RIB MWKZ- Bijdrage St speelruimte kenniscentrum buitenspelen.pdf

ooot

o sPEErRUimr¡

doc.nr: dl/982/003

STICHTIN6

kenniscentrum

buitensBelen MEMO

Aon: Von:

noor oonleiding von roodsinformoliebijeenkomst Merwedekonoolzone d.d. lB mei 2021 Gemeenlerood Utrecht

ffi

Als eerste donk voor de uitnodiging noor oonleiding von onze brief oon u d.d. 23-04-2021

(b0/9Bll001 - Gemeentel'rjk Beleid, Bewegen Ontmoeten, Spelen en Sport). lk ken het plon niet en het doornemen von de Agendobundel (2239 pagino's) b'tj deze bijeenkomsl kon op deze korte termijn slechts oon de hond von het zoeken op steekwoorden en het hier en door doornemen von teksten en tekeningen. ln dit memo vind't u een weergove von m'tjn b'tjdroge in de discussie, olsmede nog wol punten die b'rj het opnieuw bek'rjken von het moterioolz'tjn opgekomen.

Mobiliteil M'rjn eersie opmerking goot over het themo "Mobiliteit" (kernwoorde: kwaliteit von Leven kerndoel: Duuzome mobiliteit, loog outogebruik). Om te beginnen ik sto ochter deze kernwoorde en -doel. ln de visie wordt dil uifgewerkt de porogroof Netwerken voetgongers en fielsers onder meer met de zin: "... We willen een vei/iger en gezonder olternoÍief bieden om doormee hef fietsen en wondelen in de sfod fe sfimu/eren. Door de groei von de sfod neemt hef aontalfiefsers f/ink toe. Doorom willen we de komende foren investeren in een fijnmoziger netwerk voor longzaom verkeer in Utrecht Zuidwest om hel verkeer meer fe spreiden. ..." I

ln de "Omgevingsvisie Merwedekonoolzone-Dtåel 2: Uitwerking von de Ruimtel'rjke Agendo" wordt dit in woorden op pogino 44 (2) verder omschreven in S3.l .ó Sledelijk netwerk longzoom verkeer:

"... Nieuwe roufes lopen juist nief mef de hoofdinfrostrucfuur mee, moor zijn (bij voorkeur outoluwe) verbindingen door en fussen de wijken. Doormee bieden we voefgongers en fiefsers een gezonder olternotief . Zijsloon door minder bloot oon lowooi en /uchfvervuiling en worden mìnder vook geconfronfeerd met verkeersonveilþe sif uolies. . " B'rjgoond koortje geeft door een weergove von. Op zich een heel goed principe en ook herken-boor ols één von de "Almere principles". Dit principe uit de joren '70 goot uit von een scheiding von ol hel

û

å

.

verkeer in drie soorten: l. Openboor vervoeL 2. outo's en 3. longzoom verkeer z'rjnde fietsers en voetgongers. Dot het fietspod ook gebruikt werd door licht motorisch verkeer (brommers) werd in die joren op de koop loegenomen, immers die moken lowooien kun je von verre horen oonkomen. Een joor of tien geleden heb ik met enkele onderbrekingen een week of 4-5 door een Z-tol Stichting SPEELRUIMTE KvK 4l I 85198

www.speeìruimte.nl

a

*

ç

* å

t

.\ I

t*

Uit: Kerndoel: Roomwerk op stedeliik niveou ($3.1)

Kopp.v.d.Coppellolocn 23 3818 KV AMERSFOORT info@speelruimle.nl

blz.2 / 6

doc.nr: d1/982/0Q3

referentiewijken von Almere gefietst en gelopen. Somen mel mijn dochter deed ik veldwerk noor de inrichling von de informele en de formele speelruimte. Doorbij mookten wij ook veel gebruik von de longzoom verkeersrouTes door de wijken von Almere. Er vielen een oontolzoken op:

l. deze routes worden mel heel verschillende voertuigen gebruikt: o. von ouderwetse fiets met terugtroprem Iot moderne snelle ligfietsen r'rjdt over deze wegen; b. gewone fietsen, elektrisch ondersteunde fietsen en volledig (stille) e-scooters) ; c. met een voriotie in kruissnelheden von l2,5km/u tot 35km/u; 2. Tijdens de ochtend- en ovondspits wos er veelverkeer op deze routes. En op routes longs en noor scholen zie je ook veel verkeer rond lunchtijd en het moment dot de school sluit (meestol ì 5:30u). 3. Er wordt don min of meer in scholen (zools vissen) gereden: de voorste is bepolend voor richting en snelheid; deelnemers in de scholen rijden dicht op elkoon hebben ols groep hun eigen dynomiek en houden weinig rekening met onverwochle gebeurlenissen. 4. Je ziet bijno geen buiten spelende kinderen op of rond deze routes.

