Raadsbrief Peiling personeelstekorten Primair Onderwijs.pdf

Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl

Aan de gemeenteraad

Behandeld door

B.C. Haberland

Datum

8 juni 2021

Doorkiesnummer

030 - 28 62652

Kenmerk

8917818

E-mail

b.haberland@utrecht.nl

Onderwerp

Peiling personeelstekort primair onderwijs

Bijlage(n)

-

Beleidsveld

Onderwijs

Geachte leden van de raad, Het lerarentekort is een landelijk vraagstuk dat extra voelbaar is in de grote steden. De G4 en Almere werken samen met het ministerie van OCW aan voldoende goede leraren voor alle leerlingen. Daarbij hoort ook sturingsinformatie over de feitelijke personeelstekorten. In 2020 hebben de steden samen met het ministerie van OCW gewerkt aan het ontwikkelen van een gezamenlijke peiling van het personeelstekort in het primair onderwijs. In februari 2021 heeft de eerste peiling door Centerdata in opdracht van het ministerie van OCW plaatsgevonden. De grafieken en tabellen in deze brief zijn afkomstig uit de rapportage van Centerdata, juni 2021, tenzij anders vermeld.

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

8 juni 2021 8917818

Lichte daling in oktober, lichte stijging in februari Alle steden laten een vergelijkbaar patroon zien van een lichte daling van het personeelstekort in oktober, gevolgd door weer oplopende tekorten in februari. Dit kan een effect zijn van de coronacrisis, of een seizoenseffect, veroorzaakt door uitval van personeel en instroom van 4-jarigen gedurende het schooljaar. Toekomstige metingen zullen hier meer inzicht in geven. Het tekort blijft ernstig In het primair onderwijs hebben schoolbesturen al jaren geïnvesteerd in een boven-formatieve flexibele schil en het uitbreiden van deeltijdaanstellingen van personeel. Dat maakt het tekort kleiner, maar geeft ook minder ruimte om tijdelijke tekorten met eigen personeel op te vangen. Tegelijkertijd blijven de tekorten zorgwekkend omdat we in het voortgezet onderwijs te maken hebben met groei van het aantal leerlingen waardoor de vraag naar docenten zal toenemen.

Beeld van het personeelstekort per wijk Onderstaande tabel laat zien dat de tekorten niet gelijk zijn verdeeld over de wijken. Het tekort in Vleuten-De Meern is met 9% het grootst, gevolgd door Overvecht met 8%. Het tekort is het laagst in de binnenstad met 0%, en in Zuid met 2%. Dit is een momentopname; in oktober 2020 was het tekort in de binnenstad met 8% nog het hoogst.

2/5

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

8 juni 2021 8917818

fte

percentage van werkgelegenheid verborgen

totaal vacatures

1

7

8

0%

5%

5%

145

1

4

6

1%

3%

4%

Wijk 03 Overvecht

190

3

13

16

1%

7%

8%

Wijk 04 Noordoost

238

2

7

9

1%

3%

4%

Wijk 05 Oost

134

2

3

5

1%

3%

4%

Wijk 06 Binnenstad

16

0

0

0

0%

0%

0%

Wijk 07 Zuid

117

0

2

2

0%

2%

2%

Wijk 08 Zuidwest

367

7

10

17

2%

3%

5%

Wijk 09 Leidsche Rijn

251

2

9

11

1%

4%

4%

Wijk 10 Vleuten-De Meern

334

5

25

30

1%

7%

9%

stadsdeel

werkgelegenheid openstaand

Wijk 01 West

145

Wijk 02 Noordwest

openstaand verborgen

totaal

Schoolgewicht Het belang van de beste leraren op scholen met een hoog schoolgewicht (veel leerlingen uit achterstandssituaties) heeft een inhoudelijke reden: juist leerlingen uit kwetsbare thuissituaties hebben veel baat bij een goede leraar. Door het kleine aantal scholen in sommige categorieën is een eventuele samenhang tussen schoolgewicht en personeelstekort in Utrecht niet betrouwbaar vast te stellen. FTE nodig

FTE werkzaam

%tekort

Zeer laag schoolgewicht

284

280

1,50%

Laag

735

692

5,90%

Gemiddeld

220

205

6,80%

Hoog

74

71

3,50%

Zeer hoog

235

217

7,80%

De PABO-opleidingen Het opleiden van voldoende goede leraren is cruciaal. In het schooljaar 2019-2020 is een toename te zien in het aantal deeltijdstudenten aan de PABO. In 2020-2021 zien we die groei doorzetten en neemt ook het aantal voltijd studenten sterk toe. PABO eerstejaars instroom

