Raadsbrief Ontwikkeling van sportvastgoed en gemeentelijke organisatie van sport.pdf

Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl

Aan de gemeenteraad

Behandeld door

E. van Miltenburg

Datum

4 april 2023

Doorkiesnummer

14030

Kenmerk

11072666

E-mail

edwin.van.miltenburg@utrecht.nl

Onderwerp

Ontwikkeling van sportvastgoed en gemeentelijke organisatie van sport

Bijlage(n)

-

Beleidsveld

Sport

Geachte leden van de raad, Via deze brief informeren we u over de uitvoering van de moties M90 Utrechts sportvastgoed klaar voor de toekomst en M92 Borg toekomst sportverenigingen. In M90 vraagt u om een visie op de ontwikkeling van sportvastgoed, deze te vertalen naar een uitvoeringsplan en daarbij in te gaan op (1) in de motie geschetste uitdagingen, (2) goede voorbeelden van andere gemeenten en (3) de stem van gebruikers een duidelijkere plek te geven. In M92 vraagt u om de gemeentelijke organisatie op het gebied van sport zo in te richten, dat de problematiek en wensen van sportverenigingen eerder op tafel komen. En een proactievere houding aan te nemen. In deze brief geven we aan hoe we daarmee aan de slag zijn en waarop we inzetten. Situatieschets Onze grootste uitdaging is het vinden van ruimte in een groeiende en verdichtende stad. Dat vraagt om optimaal gebruik van ruimte en een efficiënte bezetting van de sportaccommodaties. Als tweede sportstad van Nederland is er in Utrecht veel animo (zie rapportage Mulier, juni 2022) voor het gebruik daarvan. De sportdeelname onder volwassenen en de deelname aan basketbal, zaalhockey, zaalvoetbal en volleybal is relatief hoog ten opzichte van de deelname in resp. de G4/G32 en Nederland. De deelname aan hockey neemt in Utrecht sterker toe dan landelijk en in relatie tot de bevolkingsgroei.

We bedienen dagelijks veel Utrechters in hun behoefte om te sporten. Dat is iets waar we trots op zijn. De groei van de stad in de toekomst maakt de uitdaging om alle verschillende wensen en behoeften te accommoderen alleen maar groter. Juist daarom moeten we in de gemeentelijke organisatie deze opgaven in goede samenwerking oppakken. En in overleg blijven met SportUtrecht en de sportverenigingen. Visie op de ontwikkeling van sportvastgoed De gemeentelijke visie op de ontwikkeling van sportvastgoed in relatie tot sportbeleid en groei van de stad is in 2021 verwerkt in de Utrechtse Sportagenda waarvan de ambitie, thema’s en spelprincipes door uw raad zijn vastgesteld. Aan de basis van de Sportagenda ligt de sportnota 2017-2020, het

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

4 april 2023 11072666

Utrechts Sportakkoord, het Koersdocument Leefbare Stad en Maatschappelijke Voorzieningen en de meest recente raming van de capaciteitsbehoefte voor sportaccommodaties door het Mulier Instituut. De spiegelgesprekken met de stad en het jaarlijkse Koersgesprek met uw raad benutten we voor het actualiseren van de SportAgenda. Er wordt gewerkt aan het Actieplan Binnensport dat ook raakt aan het doel van de motie. Daarin verkennen we de norm voor binnensportruimte, de mogelijkheden voor koppeling aan VO-onderwijshuisvestingsprojecten en onderzoeken we of tijdelijke accommodaties zoals blaashallen onderdeel kunnen uitmaken van het aanbod en de norm en hoe we omgaan met de verdeling van de beschikbare binnenruimte. Gelijktijdig geven we uitvoering aan diverse nieuwbouw van sportaccommodaties. Met deze visies en beleidsstukken denken wij een goed kader te hebben voor de toekomst van ons sportvastgoed. We kijken daarbij altijd hoe we de huidige situatie concreet kunnen verbeteren. Op basis van ons beleid hanteren we als uitgangspunten: 1. We bieden zoveel mogelijk Utrechters ruimte om te sporten en bewegen. Dat betekent dat we in de eerste plaats programmeren voor de breedtesport en dat topsportambities daarop aanvullend zijn. 2. We investeren ongelijk voor gelijke kansen.