1

bolspel speel-

"'"ioestelle

Onofhonkel'rjk von elkoor hebben we regelmotig bijno-ongelukken zien gebeuren en ook zelf meegemookt. Bijno-ongelukken lopen oltijd goed of, moor ols ze ook op longzoom verkeersroutes vook voor komen leidt dot lot gevoelens von onveiligheid. Op en longs deze routes hebben we don ook weinig spelende

kinderen gezien. De conclusie in dit ondezoek wos don ook dot deze rouTes vook ols onoverkomelijke borrières in de openbore ruimte de speelruimte von (jonge)kinderen Almerehoven: fìetsroute dwors door recreotieve groenruimte belemmeren en de ontwikkeling von hun zelfstondige mobiliteit remmen. Op een oontol plootsen in Almere lopen deze routes dwors door recreotieve groene ruimtes (zie koortje hier linksboven) Ook door leiden bijno-ongelukken tot gevoelens vqn verkeersonveiligheid, en zo wordt de recreotieve speelwoorde negotief beinvloedt.

Longzoomve

ute Almere

scooters op longzoomverkeersroute Almere .J

Als ik noor het principe-koortje uit de "Omgevingsvisie Merwedekonoolzone" kijk zie ik een ooniol vergel'tjkbore

i*.*

risico's. Hiernoost rood omcirkeld.

G*

In deel 2von de Omgevingsvisie Merwedekonoolzone sloot

*

in $ó.1.2 (3) de zin: "... Omdot vr'rjwel de gehele wijk ouloluw is, is vr'rjwel de gehele openbore ruimte overigens ols

(informele) speelruimte te gebruiken. ...". Die uitsprook stoot op gesponnen voel met de segmenlering von het hele gebied door de longzoom verkeer routes. De outo, weliswoor verbonnen, wordt, ols er geen oondocht voor is, vervongen Stichting SPEELRUIMTE KvK 4l I 85198

www.speelruimle.nl

I

\+

ln rood: verqeliikbore risico's

Kopp.v.d.Coppelloloon 23 38I8 KV AMERSFOORT info@speelruimte.nl

ó12.3 / 6

doc.nr dI/982/OO3

door de e-bike, e-scooter en ollerlei nog te ontwikkelen 'smorl' stedelijk tronsportspul von de toekomst. B'rj de volgende sloppen voor de Merwedekonoolzone en de verdere uilwerking en detoillering is doorom oondocht nodig voor: . voorkomen bijno-ongelukken op kruispunten . voorkomen doorsn'rjden recreotieve groene ruimtes ' door woor de nodruk ligt op (speel-/) verbl'tjfskwoliteit grote verschillen in snelheid lemperen . en indien mogelijk voorof per route oongeven welk korokter prioriteert: doorgoond OF besiemmend (zie schetsje =>). . zie ook: https: //speelruimte.nl/buitenspelen /inde-.php? id=3893ó9Bl B34B50Bó5 I I

doorgoond

bestemmend

Zelfstondige mobiliteif Woor mijn vorige opmerking goot over de 'ondere' verkeersdeelnemers. gool dit kopje over de mobiliteit von kinderen. Zelfstondige mobiliteit goot over de leer- en ervoringsweg die kinderen vonof hun vroege jeugd doormoken bij het leren oriënleren en verplootsen in de publieke ruimte von stod en plottelond. M'rjn vokgenoten stedebouwkundigen denken veelol dot de moderne mens voldoende heeft oon een smorlphone voor z'rjn richtingsgevoel bij mobiliteit. Moor de huidige beweging noor notuurspeelplootsen en meer contocl met de notuur in de stod stelt dot we met de smorlphone juist olle contoct met de notuur om ons heen kw'rjlroken. Het ontwoord op dit kwijtroken von hel contoct met de notuur in de stod is in de woorden von stodsvogeloor Dovid Lindo (https://theurbonbirder.com/) heel simpel: "Look up!" oftewel: Kijk omhoog! En ols het goot om groene notuur: Kijk om je heen! Ook orchitectuut ofwisseling en vormgeving von de stod leer je zo veel beter te zien, te herkennen en Ie woorderen. En juist in de stod is het omgoon meï verkeer een leertroject dot kinderen vonof vroeg moeten kunnen leren door het ervoren doorvon. ln de ogendobundel is dit begrip nergens gemunt of uitgewerki. Terwijl Utrecht best wot ervoring heeft met dit onderwerp. Zelf gebruik ik vook de wijk Lunetten4 ols een voorbeeld woor kinderen ol

