Programmabegroting 2024 (na verwerking amendement en tweede erratum)
Tekst van het document
2024
2025
2026
2027
0
0
0
0
t/m 2023 0
Vervangingsinvesteringen
0
0
0
0
0
Uitbreidingsinvesteringen A
289.415
4.425
4.825
0
0
Uitbreidingsinvesteringen B (*)
184.901
0
0
0
0
Totaal investeringen
474.316
4.425
4.825
0
0
Routine-investeringen
(*) Uitbreidingsinvesteringen B worden nu niet geautoriseerd.
Toelichting Met de Voorjaarsnota 2023 is het Meerjarenperspectief ruimte (MPR 2023) vastgesteld. Hierin wordt de financiële stand van zaken rondom het programma toegelicht en de meerjarenbegroting opgesteld. De bijbehorende kredieten voor projecten waarvan de voorbereiding in 2023 of eerder is gestart zijn tegelijkertijd bij de Eerste Bestuursrapportage 2023 vrij gevraagd. Deze kredieten zijn in bovenstaande tabel met uitbreidingsinvesteringen in de kolom met autorisaties t/m 2023 opgenomen. Voor de projecten die nog niet in 2023 van start zijn gegaan geldt dat de budgetten worden vrij gevraagd in de programmabegroting van het jaar waarin het project start. Op basis van de planning van het MPB 2023 vragen we voor 2024 kredieten vrij voor onderstaande projecten. Doelstelling Duurzaam vervoer x €1.000 Geautoriseerd
2024
2025
2026
2027
t/m 2023 Vervangingsinvesteringen
0
0
0
0
0
Routine-investeringen
0
0
0
0
0
Uitbreidingsinvesteringen A
261.389
3.925
4.825
0
0
Uitbreidingsinvesteringen B
184.901
0
0
0
0
Totaal Duurzaam vervoer
446.290
3.925
4.825
0
0
Toelichting Voor de volgende projecten fiets: Maatregelen t.b.v. de voetganger, Plankosten Demkabrug (Investeringsbudget schaalsprong Fiets), Fietsdepot, Blauwkapelseweg kruising Alexander Numankade, Verbeteren fietsnetwerk Lage Weide, Regionale doorfietsroute Utrecht-Hilversum, en Regionale doorfietsroute Lage Weide – Houten vragen wij totaal het bedrag van 3,275 miljoen euro uit het MPB 2023 vrij. Voor het auto project Herinrichting Socrateslaan inclusief Linschotensingel vragen wij het bedrag van 0,650 miljoen euro uit het MPB 2023 vrij.
65
Doelstelling Mobiliteitsgedrag x €1.000 Geautoriseerd
Autorisatie
2025
2026
t/m 2023
2024
2027
Vervangingsinvesteringen
0
0
0
0
0
Routine-investeringen
0
0
0
0
0
Uitbreidingsinvesteringen A
5.062
200
0
0
0
Uitbreidingsinvesteringen B
0
0
0
0
0
5.062
200
0
0
0
Totaal Mobiliteitsgedrag
Toelichting Voor het Regionaal Multimodaal Verkeersmanagement vragen wij het bedrag van 0,200 miljoen euro uit het MPB 2023 vrij. Doelstelling Verkeersveiligheid x €1.000
Vervangingsinvesteringen
Geautoriseerd
Autorisatie
2025
2026
t/m 2023
2024
2027
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Uitbreidingsinvesteringen A
22.964
300
0
0
0
Uitbreidingsinvesteringen B
0
0
0
0
0
Totaal Verkeersveiligheid
22.964
300
0
0
0
Routine-investeringen
Toelichting Voor de herinrichting As Votulast vragen wij het bedrag van 0,300 miljoen euro uit het MPB 2023 vrij voor de plankosten die nodig zijn om het plan voor het oostelijke deel van de route As Votulast te kunnen opstellen.
Verbonden partijen x €1.000 Omschrijving
Doel
VvE P&R Uithof/Sciencepark Utrecht
Door het bieden van een combinatie van een goede parkeervoorziening aan de rand van de stad gecombineerd met snel openbaar vervoer naar de binnenstad zet de gemeente in op het afvangen van autoverkeer in de stad. Op deze manier biedt de gemeente een goed alternatief voor automobilisten met bestemming Utrecht voor parkeren in de binnenstad. De gemeente is eigenaar van 500 van de 2.000 parkeerplaatsen in de P&R de Uithof.
Zie voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.
66
Bijdrage gemeente Utrecht 287
Subsidies x € 1.000
Doelstelling
Waarvan 'vaste'
Meerjarig
verlening met
verleend
Begroting Begroting
Omschrijving
2023
2024
jaarsubsidies
t.l.v 2024
Toename van het aandeel duurzame, gezonde en ruimte-efficiënte vervoersmiddelen Uitvoeren maatregelen
Uitvoeren
goederenvervoer
maatregelen
50
50
0
0
Totaal doelstelling 1
50
50
0
0
Totaal
50
50
0
0
goederenvervoer
Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies.
67
Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed Programmaoverzicht We werken aan een gezonde en prettige omgeving als je de deur uitstapt. Portefeuillehouder(s): Linda Voortman; Susanne Schilderman; Rachel Streefland en Eva Oosters
Financiën programma x €1.000 Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Baten
120.845
128.887
134.846
134.533
134.633
134.633
Lasten
202.914
225.697
230.938
231.069
233.296
234.059
Saldo Baten en Lasten
-99.426
-82.068
-96.810
-96.092
-96.536
-98.663
Onttrekking reserves
7.163
6.375
99
467
78
78
Toevoeging reserves
2.035
141
141
141
174
174
5.128
6.233
-43
325
-96
-96
-76.940
-90.576
-96.135
-96.211
-98.759
-99.522
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal
De baten in dit programma zijn 135 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • Opbrengsten uit de Afvalstoffenheffing (60 miljoen euro). • Opbrengsten uit Rioolheffing (49 miljoen euro). De lasten in dit programma zijn 231 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • Onderhoudskosten voor onder andere openbare ruimte, wervengebied, water- en rioleringssysteem, containers afvalinzameling, gronden en terreinen (bodemverontreiniging), schoonhouden openbare ruimte (110 miljoen euro). • Personele lasten (61 miljoen euro). • Investeringen in watersysteem, rioleringssysteem en luchtkwaliteit (21 miljoen euro). • Overig kosten onder andere afvalverwerkingskosten, energielasten, kwijtschelden belastingen en betaalde subsidies (39 miljoen euro). In dit programma wordt in 2024 0,099 miljoen euro onttrokken en 0,141 miljoen euro toegevoegd aan de reserves. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.
