Startdocument Natuurgebied Zuilen (na verwerking amendement)

De vecht bij oud zuilen

Startdocument Natuurgebied Zuilen versie april 2024 | 59

C

60

Projectbeheersing

1. Uitvoeringsstrategie Het karakter van het gebied maakt een zorgvuldige en voorzichtige uitvoering noodzakelijk; met respect voor de omgeving en cultuurhistorie. Het werk kan niet met grote en zware machines worden uitgevoerd. Veel werkzaamheden hebben een directe relatie met de aanwezige en aanliggende flora en fauna (bijvoorbeeld realisatie van natuurvriendelijke oevers en kruidenrijk terrein). Zorgvuldigheid en kwaliteit in de uitvoering gaan boven snelheid. Dit zal kunnen leiden tot een gefaseerde uitvoering in de daartoe geschikte seizoenen. Van sommige maatregelen weten we nu nog niet of en zo ja op welke manier deze gerealiseerd worden (bijvoorbeeld het verbeteren van de verbinding met Zuilen). Bij andere maatregelen willen we juist aansluiten bij andere opgaven (bijvoorbeeld bij het aanpassen van de verkeerssituatie op de Franciscusdreef). Over deze en andere maatregelen zal dus pas later duidelijkheid zijn. Om tot een zorgvuldige uitvoering te komen volgt na vaststelling van dit startdocument een integraal programma van eisen en functioneel ontwerp (IPvE / FO). In dit programma worden de in dit startdocument voorgestelde maatregelen concreter uitgewerkt. Dan zal ook aandacht zijn voor de fasering van verschillende maatregelen en de wijze van uitvoering zodat het gebied niet of zo weinig mogelijk wordt verstoord.

In de aanloop naar dit startdocument is intensief geparticipeerd. Het participatietraject met de werkgroep waarmee we het startdocument hebben vormgegeven is afgerond. Hoe we input vanuit de omgeving meenemen bij het opstellen van het programma van eisen werken we de komende tijd verder uit. Belangrijk onderdeel van de maatwerkafspraken met de pachter is een monitoringsplan om zicht te houden op de ontwikkeling van de natuurdoelen op de verschillende percelen. Wanneer blijkt dat de natuurdoelen onvoldoende worden behaald, moet hierop worden bijgestuurd.

Startdocument Natuurgebied Zuilen versie april 2024 | 61

Beheer Beheer van het gebied is een belangrijk thema: in de reacties op de eerste visie werd het (achterstallig) onderhoud en beheer van het gebied door veel bewoners als zorg benoemd. Met de ontwikkeling van het gebied willen we daarom ook het beheer goed op orde krijgen. Met de ontwikkeling van het gebied is de verwachting dat de beheerkosten toenemen. De belangrijkste factoren die bijdragen aan de toename van de beheerkosten zijn: ࡟ De toename van het aantal wandelpaden dat onderhoud nodig heeft ࡟ Het beheer en onderhoud van: - Het jaagpad langs de Vecht - De natuurvriendelijke oevers - Voedselhagen en houtwallen ࡟ Verwacht intensiever gebruik van het gebied zorgt ook voor intensiever gebruik van prullenbakken en meer zwerfvuil: hier moet dus ook intensiever worden beheerd ࡟ Het verzorgen van inspecties, beheer en onderhoud van meubilair bij de entreezones, fietsparkeervoorzieningen en natuurlijke sport- en speelaanleidingen, zodat deze aan de geldende wet- en regelgeving voldoen (Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen) Als onderdeel van het programma van eisen werken we een financieel sluitend beheerplan voor het gebied uit.

62

2. Financiën Plan- en proceskosten De plan- en proceskosten voor de ontwikkeling van Natuurgebied Zuilen worden gedekt vanuit het programma Groene Leefomgeving en Erfgoed, doelstelling Extra groen (Meerjaren Groen Programma).

Spelen in de natuur

Investeringskosten De totale investeringskosten voor de in dit startdocument genoemde maatregelen zijn op dit moment geraamd op circa € 4.7 miljoen. De investeringen in het gebied bestaan uit directe bouwkosten (investeringen), risico-opslagen, engineeringskosten en kosten die toe te rekenen zijn aan de investeringen die gemaakt worden, maar in dit stadium nog niet concreet benoemd kunnen worden. In dit stadium zijn er nog veel onzekerheden en onduidelijkheden, die in de volgende fase nader worden uitgewerkt. Deze kostenraming is dan ook nog indicatief.

