CConstaterende datUtrecht
Koppel je AI →
Document · PDF

TAM-omgevingsplan Livingstonelaan 609, Kanaleneiland-Zuid_Motivering

Commissie Ruimte 10 september 2026, gemeente UtrechtBij agendapunt: Raadsvoorstel Vaststelling TAM omgevingsplan Livingstonelaan 609192.181 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 14 van 22

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 18/50 plangebied verwacht wordt. Naast de beschermde en Rode Lijst vaatplanten hanteert de gemeente Utrecht een eigen soortenlijst met belangrijke vaatplanten voor de gemeente. Ook deze soorten worden door een voedselrijke en droge bodem met een neutrale zuurgraad niet binnen het plangebied verwacht. Strikt beschermde plantensoorten worden zodoende niet verwacht binnen het plangebied. Figuur 10: Rondom de panden zijn plantensoorten aangetroffen als gewone braam, vijfvingerkruid en smalle weegbree. Dit wijst op een voedselrijke bodem met een neutrale zuurgraad. 5.4 Libellen Bureauonderzoek Uit het bureauonderzoek is gebleken dat in de directe omgeving van het plangebied onderstaande libellensoorten voorkomen. Tabel 7: Waargenomen beschermde libellensoorten in de omgeving van het plangebied (bron: NDFF). Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Gevlekte witsnuitlibel (Leucorrhinia pectoralis) Rivierrombout (Gomphus flavipes) Sierlijke witsnuitlibel (Leucorrhinia caudalis) Veldbezoek Binnen het plangebied en de verstorende invloedssfeer van de werkzaamheden zijn geen waterlichamen aanwezig. Daarom kan de aanwezigheid van beschermde libellensoorten worden uitgesloten.

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 19/50 5.5 Reptielen Bureauonderzoek Uit het bureauonderzoek is gebleken dat onderstaande reptielensoorten in de directe omgeving van het plangebied voorkomen. Tabel 8: Waargenomen beschermde reptielensoorten in de omgeving van het plangebied (bron: NDFF). Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Hazelworm (Anguis fragilis) Muurhagedis (Podarcis muralis) Ringslang (Natrix natrix) Veldbezoek Binnen het plangebied is geen geschikt biotoop aanwezig voor de hazelworm, namelijk bosgebied op zandgrond. Binnen het plangebied is geen geschikt biotoop aanwezig voor de muurhagedis, omdat warme, stenige plekken, zoals rotswanden en stadsmuren ontbreken . De muurhagedis heeft in Maastricht het noordelijkste stukje van zijn areaal. Waarnemingen in Nederland buiten Maastricht betreffen ontsnapte of uitgezette exemplaren (Verhoek, 2015). Binnen het plangebied is eveneens geen geschikt habitat aanwezig voor de ringslang, namelijk waterrijke gebieden op de overgangen van zand- naar klei- of veengronden. Reptielen worden zodoende niet verwacht binnen het plangebied. 5.6 Vleermuizen Bureauonderzoek Uit het bureauonderzoek is gebleken dat in de directe omgeving van het plangebied onderstaande vleermuissoorten voorkomen. Tabel 9: Waargenomen beschermde vleermuissoorten in de omgeving van het plangebied (bron: NDFF).

Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Baardvleermuis (Myotis mystacinus) Brandts vleermuis (Myotis brandtii) Franjestaart (Myotis nattereri) Gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus) Gewone grootoorvleermuis (Plecotus auritus) Kleine dwergvleermuis (Pipistrellus pygmaeus) Laatvlieger (Eptesicus serotinus) Meervleermuis (Myotis dasycneme) Rosse vleermuis (Nyctalus noctula) Ruige dwergvleermuis (Pipistrellus nathusii) Tweekleurige vleermuis (Vespertilio murinus) Watervleermuis (Myotis daubentonii) Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 20/50 Veldbezoek1 De panden hebben open stootvoegen, waardoor vleermuizen in de spouwmuur een verblijfplaats kunnen hebben (Figuur 11). In 2022 een nader onderzoek uitgevoerd naar vleermuizen in de panden binnen het plangebied. Uit dit nader onderzoek is gebleken dat in de panden twee zomerverblijfplaatsen en twee paarverblijfplaatsen aanwezig zijn van de gewone dwergvleermuis (IDDS, 2023). Voor deze verblijfplaatsen is een ontheffing soortenbescherming van de provincie Utrecht (met kenmerk Z-PU-2023-002124) verleend. Figuur 11: De panden hebben openstootvoegen, waardoor vleermuizen een verblijfplaats in de spouwmuur hebben. In de omliggende bebouwing kunnen verblijfplaatsen aanwezig zijn van vleermuizen.

De aangrenzende panden bevatten open stootvoegen, waardoor vleermuizen een verblijfplaats in de panden kunnen hebben (Figuur 12). 1 Vleermuizen zijn een onderbestudeerde soortgroep, waardoor het aannemelijk is dat meer soorten voorkomen in een gebied dan is opgenomen in NDFF. Om deze reden zijn in dit rapport alle meest voorkomende vleermuissoorten in Nederland opgenomen.

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 21/50 Figuur 12: In de omliggende panden zitten open stootvoegen, waardoor vleermuizen een verblijfplaats in de panden kunnen hebben. Vleermuissoorten als baardvleermuis, bosvleermuis, Brandt’s vleermuis, franjestaart en gewone grootoorvleermuis worden niet verwacht wegens het ontbreken van een bosrijke omgeving. De vale vleermuis wordt niet verwacht, aangezien binnen het plangebied een warme toegankelijke zolder ontbreekt en holtebomen niet aanwezig zijn. Binnen het plangebied zijn geen uitgesproken lijnvormige landschapselementen aanwezig welke als vliegroute voor vleermuizen kunnen fungeren. De vegetatie in het plangebied kan een functie als foerageergebied voor vleermuizen vervullen. Echter wordt dit niet als essentieel gezien vanwege de geringe omvang en hoeveelheid alternatief in de directe omgeving. 5.7 Vlinders Bureauonderzoek Uit het bureauonderzoek is gebleken dat onderstaande soorten in de directe omgeving van het plangebied voorkomen. Tabel 10: Waargenomen beschermde vlindersoorten in de omgeving van het plangebied (bron: NDFF). Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Grote vos (Nymphalis polychloros) Iepenpage (Satyrium w-album) Teunisbloempijlstaart (Proserpinus proserpina) Veldbezoek De grote vos heeft als waardplant hoge vrijstaande iepen, zoete kersen en wilgensoorten.

Deze boomsoorten ontbreken binnen het plangebied. Daarnaast ontbreekt het in de directe omgeving aan geschikt biotoop, namelijk vochtige, open bossen, bosranden en boomgaarden met hoge vrijstaande bomen. De aanwezigheid van de grote vos is daarmee uitgesloten. De iepenpage komt voor in bossen, bosranden, (stads)parken en grotere tuinen. Vereiste hiervoor is dat iepen (waardplant) in de omgeving moeten staan. De bomen rondom het plangebied zijn geen iepen,

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 22/50 daarmee is de aanwezigheid van de iepenpage uitgesloten. De teunisbloempijlstaart komt voor op open plekken in vochtige bossen, bosranden en warme open plaatsen en heeft als waardplant wilgenroosje, teunisbloem, basterdwederik en kattenstaart. De combinati e van habitateisen en waardplanten is niet aanwezig binnen het plangebied. Beschermde vlindersoorten worden binnen het plangebied niet verwacht. 5.8 Zoogdieren Bureauonderzoek Uit het bureauonderzoek is gebleken dat onderstaande soorten in de directe omgeving van het plangebied voorkomen. Tabel 11: Waargenomen beschermde zoogdiersoorten in de omgeving van het plangebied (bron: NDFF). Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Bever (Castor fiber) Boommarter (Martes martes) Bunzing (Mustela putorius) Das (Meles meles) Eekhoorn (Sciurus vulgaris) Egel (Erinaceus europeus) Haas (Lepus europaeus) Hermelijn (Mustela erminea) Konijn (Oryctolagus cuniculus) Steenmarter (Martes foina) Wezel (Mustela nivalis) Veldbezoek Binnen het plangebied zijn diverse gazons en struiken aanwezig die gebruikt kunnen worden door egels als leefgebied (Figuur 13). Zodoende kan de egel niet worden uitgesloten binnen het plangebied.

