dagbesteding aan ongedocumenteerden. De gemeente is in overleg met deze partijen hoe we de samenwerking in het park kunnen versterken.

Verkeerstuin Utrecht De Verkeerstuin in Park Transwijk is in 1963 aangelegd aan de zuidzijde van het park. Het ligt tussen de Europalaan en Vreugdenhillaan. De ingang is aan het park. In de verkeerstuin kunnen kinderen en volwassenen in een beschermde omgeving ervaring opdoen met diverse verkeerssituaties. Ze leren over verkeersborden en -regels, en kunnen dit meteen oefenen op het parcours. Op een speelse manier leren ze zo op jonge leeftijd, met een trapauto, fiets of lopend, meer over verkeer. De verkeerstuin in Park Transwijk is een van de laatste verkeerstuinen in Nederland. In 2024 heeft een meerderheid van de gemeenteraad van Utrecht zich uitgesproken voor het behoud van de Verkeerstuin in Park Transwijk. Ook de Fietsersbond spreekt zich daarvoor uit. De stichting verkeerstuin Utrecht probeert met de hulp van sponsoren de verkeerstuin open te houden. Voor de bereikbaarheid van de verkeerstuin is de Koeriersterlaan essentieel. Hier parkeren (school)bussen die de kinderen naar de tuin brengen. Bij de kwaliteitsslag willen we de Koeriersterlaan vergroenen door minder asfalt en opheffen (deel) parkeerplaatsen. Hierover stemt de gemeente af met de stichting Verkeerstuin Utrecht.

Restaurant Zinnia Dit restaurant ligt aan de zuidwestzijde van het park. Ten zuiden van de grote weide en tussen de Beneluxlaan en de stadsboerderij Eilandsteede. Het gebouw is 2008 na de grote renovatie van het park (2003) gerealiseerd. Bezoekers van het restaurant – die met de auto komen – maken gebruik van de parkeerplaatsen aan de Koeriersterlaan. Bij de kwaliteitsslag willen we de Koeriersterlaan vergroenen door minder asfalt en opheffen van (een deel) van de parkeerplaatsen. Hierover stemt de gemeente af met Zinnia.

Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma - 43

Uitgangspunten Samen Stad Maken

[ [ [

Verkeerstuin vaker open. Kan het geen verkeersspeeltuin worden. Behouden (laagdrempelige) functie stadsboerderij Eilandsteede. Daghoreca voor koffie en lunch.

Uitgangspunten Beleid

[

[ [ [ [

Het maatschappelijk vastgoed in het park, inclusief de directe openbare ruimte (zoals het erf van de stadsboerderij), heeft voldoende ruimte om mee te kunnen groeien met het gebruik van het park. (Utrecht Zuidwest groeit met 20.000 – 25.000 woningen, waarvan 10.000 in de MWKZ). Vastgoed heeft een relatie met het park, zowel in functie en fysieke aansluiting (minder hekwerk, tenzij). Maatschappelijk vastgoed optimaliseren, vernieuwen of samenvoegen (meervoudig gebruik). Uitbreiden vastgoed beperken (met als insteek: verdichten rond het park, verdunnen in het park). Hiermee de groenstructuur versterken, nu veel versnippering in het zuidelijk deel park. Het park bedient veel verschillende gebruikers en het vastgoed ondersteunt daarin. We werken toe naar een duurzaam en inclusief park (park voor ‘iedereen’).

Europalaan 55 Zinnia

Eilandsteede Moestuinen

Eilandsteede Kinderboerderij en speeltuin

Verkeerstuin

Food for Good

Bestaand vastgoed in Park Transwijk.

