Stedenbouwkundig Programma van Eisen (SPvE) USP UMCU Noordzijde
Tekst van het document
Vloerpeilen worden zodanig gekozen dat de kans kleiner is dan eens in de honderd jaar dat hemelwater via het maaiveld vanuit het openbaar gebied of vanuit het eigen perceel het gebouw in loopt. Hieraan wordt in elk geval voldaan als het vloerpeil minimaal 0,15 m hoger ligt dan het niveau van de aangrenzende openbare ruimte. De gemeente spant zich in om voorkomen dat bij buien tot 80 mm in één uur (dit is de bui die één keer in de 100 jaar kan vallen) hemelwater vanuit de openbare ruimte rechtstreeks woningen en gebouwen kan instromen, als het vloerpeil van woningen en gebouwen minimaal 2 cm hoger ligt dan de aangrenzende openbare ruimte. Dit heeft gevolgen voor de vormgeving van de openbare ruimte en het hemelwatersysteem. Hierbij gelden de volgende voorwaarden: • Ruimte in het straatprofiel voor dynamische berging (water op straat) met een minimale hoeveelheid verharding en verlaagde groenvakken ten behoeve van infiltratie- en bergingscapaciteit; • Bij een bui van 20 mm in één uur kan de openbare ruimte nog steeds gebruikt worden waarvoor die bedoeld is; • Bij een bui van 80 mm (afbeelding 47) in één uur is het streven dat wegen uiterlijk drie uur na de bui weer gebruikt kunnen worden. Groenstroken, speelplekken en andere groene plekken waar het water niet gelijk kan wegstromen moeten binnen 24 uur weer toegankelijk zijn.
Aangelegde bergings- en infiltratievoorzieningen moeten in 10 uur tot maximaal 48 uur leeg kunnen lopen om weer beschikbaar te zijn voor nieuwe buien. Watercompensatie Zowel het waterschap als de gemeente hebben eisen met betrekking tot watercompensatie bij ontwikkelingen waarbij het verhard oppervlak toeneemt/een ontwikkeling plaatsvindt: • Als verharding wordt toegevoegd, is watercompensatie nodig [Eis]. - Beleid HDSR: Bij een toename van meer dan 500 m 2 verhard oppervlak moet 71 mm gerekend over de toename aan verharding worden gecompenseerd. Dit dient te gebeuren middels infiltrerende of waterbergende voorzieningen in samenhang met waterberging door extra oppervlaktewater te realiseren (richtlijn minimaal 22,5 % van de totale verharde oppervlakte, op basis van een peilstijging van 30 cm bij compensatie met alleen oppervlaktewater). • Voor verhardingen in de nieuwe situatie geldt dat 90% van de jaarlijkse neerslag moet worden vastgehouden [Eis]. - Beleid gemeente Utrecht: 90% van de jaarlijkse neerslag moet worden vastgehouden via de eerste drie stappen van de voorkeursvolgorde. Dit resulteert in een berging van minimaal 15 mm gerekend over het totaal verhard oppervlak (zie ook paragraaf 1.3.4.). Afbeelding 47: Maximale waterstand bij bui van 80mm in één uur 53 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde mag zijn dan in het buitengebied.
In het plangebied is geen sprake van extreme hittestress, maar er zijn wel plekken die extra aandacht verdienen. Dit vraagt om zoveel mogelijk ontharding (groen tenzij) en toevoegen van schaduw om hittestress te verminderen. Hiervoor gelden de volgende uitgangspunten: • Er is voldoende schaduw op fiets- en looproutes, bij voorkeur door bomen, met 40% op hoofdroutes en 30% op overige routes [Eis]. • Klimaatadaptatie integraal meenemen in het ontwerp: In het ontwerp wordt rekening gehouden met het voorkomen van meer hitte in het gebied [Eis]. • Er wordt in de buitenruimte gebruik van gemaakt van bomen en groen om water op te vangen, koeling te bieden en hittestress te voorkomen, met focus op juiste groeicondities voor volle wasdom [Wens]. • ‘Groen tenzij’: er wordt gekeken waar ontharding op het terrein mogelijk is. Als verharding noodzakelijk is, wordt gekeken naar het toepassen van doorlaadbare verharding [Wens]. Circulair Voor de (circulaire) openbare ruimte gelden de volgende uitgangspunten: • ‘Hergebruik, tenzij’ principe [Eis]: - Minimaal 50% van het materiaal is hernieuwbaar en/of hergebruikt. - Gebruik van circulair afwegingskader (R-ladder) zoals opgenomen in HOR. • De milieu-impact van het project wordt meegewogen bij ontwerpvarianten (MKI) en in de aanbesteding (MVOI) [Eis]. • De kwantitatieve resultaten, waaronder circulariteit, worden gemonitord.