op relotief jonge leeft'rjd zelfstondig zonder begeleiding noor de bouwspeeltuin kunnen komen. Als je ergens b'rjde Chothoms woont is het oversteken von de Simplonboon een dingelje, moor doorno kun je de 1,3 km noor de speeltuin zelf lopen of fietsen zonder gevoorlijke oversteekpunlen Woon je op de Etno don is het een Tochtje von ruim 0,9km zonder gevoorl'tjke oversteek. We weten von ondezoek uit de joren ó0-70 von de vorige eeuw dot hef stopelen von woningen invloed heeft op de mote von builenspelen von kinderen. Tot 4 bouwlogen wos dot effect beperkt

Met dien verstonde de een goler'lj-ontsluiting ol gouw tot minder buitenspelen leidde. Vonof de vijfde woonloog zogen we een oonmerkelijke ofnome von buitenspelen. Soms gingen kinderen pos vonof 9ò l0 joor zelf noor buiten. Woi ondermeer een rol speelde wos: . enge winderige goler'rj met zwore toegongsdeur noor de hol mel troppen en/of lift; . de knopjes voor de lift en de bediening in de lift op onbereikbore hoogte; . zvvore deuren beneden. die enkel door een volwossene kon worden geopend; . voor meisjes: te weinig sociole controle onderweg in het gebouw; . eenmool buiten ís ook de hoeveelheid ruimte dichibij de deur von belong (ff k'tjken, ff proberen, ff wot hier spelen voordot we verder durven goon); ¡ de weg terug noor huis lostig te vinden (olle verdiepingen l'tjken op elkoor). Zo bekeken goot zelfstondige mobiliteit niet olleen over verkeer in hei publieke domein, moor over de hele weg vonof de voordeur von je opportement op de 12e verdieping noor de speelruimte

hemelsbreed slechts I B0 meler verderop. Dot kinderen in hun drong noor explorotie von hun omgeving/de stod zo weinig mogelijk in de weg gelegd wordt en dot gewoon omhoog kijken b'tj het buitengoon gewoon mogel'rjk is. Doorvoor honleren we b'ljSpeelruimte sinds joor en dog het criterium dol de mooswijdte von borrières voor kinderen niet kleiner mog zijn don 400x400m'. Voor de goede orde 400m' is iels von 4 tot Bò'10 minuten lopen. Deze referentiemoot stoot op gesponnen voet met de vorige porogroof. Met een zorgvuldige uitwerking kunnen beide wel b'tj elkoor gebrocht worden.

Stichling SPEELRUIMTE KvK 4l I 85198

www.speelruimle.nl

Kopp.v.d.Coppellolocn 23 38IB KV AMERSFOORT info@speelruimte.nl

l:lz.4 / 6

doc.nr: dl/982/0Q3

Hel toevoegen von zelfstondige mobiliteit is niet zo moeilûk of tegengesteld oon de geformuleerde uitgongspunten. Het post bû het kerndoel "Gezond gedrog in een groene omgeving" (zie: $ó.1.1. Omgevingsvisie deel2) (5) en kon door eenvoudig worden toegevoegd. Grootte speelplekken Dit onderdeel heb ik niet in het gesprek ingebrocht. Het komt noor boven no verdere bestudering von de ogendobundel. ln deel2 von de Omgevingsvisie Merwedekonoolzone (ó) wordt in $ó.1.2 Spelen (zieblz 115 Omgevingsvisie deel2) (i) een schemo gegeven von de plonniveou's per 'ì989 vostgesteld (zie: voetnoot ì ): leeft'ljdsgroep. Dii schemo heeft de Rood von Ulrecht in BLOKNIVEAU

BUURTNIVEAU

WIJKNIVEAU

binnenterreinen

straten en pleinen

pleinen en parken

nll lln

Ittr ttll lltt tl¡l lrll

ll l,l

lln

6-12 jaar

0-6 jaar

*

12-18jaar

Typ hier om tekst in te voeren

Het schemo geeft niet olleen oon dot met het ouder worden von spelende kinderen het bereik

toeneemt, moor ook doi het speelgedrog met de leeftijd kon verschuiven noor recreotief sportgedrog (boskel, voetbol, skote, urbon sports) en dus ook noor een groter wordend ruimtegebruik. Hef schemo zelf doet echter geen uitsprook over benodigd oppervlok en ik kon zoiets niet vinden in deel 2 von de Omgevingsvisie Merwedekonoolzone. Op blodz'úde l9 von hel FO-lP Merwede (8) vindt u de porogroof "Spelen Sporten En Bewegen" met doorin het volgende schemo met wel de benodigde oppervlokten: it