68
Doelstellingen Doelstelling 1: Beheer openbare ruimte
Met goed beheer van de openbare ruimte zorgen we voor een gezonde, aantrekkelijke, robuuste en toekomstbestendige leefomgeving voor iedereen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten:
69
Beleidsdocument
Vastgesteld
Toelichting
Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte
2016
In de nota is vastgelegd wat nodig is om de kwaliteit van de openbare ruimte goed aan te laten sluiten bij de omgeving.
Nota Beheer Openbare Ruimte
2021
In de nota brengen we in beeld wat de staat is van de kwaliteit van de openbare ruimte en beschrijven we hoe we de openbare ruimte ontwikkelend willen beheren, wat de omvang van het achterstallig onderhoud is en hoe we de verschillende opgaven willen financieren.
Meerjaren Investeringsprogramma 2024-
2023
Dit programma biedt inzicht in de projecten groot
2029 Programmaplan Werk aan de Werf
onderhoud en vervanging die we willen uitvoeren. 2021
In dit plan staat hoe we wal-, werf- en kluismuren en kelders in het historische wervengebied herstellen en werken aan maatregelen om schade aan muren en kelders in de toekomst te voorkomen.
Uitvoeringsprogramma wervengebied
2023
In het programma staat welke herstelmaatregelen we
2023 - 2026 Actieplan zelfbeheer openbaar groen
nemen. 2021
Met dit actieplan geven we aan hoe we de samenwerking versterken met zelfbeheerders.
Notitie Aanpak plaagdierbeheersing:
2020
In deze notitie beschrijven we de aanpak van de
Ratten Visie stadswater
Integrated Pest Management, de focus ligt op preventie. niet bekend
Het beleid richt zich op het gebruik van het openbare water waar je kan varen of zwemmen en op de oevers waar je kan verblijven en wandelen. Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstellingen en indicatoren in de volgende programmabegroting.
Groenstructuurplan
2007, 2018
De Actualisatie van het Groenstructuurplan 2018 maakt inzichtelijk hoe de ontwikkeling van groen gelijke tred gaat houden met de groei van de stad.
Bomenbeleid
2009, 2018
In het Bomenbeleid staat onze ambities voor bomen.
Nota Utrechtse soortenlijst
2018
Lijst met soorten die voor Utrecht kenmerkend zijn, waarbij hun beschermde status zorgt voor continuïteit in het behoud en stimuleren van plant- en dierensoorten.
Nota dierenwelzijn
2019
In deze nota staat het dierenwelzijnsbeleid.
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator
Waardering van het schoonhouden van de openbare
Nulmeting
Realisatie
Doelstelling
2022
2023
2024
2025
2026
6,6 (2021)
-
6,5
-
6,5
-
n.v.t. (2023)
-
6,8
n.v.t. (2023)
-
6,8
ruimte in de buurt. Waardering van het onderhoud van de verharding in de buurt (zoals straten, pleinen, stoepen en fietspaden). Waardering van de verzorging van het openbare groen in de buurt.
70
Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar We leggen een visie en beleid op de ondergrond ter besluitvorming voor aan de raad en vertalen het daarna door naar een uitvoeringsprogramma (Visie en beleidsnota gereed in Q1 2024). We realiseren een besparing van 0,485 miljoen euro in 2023, oplopend tot 0,735 miljoen euro in 2024 en 1,085 miljoen euro structureel in 2025 door bij het beheer van de openbare ruimte te kiezen voor standaardiseren van het materiaalgebruik en voor versobering van het beeldkwaliteitsniveau (gereed in 2024). • We geven verder vorm aan de voorbereiding van de integrale openbare ruimte projecten, waarbij we inzetten een ‘in één keer goed’ aanpak, door bij de vervanging van riolering en wegverharding koppelkansen op het vlak van vergroening, mobiliteit en klimaatadaptatie te benutten (gereed in 2024). • De komende jaren werken we aan: 1) het herstel van de muren aan de Oudegracht, waaronder tussen de Muntkelder en de Stadhuisbrug en tussen de Weesbrug en de Smeebrug en (2) delen van de Kromme Nieuwegracht, (3) het herstel van kelders met bouwkundige gebreken en het waterdicht maken van kelders met ernstige lekkages, (4) een definitieve financiële regeling voor keldereigenaren en (5) afspraken met stakeholders over beheer en gebruik (gereed in 2026).
• We ondersteunen de realisatie van een particuliere Islamitische begraafplaats (gereed in 2024). • Onder voorbehoud van vaststelling van de Visie stadswater door de raad: we voegen indicatoren en een financiële paragraaf toe aan de Visie stadswater en leggen deze ter vaststelling voor aan de raad (gereed in 2024). • Onder voorbehoud van vaststelling van de visie Stadswater door de raad: we stellen een uitvoeringsprogramma Stadswater 2024-2027 op (gereed in 2024). Activiteiten die we niet meer doen • In het kader van de versoberingsopgave brengen we de frequentie van het reinigen van een deel van onze civiele constructies (zoals bruggen, steigers, vlonders) of onderdelen daarvan terug. Activiteiten die we blijven doen
• •
• • • •
We continueren onze acties voor het verbeteren van de toegankelijkheid van de openbare ruimte voor mensen met een beperking. We werken het achterstallig onderhoud in een redelijke termijn van tien jaar weg. We voeren geprogrammeerde groot onderhoud- en vervangingsprojecten in de openbare ruimte uit, die zijn opgenomen in het Meerjaren Investeringsplan 2024-2029 en geven daarbij invulling aan ontwikkelend beheer, met als streven om steeds een bijdrage te leveren aan de gemeente-brede opgaven voor een gezond stedelijk leefklimaat. We houden de openbare ruimte schoon en onderhouden het groen volgens de afgesproken kwaliteitsnormen. We zetten de begeleiding van en samenwerking met de vrijwilligers in het dagelijks beheer voort. We handhaven de algemene regelgeving en voorschriften van vergunningen in de openbare ruimte en controleren naar aanleiding van meldingen of eigen waarnemingen vanuit preventief toezicht. Het programmeren, herstel van schade aan het monumentale wervengebied, intensivering van beheer, voorkomen van schade, voorkomen van onveilige situaties en het invullen van de burenplicht en de maatschappelijke zorgplicht is elk jaar onderdeel van ons werk.