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 23/50 Figuur 13: Het gazon en de struiken om het plangebied heen kunnen gebruikt worden door de egel als leefgebied. Binnen het plangebied ontbreekt het aan waterrijk habitat, waardoor geen geschikt leefgebied aanwezig is voor de bever. In het plangebied is geen geschikt habitat voor de boommarter en eekhoorn aanwezig. Binnen het plangebied ontbreekt bos, houtwallen en parkachtig landschap. Ook ontbreken holtebomen en eekhoornnesten. De bunzing, hermelijn en wezel (kleine marterachtigen) worden niet verwacht binnen het plangebied, omdat kleine agrarische cultuurlandschappen ontbreken binnen het plangebied. Het plangebied bevind zich in hoog stedelijk gebied, waardoor de aanwezigheid van kleine marterachtigen is uitgesloten. De das leeft in allerlei soorten biotopen, met een voorkeur voor kleinschalig akker- en weidelandschap met verspreide bosjes, heggen en houtwallen. Het leefgebied van de das moet voldoen aan voldoende dekking, weinig verstoring, een groot voedselaanbod en een bodem waarin ze goed kunnen graven voor het graven van zijn burcht. Deze factoren zijn niet aanwezig binnen het plangebied. Binnen het plangebied zijn geen schuilplaatsen aanwezig voor de steenmarter, zoals boomholtes, takkenhopen, dichte struwelen, toegankelijke zolders of kruipruimtes, spouwmuren of ruimten onder dakbedekking.

Binnen het plangebied is een enkele solitaire struiken aanwezig. Echter vormen deze geen dicht struweel, waardoor de steenmarter niet wordt verwacht binnen het plangebied (Figuur 13). Binnen het plangebied is geen geschikt biotoop aanwezig voor de haas namelijk; kleinschalig gras- en bouwland, open velden als akkers en weilanden, open bos, heide en kwelders. Binnen het plangebied is geen geschikt biotoop aanwezig voor het konijn namelijk, zanderige bodems (waarin makkelijk te graven is) in halfopen landschap zoals perken, tuinen en bosranden. De aanwezigheid van strikt beschermde zoogdieren is daarmee uitgesloten. 5.9 Vissen, weekdieren, overige insecten en Rode Lijst soorten Bureauonderzoek en veldbezoek Uit het bureauonderzoek is gebleken dat van de soortgroepen vissen, weekdieren en overige insecten, binnen een straal van 3 kilometer, geen beschermde soorten zijn waargenomen.

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 24/50 Binnen een straal van 500 meter rondom het plangebied worden ook geen Rode Lijst soorten verwacht. Geschikt habitat voor deze soorten ontbreekt ook binnen het plangebied. Beschermde soorten van deze soortgroepen worden daarom binnen het plangebied niet verwacht. 5.10 Vrijgestelde soorten In de omgeving van het plangebied zijn enkele soorten waargenomen waarvoor binnen de provincie Utrecht een vrijstelling geldt. Het gaat hier om de volgende zoogdieren en amfibieën; bosmuis, dwergmuis, huisspitsmuis, ree, rosse woelmuis, veldmuis, vos, woelrat, bastaardkikker, bruine kikker, gewone pad, kleine watersalamander en meerkikker. Voor deze soorten geldt te allen tijde de specifieke zorgplicht in het kader van de Ow. Nadelige gevolgen In dit hoofdstuk wordt bepaald of de voorgenomen werkzaamheden nadelige gevolgen kunnen hebben op de (beschermde) soorten die volgens het (bureau- en veld)onderzoek in de omgeving van het plangebied voor kunnen komen. In Hoofdstuk 6.1 komen de soorten aan bod waarop nadelige gevolgen niet uitgesloten kunnen worden. In Bijlage I komen de soorten aan bod waarop geen nadelige gevolgen verwacht worden.

6.1 | Beschermde soorten waarop nadelige gevolgen verwacht worden Onderstaande tabel geeft per soort(groep) weer of naar aanleiding van de voorgenomen werkzaamheden nadelige gevolgen te verwachten zijn. Tevens wordt weergegeven welk artikel en lid uit de Ow potentieel overtreden wordt. Tabel 12: Onderstaande tabel geeft weer op welke soorten een | nadelig gevolg verwacht wordt naar aanleiding van de voorgenomen werkzaamheden en welk artikel en lid uit de | Ow potentieel overtreden wordt. Soort(groep) | Reden optreden mogelijke | nadelige gevolgen | Artikel en lid Bal Broedvogels Vogels kunnen broeden in de bomen en struiken binnen | en rondom het plangebied. De bomen en struiken staan binnen de invloedssfeer van de werkzaamheden. Wanneer de Algemene broedvogels | en | werkzaamheden binnen het broedseizoen uitgevoerd worden merel en tjiftjaf uit Utrechtse | en broedende vogels aanwezig zijn, worden broedende vogels | §11.37, lid 1a, b en d soortenlijst | verstoord. Wanneer de vegetatie binnen het broedseizoen gerooid wordt, kunnen individuen worden gedood en nesten worden vernietigd. Nadelige gevolgen | op broedende vogels kunnen daarom niet uitgesloten worden. Vleermuizen Gewone dwergvleermuis, | Tijdens de werkzaamheden kan gebruik gemaakt worden van ruige dwergvleermuis, kleine | bouwverlichting.

Vleermuizen zijn gevoelig voor lichtverstoring dwergvleermuis, laatvlieger, | bij hun verblijf en in essentiële delen van hun leefgebied. Als | §11.46, lid 1b rosse vleermuis, | de lichtbundels op de aangrenzende bebouwing schijnen, kan tweekleurige vleermuis en | een nadelig gevolg optreden voor vleermuizen. meervleermuis Uit nader onderzoek is gebleken dat binnen het plangebied verblijfplaatsen van de gewone dwergvleermuis aanwezig zijn. Voor deze verblijfplaatsen is een ontheffing Gewone dwergvleermuis | soortenbescherming van de provincie Utrecht (met kenmerk Z-PU-2023-002124) verleend. Door het treffen van mitigerende en compenserende maatregelen, zijn | verdere vervolgstappen niet aan de orde. Zoogdieren De randen van het plangebied en de gazons met struiken kunnen als leefgebied gebruikt worden door egels. Dit wordt echter niet als essentieel gezien aangezien het plangebied direct naast een groot park ligt. Daarnaast blijven de groenstroken en bomen in het planvoornemen zoveel mogelijk Egel | behouden, waardoor in de toekomstige situatie leefgebied | Utrechtse soortenlijst aanwezig blijft voor egels. Van permanente negatieve effecten is daarom geen sprake. | Desalniettemin kunnen egels tijdens de werkzaamheden in het werkgebied aanwezig zijn, zoals onder de struike n. Daarom | kunnen individuen worden gedood en/of verstoord | tijdens de werkzaamheden | .

Negatieve effecten op egels zijn daarmee niet uitgesloten. Natuurtoets Omgevingswet | – | Livingstonelaan 609, Utrecht | - | A7712-03\MAL\nt1 | 25/50 Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 26/50 Advies en vervolg soortbescherming In dit hoofdstuk wordt een advies gegeven betreffende de soortbescherming welke voortvloeit uit de bevindingen van het vorige hoofdstuk. Het gaat hierbij om soortgericht nader onderzoek waar mogelijk maatregelen uit volgen, mitigerende maatregelen waarvan al bekend is dat deze genomen moeten worden en zorgplichtmaatregelen. 7.1 Nader onderzoek Uit nader onderzoek is gebleken dat binnen het plangebied verblijfplaatsen van de gewone dwergvleermuis aanwezig zijn (IDDS, 2023). Voor deze verblijfplaatsen is een ontheffing soortenbescherming van de provincie Utrecht (met kenmerk Z-PU-2023-002124) verleend. Door het treffen van mitigerende en compenserende maatregelen, zijn nadelige gevolgen op de gewone dwergvleermuis uitgesloten. Naar aanleiding van de uitgevoerde update van de natuurtoets is gebleken dat het plangebied geen potentieel leefgebied vormt voor andere soorten. Derhalve is het uitvoeren van aanvullend nader ecologisch onderzoek niet noodzakelijk. Direct grenzend aan het plangebied zijn wel potentiële verblijfplaatsen voor vleermuizen.