FORMEEL SPELEN IN BEPAALDE GEBIEDEN

! I a

-.

lii

Geen speelgebied (doorvoer van auto's, fietsen, LEV)

lnformeel speelgehriecl

e MultifunclÌonele ruimTe (3OOOm2)

Formeel speelgebied Formeel spelen (9OO m¿)

@ spelen - Pleinen @ Schoolplein (85O @ Colleciief spelen (binnenluin) @ O-6 spelen @

(9OO mz)

Formeel

O-18 jaar

EIE

Fr4

FT

0-18.¡aar

ÞrtI

jaar

trt;

m¿)

Formeel O-12 jaar

(5OO m?)

Ë1.[I

IF;

i:l i:i

Het schemo geeft oon dot een grootte von 900m2 zou volstoon voor een locotie op wijkniveou. ln onze eryoring is dit veel te klein. Een locotie op wijkniveou functioneert goed ols hier een combi wordt gevonden tussen bewegen, ontmoeten, spelen en sporf. ln dot loofste gevol goot het om breediesport. Uitgoond von moten voor pleintjesvoetbol en bosket en rekening houdend met vrije uitloop odviseren wij sinds joor en dog een bosismoot von 2óx30 m'. Deze bosismoot is ook heel geschikt voor streetstyle-skote, bmx en ook iets ols een groepsworkout. Voste doeltjes en/of boskeTs z'rjn niet echt nodig die kun je ook mobiel plootsen voor een buurtsportevenement. Deze bosismoot besloot op zich al26 x3O = ZB0m2 en bestool in principe uit multifunctionele "open ruimte". Don blijft er b'rj900m2 nog moor 120m2 over voor overig "ingerichte ru¡mte". STichfing SPEELRUIMTE KvK 4l I 851 98

www.speelruimie.nl

Kopp.v.d.Coppelloloon 23 38IB KV AMERSFOORT info@speelruimte.nl

doc.nr:

d1/982/003

Y>lz. 5

/6

Ter vergel'rjking: b'rj onze cursus speelruimtebeleid goon w'rj met de cursisten regelmotig door de noost het hotel gelegen w'rjk Lombok (Utrecht). Een mooivoorbeeld von een vooziening op

wijkniveou met spori noost spelen en onTmoeten hier is het Cremerplein. Op de volgende ofbeelding ziet u dit plein (brutto co. 3ó00 tot 4000m2) met doorop oongegeven een vlok 900m2: orsl3trl rl hd om,bt

ffi

ø ã !ú@Íl¡¡h. ffi

tt do¡ffiú

r24.o0 !4!9,, _,,

luchtfoto Cremerplein Utrecht met vlok von co. 900m2 (Google Eorth)

Mei dit plootje kunt u zien dot een vergelijkboor progrommo voor een grote buurt-w'rjkspeelploots in het plon voor de Merwedekonoolzone lostig is Te reoliseren binnen de huidige rondvoorwoorden en eisen. Ook kunl u op deze luchtfoto zien dot de locoTie Cremerplein vrijis von doorgoonde routes. Een tweede punt von zorg bijde overige uifwerkingen in het FO-IP Merwede, noost de beperkte

grootte von buurt- en w'rjkvoozieningen, is het b'rjno geheelonibreken von ideeën over het optreden en beperken/voorkomen von geluidsoverlost door hel beweeg-, ontmoet, speel- en sportgeluid. Je zou enige ofstond verwochten of eisen oon de gevelbekleding legen rondkootsen en versterken von geluid of hel osymmetrisch plootsen von de omringende gevels of vertonden hiervon (Tegen rondzingen), noosl de wel oonwezige ideeen over dempende bodemmoteriolen. Voor je hel weet kr'rjg je een siluoiie ols bij het speelveldje in Nijmegen (zie: https:// www.binnenlondshestuur.nl/besfurtrr-en-orgonisotie/nieuws/nümegen--it-klem-om-tropveld. I l352980.lynkx).