44 - Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma

4. 7 Beheerplan Park Transwijk Het laatste beheerplan voor Park Transwijk dateert van 2006 en had een looptijd van 10 jaar. Deze is opgesteld na de herinrichting van 2003-2005. Dit beheerplan is bij de uitwerking van het Uitvoeringsprogramma kwaliteitsslag Park Transwijk geactualiseerd. Het doel van het beheerplan is om het park na de opknapronde in 2025 op het gestelde beheerniveau te beheren. Het beheer- en onderhoudsniveau voor het park is nu op niveau B . Onderhoudsniveau B betekent een gemiddeld beheerniveau. Concreet houdt dit in dar er een bepaalde mate van onkruid en zwerfafval is toegestaan in het openbaar gebied. Er zijn in totaal vijf niveaus (A+ tot en met D) die door het landelijke kennisplatform CROW zijn opgesteld. Niveau A+ heeft geen onkruid en zwerfafval en niveau D veel onkruid en zwerfafval. Ook in de toekomst blijft het beheer- en onderhoudsniveau B. Met extra beheerinspanningen door bewoners(groepen) en/of stichtingen kan het onderhoudsniveau worden verhoogd. Met name bij de intensieve beheergroepen zoals vaste planten en lage sierheesters is extra beheer door bewoners gewenst. Hierdoor gaan deze beheergroepen er kwalitatief beter uitzien, wat de belevingswaarde van het park ten goede komt.

• Struweel: bestaat uit een mix van inheems •

• •

•

Het nieuwe beheerplan, een separaat document dat door BOR wordt opgesteld, wordt geen uitgebreid document maar een compact stuk, zodat het makkelijk voor en door de beheerders te gebruiken is. Hieronder staan samenvattend de belangrijkste beheercategorieën die in het aparte beheerplan nader worden toegelicht:

•

• Bomen: naast de bestaande boomsoorten

• •

worden ook nieuwe (voornamelijk inheemse) boomsoorten geplant. Deze nieuwe bomen, die vooral aan de randen van de evenementenweide en rondom het rosarium komen, mogen vrij groeien. Op een aantal drukke plekken en langs paden worden de nieuwe en bestaande bomen voldoende opgekroond i.v.m. gebruik en sociale veiligheid. Parkbos: dit bos ligt op en rondom de heuvel is een gevarieerd bos dat bestaat uit open (de top van de heuvel) en dichte plekken (rondom de heuvel). Langs de randen is een geleidelijke ‘gelaagde’, opbouw van een kruidenzoom naar heesters en bomen. Bossingels: deze bestaan voornamelijk uit heesters (inheems) en zijn vooral te vinden aan de randen en langs het water van het park. De vakken bestaan zoveel mogelijk uit gesloten beplanting, behalve ter hoogte van zichtlijnen (zie kaart), nabij entrees en langs paden.

•

•

heestersoorten die niet heel hoog worden (max. 10m). In een onderhoudscyclus van 5-7 jaar bloksgewijs teruggezet zodat het struweel niet te hoog wordt. Heestervakken/botanische rozen: deze bevinden zich in het park voornamelijk langs de westzijde van het park, rondom de vijver en rondom de diverse functies zoals de schoolwerktuinen. De beplanting van heesters/botanische rozen heeft vooral een begeleidende functie van paden en hebben geen doorzicht. Vaste planten: op een aantal plekken zoals in de siertuin, het rosarium en rondom de pleinen aan het water liggen bestaande vaste planten vakken en zijn er vakken met nieuwe vaste planten toegevoegd. De nieuwe vaste planten zijn robuust en groeien snel dicht. Grasvelden: liggen verspreid in het hele park. Met als grootste grasveld de evenementenweide in het midden van het park. Grasvelden bestaan uit een grazige vegetatie in volledige sluiting, onkruiden komen sporadisch voor. Aan de hand van maaibeheer wordt variatie in de grasvelden gecreëerd. Rietoevers: een groot deel van de oevers van de vijver bestaat uit rietoevers of een riethooilandoever. Riet wordt over het algemeen blokgewijs eens in de drie jaar verwijderd, zodat het riet niet te dominant wordt in de oevervegetatie. Op een aantal plekken bijvoorbeeld in zichtlijnen wordt het riet meer malen per jaar verwijderd.