Daarvoor worden indicatoren gebruikt, zoals de MKI, de materiaalgebonden CO 2-uitstoot en de herkomst van materialen [Eis]. Verwerking hemelwater Hemelwater waarvan het UMC Utrecht zich wil ontdoen, mag niet worden aangesloten op het vuilwatersysteem. Voor de verwerking van hemelwater geldt de voorkeursvolgorde zoals vastgelegd in de Visie Water & Riolering en de Visie Klimaatadaptatie [Eis]. Klimaatadaptatie: hitte Klimaatverandering leidt tot extremere weersomstandigheden met directe gevolgen voor leefbaarheid, gezondheid en veiligheid in stedelijke gebieden. De gemeente Utrecht richt zich daarbij op structurele reductie van hittestress, onder meer door vergroening van de stad en passieve maatregelen in gebouwen tegen oververhitting. Door deze uitgangspunten te integreren in de buitenruimte (Medical Campuspark), draagt dit plan concreet bij aan de gemeentelijke ambities voor klimaatadaptatie en een toekomstbestendig gebied. De gemeente Utrecht heeft in de Visie Klimaatadaptatie vastgesteld dat het in de stad op een hete zomerdag maximaal 5 graden warmer Afbeelding 48: Concept kruising Hoofddijk en Universiteitsweg bestaand en nieuw 54 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde 4.7 Cultureel erfgoed • De Hoofddijk blijft één doorgaand, rechtlijnig en duidelijk te onderscheiden element in het parklandschap (afbeelding 48, zie volgende pagina) [Eis].
• De bestaande parallelle sloten aan weerszijden van de Hoofddijk moeten gehandhaafd worden. Waar de sloten in het tuinontwerp onderdeel zijn gaan uitmaken van een bredere waterpartij, wordt zoveel mogelijk het smalle slootkarakter hersteld. Waar er nu geen sloten (meer) zijn worden deze, tenzij blijkt dat hier zwaarwegende bezwaren tegen zijn, aangelegd/doorgetrokken om het rechtlijnige, langgerekte en continue karakter van de Hoofddijk extra te markeren [Eis]. • De Hoofddijk functioneert als doorgaande wandel- en fietsverbinding, met aandacht voor veilige kruisingen met autoverkeer en wandelaars die de Hoofddijk kruisen [Eis]. • Binnen het plangebied rijdt geen gemotoriseerd verkeer op de Hoofddijk zelf. Het kruisen van de Hoofddijk door gemotoriseerd verkeer is wel toegestaan [Eis]. • Groene ruimte van het Medical Campuspark in samenhang brengen met de kernkwaliteiten van het werelderfgoed Hollandse Waterlinies en de cultuurhistorische waarden van het waterlinielandschap [Eis]. • De Hoofddijk wordt zo min mogelijk doorsneden door kruisingen met ander verkeer. Er zijn maximaal 5 doorkruisingen mogelijk inclusief de oost- en westzijde van het plangebied (Universiteitsweg en Heidelberglaan) [Eis].
