Raadsbrief Uitkomsten BO Leefomgeving

Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl

Aan de gemeenteraad

Hyperlink toevoegen

Behandeld door

Winanda Kool

Datum

13 juni 2025

E-mail

winanda.kool@utrecht.nl

Kenmerk

30573752

Type brief

Actualiteit

Onderwerp

Uitkomsten Bestuurlijk Overleg Leefomgeving 3 juni 2025

Bijlage(n)

1

Beleidsveld

Ruimtelijke Ordening

Geachte leden van de raad, Op 3 juni 2025 zou het jaarlijks Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL) Noordwest plaatsvinden. Vanwege de val van het kabinet is dit overleg verplaatst naar 10 juni 2025. De provincie Utrecht vormde samen met de provincies Noord-Holland en Flevoland het landsdeel ‘Noordwest’. Dit was een overleg van een Utrechtse bestuurlijke afvaardiging en bewindspersonen van de ministeries van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) en Infrastructuur en Waterstaat (IenW). Het BOL Noordwest stond grotendeels in het teken van het programma NOVEX (o.a. eerste Ruimtelijk Arrangement Rijk – provincie Utrecht en Uitvoeringsagenda’s NOVEX-gebied Utrecht-Amersfoort) en Deltaprogramma deelgebied Centraal Holland. Daarnaast stonden het programma Woningbouw en Mobiliteit (o.a. Akkoord van Rijnenburg) en het MIRT (o.a. stand van zaken MIRT-verkenning OV en Wonen Regio Utrecht en MIRT-onderzoek A12-zone in samenhang met Rijnenburg) op de agenda. Ook is de investeringsagenda voor de Utrechtse gezondheidsmetropool aan bod gekomen, en is er gesproken over het Deltaprogramma deelgebied Centraal Holland. Tijdens het BOL Noordwest zijn door de ministeries van VRO en IenW geen middelen voor ondersteuning woningbouw (€ 5 miljard) en ontsluiting nieuwe woningen (€ 2,5 miljard) verdeeld. Wel stonden de afweegkaders voor de verdeling van deze middelen op de agenda.

Op 21 mei bent u geïnformeerd over de inzet van de gemeente Utrecht en onze regionale partners op dit bestuurlijk overleg middels een Raadsbrief. Met deze brief informeren wij u over de uitkomsten. Deze zijn conform inzet. Hieronder volgt een samenvatting van de belangrijkste uitkomsten voor de gemeente Utrecht. In deze brief worden tevens enkele aanpalende zaken toegelicht bij het onderdeel Groot Merwede en Rijnenburg. Belangrijkste uitkomsten Groot Merwede en Rijnenburg Tijdens het BOL Noordwest is afgesproken dat Rijk en regio ernaar streven om op het BO MIRT

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

13 juni 2025 30573752

Noordwest 2025 te besluiten over een voorlopig Voorkeursalternatief voor de Merwedelijn en in samenhang daarmee afspraken te maken over woningbouw en werkgelegenheid in Groot Merwede en Rijnenburg en de samenhangende thema’s als leefbaarheid, groen, en energie. Ook is het streven om op het BO MIRT Noordwest 2025 op basis van de uitkomsten van het MIRT-onderzoek, vervolgstappen af te spreken om tot het benodigde pakket van multimodale maatregelen te komen voor zowel de doorstroming op de Ring Utrecht als voor de verstedelijking in de A12-zone en Rijnenburg. In aanloop naar het BOL Noordwest is een tussenbericht over de MIRT-verkenning vastgesteld. Hierin staan de resultaten beschreven van de verdiepingsfase over de Merwedelijn en de recente participatieronde. In de verdiepingsfase is gekeken naar nieuwe oplossingen voor de Merwedelijn in het stationsgebied en voor het tracé betere verhouding tussen kosten en doelbereik. Dit is ook gelukt: er zijn nu maakbare oplossingen in beeld waarbij de doelen van de MIRT-verkenning tegen lagere kosten behaald kunnen worden.. Tegelijkertijd is ook duidelijk dat voor het bereiken van de doelen van de MIRT-verkenning nog steeds extra budget nodig is: er nog geen overeenstemming tussen scope (€ 1,8 tot € 2,3 mld. voor Merwedelijn, maatregelen USP en extra trammaterieel) en het nu beschikbare budget (€ 1,2 mld).