Door het nemen van mitigerende maatregelen, wordt overtreding van verbodsbepalingen voorkomen en daarom is geen nader onderzoek nodig naar deze soortgroepen. Indien niet aan de mitigerende maatregelen gehouden kan worden, wordt nader onderzoek alsnog nodig geacht. 7.2 Mitigerende maatregelen Vogels zonder jaarrond beschermd nest en merel en tjiftjaf van de Utrechtse soortenlijst: diverse algemene broedvogels en de merel en tjiftjaf uit de Utrechtse soortenlijst kunnen broeden in de bomen en struiken binnen en rondom het plangebied. Algemene vogelsoorten en de soorten uit de Utrechtse soortenlijst die broeden zijn gedurende deze tijd beschermd (grofweg van 15 februari tot 15 augustus, in gebruik zijnde nesten zijn ook buiten deze periode beschermd). Het advies luidt om de werkzaamheden buiten dit broedseizoen te laten plaatsvinden. Indien het niet mogelijk is om de werkzaamheden buiten het broedseizoen te starten, dient een broedvogelinventarisatie gedaan te worden door een ecologisch deskundige. Indien tijdens een broedvogelinventarisatie broedende vogels aanwezig zijn, moeten de werkzaamheden worden uitgesteld tot het nest verlaten is. Vleermuizen: in de opstallen grenzend aan het plangebied zijn potentieel verblijfplaatsen van vleermuizen aanwezig. Vleermuizen zijn gevoelig voor lichtverstoring bij hun verblijven.

Wanneer gewerkt wordt met (bouw)verlichting en deze verlichting op de omliggende pand en geschenen wordt, kan verstoring ontstaan van vleermuisverblijven. Het advies luidt daarom om niet met (bouw)verlichting op de omliggende panden te schijnen om verstoring van verblijven van vleermuizen te voorkomen. Verlichting kan ook in de toekomstige situatie voor verstoring zorgen. Dit betekent dat in de toekomstige situatie niet met (extra) verlichting o p de omliggende panden geschenen mag worden. Wanneer dit niet mogelijk is, moet nader onderzoek uitwijzen of vleermuisverblijven aanwezig zijn. Egel: het plangebied is geen onderdeel van essentieel leefgebied van de egel. Desalniettemin kunnen individuen in het plangebied tijdens de werkzaamheden worden gedood en/of verstoord. Om verstoring en/of doden van egels tijdens de werkzaamheden te voorkomen dient voorafgaand aan de werkzaamheden het plangebied onaantrekkelijk gemaakt te worden voor egels. Dit kan gedaan worden door de grondbedekkende vegetatie zo kort mogelijk te houden tijdens de werkzaamheden en geen hopen vegetatie te laten liggen waar egels onder kunnen kruipen. Na afronding van de werkzaamheden dient het plangebied weer geschikt gemaakt te worden voor de egel, zodat het huidige leefgebied hersteld wordt.

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 27/50 Zorgplicht: het Besluit activiteiten leefomgeving (onderdeel van de Ow) kent een specifieke zorgplicht. Dit betekent dat alle maatregelen genomen moeten worden om nadelige gevolgen op flora en fauna te voorkomen. Dit geldt ook voor soorten die zijn opgenomen op de Rod e lijst, flora en fauna met een gunstige staat van instandhouding, uitgezette dieren buiten hun natuurlijke verspreidingsgebied en (in het kader van ruimtelijke ontwikkeling) vrijgestelde soorten, zoals de huisspitsmuis. Daarom moeten de volgende maatregelen genomen worden: • Maai voorafgaand aan de werkzaamheden de vegetatie in het werkgebied kort. Hierdoor wordt het voor grondgebonden zoogdieren minder aantrekkelijk om te verblijven in deze zone tijdens de werkzaamheden. • Wees tijdens de werkzaamheden alert op de aanwezigheid van (beschermde) soorten en geef deze de tijd en ruimte om te vluchten. • Schakel steeds een deskundige in bij het aantreffen van (beschermde) soorten. Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 28/50 Conclusie en advies Dit hoofdstuk geeft de conclusie van de uitgevoerde onderzoeken met betrekking tot gebiedsbescherming en soortbescherming weer.

Voor zowel de gebiedsbescherming als de soortbescherming wordt beschreven of vervolgstappen en/of het treffen van maatregelen noodzakelijk zijn. Conform de Omgevingswet en de Omgevingsregeling, Artikel 7.197j (module: flora - en fauna- activiteit), mogen de gegevens van een natuurtoets niet ouder zijn dan drie jaar bij het indienen van een Omgevingsvergunning. Daarom is deze natuurtoets maximaal drie jaar geldig. 8.1 Gebiedsbescherming Het plangebied maakt geen onderdeel uit van beschermde natuurgebieden zoals Natura 2000 - gebied of het NNN. De ingreep leidt niet tot een fysieke afname van oppervlakte aangewezen habitattypen in Natura 2000-gebieden of het NNN en heeft geen significant verstorend effect op aangewezen habitatsoorten. Effecten van stikstof op het Natura 2000-gebied Oostelijke Vechtplassen zijn op voorhand niet uitgesloten. Een stikstofberekening is geen onderdeel van voorliggende natuurtoets. Een stikstofberekening is echter wel noodzakelijk bij de aanvraag van een omgevingsvergunning. 8.2 Soortbescherming Naar aanleiding van de uitgevoerde natuurtoets kunnen de meeste soorten, die volgens verspreidingsgegevens voor kunnen komen in het plangebied, uitgesloten worden. Voor een aantal soorten geldt dat kan worden volstaan met mitigerende maatregelen. Een overzicht hiervan is weergegeven in onderstaande tabel.

Voor een nadere toelichting van het nader onderzoek en de mitigerende maatregelen wordt verwezen naar Hoofdstuk 7. Tabel 13: Overzicht van de onderzochte soort(groepen) en onderzoeksresultaten in relatie tot het vervolgtraject. Soortgroep Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Vervolgtraject Amfibieën Alpenwatersalamander (Ichtyosaura alpestris) Nee Heikikker (Rana arvalis) Nee Poelkikker (Pelophylax lessonae) Nee Rugstreeppad (Epidalea calamita) Nee Vroedmeesterpad (Alytes obstetricans) Nee Soortgroep Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Vervolgtraject Broedvogels zonder jaarrond beschermd nest Diverse algemene soorten Mitigerende maatregelen Vogels uit Utrechtse soortenlijst Merel (Turdus merula) Mitigerende maatregelen Tjiftjaf (Phylloscopus collybita) Mitigerende maatregelen Broedvogels waarvan het nest jaarrond beschermd is (categorie 1 t/m 4) Boomvalk (Falco subbuteo) Nee Buizerd (Buteo buteo) Nee Gierzwaluw (Apus apus) Nee Grote gele kwikstaart (Motacilla cinerea) Nee Havik (Accipiter gentilis) Nee Huismus (Passer domesticus) Nee Ooievaar (Ciconia ciconia) Nee Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 29/50 Soortgroep Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Vervolgtraject Flora Groot spiegelklokje (Specularia speculum) Nee Kartuizer anjer (Dianthus carthusianorum) Nee Kluwenklokje (Campanula glomerata) Nee Kruiptijm (Thymus praecox) Nee

Muurbloem (Erysimum cheiri) Nee Stijve wolfsmelk (Euphorbia stricta) Nee Wilde ridderspoor (Consolida regalis) Nee Wolfskers (Atropa belladonna) Nee Soortgroep Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Vervolgtraject Libellen Gevlekte witsnuitlibel (Leucorrhinia pectoralis) Nee Rivierrombout (Gomphus flavipes) Nee Sierlijke witsnuitlibel (Leucorrhinia caudalis) Nee Soortgroep Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Vervolgtraject Reptielen Hazelworm (Anguis fragilis) Nee Muurhagedis (Podarcis muralis) Nee Ringslang (Natrix natrix) Nee Soortgroep Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Vervolgtraject Vleermuizen Baardvleermuis (Myotis mystacinus) Nee Brandts vleermuis (Myotis brandtii) Nee Franjestaart (Myotis nattereri) Nee Gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus) Mitigerende maatregelen Gewone grootoorvleermuis (Plecotus auritus) Nee Kleine dwergvleermuis (Pipistrellus pygmaeus) Mitigerende maatregelen Laatvlieger (Eptesicus serotinus) Mitigerende maatregelen Meervleermuis (Myotis dasycneme) Mitigerende maatregelen Rosse vleermuis (Nyctalus noctula) Mitigerende maatregelen Ruige dwergvleermuis (Pipistrellus nathusii) Mitigerende maatregelen Tweekleurige vleermuis (Vespertilio murinus) Mitigerende maatregelen Watervleermuis (Myotis daubentonii) Mitigerende maatregelen Soortgroep Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Vervolgtraject Slechtvalk (Falco peregrinus) Nee Sperwer (Accipiter