71
Financiën Beheer openbare ruimte x €1.000 Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Baten
12.266
14.221
15.213
15.150
15.150
15.150
Lasten
100.743
114.139
116.501
115.723
115.240
116.910
Saldo Baten en Lasten
-88.477
-99.917
-101.289
-100.574
-100.091
-101.761
Onttrekking reserves
4.314
1.324
3
3
3
3
Toevoeging reserves
1.321
0
0
0
0
0
Saldo onttrekkingen en
2.993
1.324
3
3
3
3
-85.485
-98.593
-101.286
-100.571
-100.088
-101.758
toevoegingen reserves Totaal
In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen
Bedrag
I/S
938
S
Loon- en prijsindexering
1.587
S
Referentiekader Groei: budgettoename wordt jaarlijks bepaald en verwerkt op basis van
1.155
S
Werven: Het incidentele budget voor de periode 2021-2023 valt in 2024 weg.
-721
I
Frictiekosten Leidsche Rijn: Budget toekenning voor nieuw opgeleverde openbare ruimte is
-652
I
-1.321
I
Baten Indexering tarieven, belastingen en leges. In bovenstaande tabel is in 2024 nog een algemene index toegepast op de baten van de tarieven en heffingen. Echter is het idee om in 2024 een gedifferentieerde indexering toe te gaan passen. Na vaststelling van de verordeningen voor 2024 zullen de aanpassingen in de baten worden verwerkt in de eerstvolgende begrotingswijziging. Lasten
bevolkingstoename.
gerelateerd aan de bevolkingsgroei in Leidsche Rijn. Te onderhouden openbare ruimte wordt eerder opgeleverd dan dat er nieuwe bewoners zijn. Hierdoor ontstaat er een hiaat in onderhoudsbudget. Dit is het frictiebudget dat jaarlijks wordt bepaald. Reserves Onttrekkingen In 2023 is 1,3 miljoen euro onttrokken aan de algemene reserve ten behoeve het Programma Wervengebied. In 2024 vindt er geen onttrekking plaats.
Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.
72
De lasten binnen deze doelstelling zijn slechts beperkt beïnvloedbaar door wettelijke taken en koppeling tussen baten en lasten. De keuzeruimte wordt beperkt doordat het wettelijk verplicht is om objecten veilig en heel te houden door onderhoud en vervanging. Vooral de opgave in naoorlogse wijken is groot. Keuzeruimte komt vooral neer op versobering, er is bijvoorbeeld op een aantal gebieden een kwaliteitsniveau afgesproken dat één trede hoger ligt dan wettelijk verplicht. Versobering gaat samen met een hoger risico op herstelkosten door achterstallig onderhoud. Toezicht en handhaving heeft betrekking op personeelskosten en aan personeel gerelateerd materieel, en betreft grotendeels gemeentelijk (beïnvloedbaar) beleid. Havendienst is zowel voor de commerciële als de publieke taak ruim kostendekkend. De tarieven voor de Havendienst kan nog wel worden verhoogd (t.b.v. algemene middelen). Tarieven voor de marktdienst is vanaf 2025 kostendekkend.
Doelstelling 2: Water- en rioleringssysteem
Het water- en rioleringssysteem is gezond, robuust en toekomstbestendig voor iedereen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument
Vastgesteld
Toelichting
Visie Water en Riolering Utrecht
2022
De visie beschrijft hoe we invulling geven aan onze
Programma Water en Riolering Utrecht
2023
zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. 2024-2028
Het programma beschrijft wat we, naast het reguliere beheer en onderhoud van onze assets, de komende jaren gaan doen op het gebied van water en riolering.
Visie Klimaatadaptatie Utrecht
2022
De visie laat zien wat we op het gebied van hittestress, wateroverlast en droogte moeten doen om ons voor 2050 aan te passen aan het veranderende klimaat.
Meerjaren Investeringsprogramma 2024-2029
2023
Dit programma biedt inzicht in de projecten groot onderhoud en vervanging die we willen uitvoeren.
73
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator
Aantal geregistreerde meldingen van volledig
Nulmeting
Realisatie
Doelstelling
2022
2023
2024
2025
2026
0 (2020)
1
0
0
0
0
7 (2012)
12
<=5
<=5
<=5
<=5
2 (2012)
9
<=5
<=5
<=5
<=5
gestremde wegen of hemelwater in panden vanuit de openbare ruimte bij extreme neerslag (buien t/m 80mm per uur). Aantal geregistreerde meldingen van grondwateroverlast door te hoge of te lage grondwaterstanden in de openbare ruimte. Aantal keer per jaar dat dusdanige oppervlaktewaterkwaliteitsproblemen optreden dat directe maatregelen zijn vereist. Het gaat hier om vissterfte, stank, botulisme, blauwalg en overmatig kroos.
Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar We vertalen doelstellingen in de Visie Water en Riolering en Visie Klimaatadaptatie in omgevingsplanregels en leggen deze ter besluitvorming voor aan de raad (gereed in 2024). • We onderzoeken een nieuwe grondslag voor de rioolheffing en leggen deze ter besluitvorming voor aan de raad (gereed in 2025). • Om de oppervlaktewaterkwaliteit te verbeteren starten we samen met het waterschap HDSR met de uitvoering van maatregelen die zijn opgenomen in het Programma Schoon Water in Utrecht (gereed in 2028). • We geven uitvoering aan de in 2023 opgestelde integrale communicatiestrategie voor water/groen/klimaatadaptatie en richten ons daarbij op de doelgroepen: bewoners, maatschappelijk vastgoed (eigen vastgoed en vastgoed van derden) en corporaties (gereed in 2024). • We koppelen minimaal 15,3 hectare af via bouwplannen, herinrichtingen, initiatievenfonds en subsidieregelingen, bij voorkeur door het vervangen van verhardingen door groen (gereed in 2024). • We vervangen minimaal 8,2 kilometer riolering waarbij we ernaar streven gelijktijdig de openbare ruimte te vernieuwen en zowel het rioleringssysteem als de openbare ruimte klimaatbestendig en circulair te maken (gereed in 2024). Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing.
Activiteiten die we blijven doen • Het beheren en onderhouden van het gemeentelijk rioolstelsel, rioolgemalen en drainagestelsel. • Het beheren en onderhouden van de watergangen die bij de gemeente in beheer en onderhoud zijn en het realiseren van de vastgestelde waterkwaliteitsdoelen samen met de waterschappen. • Het waarborgen van de gemeentelijke watertaken in alle bouwplannen, gebiedsontwikkelingen en herinrichtingen via gebiedsadvisering, plantoetsing en vergunningverlening. • Het stimuleren van eigenaren en gebruikers van de stad om hemelwater nuttig te gebruiken en ter plaatse te verwerken via voorlichting, facilitering en subsidiëring. • Het programmeren, voorbereiden en uitvoeren van groot onderhoud, vervangingen en verbeteringen aan het water- en rioleringssysteem.