2018-2019

2019-2020

2020-2021

435

589

382

437

Zijinstroom

443 27 7 99

84

70

Totaal

720

817

1026

2018-2019

2019-2020

Voltijd

250

261

Deeltijd

130

114

Zijinstroom

71

Nog niet bekend

Voltijd Deeltijd

PABO uitstroom met diploma

3/5

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

8 juni 2021 8917818

Totaal

380

375

Bron: opleidingen Utrecht

De eerstejaars studenten zijn echter pas over vier jaar bevoegd om voor de klas te staan. De aantallen studenten die vier jaar geleden zijn begonnen en nu afstuderen, zijn niet voldoende om op korte termijn het tekort aan leraren terug te dringen. Alle PABO-studenten hebben op dit moment een stageplek. Opleidingen en scholen werken samen om ook bij een groeiend aantal studenten iedereen een stageplek te bieden. Utrecht speelt met twee PABO’s een cruciale rol in het opleiden van nieuwe onderwijsprofessionals voor de stad en voor het hele land. Zij-instroom De peiling geeft ons informatie over het personeelstekort in het primair onderwijs. Dat tekort dringen we terug door het aantrekken, opleiden en vooral ook behouden van nieuwe onderwijsprofessionals. We zien dat de belangstelling voor werken in het primair onderwijs groeit. Er zijn ook meer ervaren professionals uit andere sectoren die de overstap naar het onderwijs willen maken. In de oorspronkelijke subsidieaanvraag is afgesproken dat er jaarlijks 60 zij-instromers in de stad worden opgenomen. De trend die dit schooljaar (20/21) zichtbaar wordt is dat er door de coronacrisis en de daarmee samenhangende stagnatie in het aantal vacatures ook voor zij-instromers, het aantal van 60 zij-instromers niet behaald zal worden. Desondanks willen wij consistent en structureel kansen blijven bieden aan zij-instromers.

Daarom biedt het primair onderwijs geïnteresseerde zij-instromers met potentie een voortraject met garantie op een zij-instroomplek. Potentiële zij-instromers hebben de mogelijkheid ervaring op te doen op de werkvloer en kunnen een oriëntatieprogramma volgen. Ook is er dit schooljaar gewerkt aan de structurele verbetering van de opleidingsstructuur voor zijinstromers in de scholen. Begin schooljaar 2021/2022 start er een verdiepingstraining voor schoolopleiders specifiek gericht op het begeleiden van zij-instromers. Beide trajecten zijn een samenwerking tussen de HU en de Marnix Academie. Voortgezet onderwijs en MBO Een jaar geleden heeft Utrecht de personeelstekorten in het voortgezet onderwijs en het MBO geïnventariseerd. De tekorten zijn niet gelijk verdeeld over de vakken. In het voortgezet onderwijs is het tekort 2,2%. De vacaturedruk is hoog, meer dan 20%, in met name de vakken Nederlands, Duits, Informatica, natuurkunde en scheikunde. Ook in het MBO is een hoge vacaturedruk van ruim 15% in specifieke vakken zoals Nederlands, ICT en Techniek, Zorg en welzijn. Er vindt in deze sectoren geen peiling door OCW plaats zoals in het primair onderwijs wel gebeurt, omdat door de verschillende vakken en studierichtingen een peiling in deze sectoren veel complexer is dan in het primair onderwijs.

Wel werken de sectoren samen in Utrecht Leert samen aan het vinden en behouden van onderwijstalent door samen opleiden en begeleiden in de school, begeleiding van startende leraren, en doorlopende professionalisering van zowel startende als ervaren leraren. De lerarenopleiding (voor docenten VO en MBO) De toename in het aantal studenten die zichtbaar is bij de PABO’s blijft tot nu toe uit bij de lerarenopleiding. In de exacte vakken ondervinden de lerarenopleidingen concurrentie van de vrije markt waarin ook veel vraag is naar exact en technisch talent.

4/5

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

8 juni 2021 8917818

Archimedes eerstejaars instroom

2018-2019

2019-2020

2020-2021

1252

1087

1042

2018-2019

2019-2020

551

505

Totaal Archimedes uitstroom met diploma Totaal Bron: opleidingen Utrecht

Samen werken aan gezamenlijke doelstellingen De coronacrisis heeft een grote impact gehad op de leraren en leerlingen in het onderwijs. We kunnen niet zeggen hoe de situatie zou zijn geweest als de coronacrisis niet had plaats gevonden. Leraren hebben veel nieuwe manieren ontdekt om onderwijs te verzorgen. Sommige daarvan zullen wellicht blijvend effect hebben. Het Nationaal Programma Onderwijs zal een grote invloed hebben op de vraag naar onderwijsprofessionals. Die vraag zal in een toch al schaarse markt sterk toenemen. De middelen van het Nationaal Programma Onderwijs zijn tijdelijk. De inspectie voor het onderwijs spreekt grote zorg uit over het dalende niveau van de taal- en rekenvaardigheden van Nederlandse leerlingen. Het onderwijs staat of valt met voldoende goede onderwijsprofessionals. Voor de aanpak van het lerarentekort maken we gebruik van de verschillende incidentele subsidies van het Rijk. We werken in Utrecht samen, integraal en toekomstgericht aan het vinden en behouden van onderwijstalent, opleiden en begeleiden in de school en de ontwikkeling van nieuwe, betere opleidingsroutes. We hopen hiermee de onderwijskansen van onze jeugdigen te vergroten. Wij zijn het aan toekomstige generaties verplicht om kinderen en jongeren goed onderwijs te geven. Daarvoor zijn structurele investeringen nodig.

Het terugdringen van het lerarentekort vraagt uithoudingsvermogen en een lange-termijn visie. Op dit moment werken wij aan een evaluatie van het afgelopen jaar. Na het zomerreces zullen wij u inhoudelijk informeren over de voortgang van onze aanpak van het lerarentekort Utrecht Leert! Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

5/5