Groofle schoolspeelploots Ook dit onderdeel komt pos no bestudering von de bundel noor boven. ln het FO-IP Merwede zijn de schoolpleinen co. óOO lot 850m2. Er wordt von uit gegoon dot er 3m2lleerling verhording nodig is. Dot op zich is overigens minder don vrije uitloopkippen hebben https://sFeelruimte.nl/ buitenspelen/incle-.F,hp?id=4o67^ - ?930^o3ql7/vrijetritloopkinFen-krijgen-meer-rt¡imte). Bij een leerlingoonlol von meer 200 tot 300 leerlingen (ofhonkelijk von de pleingroolte) is spelen in iets betekenen shifts een voorwoorde om ongelukken op het plein Te voorkomen. Dot moel ook .ì50 leerlingen noor de shift voor de schoolgebouwen. lmmers bij 300 leerlingen moeten er t'rjdens binnen en tegelijkertüd 150 noor buiten: ¡ zûn de deuren en gongen breed genoeg? . zûn er meerdere deuren? Zodot de stromen noor buiten en binnen gescheiden kunnen worden? . en is er gedocht oon gedeeld gebruik no schooltijd? ¡ en kon lijdens lesgeven hef openboor gebruik von het plein door de schoolworden beperkt? (ivm mei ofleiden von de les). De school moet er wot over ie zeggen hebben i'tjdens lesgeven. . en wot betekent een te klein plein voor de noschoolse opvong? Blijven don niet teveel kinderen binnen uit vrees voor de drukte op het plein? Slichling SPEELRUIMTE KvK 4l I 85198

www.speelruimle.nl

Kopp.v.d.Coppelloloon 23 38I8 KV AMERSFOORT info@speelruimte.nl

ó12.6 / 6

doc.nr: dl19821003

Sociole veiligheid binnenlerreinen Zowel b'rjde presenlotie op lB meiols op diverse ploolsen in de ogendobundelis sproke von een gedeeltel'rjke openbore funciie von de binnenterreinen. Hoe de gedeellelijke toegong wordt gereoliseerd (overdog toegong - ovond en nochl gesloten) is m'rj niet duidelijk. Utrecht heeft ervoringen met ol don niet toegonkel'rjk moken von binnenterreinen (Lunetfen, Wille Vrouwen etc.) en zou die ervoringen in dit gevol moeten evolueren en hier toepossen. ln LunetTen zijn in de loop von de joren 90 ochterof no de oplevering nog behoorlûk wot {kostbore) beheersmootregelen genomen met betrekking tot de scheidingen voor en ochter. Ook zijn er uiteindel'tjk schuttingen toegesloon. op plekken woor ze eerst woren verboden, om inbroken vio ochterkonien verder te voorkomene. Procedure belongenbehorliging von BOSS tijdens het proces. Tot slol een pleidooi om gedurende het gehele onlwikkelingsproces een persoon of instontie de rol

von mosler/regisseur/ te geven op het gebied von Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sport. Deze regie-rol zou niet olleen beperkt moeten z'ljn tot enkel het openboor domein, moor juist ook door woor het privole over goot in gemeenschoppel'rjke ruimles en heI semi-openbore. Denk bijvoorbeeld oon de routing von buiten terug noor binnen, terug noor huis. Hoe mook je dot herkenboor voor kinderen? En kun je ook zonder hulp von je ouders noor buiten en stroks weer boor binnen? Krijg je de deur von de goler'rj open? En kun je bij hel knopje von de lift. En woor kun je slroks een hut bouwen? En woor kun je voetbollen of woor go je met vriendinnen zitten kletsen? Door moet je voortdurend oondochl voor vrogen op olle niveous von de uitvoering gedurende de hele rit von het ontwikkelproces. Wont uiteindelijk bepolen de kinderen zelf woor en wot ze spelen.

Nomens Stichting Speelruimte en OBB-lngenieurs, juli2021

Eindnofen:

I

l98óolsstedebouwkundigevoorStichfing Ruimte (Bouwcenlrum Rolterdom) meeoon: Noor een speelruimteplon UlrechT ; Beleidsropportoge von het ondezoek noor de speelruimte in de buurten en wljken / ; in opdrochi DOW, Afd. Openluchlrecreotie & Groenvoozieningen, Stichting Ruimte ; Rotterdom, juni ì 987 -llllwerktein

2

in de ogendobundel is dit blz 87

3

in de ogendobundel is dif blz I5B

4

door m'rj rondgeleide ìeden von htips://ipcrworld.org/ vonden deze wijk een Child-friendly neighbourhood. Een U nesco-prijs-woordig.

5

in de ogendobundel

6

in de ogendobundel begint dit op blz. 44

is dif blz 155

in de ogendobundel is dit blz. 158

I

in de ogendobundel is dil blz. I582

9

Creoting Defensible Spoce / Oscqr Newmon, New York. 19óó - zie ook https://en.wikipedio.org/wiki/Defensible spoce theory

Stichling SPEELRUIMTE KvK 4l I 851 98

www.speelruimle.nl

Kopp.v.d.Coppelloloon 23 38I8 KV AMERSFOORT info@speelruimte.nl