• De doorkruisingen van de Hoofddijk hebben een zodanige maatvoering en zijn zodanig vormgegeven en gematerialiseerd dat deze geen aantasting vormen van het rechtlijnige, langgerekte, continue en cultuurhistorische karakter van de Hoofddijk [Eis]. • Het verbeteren van de kruising van de Hoofddijk met de Universiteitsweg vanuit verkeersveiligheid, werelderfgoed en landschap. De Hoofddijk wordt zodoende als doorgaande structuur hersteld [Eis]. • Het gebouwtje met de nooduitgang van de ondergrondse tunnel en bijbehorende bovengrondse bouwwerken worden zodanig aangepast dat deze een minder negatieve impact hebben op de visuele integriteit van het werelderfgoed Hollandse Waterlinies en beter passen in het karakter van het landschap [Eis]. Onderbouwing De Nieuwe Hollandse Waterlinie is in 2021 toegevoegd aan het eerder al aangewezen werelderfgoed Stelling van Amsterdam. Sindsdien vormen deze twee waterlinies samen het UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies.
Voor een nadere toelichting, zie bijlage 1: ‘Nadere analyse wetgeving en kernkwaliteiten Werelderfgoed HWL binnen het plangebied.’ 4.8 Externe veiligheid Voor externe veiligheid maken we onderscheid tussen verschillende type risicobronnen: • Vervoer van gevaarlijke stoffen over weg, water en spoor • Vervoer van gevaarlijke stoffen per buisleidingen • Bedrijven • Vervoer gevaarlijke stoffen over weg, water en spoor Het plangebied is gelegen nabij de A27 en de A28, over deze wegen vindt vervoer van gevaarlijke stoffen plaats en zijn een brand-, explosie-, en gifwolkaandachtsgebied. Plaatsgebonden risico De plaatsgebonden risicocontouren van de basisnetroutes zijn opgenomen in de Atlas leefomgeving/ veiligheid. Voor zowel de A27 en de A28 bestaat er geen overlap van de plaatsgebonden 55 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde risicocontouren en het plangebied. Hiermee vormt het plaatsgebonden risico geen belemmering voor de beoogde ontwikkeling. Groepsrisico Het gebied waar grote groepen mensen slachtoffer kunnen worden door een incident met gevaarlijke stoffen wordt ruimtelijk zichtbaar gemaakt met aandachtsgebieden voor de gevaren brand, explosie en gifwolk. Hieruit blijkt dat het plangebied voor een klein gedeelte binnen het explosieaandachtsgebied ligt en een groter gebied binnen het gifwolkaandachtsgebied van de A28 ligt.
De gemeente Utrecht heeft beleid op het gebied van externe veiligheid. In haar beleidsnota Omgevingsveiligheid Utrecht (26 september 2025) staat beschreven hoe de gemeente Utrecht haar inwoners en bezoekers beschermt tegen de gevaren van activiteiten met gevaarlijke stoffen op de omgeving. Op basis van deze nota moet bij de ontwikkeling rekening gehouden worden met de volgende aspecten: • Zeer kwetsbare gebouwen binnen het explosieaandachtsgebied zijn NIET toegestaan. • Locaties waar (beperkt) kwetsbare gebouwen binnen het explosieaandachtsgebied zijn toegestaan krijgen een explosie voorschriftengebied. Dit betekent dat nieuwbouw binnen dit gebied moet voldoende aan aanvullende bouwkundige eisen volgens het Bbl. • Bij een toename van het groepsrisico en/of overschrijding van de oriëntatiewaarde moet een integrale afweging plaatsvinden van de mogelijke risico’s en effecten. De initiatiefnemer zal hiervoor de bouwstenen moeten leveren. Ga hierbij in op: - De mogelijkheden om het groepsrisico zoveel mogelijk te beperken door maatregelen bij de bron; - Planologische oplossingen om het groepsrisico zoveel mogelijk te beperken (denk hierbij aan afstand houden en het beperken van de personendichtheid); - Ruimtelijke en/of bouwkundige ingrepen die ervoor zorgen dat personen zich snel in veiligheid kunnen brengen bij een eventueel ongeval (zelfredzaamheid).