Dit houdt het riet in toom, waardoor de zichtlijnen op de vijver niet worden geblokkeerd. Invasieve soorten. Op een aantal plekken in het park komen invasieve soorten voor zoals de Japanse Duizendknoop, en de Dijkviltbraam. Per soort is een apart beheerregime opgesteld om de invasieve soorten te verwijderen en intoom te houden. Meubilair: In het park staat nu nog meubilair dat speciaal voor het park is gemaakt. Het nieuwe meubilair is geselecteerd uit het Handboek Openbare Ruimte (HOR). Banken, prullenbakken, bebording en fietsenrekken, hekwerken moeten veilig zijn, goed functioneren en een goede onderhoudsstaat. Alleen de hoofd fietsroutes en de weg naar restaurant Zinnia is verlicht met verlichtingsmasten. Verharding: de meeste paden in het park zijn van asfalt en hebben een verschillende breedte. De paden zijn rechtlijnig of licht krommend. Op een aantal plekken komt ander materiaal voor zoals betontegels (pleintje aan het water, rosarium), klinkerverharding (siertuin en entree Eilandsteede).

Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma - 45

Kaart uit het beheerplan met daarop de toekomstige beheercategoriën groen en oevers.

46 - Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma

Hoofdstuk 5 Financiële uitvoerbaarheid en planning 5. 1 Financiële uitvoerbaarheid Inleiding financiële scope De aanpak van Park Transwijk is gericht op maatregelen in de openbare ruimte (zoals aanpassingen padenstructuur, verbeteren recreatieve faciliteiten en meer diversiteit in het groen). Verbeteringen aan gemeentelijk vastgoed (zoals stadsboerderij Eilandsteede) zijn geen onderdeel van de scope van dit Uitvoeringsprogramma. De komende paragrafen over de kostenraming en dekking hebben betrekking op de beoogde maatregelen in de openbare ruimte. Kostenraming en plankosten Voor de beoogde maatregelen in de openbare ruimte (beschreven in hoofdstuk 4) is een globale kostenraming gemaakt (SSK raming). De verwachte investeringskosten bedragen ca. 6 miljoen euro. Dit betreffen de planontwikkelings-, de planvoorbereidings- en uitvoeringskosten (inclusief opslagen voor onvoorzien en indexering). Voor een deel richten de plankosten zich op het technisch uitwerken van investeringen (zoals verbeteringen aan de paden en de groenstructuur). Voor een ander deel gaat het over plankosten bij de verdere uitwerking in de vorm van co-creatie met omwonenden en stakeholders (zoals het samen ontwerpen van een ‘urban sport zone’ en een speelplaats voor kinderen). In de volgende fase (zie 5.2 planning) worden de maatregelen en bijbehorende kostenramingen verder uitgewerkt.

Dekking De dekking is tevens ca. 6 miljoen euro en bestaat (vooralsnog) uit 3 dekkingsbronnen: Rijkssubsidie voor Groot Merwede (tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget ten behoeve van woningbouw) (ca. 4 miljoen euro). Financieel kader Merwedekanaalzone (investeringen bovenwijks 2e fase deelgebied 5 Merwede, ca. 2 miljoen euro) ‘Playground’ budget vanuit het programma sport voor de aanpak van het ‘urban sport zone’ (240.000 euro). Vanuit het Rijk is budget beschikbaar voor Park Transwijk vanuit het gebiedsbudget ‘Groot Merwede’ (regeling specifieke uitkering Gebiedsbudget). Dit gebiedsbudget gaat over randvoorwaardelijke investeringen voor de realisatie van woningen in Utrecht Zuidwest (zoals investeringen in een kwaliteitsslag van Park Transwijk). Op 5 december 2023 zijn deze middelen bij beschikking toegekend aan de gemeente. Daarnaast heeft de raad bij de besluitvorming over de omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 2 en het Stedenbouwkundige Plan Merwede in 2021 besloten