74
• • •
Wateroverlast door extreme neerslag of schade door langdurige droogte voorkomen door het realiseren van meer ruimte voor de opvang van regenwater in het straatprofiel en het vasthouden van regenwater waar het valt door verharding te vervangen door groen. Het circulair maken van het water- en rioleringssysteem door onder andere het verminderen van het waterverbruik, het scheiden van vuile en schone waterstromen en het hergebruiken van grondstoffen en materialen. Het aanpassen van het water- en rioleringssysteem aan de groei van de stad, waaronder het op de lange termijn toewerken naar een andere locatie van de rioolwaterzuivering Utrecht.
Financiën Water- en rioleringssysteem x €1.000 Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Baten
43.368
46.309
49.498
49.498
49.498
49.498
Lasten
31.532
34.395
35.826
35.826
35.442
35.442
Saldo Baten en Lasten
11.836
11.914
13.671
13.671
14.055
14.055
Onttrekking reserves
0
4.600
0
0
0
0
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Saldo onttrekkingen en
0
4.600
0
0
0
0
11.836
16.514
13.671
13.671
14.055
14.055
toevoegingen reserves Totaal
In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen
Bedrag
I/S
3.189
S
1.431
S
-4.600
I
Baten Indexering tarieven, belastingen en leges. In bovenstaande tabel is in 2024 nog een algemene index toegepast op de baten van de tarieven en heffingen. Echter is het idee om in 2024 een gedifferentieerde indexering toe te gaan passen. Na vaststelling van de verordeningen voor 2024 zullen de aanpassingen in de baten worden verwerkt in de eerstvolgende begrotingswijziging. Lasten Loon- en prijsindexering Reserves Onttrekkingen Vrijval reserve riolering overeenkomstig de Voorjaarsnota 2023 (onderdeel 4.3.3 Bijsturen op de begroting van 2023).
Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.
75
De rioolheffing is 100% kostendekkend, en daarmee is deze doelstelling in principe niet beïnvloedbaar. Het is mogelijk om bij de jaarlijkse indexatie de toekomstige stijging van het tarief te beoordelen in combinatie met de afvalstoffenheffing en de OZB, de woonlastendruk. Door de rioolheffing minder te laten stijgen, kan de OZB meer stijgen, wat meer algemene middelen oplevert.
Doelstelling 3: Extra groen
Extra groen dat bijdraagt aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en/of recreatie voor mensen en dieren. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument
Vastgesteld
Toelichting
Kadernota kwaliteit Openbare Ruimte
2016
In de nota is vastgelegd wat nodig is om de kwaliteit van de openbare ruimte goed aan te laten sluiten bij de omgeving.
Nota beheer Openbare Ruimte
2021
In de nota brengen we in beeld wat de staat is van de kwaliteit van de openbare ruimte, hoe we de openbare ruimte ontwikkelend willen beheren, wat de omvang van het achterstallig onderhoud is en hoe we de verschillende opgaven willen financieren.
Meerjaren Investeringsprogramma 2024-
2023
Dit programma biedt inzicht in de projecten groot
2029
onderhoud en vervanging die we willen uitvoeren.
Actieplan zelfbeheer openbaar groen
2021
Notitie aanpak Plaagdierbeheersing: ratten
2020
Met dit actieplan geven we aan hoe we de samenwerking versterken met zelfbeheerders. In deze notitie beschrijven we de aanpak van de Integrated Pest Management, de focus ligt daarbij op preventie.
Visie water en riolering Utrecht
2022
De visie beschrijft hoe we invulling geven aan onze zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater.
76
Visie klimaatadaptatie
2022
De visie laat zien wat we op het gebied van hittestress, wateroverlast en droogte moeten doen om ons voor 2050 aan te passen aan het veranderende klimaat.
Groenstructuurplan
2007, 2018
De Actualisatie van het Groenstructuurplan 2018 maakt inzichtelijk hoe de ontwikkeling van groen gelijke tred gaat houden met de groei van de stad.
Bomenbeleid
2009, 2018
Nota Utrechtse soortenlijst
2018
In het Bomenbeleid staan onze ambities voor bomen. Lijst met soorten die voor Utrecht kenmerkend zijn waarbij hun beschermde status zorgt voor continuïteit in het behoud en stimuleren van planten dierensoorten.
Nota spelen in je eigen buurt
2022
De nota Spelen in je eigen buurt geeft de ambities aan voor de verspreiding van speel- en sportruimte in de openbare ruimte.
Nota dierenwelzijn
2019
In deze nota staat het dierenwelzijnsbeleid.
Visie stadswater
Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstelling en indicatoren in de volgende programmabegroting. Het beleid richt zich op het gebruik van het openbare water waar je kan varen of zwemmen en op de oevers waar je kan verblijven en wandelen.
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator
Hoeveelheid (m2) openbaar groen en water
Nulmeting
Realisatie
Doelstelling
2022
2023
2024
2025
2026
105 (2018)
103 m2
105 m2
105 m2
105 m2
105 m2
42 (2018)
42 m2
42 m2
42 m2
42 m2
42 m2
per huishouden in de stad. Hoeveelheid (m2) openbaar groen en water per huishouden rondom de stad.
Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar Voor zowel het Speelruimtebeleid als de visie Stadswater stellen we een uitvoeringsprogramma op en gaan aan de slag met de eerste projecten. Voor de Visie Stadswater is dit nog wel onder voorbehoud van vaststelling van de visie door de Raad (gereed in 2024). • We starten met een nieuwe ronde van de 6-jaarlijkse klimaatstresstesten en het opstellen van omgevingsplanregels (gereed in 2024). We vergroten onze inspanning om meer bomen in de stad toe te voegen door extra projecten uit te voeren en inwoners en partners in de stad te betrekken en door bomen weg te geven aan bewoners voor in hun tuinen (gereed in 2024). Op andere schaalniveaus werken we aan de verdere vergroening die bijdraagt aan klimaatadaptatie en verbetering van de biodiversiteit, veelal met cofinanciering, zoals bij de Icoonprojecten Rondje Stadseiland en Moreelse Tuinen (gereed in 2024). Ten oosten van Utrecht werken we aan de planontwikkeling van een Groen Groeit Mee voorbeeldgebied voor meer natuur en recreatie in de toekomst (gereed in 2024). • Nieuw contract voor dierenhulp afsluiten met dierenhulporganisatie(s) (gereed in 2024).