nisus) Nee Steenuil (Athene noctua) Nee Wespendief (Pernis apivorus) Nee Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 30/50 Soortgroep Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Vervolgtraject Vlinders Grote vos (Nymphalis polychloros) Nee Iepenpage (Satyrium w-album) Nee Teunisbloempijlstaart (Proserpinus proserpina) Nee Soortgroep Soort (Wetenschappelijke soortnaam) Vervolgtraject Zoogdieren Bever (Castor fiber) Nee Boommarter (Martes martes) Nee Bunzing (Mustela putorius) Nee Das (Meles meles) Nee Eekhoorn (Sciurus vulgaris) Nee Egel (Erinaceus europaeus) Mitigerende maatregelen Haas (Lepus europaeus Nee Hermelijn (Mustela erminea) Nee Konijn (Oryctolagus cuniculus) Nee Steenmarter (Martes foina) Nee Wezel (Mustela nivalis) Nee Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 31/50 Literatuur en bronvermelding Literatuur BIJ12, 2017. Kennisdocumenten Soorten - Natuurbescherming, versie 1.0, 1 juli 2017, BIJ12, Utrecht BIJ12, 2023. Kennisdocumenten Soorten – Natuurbescherming, versie 2.0 en 2.1, 2023, BIJ12, Utrecht. BIJ12, 2024. Kennisdocumenten Soorten – Natuurbescherming, versie 1.1 en 2.0. 2024, BIJ12, Utrecht. Bijlsma, R.G., 2015. Handleiding veldonderzoek roofvogels. KNNV Uitgeverij, Zeist. Broekhuizen, S. e.a., 2016. Atlas van de Nederlandse Zoogdieren. Diets, C., Kiefer, A, 2017. Veldgids Vleermuizen van Europa.

KNNV Uitgeverij, Zeist. IDDS. 2023. Quickscan Wet natuurbescherming. A2226/DME/qs2. IDDS. 2022. Nader onderzoek vleermuis wet natuurbescherming. A2226-03/DME/no1.1. Provincie Utrecht. 2023. Ontheffing Soortenbescherming. Zaaknummer Z-PU-2023-002124. Sovon Vogelonderzoek Nederland, december 2012. Notitie deskundigen bericht verstoring vogels Verhoek, I., 2015. Genetisch onderzoek van inheemse en geïntroduceerde populaties van de Muurhagedis (Podarcis muralis). Stageverslag Radboud Universiteit Nijmegen, RAVON & Saxion hogeschool. Internetbronnen www.bij12.nl www.calculator.aerius.nl www.floron.nl www.floravannederland.nl www.verspreidingsatlas.nl/vaatplanten www.ndff-ecogrid.nl www.netwerkgroenebureaus.nl/werken-aan-kwaliteit/soortinventarisatieprotocollen www.ravon.nl www.sovon.nl www.synbiosys.alterra.nl www.telmee.nl www.verspreidingsatlas.nl Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 32/50 www.vlinderstichting.nl www.waarneming.nl www.zoogdiervereniging.nl Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 33/50 Bijlage I Beschermde soorten waarop geen nadelige gevolgen verwacht worden Onderstaande tabel geeft per soort(groep) weer welke soorten niet verwacht worden en/of op welke soorten geen nadelige gevolgen verwacht worden.

Tabel 14: Onderstaande tabel geeft weer op welke soorten geen nadelige gevolgen verwacht worden naar aanleiding van de voorgenomen werkzaamheden. Soort(groep) Reden van uitsluiten nadelige gevolgen Amfibieën Alpenwatersalamander Binnen het plangebied is geen geschikt biotoop aanwezig, namelijk niet te snel stromend visvrij water in de directe omgeving van loofbos of kleinschalige landschappen met heggen en struwelen. Heikikker Het geschikte biotoop is niet aanwezig. De heikikker heeft een zeer duidelijke voorkeur voor de landschapstypen heide, hoogveen, laagveen en halfnatuurlijk grasland. Veel in geïsoleerde wateren en sloten en soms in rivierbegeleidende wateren langs de Nederrijn/Lek. Soms in bos en struweel. Vrijwel niet in intensief agrarisch landschap, rond infrastructuur en bebouwing. Poelkikker De poelkikker is een zon- en warmteminnende soort met een voorkeur voor onbeschaduwde wateren. De oeverzone moet bij voorkeur goed begroeid zijn. Het is een veeleisende soort, die houdt van voedselarm en schoon water. Hij heeft een voorkeur voor zwak zure, stilstaande wateren in bos- en heidegebieden op de hogere zandgronden. Hij komt voor in vennen, poelen en watergangen in hoogveengebieden en in de uiterwaarden. Dit biotoop is niet aanwezig. Rugstreeppad Binnen het plangebied is geen geschikte combinatie aanwezig van zomerhabitat, winterhabitat en voortplantingswater.

Daarnaast zijn onoverbrugbare barrières aanwezig tussen de bekende waarnemingen en het plangebied. Vroedmeesterpad Binnen het plangebied is geen geschikt biotoop aanwezig, namelijk ruderaal terrein (groeven), half natuurlijke graslanden, open hellingen, hellingbossen en graften met stenige ondergrond. Overwintert in kalksteengroeven, kalkovens en in andere bebouwing. Waarnemingen buiten Limburg betreffen uitgezette populaties (Vliegenthart e.a. 2022). Broedvogels Boomvalk, buizerd, sperwer, havik Horsten ontbreken binnen het plangebied. Ook zijn geen oude kraaien- of eksternesten aangetroffen in het plangebied. De directe omgeving is ook te druk bezocht door verkeer en voetgangers, waardoor bij het broeden te veel verstoring zou optreden. Gierzwaluw Binnen het plangebied zijn geen geschikte broedlocaties aanwezig, zoals ruimten onder dakgoten, losliggende dakpannen, gaten bij regenpijpen, gaten in muren en neststenen. Grote gele kwikstaart Binnen het plangebied is geen geschikt broedbiotoop aanwezig, namelijk oevers van snel tot zwak stromende beken en rivieren omzoomd door loofbos. Deze soort kan ook broeden in dorpen waar een rivier doorheen loopt. Huismus Binnen het plangebied zijn geen geschikte broedlocaties aanwezig, zoals een toegankelijke dakrand, losliggende dakpannen en overige gaten en kieren in daken en schuren.

Ooievaar Binnen het plangebied zijn geen geschikte broedlocaties aanwezig in de vorm van hoge plekken, zoals telefoonpalen, zeer hoge bomen, schoorstenen, kerktorens, hoogspanningsmasten of door de mens gemaakte palen met houten platform. Slechtvalk Binnen het plangebied is geen geschikt broedbiotoop aanwezig, namelijk hoogspanningsmasten, hoge gebouwen of torens. Ook zijn geen oude kraaien- of eksternesten (op zeer hoge plaatsen) aangetroffen. Steenuil Binnen het plangebied is geen geschikt biotoop aanwezig, namelijk kleinschalig cultuurlandschap met een variatie van heggen, weitjes en knoestige bomen. Daarnaast zijn holtebomen, knotwilgen, toegankelijke schuren, zolders of uilenkasten afwezig. Wespendief Binnen het plangebied is geen geschikt broedbiotoop aanwezig, namelijk loofbos of gemengd bos met open plekken, hoogvenen, heide, moerasbos en kleinschalig Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 34/50 Soort(groep) Reden van uitsluiten nadelige gevolgen cultuurlandschap met bos. Flora Groot spiegelklokje Groot spiegelklokje groeit op zonnige, open plaatsen op vochtige, matig voedselrijke, kalkrijke grond (zand, leem, zavel, lichte klei, löss en mergel). De soort komt voor in akkers, bermen en dijken, braakliggende grond, als adventief nabij graansilo’s en langs spoorwegen. Deze biotoopeisen zijn binnen het plangebied niet aanwezig.