Startdocument Natuurgebied Zuilen versie april 2024 | 63

Dekking Vanuit het Coalitieakkoord 2022-2026 is € 5 miljoen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de ontwikkeling van het gebied. Dit is opgenomen in de Utrechtse Programmabegroting onder Groene Leefomgeving en Erfgoed. De dekking die benodigd is om de in dit plan voorgestelde doelstellingen te realiseren is volgens de huidige investeringsraming voldoende. Gezien de onzekerheden die de investeringsraming in dit stadium kent, is de verhouding geraamde investeringen – dekking veilig te noemen.

Overzicht benodigde investeringen In onderstaande tabel zijn de geraamde investering per doelstelling weergegeven: Financien (in €’000) Benodigd budget per doelstelling:

Bedrag

Maatregelen erfgoed (doelstelling 1), waaronder: ࡟ Zichtbaar maken steenoven ࡟ Duiventil ࡟ Herstel boomgaard Benodigd doelstelling 1

€ 156

Maatregelen natuur (doelstelling 2), waaronder: ࡟ Uitmijnen en afplaggen perceel ࡟ Aanleggen van natuurvriendelijke oevers (circa 2 kilometer) ࡟ Realiseren extra grondwaterpeilniveau in deel van gebied ࡟ Aanplanten bosplantsoen ࡟ Achterstallig onderhoud parkbos Benodigd doelstelling 2

€ 741

Maatregelen natuurinclusieve landbouw (doelstelling 3), waaronder: ࡟ Begeleiding boer ࡟ Realiseren van houtwallen en voedselhagen (circa 2 kilometer) Benodigd doelstelling 3

€ 265

Maatregelen wandelen, sporten, spelen (doelstelling 4), waaronder: ࡟ Aanleggen van wandelpaden (circa 5,5 kilometer) ࡟ Rondwandeling Manitobadreef rondom het sportpark ࡟ Aanleggen houten voetgangersbruggetjes tbv wandelpaden Benodigd doelstelling 4

€ 2.022

Maatregelen zonering (doelstelling 5), waaronder: ࡟ Realisatie van 5 entreezones ࡟ Realiseren afmeervoorzieningen voor kano’s en bootjes ࡟ Bankjes, prullenbakken, picknickbanken, speelaanleidingen Benodigd doelstelling 5

64

€ 573

Financien (in €’000) Benodigd budget per doelstelling:

Bedrag

Maatregelen toegankelijk, bereikbaar, vindbaar (doelstelling 6), waaronder: ࡟ Aanpassen Vechtdijk ࡟ Verbeteren van het jaagpad langs de Vecht ࡟ Verbeteren toegankelijkheid van het Frans Henrichspad ࡟ Verkleinen barrière Franciscusdreef ࡟ Verbeteren onderdoorgang J.M. de Muinck Keizerbrug ࡟ Aanpassen op- en afrit Franciscusdreef Benodigd doelstelling 6

€ 962

Totaal benodigd budget (A)

€ 4.721

Reeds in begroting gedekt (B)

€ 5.000

Verbeteren verbinding Zuilen Tot slot wordt nog een aantal varianten voor verbetering van de verbinding tussen het gebied en de wijk Zuilen onderzocht, waaronder een aantal varianten van een nieuwe oeververbin­ ding. In het haalbaarheidsonderzoek naar het verbeteren van de verbinding worden de investeringskosten van verschillende varianten geraamd. Wanneer uit dit onderzoek blijkt dat een nieuwe oeververbinding haalbaar is, en een nieuwe verbinding toegevoegde waarde heeft, zal een eventuele keuze voor een nieuwe verbinding aan de raad worden voorgelegd.

Besparingsopgave Utrecht De gemeente Utrecht staat net als vele andere gemeentes voor forse financiële vraag­ stukken. De besluiten die hieruit volgen kunnen effect hebben op de fasering van de activiteiten die we in het kader van dit plan willen uitvoeren. De ambitie en de gestelde doelen blijven dan echter staan.