- Aandachtspunten hierbij zijn onder andere de mogelijkheid van alarmering, de aanwezigheid van vluchtroutes en fysieke mogelijkheden van personen; - De mogelijkheden van de hulpverleningsdiensten om hun taken goed te kunnen uitoefenen en daarmee het aantal slachtoffers te kunnen beperken bij een eventueel ongeval (beheersbaarheid). Aandachtspunten hierbij zijn o.a. de bereikbaarheid van de locatie, de inzetbaarheid van hulpmiddelen en de capaciteit van de hulpverlening Aangezien een klein gedeelte van de ontwikkeling binnen het explosie aandachtsgebied ligt, is de verwachting dat het groepsrisico beperkt zal toenemen. Met name nieuwbouw binnen het explosieaandachtsgebied vraagt om extra aandacht, zoals hierboven is benoemd. Vervoer van gevaarlijke stoffen per buisleiding Op meer dan 300 meter van de planlocatie loopt een hogedruk aardgasleiding. Het brandaandachtsgebied van de buisleiding ligt niet over het plangebied. Hiermee vormt de buisleiding geen extern veiligheidsrisico voor de ontwikkeling. Bedrijven In de omgeving van het plangebied bevinden zich geen risicobedrijven met een aandachtsgebied over het plangebied. Hiermee vormen de bedrijven geen extern veiligheidsrisico voor de ontwikkeling.
56 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde 5.2 Kostenverhaal De gemeente is op grond van artikel 13.11 lid 1 Omgevingswet wettelijk verplicht om de kosten van bouwactiviteiten of activiteiten met het oog op het gebruik op grond van een nieuw toegedeelde functie te verhalen op de initiatiefnemer. Afspraken hierover worden vastgelegd in een anterieure overeenkomst (AOVK). Door het sluiten van een AOVK kan van financiële regels in het Omgevingsplan worden afgezien, omdat kostenverhaal anderszins is verzekerd. Het totale bouwprogramma bestaat deels uit de sloop van het oude en realisatie van een nieuw RMDH. Ten behoeve van de realisatie van het De uitwerking van het plan door het UMC Utrecht op de gronden van de UU zal plaatsvinden in nauw overleg met de UU. De uitwerking gebeurt binnen de randvoorwaarden van dit SPvE. De NvU en het IPvE dat de gemeente momenteel opstelt samen met de UU zullen worden afgestemd op dit SPvE. 5.1 Financiële en economische uitvoerbaarheid Het plangebied beslaat ca. 152.461 m², waarvan een deel van de grond bestaat uit openbaar gebied dat eigendom is van gemeente Utrecht. Het UMC Utrecht heeft een deel van de gronden in eigendom en de UU is eigenaar van enkele percelen. Daarnaast heeft de Staat een deel in eigendom. Uitgangspunt is dat er sprake is van een kostendekkende ontwikkeling.
Dat betekent dat alle plan- en ontwikkelingskosten worden gedekt uit de opbrengsten die voortvloeien uit deze ontwikkeling. Het gaat daarbij om kosten die worden gemaakt in het kader van het bouwrijp maken en de kosten voor de herinrichting van de openbare ruimte die nodig is om de gewenste kwaliteitsslag te realiseren, zoals onder andere herinrichting van de Hoofddijk en de Universiteitsweg. Daarnaast gaat het ook om de bijdrages aan bovenplanse kosten, te weten de bijdrage voor de Nota Kostenverhaal Bovenwijkse Voorzieningen (‘Casco van de Stad’) en de bijdrage aan de maatregelen uit de Omgevingsvisie USP 2040 (‘Casco van de Wijk’). Met het aangaan van de AOVK, is voldoende aannemelijk gemaakt dat het SPvE economisch uitvoerbaar is. Mochten tijdens de planuitwerking vraagstukken ontstaan t.a.v. de economische uitvoerbaarheid, dan treden partijen in overleg en moeten zo nodig heroverwegingen worden gemaakt. Hoofdstuk 5 Uitvoerbaarheid Afbeelding 52: Kostenverhaalsgebied UMC Utrecht Noordzijde 57 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde RMDH worden met de Stichting RMDH (mede-initiatiefnemer) afspraken gemaakt, als onderdeel van de AOVK met het UMC Utrecht, waarbij geldt dat onder meer de plankosten, de bijdrage Bovenwijkse voorzieningen, de inrichting openbare ruimte en de nadeelcompensatie voor rekening van het UMC Utrecht komen.