Kartuizer anjer Kartuizer anjer groeit in zonnige, matig voedselrijke en uitgesproken stikstofarme bodems in grasland (schraal grasland en kalkgrasland), bermen en rotsachtige plaatsen. Deze biotoopeisen zijn binnen het plangebied niet aanwezig. Kluwenklokje Kluwenklokje groeit op zonnige, soms licht beschaduwde plaatsen op matig droge tot vaak vochtige, matig voedselrijke, kalkhoudende en humushoudende grond (lemig zand, leem, zavel, mergel en stenige plaatsen). De soort komt voor in bermen, grasland (kalkgrasland), iets ruderale plaatsen, rivierdijken, zandige ruggen in uiterwaarden, bosranden, struwelen en soms in lichte bossen. Deze biotoopeisen zijn binnen het plangebied niet aanwezig. Kruiptijm Kruiptijm groeit op zonnige plaatsen op matig droge, voedselarme, kalkrijke grond (kalksteen of soms op duinzand). De soort komt voor in kalkgrasland en in zeeduinen. Deze biotoopeisen zijn binnen het plangebied niet aanwezig. Muurbloem Muurbloem groeit op rotsachtige plaatsen (rotswanden), klippen, mijnsteenbergen, afgravingen (oude steengroeven), kademuren, kerkhofmuren, oude stadsmuren en ruïnes die met een zachte kalkspecie gemetseld zijn. Deze biotoopeisen zijn binnen het plangebied niet aanwezig.

Stijve wolfsmelk Stijve wolfsmelk groeit op zonnige, warme, open plaatsen (pioniervegetaties) op droge tot matig vochtige, matig voedselrijke, stikstofrijke, kalkrijke, verstoorde grond (grind en andere stenige plaatsen, zand, leem en mergel). De soort komt voor in akkers, bosranden (langs rivierdalbossen), heggen, kapvlakten, waterkanten (slootkanten), bermen en dijken met vochtige, matig voedselrijke, weinig of niet bemeste, kalkrijke grond (klei, mergel en stenige plaatsen). Deze biotoopeisen zijn binnen het plangebied niet aanwezig. Wilde ridderspoor Wilde ridderspoor groeit op zonnige plaatsen en heeft vochtige, matig voedselrijke, kalkrijke, omgewerkte zandige kleigronden nodig. Deze soort komt voor in akkers en soms op ruderale plaatsen, bij graansilo's en graanoverslagbedrijven. Deze biotoopeisen zijn binnen het plangebied niet aanwezig. Wolfskers Wolfskers groeit op meestal half beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, stikstofrijke, vaak kalkrijke, humushoudende grond (mergel en stenige plaatsen). De soort komt voor in bossen (open plekken en langs bospaden), bosranden, kapvlakten, brandvlakten, stenige plaatsen, ruderale plaatsen en braakliggende grond. Deze biotoopeisen zijn binnen het plangebied niet aanwezig.

Libellen Gevlekte witsnuitlibel Werkzaamheden aan waterlichamen vinden niet plaats, waardoor nadelige gevolgen zijn uitgesloten. Rivierrombout Werkzaamheden aan waterlichamen vinden niet plaats, waardoor nadelige gevolgen zijn uitgesloten. Sierlijke witsnuitlibel Werkzaamheden aan waterlichamen vinden niet plaats, waardoor nadelige gevolgen zijn uitgesloten. Reptielen Hazelworm De hazelworm leeft in open bossen, bosranden, heide, houtwallen, struwelen, spoor- en wegbermen, kalkgraslanden, vestingwerken, steenhopen, ruderale plaatsen en tuinen in voornamelijk bos- en heidegebied. Dit biotoop is niet aanwezig binnen het plangebied Muurhagedis De muurhagedis komt voor op warme, stenige plekken zoals rotswanden en stadsmuren. In Nederland komt de soort alleen in het wild voor in Maastricht. Andere waarnemingen in Nederland betreffen illegaal uitgezette individuen (Verhoek, 2015). Binnen het plangebied zijn de vereiste biotopen niet aanwezig. Ringslang De ringslang is gebonden aan waterrijke habitats op zandgronden en op de overgangen van zandgrond naar veen- en kleigronden. Deze biotopen zijn niet aanwezig binnen het Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 35/50 Soort(groep) Reden van uitsluiten nadelige gevolgen plangebied.

Vleermuizen* Bosvleermuis Nadelige gevolgen op de bosvleermuis worden uitgesloten vanwege het ontbreken van een bosrijke omgeving in het plangebied. Verder zijn de twee bekende kolonies van de bosvleermuis in Nederland enkel bekend in boomholtes (enkele malen is een solitair mannetje in een gebouw aangetroffen) en in het oosten van het land. Zomerverblijfplaats: zowel in huizen als in bomen, solitair soms in gebouwen, en in vleermuiskasten. Winterverblijfplaats: in zowel bomen, gebouwen als ondergrondse winterverblijven (o.b.v. waarnemingen buiten Nederland) Foerageergebied: langs bosranden, boven boomkronen, op open plekken in het bos, in parkachtige omgeving, boven waterpartijen en soms rond lantarenpalen. De vlieghoogte is zo'n 10 tot 15 meter. Baardvleermuis, Brandt’s vleermuis Nadelige gevolgen op de baardvleermuis kunnen worden uitgesloten vanwege het ontbreken van een bosrijk gebied in de omgeving van het plangebied. Zomerverblijfplaats: boomholtes, nest- of vleermuiskasten, zolders, ruimten achter gevelbetimmering en vensterluiken van gebouwen. Winterverblijfplaats: voornamelijk ondergrondse ruimten als mergelgroeven, bunkers, forten, vestingwerken, oude steenfabrieken, ijskelders en (kasteel)kelders. Foerageergebied: bossen, bosranden en in kleinschalig gesloten landschappen.

Franjestaart Nadelige gevolgen op de franjestaart kunnen worden uitgesloten wegens het ontbreken van bosrijk gebied met waterpartijen in de omgeving van het plangebied. Zomerverblijfplaats: boomholten en gebouwen (spleetvormige ruimten, zolders van kerken en boerderijen. Winterverblijfplaats: ondergrondse ruimten als forten, groeven, ijskelders en bunkers. Foerageergebied: bosrijk gebied met waterpartijen of waterrijke gedeelten. Langs en boven kleinschalige weilanden en akkers en in open veestallen. Gewone grootoorvleermuis Nadelige gevolgen op de gewone grootoorvleermuis worden niet verwacht wegens ontbreken van bosrijk gebied in de omgeving van het plangebied. Tevens zorgt de aanwezigheid van straatverlichting en/of andere felle lichtbronnen voor teveel lichtverstoring voor deze zeer lichtgevoelige soort. Zomerverblijfplaats: zolders, achter betimmeringen, daklijsten, vensterluiken, spouwmuren, onder dakpannen, vleermuiskasten, boomholten en spleten. Winterverblijfplaats: overwintert in de nabijheid van de zomerverblijfplaats. Maakt vooral gebruik van ondergrondse ruimten, zoals grotten, kalksteengroeven, oude steenfabrieken, bunkers, forten, vestingwerken, ijskelders en (kasteel)kelders. Overwinterende gewone grootoorvleermuizen zijn echter ook op zolders en in kerktorens, en een enkele keer in boomholtes gevonden.

Foerageergebied: in de directe omgeving van de verblijfplaats op beschutte plekken in bos, langs bosranden, lanen en kleinschalig parkachtig landschap waarbij ze lijnvormige structuren als hagen, rietkragen en houtwallen volgen. Vanwege de beperkte reikwijdte van de echolocatie en gevoeligheid voor wind mogen de onderbrekingen in lijnvormige structuren niet te groot zijn. Grijze grootoorvleermuis De grijze grootoorvleermuis heeft een voorkeur voor droge, open gebieden en warme valleien. Zuid-Nederland vormt de noordelijke grens van het verspreidingsgebied. Deze biotopen zijn niet aanwezig en daarnaast ontbreken potentiële verblijfplaatsen binnen het plangebied. Tevens zorgt de aanwezigheid van straatverlichting en/of andere felle lichtbronnen voor teveel lichtverstoring voor deze zeer lichtgevoelige soort. Zomerverblijfplaats: zolders, achter betimmeringen, daklijsten, vensterluiken, spouwmuren, onder dakpannen, vleermuiskasten, boomholten en spleten. Kraamkolonies voornamelijk op (kerk)zolders. Winterverblijfplaats: overwintert in de nabijheid van de zomerverblijfplaats. Foerageergebied: kleinschalig parkachtig landschap. Vale vleermuis Nadelige gevolgen op de vale vleermuis worden niet verwacht, aangezien een warme zolder ontbreekt binnen het plangebied en holtebomen ontbreken of niet worden gekapt binnen het plangebied.