• • •

over het Financieel Kader Merwedekanaalzone. Hierin is dekking opgenomen voor bovenwijkse maatregelen waaronder de kwaliteitsverbeteringen in Park Transwijk. Het beschikbaar komen van deze middelen is gekoppeld aan de besluitvorming over het omgevingsplan Merwede fase 2. Indien de vaststelling van het omgevingsplan vertraagt, komen de middelen ook later beschikbaar en zal de uitvoering van een deel van de maatregelen ter verbetering van het park later worden uitgevoerd. Voor verbeteringen van de sportvoorzieningen is er beperkte aanvullende dekking vanuit het ‘Playground’ budget vanuit het programma sport voor de realisatie van de ‘urban sport zone’. Er is geen dekking voor verbeteringen aan het gemeentelijk vastgoed (zoals stadsboerderij Eilandsteede) in het park. Deze onderdelen blijven buiten de (financiële) scope van het Uitvoeringsprogramma kwaliteitsslag Park Transwijk. Verbeteringen en groot onderhoud aan gemeentelijk vastgoed moeten passen binnen het vastgestelde gemeentelijk budgetten (voor onder andere de ‘Steedes’ in de stad Utrecht). In het Uitvoeringsprogramma wordt wel rekening gehouden met verbeteringen aan de entree(s) naar het erf van Eilandsteede. Verbeteringen aan de opstallen bij de Stadstuin Food for Good en de opstallen aan de Europalaan 55 zullen in een apart traject worden verkend.

Insteek is om in de 2e helft van 2025 met de verantwoordelijke afdeling(en) en de stakeholders op de betreffende locaties een 1e verkenning uit te voeren voor een duurzame en toekomstige invulling.

Aandachtspunten en risico’s De investeringen zijn globaal geraamd. In de volgende fase wordt per maatregel verder ingezoomd op de kosten, fasering en beheersing van maatregelen. Dit kan ertoe leiden dat het budget alsnog ontoereikend is. Dit is te beheersen door investeringen te versoberen, in te zetten op aanvullende middelen (bijvoorbeeld aanvullende subsidie) of in tijd te verschuiven. Als ultieme beheersmaatregel kan het betekenen dat bepaalde maatregelen niet worden uitgevoerd. Naast de maatregelen in dit Uitvoeringsprogramma is er een apart plan- en uitvoeringsproces voor de noordelijke wandel- en fietsroute via de Lomanlaan door het park naar de Beneluxlaan. De realisatie van deze route moet passen binnen (het eindbeeld van) de integrale kwaliteitsslag van het park. Hier zorgen we voor door in de planvoorbereidingsfase beide onderdelen zoveel mogelijk gezamenlijk op te laten lopen.

Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma - 47

Financiële rapportages De projectmanager van de kwaliteitsslag van Park Transwijk stemt af met de betrokken planeconoom en businesscontrol van gebiedsteam Utrecht Zuidwest over de inkomsten en uitgaven en rapporteert hierover naar het afdelingshoofd Merwede - Zuidwest.

5. 2 Planning (uitwerking en uitvoering investeringen) Uitwerken investeringsvoorstellen Na vaststelling van het Uitvoeringsprogramma in het College van B&W (zomer 2025) zal worden gestart met de verdere uitwerking van de voorgestelde investeringen in het park. Voor een deel gaat dit over het technisch uitwerken (ondergrond, materiaal, afmetingen, cetera) van investeringen zoals verbeteringen aan de paden, het meubilair en de groenstructuur. Voor een ander deel gaat het over het uitwerken van investeringsvoorstellen in de vorm van co-creatie met omwonenden en stakeholders (zoals het samen ontwerpen van een urbansportzone en een speelplaats voor kinderen). Hiervoor wordt het nieuwe Utrechtse planproces voor de openbare ruimte (UPOR) toegepast, om het ontwerpproces te versnellen. Daarnaast willen we blijven inzetten op quick-wins: weghalen hekwerk aan de Europalaan (met uitzonder van de locaties Europalaan 55, verkeerstuin en stadstuin Food for Good); weghalen parkeerplaatsen en vergroenen Koeriersterlaan; vergroenen van het hondenuitlaatveld (nieuwe haag); vergroenen pleintjes ten zuiden van restaurant Zinnia (tegelwippen). Verbeteringen ingangen Stadsboerderij Eilandsteede. Medio 2026.