5.3 Nadeelcompensatie en gronduitgifte Ook afspraken over nadeelcompensatie (voorheen planschade) worden in de AOVK opgenomen. De initiatiefnemer laat een nadeelcompensatierisicoanalyse (NRCA) uitvoeren (door een onafhankelijk bureau), uit deze NRCA zal blijken hoe groot het verwachte risico op claims voor nadeelcompensatie zal zijn. Eventueel toegekende claims voor nadeelcompensatie worden aan de gemeente vergoed door de initiatiefnemer. De afspraken over nadeelcompensatie worden opgenomen in de AOVK met het UMC Utrecht en gelden voor het gehele bouwprogramma, dus inclusief de nieuwbouw RMDH. De Gemeente en UMC Utrecht onderzoeken de optie om gemeentelijk grondeigendom te betrekken bij inpassing en optimalisatie van het nieuwe parkeergebouw met plintfuncties, inclusief de financiële consequenties hiervan. Voor de realisatie van het plan is verwerving van gemeentelijke grond nodig. Verwerving geschiedt tegen marktconforme uitgangspunten dan wel op basis van de Grondprijzenbrief 2026 van de gemeente Utrecht. Verdere afspraken over de uitgifte worden vastgelegd in een uitgifteovereenkomst (erfpacht). De gemeente beoordeelt of de opbrengsten de kosten dekken en het project hiermee economisch uitvoerbaar is. Het UMC Utrecht zal, als onderdeel van het Medical Campuspark, de Hoofddijk gaan herinrichten. Hierover zijn eveneens nadere afspraken gemaakt in de AOVK met het UMC Utrecht.
5.4 Maatschappelijke uitvoerbaarheid Op 18 oktober 2023 is een Intentie- en Plankostenovereenkomst en het intentiedocument ‘Herontwikkeling UMC Utrecht, noordzijde’ ondertekend voor de herontwikkeling. Het initiatief betreft de voorgenomen herontwikkeling waarin een nieuw parkeergebouw wordt gerealiseerd. De huidige parkeergarage ‘P-zuid’ aan de zuidzijde zal op termijn worden gesloopt. Het huidige RMDH staat op de plek waar het nieuwe parkeergebouw wordt gebouwd en verhuist daartoe naar een nieuwe plek, nabij het WKZ. 5.5 Technische uitvoerbaarheid De technische uitvoerbaarheid van het plan wordt nog verder onderzocht, in deze fase lijkt dit niet tot problemen te leiden. Tijdens de bouw dient de bouwoverlast voor patienten, bezoekers, personeel en andere gebruikers van het gebied zoveel mogelijk beperkt te worden. Afspraken over beheer en eigendom worden in de AOVK opgenomen. 58 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde 6.2 Enthousiasme, zorgen en vragen De informatiebijeenkomst werd goed bezocht door de diverse stakeholders in het USP en omgeving. De meeste aanwezigen zijn betrokken en geïnteresseerd in de herontwikkeling. Men snapt dat het UMC Utrecht toe is aan een nieuwe fase, waarin de zorg, onderwijs en onderzoek een nieuwe plek krijgen in een vernieuwd ziekenhuiscomplex.
Er zijn wel zorgen wat betreft de inrichting van de Hoofddijk en hoe de voetgangers vanuit het nieuwe parkeergebouw aan de noordzijde van de Hoofddijk, veilig een oversteek kunnen maken naar de overzijde, richting het nieuwe entreegebouw (aan de zuidzijde van de Hoofddijk). Vanuit de UU en het Hubrecht Laboratorium worden zorgen geuit over de massaliteit van het toekomstige parkeergebouw en de verkeersafwikkeling in het gebied. Hierover zijn het UMC Utrecht, UU en Gemeente Utrecht inmiddels met elkaar in overleg getreden. Op basis van deze gesprekken is in het SPvE opgenomen dat nog wordt onderzocht of wellicht een tweedeling van het parkeergebouw mogelijk is, waar een deel op de locatie aan de noordzijde van de Hoofddijk wordt gerealiseerd en een deel elders, bij voorkeur, aan de rand van het USP. 6.1 Het gevolgde proces In september 2023 is een intentiedocument vastgesteld voor het initiatief van het UMC Utrecht en is een intentieovereenkomst afgesloten, waarin afspraken zijn vastgelegd over de samenwerking tussen UMC Utrecht en gemeente Utrecht. Dit SPvE, opgesteld door de gemeente in afstemming met het UMC Utrecht, is in goed overleg tot stand gekomen. De afgelopen jaren zijn op grond van de toen geldende participatiekaders diverse stakeholders in het USP betrokken bij het project.