77
Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen We benutten kansen voor meer groen en bomen, klimaatadaptatie, speelplekken en biodiversiteit in gebiedsontwikkelingen en bij aanpassingen van de openbare ruimte en naar aanleiding van initiatieven uit de stad. Samen met de regio werken we aan recreatievoorzieningen. We participeren in projecten waar we werk met werk kunnen maken en waar we kansen zien samen met anderen (van inwoners tot Europese projecten). Samen met de dierenhulporganisaties zorgen we voor goede en snelle hulpverlening aan hulpbehoevende dieren in de stad. Deze hulpverlening is bedoeld voor zowel zwerfdieren als wilde dieren. Conform de afspraken in het coalitieakkoord wordt er een (digitaal) loket ingericht voor initiatieven voor vergroening en zelfbeheer van openbaar groen door bewoners. Voor de wijken Overvecht, Rivierenwijk en West-Noordwest zijn uitvoeringsmiddelen beschikbaar gesteld om de vergroening op grotere schaal uit te voeren (gereed in 2024). Financiën Extra groen x €1.000 Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting 2027
2022
2023
2024
2025
2026
Baten
280
412
15
15
15
15
Lasten
13.253
14.178
15.954
16.905
20.601
20.844
Saldo Baten en Lasten
-12.974
-13.765
-15.939
-16.890
-20.586
-20.829
Onttrekking reserves
1.815
200
0
0
0
0
Toevoeging reserves
41
41
41
41
41
41
1.774
159
-41
-41
-41
-41
-11.200
-13.607
-15.980
-16.931
-20.627
-20.870
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal
In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen
Bedrag
I/S
-398
I
Loon en prijsindexering
819
S
Provinciale subsidie parkzone Johan Wagenaarkade, zie toelichting baten
-398
I
Baten Incidentele provinciale subsidie voor de realisatie parkzone Johan Wagenaarkade vervalt in 2024. Lasten
Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.
78
Binnen deze doelstelling is een groot deel van de lasten beïnvloedbaar. Dierenwelzijn is een wettelijke taak voor dieren met een kennelijke eigenaar, maar met ruimte voor de wijze van invullen. Versobering treft hulpbehoevende dieren zonder eigenaar (opvang, vervoer) en uitvoerende organisatie (Stichting Dierenbescherming). Van deze middelen is slechts een beperkt deel (< 15%) beïnvloedbaar). Groen en recreatie om de stad hebben we geregeld middels de gemeenschappelijke regeling Stichtse Groenlanden. Uittreding leidt tot desintegratie kosten waardoor op het beëindigen van taken op korte termijn meer kost dan oplevert. Groenstructuurplan is de grootste post binnen Extra groen, hier is circa de helft beïnvloedbaar in 2024 en dit neemt toe naar 2027. De middelen Natuur- en Milieueducatie worden besteed aan een subsidie en een dienstverleningsovereenkomst aan Stichting Utrecht Natuurlijk. Het onderdeel Klimaatadaptatie betreft beleidsinzet en advisering.
Doelstelling 4: Afval voorkomen
Afval wordt zoveel mogelijk voorkomen, aantoonbaar ingezet als grondstof en afvalscheiding wordt positief gestimuleerd. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument
Vastgesteld
Toelichting
Grondstoffennota
2020
In deze nota staat onze ambitie om in 2050 volledig circulair te zijn, waarbij afval verwerkt kan worden tot nieuwe grondstoffen en producten.
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting.
79
Indicator
Nulmeting
Realisatie
Doelstelling
2022
2023
2024
2025
2026 -
Tevredenheid over de afvalinzameling (cijfer)
6,5 (2019)
-
7,0
-
7,0
Restafval/inwoner (kg)
219 (2019)
208
203
197
178
Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • We gaan ons inzamelsysteem uitbreiden. De citybins faseren we uit als inwoners een nieuw inzamelmiddel hebben. Activiteiten die we niet meer doen • We hoeven het inzamelsysteem niet meer aan te passen op het nascheiden van plastic, blik en pak omdat dit volledig is doorgevoerd. Activiteiten die we blijven doen • Gescheiden inzamelen van huishoudelijk afval zoals GFT, oud papier en karton. • We blijven sturen op het voorkomen van afval door bijvoorbeeld het opt-in systeem en het promoten van de wasbare luier en organiseren onder andere campagnes om inwoners bekend te maken met de wasbare luiers. Financiën Afval voorkomen x €1.000 Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Baten
62.038
64.490
68.930
68.930
68.930
68.930
Lasten
46.548
48.901
52.030
52.030
51.979
51.979
Saldo Baten en Lasten
15.489
15.589
16.900
16.900
16.951
16.951
Onttrekking reserves
4
0
0
0
0
0
Toevoeging reserves
573
0
0
0
0
0
Saldo onttrekkingen en
-569
0
0
0
0
0
14.921
15.589
16.900
16.900
16.951
16.951
toevoegingen reserves Totaal
In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen
Bedrag
I/S
4.494
S
3.147
S
Baten Indexering tarieven, belastingen en leges. In bovenstaande tabel is in 2024 nog een algemene index toegepast op de baten van de tarieven en heffingen. Echter is het idee om in 2024 een gedifferentieerde indexering toe te gaan passen. Na vaststelling van de verordeningen voor 2024 zullen de aanpassingen in de baten worden verwerkt in de eerstvolgende begrotingswijziging. Lasten Loon- en prijsindexering
Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.
80
De lasten binnen deze doelstelling zijn slechts beperkt beïnvloedbaar door de koppeling aan (kostendekkende) heffingen en tarieven. Er is alleen speelruimte in de (integrale) verhoging van de tarieven. Huishoudelijke afvalinzameling wordt gedekt door afvalstoffenheffing. Alleen door de indexatie van het tarief te beoordelen in combinatie met de rioolheffing en de OZB (woonlastendruk) en mogelijkerwijs de afvalstoffenheffing minder te laten stijgen kan de OZB meer stijgen, dit levert meer algemene middelen op. Bedrijfsafval inzameling is een commerciële taak, die via tarieven zelfs een kleine winst oplevert.
Doelstelling 5: Erfgoed
Behouden, beheren en benutten van erfgoed als cultuurhistorische drager van het karakter van Utrecht. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument
Vastgesteld
Toelichting
Visie Religieus Erfgoed
2017
Visie over hoe Utrecht omgaat met Religieus Erfgoed
Erfgoednota ‘Utrechts erfgoed verbindt
2022
Beleidsdocument over hoe we in Utrecht omgaan met
mensen en tijden’
erfgoed
Actieagenda
2022
Beleidsregel zonne-energie voor
2021
Agenda met acties die Erfgoed uitvoert tussen 2022 en 2024 Regels over hoe om te gaan met zonnepanelen op
beschermde monumenten en in
monumenten en op panden in het beschermde stads-
beschermde stads- en dorpsgezichten
en dorpsgezicht
in de gemeente Utrecht 2021
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting.