Om ervoor te zorgen dat iedere Utrechter evenveel kans krijgt om te sporten, investeren we extra in wijken en buurten waar inwoners minder sporten en bewegen. 3. We creëren sportaccommodaties dichtbij huis. In de 10 minuten-stad die Utrecht wil zijn vinden we het belangrijk dat onze inwoners dicht bij huis kunnen sporten en bewegen. Daarom zorgen we voor een goede spreiding van voorzieningen over de verschillende wijken. 4. We programmeren op basis van vooraf vastgestelde normen voor binnen- en buitensport. We weten wat er in de Utrechtse situatie nodig is op basis van tweejaarlijkse capaciteitsramingen van het Mulier, waarbij ook normen van NOC*NSF zijn betrokken. Maatwerk is daarbij mogelijk, waarbij we rekening houden met de andere uitgangspunten zoals hier geformuleerd. 5. We streven naar optimale bezetting van onze accommodaties. Bij het ramen van de capaciteitsbehoefte gaan we uit van een optimale bezetting van alle accommodaties. Op piekuren is de bezetting al maximaal. Op daluren ligt dat anders. In de veldsport liggen hier kansen voor verbetering, bijvoorbeeld met meer competitievoetbal op vrijdagavond en op zondag. We gaan de daluren inventariseren en bekijken in hoeverre inzet voor o.a. talent ontwikkeling mogelijk is. De noodzaak van extra tijdelijke sport(blaas)hallen wordt verkend, in relatie tot een nieuw kengetal (c.q.

bandbreedte) voor binnensportruimte, ten behoeve van extra capaciteit in het binnenseizoen. Inzetten op multifunctioneel gebruik en het toekomstig mengen van functies maken hier onderdeel van uit. 6. We bouwen accommodaties die goed exploiteerbaar zijn. We ontwikkelen multifunctionele sporthallen die voor veel verschillende sporten en voor bewegingsonderwijs inzetbaar zijn. Daarbij houden we rekening met de behoefte op de langere termijn (een sporthal bouw je voor 40 jaar). Door samen te werken met scholen voor Primair en Voortgezet Onderwijs (resp. PO en VO) zijn de hallen ook overdag bezet i.v.m. bewegingsonderwijs. Om in de dagelijkse praktijk pragmatisch in te kunnen spelen op actuele vraagstukken wij zijn voornemens om een uitgangspunt toe te voegen: 7. We bieden maatwerk in actuele complexe situaties: Bij acute uitdagingen bieden we korte termijn maatwerkoplossingen die tijdelijk kunnen afwijken van kaders en uitgangspunten. Indien nodig worden die verwerkt in de langere-termijnvisie op het breed maatschappelijk belang. Uitvoering

2/6

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

4 april 2023 11072666

We zien dat de groeiende en verdichtende stad steeds scherpere keuzes vraagt bij de ruimtelijke indeling. Dit geldt voor sport, maar ook voor andere onderwerpen zoals cultuur, energie en wonen. We wegen bij (ruimtelijke) ontwikkelingen zorgvuldig de verschillende belangen af. Met onze sportvoorzieningen spelen we zoveel mogelijk in op de actuele behoefte, dit schuurt soms met toekomstige behoefte en wens tot duurzame toevoeging van voorzieningen op de lange termijn. Om gericht aan de ingewikkelde opgaven te kunnen werken zijn de visiedocumenten geëxpliciteerd in verschillende kaders en uitgangspunten. Voor (sport)vastgoed werken we volgens de Barcode van de Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU), het Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed en de jaarplannen van vastgoed & beheer waarin deze kaders en uitgangspunten worden vertaald naar de uitvoering. Met name het realiseren van extra sportvelden is een zeer complexe opgave. In de loop van 2024 nemen we dit bij het vernieuwingsproces van de SportAgenda mee en komen we hierop terug.

