Raadsmemo Toelichting proces MIRT-verkenning OV en wonen

MEMO Datum Behandeld door E-mailadres Kenmerk Onderwerp Beleidsveld

24 september 2025 Rein de Viet rein.de.viet@utrecht.nl 32066830 Toelichting proces MIRT-verkenning OV en wonen Mobiliteit en Ruimtelijke Ordening

Geachte leden van de raad, Op 25 september a.s. staat de Merwedelijn en voorbereiding BO MIRT op de agenda van de commissie MGOR. Via een lid van uw raad kwam de vraag waar we nu staan in het proces in het proces van besluitvorming over de Merwedelijn. Met dit memo informeer ik u hierover. Een MIRTverkenning doorloopt een vast proces dat bestaat uit vier stappen: 1), de startfase, 2) de analysefase, 3) de beoordelingsfase, en 4) de besluitvormingsfase. Zie voor meer informatie het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) Terugblik • Maart 2020: Startbeslissing MIRT-verkenning OV en Wonen (startfase) • Maart 2022: Raadsbesluit Eerste stappen Schaalsprong OV - Besloten in te zetten op realisatie van de Merwedelijn. Een van de uitgangspunten die de raad hier vaststelt, is dat de Merwedelijn binnen de gemeente Utrecht grotendeels ondergronds wordt ingepast.

• November 2022: Uitkomsten BO MIRT 2022 – Selectie van kansrijke maatregelen, en ophoging van aanvullende financiële reservering (analysefase) • Oktober 2024: Raadsbrief Inzet BO Leefomgeving en BO MIRT 2024 – Uitkomsten beoordelingsfase hebben nog niet geresulteerd in een voorkeursalternatief binnen budget, en met voldoende doelbereik (beoordelingsfase) • November 2024: Raadsbrief Uitkomsten BO Leefomgeving en BO MIRT 2024 Verdiepingsfase gestart met als doel om te zoeken naar varianten van de Merwedelijn met een betere balans tussen doelbereik en budget en het onderzoeken van mogelijkheden tot fasering. • Mei 2025: Technische bijeenkomst Merwedelijn – Uitkomsten verdiepingsfase en toelichting vervolgproces • Juni 2025: Raadsbrief uitkomsten BO Leefomgeving 2025 - Resultaten verdiepingsfase. Conclusie dat extra budget noodzakelijk is om de gestelde doelen te kunnen bereiken. • Juli 2025: Voorjaarsnota - Financiële reservering voor de Merwedelijn Waar staan we nu Op dit moment zit de MIRT-verkenning in de besluitvormingsfase. Het onderzoek heeft veel informatie opgeleverd, maar om de stap samen met het Rijk en de regio te kunnen maken naar een gedragen voorkeursalternatief, zijn draagvlak en extra financiële middelen nodig. Daarom is in opdracht van het Rijk (ministeries IenW/VRO), Provincie Utrecht, gemeente Nieuwegein en gemeente Utrecht, begin juli

2025 de heer Siebe Riedstra als onafhankelijk verkenner aangesteld om te helpen bij een besluit over de volgende fase van de MIRT-verkenning, zoals toegelicht in de Raadsbrief Onafhankelijk advies verkenner Merwedelijn. Hoewel alle normale procedures gelden voor het besluitvormingsproces van de MIRT-verkenning, en wij ons bestuurlijke proces met uw raad netjes willen doorlopen, is het advies van de verkenner een extra stap die vooral gericht is op samen verder komen binnen de huidige MIRT ronde. Voor de zomer was onduidelijkheid of het Rijk, gezien de demissionaire status van het kabinet vanaf 3 juni, over zou gaan tot verdeling van de zogenoemde WoMo-middelen (Woningbouw en Mobiliteit). Hiervoor heeft het kabinet €7,5 mld. aan middelen beschikbaar gesteld ten behoeve van de nationale woningbouwopgave. Deze middelen zijn bedoeld om gemeenten te ondersteunen bij het versnellen van woningbouw en het verbeteren van de bereikbaarheid van nieuwe woongebieden. Het Rijk heeft daarom drie subsidieregelingen opengesteld voor gemeenten om aanvragen in te dienen: Infrastructuur Grootschalige Woningbouwlocaties, Gebiedsbudget, en Woningbouw op Korte Termijn (WoKT). De deadline hiervoor was 31 augustus jl. Het onderwerp is op 25 juni niet controversieel verklaard door de Tweede Kamer. Toch blijft onduidelijk welke afspraken het kabinet bij het BO MIRT kan en zal maken.

Daarna zal ook de Tweede Kamer zich bij de begrotingsbehandelingen nog uit moeten spreken. Er blijft dan ook veel onzeker in deze fase. De verdeling van WoMo-middelen is ook mede bepalend voor welke afspraak mogelijk is over de MIRT-verkenning OV en Wonen. Het college heeft daarom op 26 augustus besloten conform de spelregels van het Rijk om subsidieaanvragen in te dienen voor de drie regelingen; een aanvraag voor de Merwedelijn (grootschalig), een aanvraag voor ruimtelijke ingrepen in Groot Merwede (gebiedsbudget), en vier aanvragen voor ruimtelijke en mobiliteitsprojecten in de stad (Woningbouw op Korte Termijn). Alle aanvragen betreffen lopende projecten met een tekort die onderdeel zijn van het bestaande beleid. De aanvragen zijn ingediend, onder voorbehoud van goedkeuring door de Raad op de cofinanciering. Een toelichting op deze subsidieaanvragen en de inzet voor het BO MIRT worden met u gedeeld via de gebruikelijke BO MIRT-inzetbrief. Deze volgt vlak voor het BO MIRT begin november. Vooruitblik De indicatieve planning ziet er als volgt uit. Hierbij is, zoals hiervoor al aangegeven, veel onzeker en onder voorbehoud van besluitvorming door Rijk (Kabinet en Tweede Kamer). Onderstaande planning is daarom alleen van toepassing als er overeenstemming wordt bereikt over een VKA, en de subsidieaanvraag Merwedelijn wordt toegekend door het Rijk.

Streven is om bij de Uitkomstenbrief MIRT uw raad meer duiding te geven over het vervolgproces. • • • • • • • •

November 2025 BO MIRT: Mogelijke afspraken rondom draagvlak en financiering en Voorlopig VKA (afhankelijk van toekenning subsidies). Oktober 2025 - Maart 2026: Opstellen PlanMER & ontwerp-Voorkeursbesluit. Q2 2026: Openbare terinzagelegging van het Ontwerp-Voorkeursbesluit en het PlanMER gedurende zes weken. In deze fase kunnen belanghebbenden hun zienswijze indienen. Q2-Q3 2026: Opstellen Nota van Antwoord en definitief Voorkeursbesluit. Q4 2026: Raadsbesluit (idem provincie en Nieuwegein) over definitief Voorkeursbesluit inclusief besluit over vrijgave gemeentelijke middelen voor volgende fase. Q4 2026: Ondertekenen Bestuursovereenkomst door opdrachtgevende partijen. BO MIRT 2026: Bestuurlijk vaststellen definitief Voorkeursbesluit. Q4 2026: Minister neemt Voorkeursbesluit.

2

Nadat de voorkeursbeslissing is vastgesteld, kan gestart worden met de (voorbereiding van) de planning- en studiefase. In deze fase wordt het project verder uitgewerkt en vindt de formele planologische procedure plaats. Met vriendelijke groet, mede namens Eelco Eerenberg,

Senna Maatoug Wethouder Mobiliteit

3