Zomerverblijfplaats: Kraamverblijven in warme (kerk)zolders, groeven en grotten. Solitair ook in kasten en boomholten. Winterverblijfplaats: grotten, groeven en kelders. In de winter vaak in grote groepen. Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 36/50 Soort(groep) Reden van uitsluiten nadelige gevolgen Foerageergebied: open landschap met bomen, zoals parken, boven velden en weilanden, ook bij bebouwing. Prooi bestaat ook vooral uit bodemdieren. Watervleermuis Nadelige gevolgen op de watervleermuis worden niet verwacht, aangezien geen holtebomen aanwezig zijn of worden gekapt binnen het plangebied. Zomerverblijfplaats: boomholten en spleten, maar ook kerkzolders, vleermuiskasten, bunkers en oude forten. Winterverblijfplaats: grotten, kalksteengroeven, oude steenfabrieken, bunkers, forten, vestingwerken en kelders. Foerageergebied: beschutte waterpartijen, of aan de beschutte kant van vijvers in landgoederen en parken, kastelen en visvijvers, smalle vaarten, langzaam stromende rivieren en beken. Vlinders Grote vos De grote vos komt voor in vochtige, open bossen, bosranden, boomgaarden en andere plekken met grote vrijstaande bomen. De grote vos heeft als waardplant; iep, zoete kers en wilgensoorten. Binnen het plangebied zijn geen waardplanten aanwezig van de grote vos. De grote vos is een trekvlinder en kan daarom overal opduiken.

Waarnemingen van deze soort betreffen vaak losse waarnemingen van vlinders die op trek zijn. Iepenpage De iepenpage komt voor in bossen, bosranden, (stads)parken en grotere tuinen. Vereiste hiervoor is dat iepen in de omgeving moeten staan. De waardplant van deze soort zijn namelijk diverse soorten iepen, zoals gladde iep, ruwe iep en sommige cultivars. De bomen rondom het plangebied zijn geen iepen, daarmee is de aanwezigheid van de iepenpage uitgesloten. Teunisbloempijlstaart De teunisbloempijlstaart komt voor op open plekken in vochtige bossen, bosranden en warme open plaatsen en heeft als waardplant wilgenroosje, teunisbloem, basterdwederik en kattenstaart. De combinatie van habitateisen en waardplanten is niet aanwezig binnen het plangebied. Zoogdieren Bever Binnen het plangebied is geen geschikt habitat aanwezig, namelijk het overgangsgebied tussen land en water, zoals moerassen. Rustige beken, rivieren en meren omzoomd door broekbossen met bomen als wilg en es zijn niet aanwezig. Boommarter Binnen het plangebied is geen geschikt biotoop aanwezig, namelijk bos. Ook ontbreken holtebomen, takkenrillen en omgevallen bomen binnen het plangebied. Bunzing De bunzing komt voor in oude kleinschalige agrarische cultuur- en natuurlandschappen, waarbij een sterke voorkeur is voor natte gebieden.

De soort hecht grote waarde aan voldoende dekking in de vorm van houtwallen, struwelen en ruigte. In open gebieden ontbreekt de soort evenals in aaneengesloten bossen. De soort komt vaak voor in de buurt van rommelige bebouwing in het buitengebied. Deze habitateisen zijn niet aanwezig in het plangebied. Tevens zijn geen (oude) holen (van mollen, ratten, dassen, vossen of konijnen) gevonden die de bunzing kan gebruiken als verblijfplaats. Das In Nederland komt de das vooral voor op de hogere gronden in het oosten, zuiden en midden van het land. De das leeft in allerlei soorten biotopen, met een voorkeur voor kleinschalig akker- en weidelandschap met verspreide bosjes, heggen en houtwallen. Het leefgebied van de das moet voldoen aan voldoende dekking, weinig verstoring, een groot voedselaanbod en een bodem waarin ze goed kunnen graven voor het graven van zijn burcht. Deze factoren zijn niet aanwezig binnen het plangebied. Eekhoorn Binnen het plangebied is geen geschikt biotoop aanwezig namelijk; loofbos, naaldbos en gemengd bos of tuinen, parken en houtwallen in de buurt van bos. Ook zijn geen holtebomen en eekhoornnesten aangetroffen binnen het plangebied. Haas Binnen het plangebied is geen geschikt biotoop aanwezig namelijk; kleinschalig gras- en bouwland, open velden als akkers en weilanden, open bos, heide en kwelders.

Hermelijn De hermelijn komt voor in oude kleinschalige agrarische cultuur- en natuurlandschappen die de volgende kenmerken hebben; natte, open en waterrijke gebieden. Voldoende dekking moet aanwezig zijn waarbij de hermelijn vooral gebruik maakt van randzones zoals struweelranden, ruige ongemaaide bermen, rietvelden en ruige slootkanten. Deze habitateisen ontbreken binnen het plangebied. Konijn Binnen het plangebied is geen geschikt biotoop aanwezig namelijk, zanderige bodems Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 37/50 Soort(groep) Reden van uitsluiten nadelige gevolgen (waarin makkelijk te graven is) in halfopen landschap zoals perken, tuinen en bosranden. Steenmarter Binnen het plangebied zijn geen schuilplaatsen aanwezig, zoals boomholtes, takkenhopen, dichte struwelen, toegankelijke zolders of kruipruimtes, spouwmuren of ruimten onder dakbedekking met een minimale opening van 5-6 centimeter. Ook zijn geen prooiresten of latrines aangetroffen binnen het plangebied. Wezel De wezel komt voor in oude kleinschalige agrarische cultuur- en natuurlandschappen met de volgende kenmerken; open, droge gebieden zoals bossen, duinen, wei- en akkerland. Hierbij heeft de soort een voorkeur voor open gebieden. Voldoende dekking moet aanwezig zijn wat al kan worden bereikt door grote graspollen. Deze habitateisen ontbreken binnen het plangebied.

*Vleermuizen zijn een onderbestudeerde soortgroep, waardoor het aannemelijk is dat meer soorten voorkomen in een gebied dan is opgenomen in NDFF. Om deze reden zijn in de tabel alle meest voorkomende vleermuissoorten in Nederland opgenomen. Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 38/50 Bijlage II Aanbevelingen natuurvriendelijk bouwen Naast de consequenties die voortkomen uit de Omgevingswet geven wij in relatie tot de voorgenomen ontwikkelingen de volgende aanbevelingen met als doel de biodiversiteit in het plangebied te verhogen en de ecologische structuren in de omgeving te versterken. Vleermuizen Een vleermuis eet zo’n 3.000 insecten per nacht. Een kolonie vleermuizen kan 50 tot 250 individuen groot zijn en soms nog groter. Zeker in gebieden met open water, waar dus veel muggen zijn, bewijst de vleermuis ons een grote dienst. Daarom wordt aanbevole n om, zowel bij nieuwbouw als bij renovatie, verblijfplaatsen voor vleermuizen in te bouwen. Nieuwbouw Spouwmuren zijn uitermate geschikt voor vleermuizen. De gangbare dikte van de spouw is bij nieuwbouw 10 tot 12 cm. Dat is in principe genoeg ruimte om én een goede isolatielaag aan te brengen én in een verblijfplaats voor vleermuizen te voorzien.

Geschikte permanente verblijfplaatsen kunnen worden gecreëerd door bij de nieuwbouw een ruimte van minimaal 3 cm diep te realiseren tussen de buitenmuur en het isolatiemateriaal. Zowel aan de buitenmuur als aan de isolatielaag moeten de vleermuizen kunnen hangen. Hiervoor kan de isolatielaag worden voorzien van een harde ruwe buitenlaag en/of kunststof gaas worden aangebracht met een maaswijdte van 3 tot 10 mm. Hierdoor hebben vleermuizen de mogelijkheid om zich vast te klampen. Zorg hierbij dat vleermuismest zich niet in een kleine ruimte kan ophopen. Als de spouw voldoende ventileert, droogt vleermuismest geurloos uit en zorgt het niet voor problemen of overlast. De toegang voor vleermuizen kan bestaan uit open stootvoegen, open voegen tussen gevelplaten, open voegen tussen muur- en dakdelen of uit speciale vleermuisstenen. Belangrijk is dat de invliegopeningen voor dwergvleermuizen 1,5 tot 2 cm breed zijn. Laatvli egers hebben wat meer ruimte nodig om in te vliegen, namelijk tussen de 1,8 en 2 cm. De stootvoegen moeten zich op ten minste 3 m hoogte bevinden en niet boven ramen, deuren of buitenverlichting geplaatst worden. Ook mag de aanvliegroute niet geblokkeerd w orden door struiken of bomen. Als het niet gewenst is dat vleermuizen zich vrij door de spouwmuur bewegen, is het inmetselen van vleermuisstenen een goed alternatief (Figuur 1 en Figuur 2).