Gemeentelijke organisatie Zoals gesteld is onze grootste uitdaging het vinden van (sport)ruimte in een groeiende en verdichtende stad. De complexe ruimtelijke opgaven vereisen een zorgvuldige integrale afweging inclusief passend beheer en exploitatie van (sport)vastgoed. We zien dat er in de ambtelijke organisatie veel goed gaat op het gebied van sport, maar er is nog ruimte voor verbetering in de samenwerking tussen sportbeleid, vastgoed en beheer. Exploitatie van sportaccommodaties is een vakspecialisatie met veel wetten en regels en nauwe verbondenheid met vastgoedbeheer en sportbeleid. In Utrecht zien we een sterk voordeel in het dicht bij elkaar organiseren van sportbeleid, vastgoed en beheer, juist omdat onderlinge afstemming door de groeiende en verdichtende stad nog belangrijker wordt. Hierbij benutten we ook ervaringen en voorbeelden uit andere gemeenten, zoals die van Sportbedrijf Rotterdam waar we eind 2022 mee in gesprek zijn geweest. Een concreet voorbeeld hiervan is dat Sportbedrijf Rotterdam meer werkt vanuit het perspectief van de klant. In Utrecht kunnen we nog vroegtijdiger in het proces de juiste vraag ophalen om de interne gemeentelijke processen en externe samenwerking met verenigingen beter met elkaar te verbinden.

We besteden daarom nu al meer aandacht aan het geven van toelichting aan verenigingen over het onderzoek van het Mulier instituut naar capaciteitsbehoefte. We halen reacties van verenigingen op, enerzijds om draagvlak te creëren en anderzijds natuurlijk om daar waar nodig aanpassingen te doen op basis van hun input. Overigens is de uitvoering van het gemeentelijke sportstimuleringsbeleid ondergebracht bij SportUtrecht. Dat is in vergelijkbare steden ook zo ingericht met uitvoeringsorganisaties, bijvoorbeeld in Rotterdam. Uitbestedingen van organisatieonderdelen zijn in Utrecht eerder geprobeerd maar niet voldoende geslaagd waardoor deze opnieuw intern zijn belegd. Wij stellen ons op het standpunt om, conform coalitieakkoord, te investeren in het versterken van de gemeentelijke organisatie en niet in het uitbesteden van organisatieonderdelen. We onderkennen de uitdagingen op het gebied van sport en geven hieronder aan welke verbetermaatregelen daarbij horen. Verbetermaatregelen We zetten sinds 2022 intensief in op een intern doorontwikkelingsproces tussen sportbeleid, vastgoed en beheer aan de hand van het traject Slim Samen. Onderdeel hiervan is om afstemming, communicatie en betrokkenheid met SportUtrecht en sportverenigingen te verbeteren.

Kwalitatieve doelen zijn om samen (gemeente en sportaanbieders) in gesprek te zijn waardoor er partnerschap ontstaat en we vanzelfsprekend samen leren. En dat we als gemeente proactief communiceren met de stad over wat we doen en waarom. Kwantitatieve doelen van Slim Samen zijn dat er aantoonbaar

3/6

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

4 april 2023 11072666

meer opgaven succesvol worden opgepakt, hogere klanttevredenheidsscores en een groter vertrouwen, ook op bestuurlijk niveau.