81
Indicator
Nulmeting
Realisatie
Doelstelling
2022 Het percentage inwoners dat tevreden is met het
n.v.t. (2023)
-
226 (2022)
226
2023
2024
2025
2026
200
200
200
200
aanbod van monumenten en erfgoed Aantal uitgegeven omgevingsvergunningen voor archeologie en monumenten.
Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • Beleidsinstrumenten op orde: ontwikkelen en implementeren cultuurhistorische waardenkaart, implementeren uitvoeringsrichtlijnen monumentenzorg, implementeren onderzoeksagenda erfgoed (gereed in 2024). • Erfgoed in ruimtelijke ontwikkelingen: ontwikkelkaders Unesco werelderfgoederen en beschermde stads- en dorpsgezichten opnemen in Omgevingswet. Archeologie in Rijnenburg positioneren in verkenning van ruimtelijke ontwikkelscenario's (gereed in 2024). • Erfgoed toegankelijk en beleefbaar maken: plan van aanpak implementatie Verdrag van Faro (gereed in 2024). Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen • Beleidsinstrumenten op orde ten behoeve van verduurzaming, beschermde stads- en dorpsgezichten en Unesco-werelderfgoederen. • Erfgoed is het fundament voor ruimtelijke ontwikkelingen in de stad, zodat gebouwd, archeologisch en ruimtelijk erfgoed zichtbaar is bij planontwikkeling en bijdraagt aan de ruimtelijke kwaliteit daarvan. Erfgoed draagt bij aan klimaatopgaven in de stad door beleidsinstrumenten, kennis en informatie in te zetten om verduurzamen van monumenten te stimuleren, en te adviseren over ruimtelijk erfgoed binnen deze opgave.
• We maken Erfgoed toegankelijk en beleefbaar door kennis te delen over archeologie, bouwhistorie en architectuur. Financiën Erfgoed x €1.000
Baten
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
685
345
369
369
369
369
Lasten
3.934
3.166
3.265
3.165
3.035
3.035
Saldo Baten en Lasten
-3.249
-2.821
-2.896
-2.796
-2.666
-2.666
Onttrekking reserves
195
40
40
40
40
40
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
195
40
40
40
40
40
-3.054
-2.781
-2.856
-2.756
-2.626
-2.626
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal
Binnen deze doelstelling zijn er geen verschillen groter dan 0,5 miljoen euro of meer dan 10% van de baten en lasten. Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.
82
De lasten binnen deze doelstelling zijn maar deels beïnvloedbaar omdat met een groot deel wettelijke kaders en regelgeving worden uitgevoerd, zoals Erfgoedwet, Erfgoedverordening, bepalingen uit de oude Monumentenwet (tot inwerkingtreding Omgevingswet), Omgevingswet, Wet op de Archeologische Monumentenzorg, Archiefwet, Wabo). De budgetten worden ingezet voor depotbeheer van archeologische vondsten, uitvoering van de wettelijke taken (archeologie – en monument leges gerelateerde werkzaamheden) en beleidsontwikkeling. Ook is een meerjarige verplichtingen aangegaan voor beheer en onderhoud van museum Castellum Hoge Woerd. Er wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van verzelfstandigen, dit is niet in de begroting verwerkt. De inkomsten uit leges voor archeologie- en monumenten zijn niet kostendekkend voor de uitvoering.
Doelstelling 6: Leefomgeving en ondergrond
Utrecht werkt aan het verbeteren van lucht- en geluidkwaliteit en een gezonde, veilige leefomgeving en ondergrond. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument
Vastgesteld
Toelichting
Geluidnota Utrecht
2014
Vult de gemeentelijke beleidsvrijheid in voor het beheersen en voorkomen van geluidshinder bij ontwikkelingen.
Actieplan Geluid
2019
Nota Externe veiligheid
2007
Bevat concrete acties ter verbetering van de akoestische situatie door de aanpak van bestaande knelpunten. Vult de gemeentelijke beleidsvrijheid in om in bijzondere gevallen af te wijken van het plaatsgebonden risico en het groepsrisico.
Luchtkwaliteitsbeleid en –
2020
Beleid en maatregelen om snel gezondheidswinst te
uitvoeringsprogramma ‘Utrecht kiest
bereiken door maatregelen te nemen die de
voor gezonde lucht’
luchtkwaliteit verbeteren op weg naar de WHOadvieswaarden-2005.
83
Actieplan Schoon Vervoer
2015
Beleid en maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren en om CO2 te reduceren door het faciliteren en stimuleren van schoon vervoer en -waar nodig- te reguleren.
Gebiedsplan gebiedsgericht
2015
Beheer van de kwaliteit van het grondwater van een
grondwaterbeheer en visie op
groot deel van de stad.
duurzaam gebruik van de ondergrond
Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstelling en indicatoren in de volgende programmabegroting.
Nota Bodembeheer 2017-2027
2017
Faciliteert het gebruik maken van bodemkwaliteitskaarten om de kwaliteit van de bodem te bepalen.
Gemeentelijk beleid inzake PFAS
2020
Aanvulling op de Nota Bodembeheer.
Beleidsnota Geluid en Trillingen
Ter inzage gelegd
De nota maakt het onder andere mogelijk om bij
mei 2023
nieuwe ontwikkelingen strengere waarden te hanteren dan de wet. Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstelling en indicatoren in de volgende programmabegroting.
Beleidsnota Omgevingsveiligheid
Ter inzage gelegd
De nota vult de gemeentelijke beleidsvrijheid op gebied
juni 2023
van vervoer van, en werken met, gevaarlijke stoffen in. Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstelling en indicatoren in de volgende programmabegroting.
Beleidsnota Luchtkwaliteit
Ter inzage gelegd
De nota bevat beleid om met luchtkwaliteitsmaatregelen
juni 2023
te streven naar de WHO-advieswaarden van 2021. Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstelling en indicatoren in de volgende programmabegroting.
Visie Stadswater
Besluitvorming
Het beleid richt zich op het gebruik van het openbare
najaar 2023
water waar je kan varen of zwemmen en op de oevers waar je kan verblijven en wandelen. Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstellingen en indicatoren in de volgende programmabegroting.
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator
Nulmeting
Realisatie
Doelstelling
2022
2023
2024
2025
2026
% inwoners dat vaak overlast van lawaai ervaart.
30% (2015)
n.v.t.
n.v.t.
≤30%
≤30%
≤30%
Jaargemiddelde concentraties fijnstof PM10.