De ruimte in een inmetselsteen is beperkt. Het is dan ook raadzaam inmetselstenen te koppelen, zodat een grotere verblijfplaats ontstaat. Daarnaast zijn allerlei creatieve oplossingen mogelijk. Zo kunnen delen van het gebouw worden voorzien van een (sier)boeibord, waarachter verblijfplaatsen van vleermuizen aanwezig zijn. Ook kan een extra (voorzet)spouw worden aangebracht met vleermuisverblijfplaatsen, waarbij de oorspronkelijke spouw volledig geïsoleerd wordt. Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 39/50 Figuur 1: Voorbeeld van inmetselstenen (bron: Vivarapro.nl) Renovatie Als een bestaande spouwmuur wordt geïsoleerd blijft vaak te weinig ruimte (minimaal 3 cm) over om nog te kunnen functioneren als potentiële verblijfplaats voor vleermuizen. Het is dan nog wel mogelijk een deel van de spouwmuur toegankelijk te houden of inmetselstenen aan te brengen tussen het binnen- en buitenblad van de spouwmuur. Doordat de houten en houtbetonnen vleermuiskasten zelf bijdragen aan de isolatiewaarde, gaat het inbouwen van vleermuiskasten niet ten koste van de isolatiewaarde. Ook kan tussen de kast en de binnenmuur (binnenspouwblad) materiaal met een hogere isolatiewaarde worden aangebracht. Daarmee wordt het ontstaan van een koudebrug voorkomen. Figuur 2: Voorbeeld van inmetselstenen (bron: Vivarapro).

Nokvorsten, dakoverstekken, boeiboorden en gevelbetimmering kunnen ook een verblijfplaats bieden aan vleermuizen. Door een opening van 2,5 cm vrij te houden tussen de gevel en de betimmering, wordt een potentiële verblijfplaats gerealiseerd (Figuur 3). De invliegopening dient ook hier tussen de 1,5 tot 2 cm breed te zijn. Het is belangrijk dat de vleermuizen grip hebben,

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 40/50 dus de wand moet ruw zijn. Dit kan door het spannen van gaas of het insmeren met een dun cement-zandmengsel. Figuur 3: Voorbeeld van toegankelijke boeiborden (links) en nokvorst (rechts) (bron: bouwnatuurinclusief). Leefgebied Naast verblijfplaatsen hebben vleermuizen binnen een straal van 5 km voldoende foerageergebied (jachtgebied) nodig. Deze jachtgebieden worden volgens een vaste route (vliegroute) bereikt. De gekozen jachtlocatie (en bijbehorende vliegroute) hangt af van het insectenaanbod en van de weersomstandigheden. Bij bijvoorbeeld harde wind kunnen alternatieve, meer beschutte plekken worden gebruikt om te foerageren. Het aanleggen van meer foerageergebied en vliegroutes zal de vleermuispopulatie in Nederland versterke n. Voor de foerageergebieden is het van belang dat voldoende muggen aanwezig zijn. Dit kan gerealiseerd worden door het aanbrengen van water, wadi’s en/of begroeide oevers met bijvoorbeeld rietkragen. Door beschutting aan te brengen, kost het de vleermuis minder energie om te jagen. Door een brede heg, hoog opgaand groen of een bomenrij aan te leggen ontstaan windbeschutte plekken. Gierzwaluw De gierzwaluw is slechts vier maanden per jaar in Nederland. Ieder jaar keren individuen terug naar nest als de voorgaande jaren.

De gierzwaluw nestelt hierbij vaak onder dakpannen, nokvorsten en andere openingen. Bij zowel nieuwbouw als renovatie kunnen i nmetselstenen in de gevel en nestpannen op het dak worden ingebouwd. De neststenen kunnen zowel zichtbaar als onzichtbaar in de gevel worden verwerkt (Figuur 4). Figuur 4: Inmetselstenen zichtbaar (links) en onzichtbaar (rechts) in de gevel verwerkt (bron: Vivarapro). Nestpannen worden afgeraden, omdat de temperatuur onder de dakpan al snel te hoog wordt (Figuur 5). Nestpannen kunnen alleen toegepast worden op daken waarbij voldoende ventilatie

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 41/50 onder de dakpan aanwezig is, bijvoorbeeld van historische of monumentale gebouwen. Zodra daken geïsoleerd zijn, kan de warmte niet meer ontsnappen en wordt de temperatuur onder de nestpan te hoog. Figuur 5: Nestpan voor de gierzwaluw (bron: checklist groen bouwen). Indien inbouwstenen niet mogelijk zijn, is gevelbetimmering, overstekken en dakgootomlijstingen een goed alternatief (Figuur 6). De temperatuur in dit soort betimmeringen is beter gereguleerd, ligt vaak in de schaduw en het is goed aan te vliegen door de soort. Gevelbetimmeringen zijn opgebouwd uit een raamwerk van latten die op de buitenmuur worden gemonteerd. In dit raamwerk wordt een prefab gierzwaluwkast geplaatst. Een nestgelegenheid bij een overstek en dakgootomlijsting is eenvoudig gemaakt door aan de onderzijde ovale invliegopeningen aan te brengen van ten minste 3 x 6 cm. De binnenruimte achter de invliegopening meet bij voorkeur 15 x 15 x 50 cm en is vervaardigd van onbehandeld hout. Zorg hierbij voor een vrije aanvliegroute van minimaal 1 m breed en 3 m hoog; bomen, vlaggenmasten e.d. mogen niet voor de invliegopening staan. Aanbevolen wordt om de invliegopening niet te plaatsen boven ‘naar buiten openslaande ramen’.

Figuur 6: Gevelbetimmering (links, bron Unitura) en nestgelegenheid in overstek (rechts, bron: Checklist Groen Bouwen). Huismus De huismus is één van onze bekendste vogels, maar is in aantallen sterk afgenomen (50% van de broedparen is verdwenen sinds het begin van de jaren ’80). Deze afname heeft te maken met het verlies aan nestgelegenheid én leefgebied. Het is voor de huismus dus heel belangrijk om nestmogelijkheden aan te bieden en daarnaast te zorgen dat de omgeving voldoet aan de overige eisen. Een groene omgeving welke voedsel en beschutting biedt is daarbij zeer belangrijk. Kale schuttingen en betegelde tuinen passen hier niet in en zijn mede verantwoordelijk voor de harde achteruitgang van de huismuspopulatie.

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 42/50 Voor huismussen kan heel gemakkelijk nestruimte worden gerealiseerd door het (ver)plaatsen van vogelschroot onder de vierde rij dakpannen. Als daarbij in de gootlat om de 50 cm openingen aanwezig zijn, wordt voldaan aan het Bouwbesluit, maar blijft het dak beschikbaar voor de huismus (Figuur 7). Hierbij heeft het de voorkeur om een dakvlak uit te kiezen die niet op het heetst van de dag beschenen wordt door de zon. Indien onder het dak geen ruimte beschikbaar is, kunnen ook voor de huismus neststenen in de gevel worden ingebouwd ( Figuur 7). Figuur 7: Vogelschoot onder de vierde rij dakpannen (links, bron: OZHZ) en inbouwneststeen voor de huismus (rechts, bron: Vivarapro). Bij huismussen moet rekening worden gehouden met de eisen die de soort stelt aan zijn omgeving. Om te kunnen functioneren als broedlocatie moet op zeer korte afstand (binnen 50 m) voldoende dekking en voedsel aanwezig zijn in de vorm van hagen, heggen, gro ene wanden en dichte bomen en struiken die jaarrond groen blijven. Inheemse soorten als liguster, lijsterbes, sleedoorn, meidoorn, vuurdoorn, klimop, bruidssluier en vlier zijn hier heel geschikt voor. Ook rommelhoekjes met ruigte en/of bloemrijk grasland zijn noodzakelijk voor de huismus, hier vindt de huismus namelijk voedsel (zaden en kleine insecten).