4/6

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

4 april 2023 11072666

Praktische maatregelen zijn: • We werken sinds het najaar van 2022 nog intensiever- met een multidisciplinair team binnen de gemeente aan sportaccommodatievraagstukken en kijken daarbij kritisch naar elkaars rollen, taken en verantwoordelijkheden en toetsen die aan de opgaven. • Er zijn onlangs per wijk werkduo’s opgesteld met een deelnemer uit sportbeleid en SportUtrecht om met het beleid beter in te kunnen spelen op signalen uit de stad. • Om de problematiek en wensen van verenigingen eerder op tafel te krijgen, betrekken we verenigingen actiever in overleggen om het capaciteitsonderzoek van het Mulier Instituut te vertalen naar een geactualiseerde meerjaren programmering. • We overleggen eerder en vaker, zoals in februari 2023 nog met de binnensport verenigingen en SportUtrecht over nieuw te realiseren sporthallen. • We stimuleren maatschappelijk ondernemerschap van verenigingen. Dat moet leiden tot hogere clubbetrokkenheid, dat meer mensen gaan bewegen en club-en kleedaccommodaties beter worden gebruikt. De uitwerking vindt momenteel plaats in overleg met enkele buitensportverenigingen en met SportUtrecht. • We zetten in op gebruik in de incourante uren. Bijvoorbeeld met ondersteuning van maatschappelijke sportinitiatieven of talentontwikkeling, streven we naar betere bezetting van buitensport in de weekeinden.

In de binnensport is een zaalverdelingscommissie extern georganiseerd en worden resterende uren verhuurd via het gemeentelijk verhuurloket. • Bij grootschalige ruimtelijke ontwikkelingen bewaken we de sportbelangen in ruimtelijke opgaven. We benutten in ruimtelijke ontwikkeling zowel bewezen technieken als innovaties op bijvoorbeeld duurzaamheid, energieopwekking en -transitie, waterberging en groen. • Actieplan binnensport locaties waarin o.a. wordt onderzocht welk planologisch kengetal of bandbreedte voor sporthallen in de stad passend is, nu is dat 1 sporthal op 17.500 inwoners. Daarnaast werken we aan het beter, slimmer en creatiever exploiteren, onderhouden, ondersteunen, uitbreiden en vernieuwen van het sportvastgoed door: • verenigingen eerder te betrekken bij nieuwe (ruimtelijke) ontwikkelingen door in gesprek te gaan over hun wensen en behoeften. Daarbij geven we duidelijker aan welke afwegingen en keuzes er worden gemaakt; • met verenigingen hun initiatieven vooraf te bespreken en aan te passen, zodat vergunningstrajecten soepeler kunnen verlopen; • bij renovatie en nieuwbouwplannen, nemen we direct verduurzaming mee i.s.m.

SportUtrecht en verenigingen, zoals gezamenlijk LED verlichting realiseren; • de mogelijkheden in beeld te brengen van zelfbeheer, van multifunctionaliteit en van verenigingsgerichte inzet in ontmoetingsruimten in de binnensport; • beter inzicht krijgen in gebruik van accommodaties m.b.v. een momenteel ontwikkeld datadashboard en verdere automatisering van het verhuurloket met een app(licatie) die in 2023 wordt geïmplementeerd; • de bouw van nieuwe gemeentelijke sporthallen waarmee we voldoen aan de toenemende behoefte. In 2023 staan de opleveringen van Sporthal Berlijnplein en Sporthal Bontekoelaan gepland. Om op termijn te voldoen aan de behoefte aan binnensportruimte, wordt gewerkt aan extra sporthallen in Vleuten en bij de Merwedekanaalzone en Cartesiusdriehoek en de tijdelijke sporthal aan de Loevenhoutsedijk. Met bovengenoemde analyses, constateringen en verbeterpunten zetten we volgens ons de juiste stappen om beter om te gaan met de complexe opgaven waarmee we te maken hebben in onze

5/6

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

4 april 2023 11072666

groeiende stad. We pakken Slim & Samen de uitdagingen uit M90 aan en nemen we een proactievere houding aan richting sportverenigingen conform M92. We monitoren de voortgang door die tijdens de jaarlijkse spiegelgesprekken bij verenigingen te toetsen. De uitkomsten hiervan worden met uw Raad besproken tijdens het koersgesprek. We vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

6/6