Startdocument Natuurgebied Zuilen versie april 2024 | 65

3. Risico’s De volgende risico’s kunnen zich bij voordoen in de uitvoering van deze beleidsnota: Risico

Toelichting

Beheersmaatregelen

Doordat de maatregelen in dit startdocument nog verder moeten worden uitgewerkt, zitten in de kostenraming nog veel onzekerheden, bestaat de kans dat bij de uitwerking van de maatregelen blijkt dat de kosten hoger uitvallen dan de dekking. Dit heeft tot gevolg dat niet alle maatregelen kunnen worden uitgevoerd, of aanvullende dekking moet worden gezocht.

De maatregelen die in dit startdocument zijn opgenomen moeten ervoor zorgen dat de zes doelstellingen uit dit startdocument gerealiseerd worden. Wanneer bepaalde maatregelen niet kunnen worden uitgevoerd betekent dit dat bepaalde doelstellingen niet of minder gehaald zullen worden.

In het uitvoeringsprogramma worden de werkzaamheden preciezer beschreven en begroot. Door slim te kijken naar hoe maatregelen worden uitgevoerd en welke maatregelen het meeste effect hebben op het behalen van de doelen voorkomen we dat de doelstellingen voor het gebied niet of minder gehaald worden.

Doordat de uitvoering van de maatregelen in een gevoelig gebied ligt, waar met de nodige zorgvuldigheid gewerkt moet worden, bestaat de kans dat door de aanwezigheid van verschillende flora en fauna de uitvoering zeer complex is. Dit heeft tot gevolg dat bepaalde maatregelen die we willen nemen om de doelstellingen te bereiken flinke vertraging oplopen.

In Zuilen is weinig groen te vinden. Ook in Overvecht wonen veel inwo­ ners zonder eigen tuin om natuur in de directe omgeving. Daarom is het van belang dat Natuurgebied Zuilen snel ontwikkeld wordt tot toeganke­ lijk groen natuurgebied met meer ruimte om te wandelen dat goed toegankelijk en bereikbaar is. Wanneer de uitvoering van de maatregelen die deze doelstellingen moeten realiseren vertraging oploopt, staat dit de gezonde groei van Utrecht in de weg.

In het uitvoeringsprogramma wordt een planning van de uit te voeren werkzaamheden opgenomen. Hierbij wordt ook al rekening gehouden met gebiedsspecifieke omstandigheden zoals bijvoorbeeld het broedseizoen en andere zaken om rekening mee te houden zodat de uitvoering geen vertraging oploopt.

Doordat het behoud van de landbouwkundige functie van het gebied én het beheer van de natuurpercelen in het toekomstbeeld van dit startdocument zwaar leunt op de rol van één boer, bestaat de kans dat deze boer zich om wat voor reden dan ook terugtrekt uit het gebied. Dit heeft tot gevolg dat we voorziene partner in het behoud van de landbouw én het behalen van de natuurdoelen in het gebied verliezen

In dit startdocument zijn twee belangrijke doelstellingen het creëren van meer ruimte voor de natuur én het behoud van de landbouw in het gebied. Voor landbouw is een boer nodig, en voor de natuur die we creëren een natuurbeheerder. Voor beide activiteiten werken wij graag samen met de huidige boer in het gebied. Wanneer dit risico zich voordoet zullen we op zoek moeten gaan naar een andere pachter om landbouw in het gebied te bedrijven en het natuurbeheer in het gebied op een andere manier moeten organiseren.

We willen de landbouw én de huidige boer behouden voor het gebied en onze natuurdoelen behalen. Daarom investeren we in ondersteuning van de boer in zijn transitie naar natuurinclusieve landbouw in het gebied, werken we aan maatwerkafspraken tussen de gemeente als grondeigenaar en de boer als gebruiker, en ondersteunen we de boer waar mogelijk in de verbreding van zijn bedrijfsvoering. Op deze manier behouden blijft voor het gebied en een partner wordt in het realiseren van de natuurdoelen.

66

Risico

Toelichting

Beheersmaatregelen

Doordat we een haalbaarheids­ onderzoek naar verbetering van de verbinding met Zuilen laten uitvoeren, bestaat de kans dat uit dit onderzoek blijkt dat geen van de voorgestelde opties om de verbinding te verbeteren haalbaar blijkt. Dit heeft tot gevolg dat de doelstelling uit deze startdocument om de verbinding met Zuilen te verbeteren niet gerealiseerd kan worden.

Het gebied moet beter bereikbaar worden gemaakt voor fietsers en voetgangers. Van nieuwe, groene routes profiteren planten en dieren, maar ook de mens kan het gebied op deze manier beter vinden en bereiken. We willen Natuurgebied Zuilen beter met Zuilen verbinden: in Zuilen is weinig groen te vinden, daarom is dit belangrijk.