Nadat de raad in 2025 het beleid van Samen Stad maken heeft aangenomen, wordt dit nieuwe beleid toegepast voor deze ontwikkeling. Daarvoor hebben we een Samenwerkingsplan gemaakt. In de periode van medio 2025 tot en met maart 2026 zijn diverse één-op-één gesprekken gevoerd met uiteenlopende betrokkenen op het USP. Hiervan zijn verslagen gemaakt, die nu samengevat zijn opgenomen in het Samenwerkingsverslag. Op 24 november 2025 is door UMC Utrecht, in samenwerking met gemeente Utrecht, een goed bezochte inloopbijeenkomst georganiseerd in het Stadion Galgenwaard. Na een plenaire aftrap, kon men diverse thematafels bezoeken om inzicht te krijgen in de herontwikkeling, in gesprek te gaan over herontwikkeling (wat kan beter, anders) en men kon een schriftelijke reactie achterlaten. Deze reacties zijn allemaal verwerkt in het Samenwerkingsverslag. Daarnaast was het mogelijk om digitaal via ‘Denk Mee Herontwikkeling UMC Utrecht’ een reactie achter te laten. In het Samenwerkingsverslag zijn de reacties en inzichten per thema beschreven. Daarnaast is aangegeven of, en zo ja hoe, de inzichten verwerkt zijn in de plannen. Hoofdstuk 6 Verantwoording proces 59 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Hoofdstuk 7 Vervolgtraject 7.1 Vervolg Na vaststelling van dit SPvE door de raad kan de volgende fase starten: de omgevingsplanfase.
De wijziging van het omgevingsplan duurt ongeveer 12 maanden, tot en met de vaststelling door de raad. Op de omgevingsplanwijziging is een formele inspraakprocedure van toepassing. 7.2 Vervolg samenwerking en inspraak Het samenwerkingsproces voor deze gebiedsontwikkeling wordt afgerond met de terugkoppeling, het samenwerkingsverslag en de vaststelling van het SPvE. Bij de wijziging omgevingsplan vindt nog formeel inspraak plaats en kan men zienswijzen op het omgevingsplan indienen. Zodra het omgevingsplan gereed is, wordt dat ter inzage gelegd en is het mogelijk om zienswijzen in te dienen. Deze worden verwerkt en uiteindelijk is het aan de raad om het omgevingsplan vast te stellen. 7.3 Planologisch juridisch proces Voor de gewenste ontwikkeling is een ruimtelijke procedure nodig. Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden en worden alle bestemmingsplan opgenomen in één Omgevingsplan, dat stadsbreed geldt. Voor de herontwikkeling UMC Utrecht betekent dit dat een ‘wijziging van het omgevingsplan’ zal worden opgestart. Hierna kan de anterieure overeenkomst worden geactualiseerd en worden afgerond. Hierna dient initiatiefnemer een aanvraag in voor een wijziging omgevingsplan voor het plangebied van de ontwikkeling en daarnaast voor een (gefaseerde) omgevingsvergunning voor de daadwerkelijke bouw.