De regio heeft tijdens het BOL Noordwest benadrukt dat publieke partijen aan zet zijn om dit jaar het eerste deel (Merwedelijn), daadwerkelijk mogelijk te maken en hiervoor de middelen voor bij elkaar te leggen. Dit is nodig om zo één van de grootste woningbouwlocaties van Nederland mogelijk te maken. De nut en noodzaak voor een (deels) ondergrondse Merwedelijn worden breed gedragen. De onderzoeksinformatie maakt duidelijk dat meer budget essentieel is om het doel voor elkaar te krijgen. Ook zijn naast een goede OV-oplossing andere afspraken van belang om woningbouw voor elkaar te krijgen (bijvoorbeeld afspraken over het hoofdwegennet). Afgesproken is dat de samenwerkende partijen toewerken naar een Voorkeursalternatief dat enerzijds inzet op maximaal doelbereik en anderzijds ruimte biedt voor versoberingen indien dat noodzakelijk blijkt. Flexibiliteit, een zoektocht naar extra financiering en goede afspraken over het vervolg worden hierin cruciaal. Tijdens het BOL Noordwest is ook afgesproken dat als er stappen worden gezet naar het Voorkeursbesluit voor de MIRT-verkenning OV en Wonen op het BO MIRT 2025, er gelijktijdig heldere financiële afspraken worden gemaakt met grondeigenaren van Rijnenburg.

De gemeente Utrecht is met grondeigenaren in gesprek om te beoordelen onder welke voorwaarden grondeigenaren bereid zijn om naar draagkracht bij te dragen aan de kosten van het doortrekken van de Merwedelijn naar Rijnenburg. De planning voor het vervolgproces is nog steeds om in november 2025 tot bestuurlijke besluitvorming over een voorlopig Voorkeursalternatief te komen. Eerder hebben wij in het spoorboekje MIRT-verkenning ov en wonen aangegeven dat we voornemens zijn om in het BO MIRT 2025 een voorlopig voorkeursalternatief vast te stellen, en in aanloop daarnaartoe een kaderstellend raadsvoorstel aan u voor te leggen in Q3 2025. Vanwege de recente kabinetsval, en de onduidelijkheid die dit met zich meebrengt over verdeling( van aanvullend benodigde Rijksmiddelen, is dit nu niet opportuun. Wij komen bij u terug zodra er meer duidelijk is over de impact van de val van het kabinet op de besluitvormingsplanning van de MIRT-verkenning OV en Wonen. Daarnaast zijn er schriftelijke vragen gesteld over de Merwedelijn en de reactie op het VVD alternatief. Deze hebben we beantwoord op 12 juni 2025.

2/4

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

13 juni 2025 30573752

Financiering Goedopweg Tijdens het BOL Noordwest is gesproken over financiering voor Goedopweg. Dit is een samenwerkingsorganisatie tussen Rijk en regio die helpt om de bereikbaarheid en leefbaarheid in de regio Utrecht te verbeteren door onder andere bij te dragen aan hinderbeperking bij grootschalige werkzaamheden en stimulering van spreiden en mijden. De continuïteit van de samenwerking staat echter onder druk vanwege een meerjarig financieringsvraagstuk. Afgesproken is dat Rijk en regio het belang onderkennen voor duidelijkheid bij structurele financiering voor een bereikbaarheidsorganisatie zoals Goedopweg. Rijk en regio hebben de ambitie uitgesproken om voor het BO MIRT 2025 afspraken te maken over gezamenlijke meerjarige financiering. Financieel instrumentarium woningbouw Verdelingen van de middelen stond niet op de agenda. Wel hebben de ministers van VRO en IenW de regelingen met betrekking tot het stimuleren van de woningbouw toegelicht naar aanleiding van de integrale visie op de woningmarkt die recent naar de Kamer is gestuurd. Voor de productie van betaalbare woningen is de realisatiestimulans opgetuigd. De inschatting is dat gemeentes ongeveer €7.000 euro krijgen per betaalbare woning. Daarnaast introduceert VRO een instrumentarium dat op specifieke gebiedsontwikkeling stimuleert. Voor de grootschalige woningbouw wordt opnieuw een gebiedsbudget ingericht.