32,6 µg/m³ verwacht eind
max. 21
max. 20
max. 19
max. 18
2023
μg/m³
μg/m³
μg/m³
µg/m³
18,9 µg/m³ Verwacht eind
(2011) Jaargemiddelde concentraties fijnstof PM2,5.
max. 12
max. 12
max. 11
max. 10
2023
μg/m³
μg/m³
μg/m³
µg/m³
42 µg/m³ Verwacht eind
max. 33
max. 32
max. 28
max. 25
µg/m³
µg/m³
µg/m³
µg/m³
(2013) Jaargemiddelde concentraties stikstofdioxide NO2.
(2011)
Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen:
84
2023
Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar Geluid en trillingen: we werken de Beleidsnota Geluid en Trillingen uit in een uitvoeringsprogramma (gereed in Q4 2024). Geluid en trillingen: we gebruiken het uitvoeringsprogramma als invulling van de verplichting vanuit Europa een actieplan op te stellen (gereed in Q4 2024). • Geluid en trillingen: we onderzoeken de mogelijkheden van soundscaping om beter inzicht te krijgen in maatregelen die de geluidskwaliteit verbeteren (gereed in 2024). • Omgevingsveiligheid: we onderzoeken of voldoende wordt gecommuniceerd over risico’s van gevaarlijke stoffen (gereed in Q3 2024). • Omgevingsveiligheid: we onderzoeken of, waar nodig, risicocommunicatie kan worden verbeterd (gereed in 2024). Luchtkwaliteit: we werken de Beleidsnota Luchtkwaliteit uit in een uitvoeringsprogramma met aanvullende maatregelen (gereed in Q2 2024). • Luchtkwaliteit: we onderzoeken of we (ook) met sensoren kunnen gaan meten (gereed in Q2 2024). Bodem en ondergrond: we leggen een visie en beleidsnota op de ondergrond ter besluitvorming voor aan de raad en vertalen het daarna door naar een uitvoeringsprogramma (Visie en beleidsnota gereed in Q1 2024). • Bodem en ondergrond: we dragen een deel van de wettelijke en daarmee geassocieerde taken over aan de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD) (gereed in Q4 2024).
• Bodem en ondergrond: we stellen beleid op voor lood en bodembiodiversiteit en geven onder voorbehoud van vaststelling uitvoering aan het beleid (gereed in 2024). • De Groene Verantwoordingsdag vindt voor het eerst plaats (gereed in 2024). Activiteiten die we niet meer doen We werken niet meer aan de aan RUD overgedragen bodemtaken. Activiteiten die we blijven doen • We adviseren over milieu-aspecten bij ruimtelijke ontwikkelingen, waarbij ambities op projectniveau integraal afgewogen worden. • We maken jaarlijks het Duurzaamheidsverslag, waarin we gedetailleerd rapporteren over de stand van zaken met betrekking tot duurzaamheid. Geluid en trillingen: we stellen compenserende voorwaarden bij ruimtelijke ontwikkelingen (zoals geluidluwe gevels en rustige buitenruimten). Geluid en trillingen: we streven naar een maximaal geluidsniveau van 63 dB, strenger dan de wet voorschrijft, bij nieuwe woningbouwontwikkelingen. • Geluid en trillingen: we stellen grenswaarden aan trillingen bij nieuwe woningen langs het spoor. • Geluid en trillingen: we verbeteren bestaande knelpunten door maatregelen te nemen. Geluid en trillingen: we voeren geluidsaneringsprojecten uit waarmee we op kosten van de Rijksoverheid in aanmerking komende woningen voorzien van geluidisolatie. • Omgevingsveiligheid: we vullen het Register Externe Veiligheid als vervanger van de landelijke Risicokaart.
Luchtkwaliteit: we voeren luchtkwaliteitsmaatregelen (milieuzones, bouwwerktuigen, houtstook) uit waarmee we voortdurend de emissies van vervuilende stoffen verminderen, en monitoren de effecten via berekeningen en metingen. Luchtkwaliteit: we werken landelijk samen in het Schone Lucht Akkoord. Luchtkwaliteit: we onderzoeken doorlopend of er nieuwe extra maatregelen nodig en haalbaar zijn om emissies van vervuilende stoffen te verminderen. • Stikstofdepositie: we adviseren bij ruimtelijke projecten en maken/controleren berekeningen. Emissieloos vervoer: we stimuleren en faciliteren de transitie naar emissieloos vervoer door oplaadinfrastructuur bij te plaatsen en plaatsen snelladers op winkellocaties en bij sportvoorzieningen. Bodem en ondergrond: we voeren regie op het gebruik van de ondergrond om nieuwe (complexe) opgaven mogelijk te maken met het oog op balans in de 4 B’s (beschermen,
85
• • • •
beheren, benutten, beter maken). We nemen deel aan omgevingstafels (Omgevingswet) voor kleinere projecten. Bodem en ondergrond: we ontwikkelen, actualiseren en gebruiken het 3D-model en digitale tools. Bodem en ondergrond: we actualiseren het Gebiedsplan Gebiedsgericht Grondwaterbeheer. Bodem en ondergrond: we voeren nazorgactiviteiten uit bij de Nedereindse Plas en het Griftpark en doen daarnaast onderzoek op historische spoedlocaties. Bodem en ondergrond: we stellen een bodembelastingskaart ontplofbare oorlogsresten op en beheren deze.
Financiën Leefomgeving en ondergrond x €1.000 Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting 2027
2022
2023
2024
2025
2026
Baten
2.209
3.109
821
571
671
671
Lasten
6.903
10.918
7.361
7.419
6.998
5.848
Saldo Baten en Lasten
-4.694
-7.809
-6.540
-6.848
-6.327
-5.177
Onttrekking reserves
836
211
56
424
35
35
Toevoeging reserves
100
100
100
100
132
132
Saldo onttrekkingen en
736
111
-44
324
-97
-97
-3.958
-7.698
-6.584
-6.524
-6.424
-5.274
toevoegingen reserves Totaal
In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen
Bedrag
I/S
-2.240
I
-2.245
I
-1.369
I
Baten In 2023 zijn specifieke uitkeringen (SPUK) incidenteel toegekend voor de nazorg en pilot teerpompen bij het Griftpark, buitenproportionele opgaven waaronder PFAS, lood en niet genormeerde stoffen, onderzoek naar gestimuleerde biologische afbraak in het Griftpark en bodemsanering fase 1 en 2 van Bestparc onderzoek. Lasten In 2024 nemen de lasten af door incidenteel toegekende (SPUK) middelen voor 2023, zie toelichting baten. Incidentele middelen 2023 voor de herinvesteringen Bestparconderzoek vervallen vanaf 2024.