Bij een omgevingsplanwijziging kan een omgevingsvergunning (dit kan ook voor een deel van het plan) mee worden gecoördineerd. De omgevingsvergunning volgt dan de omgevingsplanwijziging. De initiatiefnemer zal voor de wijziging van het omgevingsplan een ruimtelijke onderbouwing met bijbehorende onderzoeken opstellen. Hierin worden alle ruimtelijke aspecten verwerkt, die in het SPvE zijn onderzocht. Het is aan de gemeente om deze ruimtelijke onderbouwing formeel te toetsen. 7.4 Planning Naar verwachting zal de raad in het vierde kwartaal van 2026 dit SPvE vaststellen. Hierna kan de omgevingsplan procedure starten voor de herontwikkeling UMC Utrecht. De inspraak op de wijziging omgevingsplan zal naar verwachting in het tweede of derde kwartaal van 2027 kunnen plaatsvinden. Besluitvorming over het omgevingsplan vindt naar verwachting plaats in het vierde kwartaal 2027. Tegelijkertijd worden de bouwplannen door initiatiefnemer verder uitgewerkt tot een voorlopig ontwerp en een definitief ontwerp. Hierover vindt afstemming plaats met de gemeente. Ná vaststelling van dit SPvE door de raad, kan door het RMDH een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) worden aangevraagd, voorafgaand door een akkoord van de gemeente op het VO en DO. Na vergunningverlening BOPA, kunnen de voorbereidingen worden getroffen met de start bouw van het nieuwe huis voor het RMDH.
Na vergunningverlening voor de herontwikkeling van het UMC Utrecht, zal worden gestart met het slopen van een deel van de huidige bebouwing aan de noordzijde van het ziekenhuis. Hiermee kan dan een start worden gemaakt om de nieuwe hoofdentree van het UMC Utrecht te realiseren. De huidige insteek is dat praktisch tegelijkertijd zal worden gestart met de bouw van het nieuwe parkeergebouw, na sloop van het RMDH en de huidige personeelsgarage. Na vaststelling van dit SPvE door de raad kan de volgende fase starten: de omgevingsplanfase. De wijziging van het omgevingsplan duurt ongeveer 12 maanden, tot en met de vaststelling door de raad. 60 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Op de omgevingsplanwijziging is een formele inspraakprocedure van toepassing. 7.5 Vervolgstappen De initiatiefnemer en de gemeente hebben in de uitwerking van het plan naar een beeldkwaliteitsplan aandacht voor o.a. de herinrichting van de Hoofddijk zowel qua uitstraling als beleving, alsmede aandacht voor een veilige oversteek van de Hoofddijk door voetgangers. Bij de nadere uitwerking wordt o.a. ook invulling gegeven aan het benutten van daken, invulling van het mobiliteitsconcepten de duurzaamheidseisen. Wanneer zich hierbij knelpunten voordoen treden initiatiefnemer en de gemeente in overleg.
61 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Bijlage 1 ‘nadere analyse wetgeving en kernkwaliteiten HWL binnen het plangebied’ De Provincie Utrecht is samen met drie andere provincies siteholder van dit werelderfgoed. In het Besluit bouwwerken leefomgeving, Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), de Omgevingsverordening en het omgevingsplan staan regels die verbieden dat ontwikkelingen in en nabij het werelderfgoed Hollandse Waterlinies de aanwezige kernkwaliteiten van het werelderfgoed aantasten. Waar mogelijk moeten de kernkwaliteiten door de ontwikkeling worden versterkt en beter herkenbaar en beleefbaar worden gemaakt. De kernkwaliteiten worden altijd in samenhang beschouwd en betreffen de in of nabij het plangebied nog aanwezige kenmerkende elementen van 1) het strategisch landschap (o.a. verboden kringen en accessen), 2) het watermanagementsysteem (oa dijken en sloten) en 3) de militaire werken (o.a. forten). De begrenzing van het werelderfgoed (de property) ligt grotendeels in het buitengebied van het USP, tegen de randen van het stedelijke gebied van het USP aan. Daarnaast liggen ook de Hoofddijk en het nabijgelegen Werk aan de Hoofddijk (verder: Fort Hoofddijk) binnen de property. De rest van het USP valt binnen de attentiezone van het werelderfgoed.