•

Beheer en onderhoud in park Transwijk (foto van Norbert Waalboer Fotografie - UW groen).

• • • •

Gefaseerde uitvoering investeringen in de periode 2026 – 2029 Bij de verdeling van de werkzaamheden / investeringen in de periode 2026 – 2029 stellen we ook voor om een aantal bijzondere plekken in het park zoveel mogelijk als eerste aan te pakken. We denken hierbij aan: het plein aan de noordzijde van de grote vijver (investeren in hoge oever en nieuw groen); het plein aan de oostzijde van de vijver (investeren in nieuwe verharding); nieuwe beplanting in de siertuin aan de Koeriersterlaan en verbeteren (en eventuele uitbreiding) huidige vlonder; vervangen parkmeubilair zoals banken, prullenbakken en plaatsing extra (verwijderbare) picknicktafels.

• • • •

Naast de focus op snelle verbeteringen op een aantal bijzondere plekken in het park stellen we de volgende fasering voor op hoofdlijnen:

48 - Kwaliteitsslag Park Transwijk - Uitvoeringsprogramma

Groeninvesteringen Daar waar geen afhankelijkheden zijn met andere investeringen die nog verder moeten worden uitgewerkt (zoals de urbansportzone en de noordelijke wandel- en fietsroute) gaan we in de winter van 2025 / 2026 al extra groen toevoegen (zowel bomen als planten). Wandel- en fietspaden en pleinen Hieronder staan de investeringen in volgorde van uitvoering: aanleg noordelijke wandel- en fietsroute medio 2027, (na oplevering nieuwbouw Lomanlaan); optimaliseren parcours voor zwaar verkeer evenementen. Uitvoering in 2026; doortrekken van vlonder nabij siertuin en realisatie van zitelement tussen de vijver en Zinnia. Uitvoering in 2027 samenvoegen separate noord-zuid wandel- en fietsroute (Vreugdenhillaan). Uitvoering in 2027; nieuwe wandelroute van Vreugdenhillaan richting Europalaan/Westdijklaan in 2028; herinrichting Koeriersterlaan. Uitvoering in 2029.

• • • • • •

Verbeteren, verplaatsen of aanvullen (recreatieve) functies Voor een aantal nieuwe onderdelen kiezen we voor co-creatie om de investeringsvoorstellen samen met Utrechters verder uit te werken. Dit gaat over: ontwerpen urbansportzone. Ontwerpfase na zomerreces in 2025. Start uitvoering op z’n vroegst 2e helft 2026; ontwerpen openbare kinderspeelplek in combinatie met kunst. Ontwerpfase 1e helft 2026 (dan zijn werkzaamheden aan heuvel/ waterreservoir Vitens uitgevoerd). Start uitvoering 1e helft 2027; tweede siertuin (ter vervanging rosarium) in de nabijheid van de Westdijklaan/Europalaan. Betrekken bestaande inwoners Transwijk en nieuwe bewoners Merwede). Medio 2028.

• • •

Verbeteringen watersysteem en waterkwaliteit Aanleg extra ecologische oevers langs waterpartijen in park (afspraak met Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden): medio 2026. Verbeteren ecologische oevers grote vijver (ook als verblijfsplaats voor de ganzen) (medio 2026). Verkenning waterverbinding (verversingskanaal, afspraak met Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden) tussen de waterloop van Merwede en vijvers Park Transwijk. Ontwerpfase vanaf tweede helft 2025, uitvoering vanaf medio 2027.

• • •