RIB Eenzaamheid 29 november.pptx
Tekst van het document
Raadsinformatiebijeenkomst Eenzaamheid
29 november 2022 Daphne van Rhee en Ilse Swinkels
www.volksgezondheidsmonitor.nl en utrecht.nl/eenzaamheid
Volksgezondheidsmonitor Utrecht (VMU)
Ontwikkeling van eenzaamheid onder jeugd in coronatijd • Matige en ernstige eenzaamheid onder jongeren (klas 2 en 4 VO) in 2021 hoger dan in 2019
Eenzaamheid onder jongeren
2019
7%
6% 13%
2021
11%
0%
5%
10%
Ernstige eenzaamheid
• 71% van de jongvolwassenen (16-25 jaar) is (wel eens) eenzaam, 21% voelt zich ernstig eenzaam*
* Deze percentages zijn hoger dan eerder gecommuniceerd vanwege een fout in de analyses
8%
15%
Matige eenzaamheid
19%
20%
Ontwikkeling van eenzaamheid onder volwassenen in coronatijd • Toename matige eenzaamheid onder volwassenen (18-64 jaar) • 40% in 2018 47% in 2020 • Vooral volwassenen met hbo of wo-opleiding voelen zich in 2020 vaker matig eenzaam • Maar volwassenen met basisonderwijs of een vmbo-opleiding voelen zich nog steeds vaker eenzaam
• Ernstige eenzaamheid is sinds 2016 stabiel (11% in 2020)
Eenzaamheid onder volwassenen naar opleidingsniveau
• Eenzaamheid onder ouderen is sinds 2016 stabiel: 55% is eenzaam, 13% ernstig eenzaam
Ontwikkeling eenzaamheid Eenzaamheid tussen 2012 en 2020 60
50
40
30
20
10
0 2012
2016 Utrecht
Landelijk
Groningen
2020 Eindhoven
Ontwikkeling ernstige eenzaamheid Ernstige eenzaamheid tussen 2012 en 2020 16 14 12 10 8 6 4 2 0 2012
2016 Utrecht
Landelijk
Groningen
2020 Eindhoven
Eenzaamheid onder Utrechters in een kwetsbare situatie • Onderzoek van panel Meetellen: een onderzoeksbureau voor en door mensen die wat extra ondersteuning nodig hebben. Eenzaamheid onder panelleden van Meetellen 31%
2020
2021
45%
43%
0%
76%
32%
75%
60%
80%
20%
40%
Eenzaam
Ernstig eenzaam
[Ik mis] vooral een beetje intieme contacten. Bijvoorbeeld een diepere vriendschap ofzo. Dus niet zo zeer oppervlakkige contacten van vluchtig contact. Van je ziet elkaar even en het is weer weg. [...] Maar ook de diepgaandere vriendschappen zeg maar. Daar heb ik ook behoefte aan. Dat je onderling dingen met elkaar kan delen en ervaringen kan bespreken. Je het over emoties kan hebben.
Aandacht is nodig voor: •
Utrechters met basisonderwijs of een vmbo-opleiding • Verschillen in ernstige eenzaamheid tussen opleidingsgroepen zijn de afgelopen 15 jaar groter geworden
•
Utrechters met een (niet-Westerse) migratieachtergrond
•
Utrechters die alleen wonen
•
Utrechters in een kwetsbare situatie
•
80-plussers
•
Jongeren en jongvolwassenen
Relatie eenzaamheid en armoede Voelt zich ernstig eenzaam •
vaker ernstig eenzaam dan Utrechters zonder moeite met rondkomen
•
Moeite met rondkomen
Utrechters die moeite hebben met rondkomen, zijn
Kinderen uit een gezin met een lage welvaart geven
30%
25%
25%
23%
20% 15%
11%
11%
10%
vaker aan zich vaak alleen te voelen én hebben minder vaak
5%
iemand om mee te praten dan kinderen uit een gezin met
0%
hoge welvaart
27%
Geen moeite met rondkomen
7%
Jongeren
Ouderen
Volwassenen
Meer weten? • volksgezondheidsmonitor.nl/leefomgeving/eenzaamheid • • •
Cijfers over kinderen, jongeren, jongvolwassenen, volwassenen, ouderen, wijken Speciale uitgaven Utrechts Gezondheidsprofiel 2022: volksgezondheidsmonitor.nl/ugp
Hartelijk dank!