Dit betreft voor onze regio Groot Merwede Rijnenburg en Amersfoort Spooren A1-zone. Voor overige woningbouwlocaties worden middelen vanuit de Woningbouwimpuls ter beschikking gesteld. Overvecht kan als onderdeel van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid aanspraak maken op extra middelen. Daarnaast wordt de Woningbouw op Korte Termijnregeling voortgezet. Ook vanuit IenW komen er middelen beschikbaar voor grootschalige woningbouw. NOVEX-gebied Utrecht-Amersfoort Tijdens het BOL Noordwest is de Uitvoeringsagenda NOVEX Utrecht-Amersfoort vastgesteld als belangrijk instrument voor het adaptief programmeren. Deze agenda biedt een overzicht van de maatregelen die nodig zijn om de ambities uit het NOVEX-Ontwikkelperspectief te realiseren. Het geeft een overzicht van alle noodzakelijke maatregelen om de groei in de regio op een verantwoorde manier mogelijk te maken. De Uitvoeringsagenda laat zien welke belangrijke richtinggevende besluiten moeten worden genomen over de ontwikkeling van locaties in de hele regio, waaronder Groot Merwede, Rijnenburg, Lunetten Koningsweg, Utrecht Science Park en Overvecht. Deze agenda laat zien dat er de komende jaren een groot aantal keuzes te maken zijn en dat er veel financiële middelen nodig zijn om dit te realiseren. De keuzes die Rijk en regio samen maken leiden tot een groot aantal nieuwe woningen in de gemeente Utrecht.

Belangrijk onderdeel hiervan zijn besluiten over investeringen in netwerken voor mobiliteit, energie en groenblauwe voorzieningen. Daarnaast is afgesproken dat Rijk en regio gezien de ernst en omvang van netcongestie op allerlei niveaus met elkaar in gesprek blijven om oplossingen te vinden zodat de woningbouw voortgang kan behouden. Investeringsagenda voor de Utrechtse gezondheidsmetropool Tijdens het BOL Noordwest is stilgestaan bij de nadere verkenning voor een ‘Investeringsagenda voor de Utrechtse gezondheidsmetropool’. Onze inzet hiervoor was het versterken van de gezondheidsmetropool door samen met het Rijk te gaan werken aan een ruimtelijk-economische investeringsagenda. Er is bevestigd dat het Utrechtse gezondheidscluster van groot belang is voor het nationale verdienvermogen en een bijdrage levert aan de strategische autonomie van Europa. Daarnaast is vastgesteld dat voldoende en betaalbare woningen, goede mobiliteit en voldoende fysieke ruimte voor economie cruciaal zijn voor het vestigingsklimaat, de werving én behoud van talent en het innovatievermogen van het Utrechtse gezondheidscluster. Verder is afgesproken dat de

3/4

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

13 juni 2025 30573752

regio in samenspraak met het Rijk werkt aan een ruimtelijk-economische investeringsagenda die het sterke vestigingsklimaat in Utrecht behoudt en versterkt. Deze wordt geagendeerd in het BOL Noordwest 2026. Voor de stad Utrecht betekent dit dat we samen met Rijk en regio aan de slag kunnen om de Utrechtse gezondheidsmetropool te versterken. Deltaprogramma deelgebied Centraal Holland De kans dat deelgebied Centraal Holland te maken krijgt met wateroverlast is groot, met enorme maatschappelijke ontwrichting en schade als gevolg. Tijdens het BOL Noordwest is daarom besloten tot het gezamenlijk opstellen van een ‘Maatregelenpakket Wateroverlast’. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de scopebepaling die begin dit jaar is opgesteld. Dit maatregelenpakket wordt geagendeerd in het BOL Noordwest 2026. Verder is afgesproken om op basis van criteria meer gedetailleerd nut, noodzaak en haalbaarheid van het totale pakket aan maatregelen in beeld te brengen en zo een basis te leggen voor een toekomstige investeringsbeslissing. Ook is afgesproken de gewenste oplossingen voor Centraal Holland een plek te geven in besluitvorming op andere tafels, zoals Uitvoeringsagenda’s, de Omgevingsvisie en gebiedsgerichte programmering van de NOVEXgebieden.

Tenslotte is afgesproken dat de minister van VRO een werkbezoek zal brengen aan het deelgebied Centraal Holland om te worden geïnformeerd over de wateroverlastscenario’s. Vervolgprocedure De afspraken die op BOL Noordwest tussen Rijk en regio zijn gemaakt zullen verder worden opgepakt. Over onze inzet, de inhoudelijke keuzes en financiering op deze onderdelen blijven wij met u in gesprek. In ieder geval zal dat zijn voor het Bestuurlijk Overleg MIRT Noordwest dat is gepland op 5 november 2025. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

4/4