Insectenhotels Door insectenhotels te plaatsen, omgeven met veel inheemse kruiden en bloemen, kunnen insecten worden gelokt (Figuur 8). Het is van belang om goed te letten op de grootte en diepte van het insectenhotel, zodat deze geschikt zijn voor verschillende soorten bijen en meerdere nestcellen achter elkaar aangelegd kunnen worden. Daarnaast moet het insectenhotel op een zonnige plek geplaatst worden en dient een kleine hoeveelheid los zand aanwezig te zijn. Een insectenhotel kan de biodiversiteit lokaal vergroten en de insecten vormen een goede voedselbron voor vogels en vleermuizen.

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 43/50 Figuur 8: Voorbeelden van insectenhotels (bron: Natuurmonumenten). Een insectenhotel kan puur gericht zijn op wilde metselbijen, door een kastje met gaatjes op te hangen aan een boom of een muur, maar kan ook grotere vormen aannemen voor verschillende soorten insecten. Door pallets op te stapelen en te vullen met stenen, takken en dakpannen, ontstaan allerlei verstopplekken voor insecten (Figuur 9). Op deze manier kan goedkoop een zeer goed insectenhotel gerealiseerd worden. Figuur 9: Een insectenhotel met diverse verstopplekken voor allerlei insecten. Groene daken en gevels Zowel bij nieuwbouw als bij renovatie kunnen daken en gevels voorzien worden van vegetatie en daarmee een positieve bijdrage leveren aan het milieu, isolatiewaarden en de biodiversiteit. Afhankelijk van de draagkracht van het dak kan een groen dak, bruin dak, sedum dak of schelpendak worden gerealiseerd. Een groen dak levert de grootste bijdrage voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. Inheemse grassen en kruiden, aangevuld met dood hout, bieden leefgebied voor vogels (zoals de huismus en koolmees) en insecten. Bruine-, sedum-, mos-, kiezel- en schelpendaken vragen minder draagkracht en kunnen ook veel bijdragen voor de

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 44/50 natuur (Figuur 10). Juist deze schalere begroeide daken bieden leefgebied voor stadsplanten, vogels (zoals zwarte roodstaart en scholekster) en insecten. Afhankelijk van het type groen dak geldt dat het dak regenwater vast kan houden, lucht filtert, de omgeving afkoelt en het gebouw isoleert. Een groen dak heeft daarnaast ook nog eens een positief effect op het dak zelf. Het verlengt de levensduur van het dak, aangezien het dakleer niet aan zon, regen en temperatuurwisselingen onderhevig is. Groene daken kunnen ook goed samengaan met het plaatsen van zonnepanelen of zonnecollectoren en werken bij zonnepanelen zelfs rendementverhogend. Het is dan wel van belang dat de panelen of collectoren voldoende hoog, op enige afstand van elkaar en onder d e juiste hoek worden geplaatst. Alleen op die manier kan de vegetatie onder en naast een paneel of collector optimaal groeien. De planten krijgen dan voldoende licht en insecten kunnen zich zo opwarmen. Groene gevels bieden leefgebied voor vogels en insecten (Figuur 10). Daarnaast houdt een groene gevel regenwater vast en verdampt dit later weer, waardoor het een verkoelende werking op de omgeving heeft. Daarnaast houden de planten de gevel, en daarmee het gebouw, koel in de zomer en isoleren ze, mits ze geen blad verliezen, in de winter.

Ook de levensduur van de gevel wordt verlengd, doordat de muur niet onderhevig is aan zon, regen en temperatuurwisselingen. Figuur 10: Bruin dak (links bron: Checklist Groen Bouwen) en groene gevel (rechts bron: groenkennisnet.nl). Groene parkeerplaatsen Door het gebruik van halfverharding, in plaats van niet-waterdoorlaatbare materialen, kan regenwater in de bodem infiltreren (Figuur 11). Hierdoor ontstaat minder wateroverlast tijdens perioden met hevige regenval. De ruimten tussen de stenen bieden plaats aan planten die tolerant zijn voor betreding zoals straatgras, gewoon varkensgras en weegbree. Bovendien zorgen de begroeide roosters of tegels voor een betere thermische regulering, dit biedt voordelen in de strijd tegen het hitte-eilandeffect. Zo absorbeert de open aarde en het groen van de halfverharding minder warmte dan tegels en asfalt. Ook kan meer water verdampen uit de aarde en vegetatie, waardoor de temperatuurstijging wordt beperkt.

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 45/50 Figuur 11: Halfverharding bij parkeerplaatsen (bron:duurzaamdenhaag.nl). Takkenrillen Takkenrillen zijn een goede en makkelijke manier om voor meer biodiversiteit te zorgen ( Figuur 12). De takkenrillen zijn eenvoudig en op veel plekken toe te passen. Door takken op te stapelen en deze in een soort haag te positioneren, ontstaat een weelde aan schuilplekken voor allerlei diersoorten. De haag kan dan dienen als schuilplek voor diverse zoogdieren, amfibieën, vogels en insecten. Zo kan een takkenril bijvoorbeeld een plek bieden voor de winterslaap van de kleine watersalamander maar ook voor egels en vlinders. Door de diversiteit aan soorten in de takkenril worden ook roofdieren aangetrokken, zoals de wezel en hermelijn. Een takkenril is daarnaast ook een goede manier om snoeiafval, wat vrijgekomen is bij groenwerkzaamheden, te recyclen. Zo blijven de voedingstoffen binnen het gebied en zorgt het voor een verhoging van de biodiversiteit. De takkenril zal door natuurprocess en langzaam inslinken en mag jaarlijks worden aangevuld met snoeiafval. Figuur 12: Een takkenril (bron: klimaatklaar.nl). Beplanting Zorg bij het nieuw aanplanten van bomen, struiken, heesters of kruidenvegetatie dat inheemse beplanting wordt gebruikt. Inheemse beplanting zorgt, in tegenstelling tot uitheemse soorten,

Natuurtoets Omgevingswet – Livingstonelaan 609, Utrecht - A7712-03\MAL\nt1 46/50 voor een hogere biodiversiteit. Insecten, zoals rupsen, zijn namelijk zeer kieskeurig welke bladeren ze eten. Onze Nederlandse insecten eten eigenlijk alleen inheemse planten. Planten die niet van nature voorkomen in Nederland trekken daarom minder insecten aan en vormen zodoende een lagere toegevoegde waarde voor de biodiversiteit. Bij het aanleggen van kruidenrijke vegetatie is het verstandig om ervoor te zorgen dat jaarrond bloeiende kruiden aanwezig zijn. Voor insecten, en dan met name wilde bijen en hommels, is het van groot belang dat het hele jaar door bloeiende planten aanwezig zijn. Zo kan een vroeg ontwakende hommel in februari/maart al nectar vinden en hebben de bijen in het najaar, waarin ze juist veel nectar moeten verzamelen om de winter door te komen, ook genoeg te vinden. Hieronder is de bijvriendelijke bloemenkalender (Figuur 13) opgenomen om een indruk te krijgen van de verschillende bloeiperioden van bloemen. Voor een hoge biodiversiteit is het aanbrengen van gradiënten belangrijk. Door afwisseling van hoge en lage begroeiing en van zonnige en beschaduwde plekken ontstaat leefgebied voor verschillende soorten en soortgroepen. De afwisseling tussen bomen, struik en en bloem- en kruidenrijk grasland zorgt voor een hogere biodiversiteit.

In bomen kunnen vogels nest elen, terwijl voedsel wordt gevonden in de struiken en kruiden. Egels kunnen schuilen in de struiken, terwijl ze insecten zoeken in de struiken, gras en de kruiden. En in het zonnige, kruidenrijke, grasland genieten vlinders van de zon, terwijl ze de flora bestuiven. Figuur 13: Bijvriendelijke tuinkalender (bron: Milieucentraal). Beplanting geluidsschermen en erfafscheidingen Geluidsschermen en erfafscheidingen gemaakt van kokoscassettes zijn geschikt voor klimplanten. Kies niet enkel voor klimop maar ook voor andere inheemse klimplanten zoals wilde kamperfoelie, hop, gewone heggenrank of bosrank. Inheemse beplanting zorgt name lijk voor meer biodiversiteit. Planten die niet van nature voorkomen in Nederland trekken bijna geen

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1347baf3-4647-43ad-80c4-a1c12ded7765?agendaItemId=46983bcb-2cc2-48ad-8b99-2a060a960bd4