Uitgangspunten Utrechtse aanpak eenzaamheid (2019) Niet direct meer aanbod, maar:
•
Focus op signaleren en toeleiden (ook vanuit de basiszorg)
•
Het versterken van de Utrechtse samenleving (zorg- en welzijnsprofessionals zijn ondersteunend)
•
Nieuwe partners zoals ondernemers
•
Eenzaamheid zien als maatschappelijk probleem
•
Kennis over eenzaamheid en informatie over aanbod vergroten
•
Vanaf 18 jaar
•
Geen specifieke financiering/ subsidieregeling
Waarom een netwerkaanpak? •
Complex probleem (leeftijden, oorzaken, type)
•
Iedereen nodig (transformatie vraagstuk)
•
In onverwachte samenwerking zit de innovatie
•
Taboe doorbreken
•
Balans tussen kracht van netwerk gebruiken en faciliteren en bijsturen waar nodig
•
Van elkaar leren wat werkt
Voorbeelden van resultaten Output:
• 87 partners die intentieverklaring hebben ondertekend • Sinds 2019 goed bezochte twee jaarlijkse stedelijk netwerkbijeenkomsten (rond de 90 aanwezigen) • Netwerkcoördinator, website, nieuwsbrief en LinkedIn • Rond de 200 mensen hebben een training gevolgd en er zijn 5 lezingen gegeven • Nieuw aanbod zoals Join Us, Danspaleis, handmassage, belmaatjes, theatervoorstellingen • Nieuwe samenwerkingen: “buurtpacten” eenzaamheid, KLM en verzorgingshuis, Buurtteam, Careyn en Thuisgekookt, NS/ProRail gemeente en O Bureau
Hoe monitor je een netwerk aanpak? • Publieke waarde: Iedere Utrechter heeft de vaardigheid om te gaan met eenzaamheid • Wie dragen bij en hoe gaat de samenwerking? • Welke activiteiten en acties? • Wat heeft dit opgeleverd? (cijfers, filmpjes, verhalen > gesprek hierover met elkaar)
Zicht op outcome Eenzaamheidscijfers verbeteren niet Wat zegt het dat we als Utrecht op het landelijk gemiddelde zitten? Wie: • Hoe bepaal je de kwaliteit van een netwerk? • Wat zijn de randvoorwaarden voor een goed functionerend netwerk? Wat: • Verander theorieën explicieter maken Bijvoorbeeld: waarom zetten we in op trainingen en lezingen? Waarom willen we meer samenwerkingen met partners in de cultuursector? Waarom werken we met bewezen effectieve interventies? etc
Waar staan we nu? • Netwerk blijkt intrinsiek gemotiveerd en betrokken (continuïteit) • Netwerkcoördinatie van gemeente naar partner(s) • Urgentie is breder in de samenleving toegenomen • Eenzaamheid jongvolwassenen is zichtbaarder en verergerd • Meer kennis over eenzaamheid migranten ouderen • Onderzoeken hoe we middelbare scholieren kunnen bereiken • Taboe doorbreken gaat een grotere rol spelen > voor jongvolwassenen laten we onderzoeken wat voor acties / campagne bijdraagt
Wat blijft een uitdaging? • Inwoners met multiproblematiek waar ook eenzaamheid speelt • Kennis over eenzaamheid bij professionals naast alle andere opgaven • Inwoners die niet terugveren na coronapandemie • Normaliseren van eenzaamheidgevoelens en het gesprek erover • Ondernemers betrekken zonder te veel losse anonieme signalen waar geen capaciteit voor is