In dit deel van het waterliniegebied waren de integriteit en authenticiteit van het erfgoed door de bouw van het USP al dusdanig verstoord, dat het niet meer voldeed aan de criteria van de werelderfgoedstatus. Bij ontwikkelingen in die zone is echter wel nog extra aandacht nodig om te voorkomen dat de visuele integriteit van het nabijgelegen werelderfgoed wordt aangetast, bijvoorbeeld door het blokkeren van belangrijke zichtlijnen richting het fort of marginalisatie (‘verdwerging’) van elementen van het werelderfgoed zoals de Hoofddijk. Bovendien is de attentiezone in het USP door de provincie aangewezen als Cultuurhistorische Hoofdstructuur militair. In deze Cultuurhistorische Hoofdstructuur moet rekening worden gehouden met de cultuurhistorische waarden van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Afbeelding 53: Begrenzing van het werelderfgoed Hollandse Waterlinies in en rondom USP, en de kernkwaliteiten De verboden kringen van Fort Hoofddijk zijn in het plangebied door alle bebouwing en infrastructuur bijna niet meer als element van het strategisch landschap te herkennen. De Hoofddijk is wel nog duidelijk als kernkwaliteit binnen het plangebied aanwezig. De Hoofddijk was een belangrijk acces dat de aanleiding vormde voor de bouw van het militaire werk Fort Hoofddijk.
Hoewel de Hoofddijk sinds de aanleg van het USP niet langer hoger is gelegen dan het omliggende terrein, wat bij een dijklichaam normaal gesproken wel het geval is, zorgen de rechtlijnige structuur die afwijkt van het orthogonale grid van het USP en de sloten en bomenrijen aan weerszijden ervoor dat het nog steeds wel als een historische dijk ervaren kan worden. Naast typische dijkelementen hadden de bomen in de tijd van de Nieuwe Hollandse Waterlinie bovendien de functie dat zij omgekapt konden worden als de vijand naderde en op de dijk gelegd konden worden, als extra barrière. Het fort zelf is buiten het plangebied gelegen, maar het opgaand groen op en rondom het fort is vanaf de Universiteitsweg ten noorden van het huidige parkeergebouw”P-noord’ tot op zekere hoogte nog te zien. 62 - Stedenbouwkundig Programma Van Eisen USP UMC Utrecht Noordzijde Vanwege de sterke samenhang tussen het fort en de Hoofddijk, en de relatief authentieke en integere staat van de Hoofddijk, is de Hoofddijk door UNESCO binnen de begrenzing van het werelderfgoed opgenomen. De huidige verkeersdoorkruisingen van de Hoofddijk, in het bijzonder die met de Universiteitsweg en de Heidelberglaan, en overige onderbrekingen in de sloten en bomenrijen aan weerszijden van de Hoofddijk, vormen zwakke plekken en maken dit element relatief kwetsbaar.
Vooral daar liggen dus kansen voor versterking en het robuuster maken van het werelderfgoed. Aan de andere kant vormen de aanleg van nieuwe, of het breder maken van bestaande doorkruisingen van de Hoofddijk (in samenhang met aanleg van de Parkring) risico’s voor de authenticiteit en integriteit van de Hoofddijk. Daarnaast vormen de nieuwe bouwvolumes binnen het plangebied een risico voor de visuele integriteit van de Hoofddijk, als deze in volume, afstand, hoogte of architectuur de Hoofddijk dreigen te marginaliseren. Ook vormt het nieuwe parkeergebouw en de herinrichting van de Universiteitsweg ten noorden van dat verkeersgebouw een risico voor een verdere aantasting van wat er nog over is aan zichtlijnen richting het fort. De eisen in dit SPVE ten aanzien van het werelderfgoed in en nabij het plangebied zijn er hoofdzakelijk op gericht om deze risico’s te voorkomen. Mocht een bepaalde ingreep dat zo’n risico in zich draagt, niet helemaal te vermijden zijn, dan moet deze altijd zodanig gemitigeerd worden dat er uiteindelijk geen sprake zal zijn van een aantasting van het werelderfgoed.
Als hier bij de uitwerking van de ontwerpen van de gebouwen en/of buitenruimte twijfel over blijft bestaan, kan de gemeente in afstemming met de Provincie Utrecht (en eventueel de Rijksdienst Cultureel Erfgoed) de initiatiefnemer vragen om met een Heritage Impact Assessment aan te tonen dat de ontwikkeling het werelderfgoed niet aantast.