We hebben in het haalbaarheids­ onderzoek zoveel mogelijk opties om de verbinding met Zuilen te verbeteren opgenomen, waaronder naast twee varianten van een brug twee varianten van een pont en het verbeteren van de bestaande verbinding over de Vecht. Hiermee is de kans zo groot mogelijk dat tenminste één van de onderzochte opties haalbaar blijkt.

Doordat er in de aanloop naar dit startdocument veel weer­ stand in de omgeving was tegen de ontwikkeling van het gebied, bestaat de kans dat ook nu bewoners kritisch zijn op de plannen van de gemeente, met als gevolg mogelijk opnieuw weerstand

Natuurgebied Zuilen heeft de potentie om biodiversiteit te vergroten en Utrechters dichter bij de natuur te brengen: dit heeft Utrecht nodig en deze potentie willen we benutten. Dat betekent echter dat er dingen veranderen in het gebied, en niet iedereen zal daar blij mee zijn. Ondanks de intensieve participatie en de poging om de ambities en de huidige waarden van het gebied met elkaar in balans te brengen kan weerstand tegen de voorgenomen plannen blijven bestaan

We hebben in een intensief participatietraject samen met een werkgroep van bewoners en betrokkenen de contouren van dit startdocument uitgewerkt. We hebben in het startdocument een balans gezocht tussen de ambities, de huidige waarden van het gebied en de zorgen uit de omgeving. Hier is een plan en zijn doelstellingen uit voortgekomen die in onze ogen recht doen aan zowel de opgaven van de stad als de zorgen en wensen van de omgeving.

De archeologische waardenkaart

Startdocument Natuurgebied Zuilen versie april 2024 | 67

4. Voortgang en verantwoording De volgende stap na vaststelling van dit startdocument is om een integraal programma van eisen te maken. In dit programma worden de in het startdocument voorgestelde maatregelen concreter uitgewerkt. Daar zal ook aandacht zijn voor de fasering van verschillende maatregelen en de wijze van uitvoering zodat het gebied niet of zo weinig mogelijk wordt verstoord. Als uit het haalbaarheidsonderzoek naar verbetering van de verbinding met Zuilen blijkt dat een nieuwe oeververbinding in de vorm van een brug of pont haalbaar en van toegevoegde waarde is, dan zal een eventuele keuze voor een nieuwe oeververbinding aan de raad worden voorgelegd.

68

Startdocument Natuurgebied Zuilen versie april 2024 | 69

D

70

Bijlagen

Bijlage 1 Participatierapportage Zie voor deze bijlage het aparte bestand ‘Participatierapportage Natuurgebied Zuilen.

Startdocument Natuurgebied Zuilen versie april 2024 | 71

Gemeente Utrecht Bestuurlijk Opdrachtgever Linda Voortman Ambtelijk Opdrachtgevers Anouk Teuns Janny Straatsma Projectmanagement Floris van Proosdij Gerben van den Hurk Laura da Rosa Simone Ketelaars Fotografie Anna Zuidmeer Drents Landschap Ferry Streng/Arcadis Jeff Bevan Jonkers Hoveniers Klompenpaden.nl Korneel Aschman Landschapsbeheer Groningen/RO Visuals Louis Bolk Instituut LTO Noord Medigran

Natuurlijk Menkveld Photography Jurjen Drenth/visitarnhem.nl Provincie Groningen Provincie Utrecht Rene Koster/Natuurmonumenten Staatsbosbeheer/www.boswachtersblog.nl Studio 56 Fotografie Wandel.nl Waternatuurlijk Drents Overijsselse Delta www.swaddekuier.nl

Grafische realisatie DDK Versiedatum 12 november 2024 (inclusief verwerking amendementen) Bestuurlijke besluitvorming Vastgesteld door de gemeenteraad op: 26 november 2024 Bij de totstandkoming van deze rapportage is zorgvuldig geprobeerd alle betrokkenen correct te vermelden. Als er toch onterecht namen of bijdragen zijn weggelaten of verkeerd weergegeven, dan verzoeken we u dit bij de gemeente Utrecht te melden, zodat dit in een volgende versie kan worden gecorrigeerd.

Utrecht.nl

2024-020.DDK

Bij overname van teksten uit deze rapportage graag de bron vermelden.