86
Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.
De lasten binnen deze doelstelling zijn maar deels beïnvloedbaar, omdat grotendeels betrekking heeft op wettelijke taken. Lucht, Geluid, Trillingen en Omgevingsveiligheid en betreft een mix van beleidsinzet, monitoring, advisering en verantwoording op de genoemde onderdelen en andere milieuaspecten (PFAS, Stikstof, bestrijdingsmiddelen). Dit in samenhang met het product Aanpak Luchtkwaliteit en Emissieloos vervoer waar diverse maatregelen op het gebied van Luchtkwaliteit worden uitgevoerd. Het budget voor bodemverontreiniging is ook deels beïnvloedbaar. De bekostiging van deze taak wordt op dit moment grotendeels via (incidentele) SPUKS toegekend.
87
Risico's Risico
Maatregel
Verdichting en meer warme dagen door klimaatverandering hebben een
•
De openbare ruimte in gelijke tred
intensiever recreatief gebruik van de openbare ruimte tot gevolg. Dit leidt tot
uitbreiden met het aantal woningen, met
snellere slijtage en er blijft meer afval achter. Extremer weer door
name de hoeveelheid groene, recreatieve
klimaatverandering leidt ook vaker tot overlast en schade, zoals
ruimte.
droogteschade aan wegen en meer ziektes en sterfte van planten en bomen. •
Klimaatadaptief maken van de openbare ruimte zodat deze beter bestand is tegen droogte, extreme buien en hitte conform doelstellingen Visie Klimaatadaptatie Utrecht.
Door de stapeling van ambities zoals klimaatadaptatie, vergroening, een goed •
Opstellen van integrale beleidskaders met
toegankelijke en beweegvriendelijke openbare ruimte en het aardgasvrij
een afwegingskader zoals de Visie
maken van de stad met een beperkte boven- en ondergrondse openbare
Ondergrond en integrale stedelijke
ruimte, zetten we in op de aanpak: in één keer goed. Dit, en de onbekendheid
programmering voor de vernieuwing van de
met beperkingen in de ondergrond, kan leiden tot weerstand bij bewoners, langere doorlooptijd van projecten en meer risico’s tijdens de uitvoering.
openbare ruimte. •
Vóór de start van integrale projecten met alle initiatiefnemers heldere uitgangspunten vaststellen.
•
Toepassen van eenduidige methode van projectmanagement en -beheersing, inclusief risicomanagement.
•
Bekendheid met ondergrond genereren bij initiatiefnemers.
De vele ontwikkel- en beheerprojecten in de stad kunnen leiden tot overlast
•
Goede communicatie met inwoners.
•
Door integraal stedelijk te programmeren
en weerstand bij bewoners en ondernemers. Bovendien kan vertraging van
kunnen we projecten bundelen of juist
het ene project leiden tot vertraging bij andere projecten. Dat kan de overlast versterken en leiden tot minder draagvlak bij inwoners en ondernemers.
spreiden om overlast beperkt te houden. •
Goede communicatie met inwoners en ondernemers.
De krappe arbeidsmarkt, beperkte beschikbaarheid van materialen en
•
prijsstijgingen beperken onze uitvoeringskracht. Hierdoor kunnen we
meerjarenramingen leggen we indien nodig
projecten mogelijk niet (tijdig) uitvoeren of leveren we niet de afgesproken
bijstellingen aan de raad voor. •
kwaliteit bij dagelijks onderhoud en beheer.
Via de actualisaties van de
Binnen erfgoed temporiseren en uitstellen van bepaalde werkzaamheden door gebrek aan capaciteit, zoals genoemd in Actieagenda (2022).
Uitvoering van projecten van het programma Wervengebied is complex
•
Samenhangend en gezamenlijk herstellen
door de vele stakeholders, de lange doorlooptijd van het programma en de
en behouden van het wervengebied.
nauwe samenhang tussen kelders, muren, bruggen, straten en gevels. Van
Daarbij werken we met Integrale
tevoren is niet altijd duidelijk wat de conditie van muren en kelders is. Er zijn soms onduidelijke eigendomsverhoudingen en verantwoordelijkheden van
Projectteams (IPM teams). •
beheerders. Projecten en samenwerking kunnen hierdoor stagneren en er
risicovolle projecten met bij bijbehorende
kunnen juridische conflicten ontstaan. Het vertrouwen in de gemeente raakt dan beschadigd.
Het programma valt onder de Regeling zwaardere projectbeheersing.
•
Invulling geven aan burenplicht.
•
Vooraf de conditie van muren en kelders onderzoeken en ervaringen van eerder uitgevoerde projecten gebruiken.
Installaties en systemen voor het functioneren en beheren van de openbare
•
Aanpak ontwikkelen voor het monitoren
ruimte lopen in toenemende mate het risico om doelwit te worden van
van de weerbaarheid van installaties en
cybercriminaliteit.
systemen tegen cybercriminaliteit en technische en organisatorische maatregelen.
88
De ruimte in de ondergrond is onvoldoende om alle ruimtelijke ambities te
•
Strakkere regie op de ondergrond, en
faciliteren. De druk is zo groot dat de balans in de ondergrond verstoord raakt
onderzoek naar en inzet van innovatieve
en we niet kunnen voldoen aan de (maatschappelijke) doelen van de
oplossingen om optimaal gebruik te maken
Omgevingswet. Dit kan gevolgen hebben voor de kwaliteit van bodem en
van de ruimte in de ondergrond. •
grondwater. De kwaliteit van het drinkwater komt bijvoorbeeld in gevaar als bodem- en
We stellen een visie en beleid over de ondergrond op.
grondwaterverontreinigingen onvoldoende beheerst en gesaneerd worden of als het 2e watervoerend pakket niet veilig of niet verantwoord wordt gebruikt. Onvoldoende Europese regelgeving op het gebied van milieu heeft als
•
Lobby (via de Rijksoverheid) naar de EU,
gevolg dat we onze doelen onvoldoende kunnen afdwingen en daarmee
innovaties stimuleren, start-ups
realiseren.
binnenhalen, vanuit gemeentelijk beleid maatregelen nemen.
Doordat een groot deel van de luchtverontreiniging van buiten Utrecht komt,
•
en we hier geen directe invloed op hebben, bestaat de kans op een minder
Akkoord) en de EU voor een gezamenlijke
snellere verbetering van de luchtkwaliteit, met gevolgen voor de gezondheid
aanpak. •
van inwoners, ondernemers en bezoekers.
Lobby naar het Rijk (via het Schone Lucht
Lokale luchtmaatregelen intensiveren zodat we het door ons beïnvloedbare deel maximaal aanpakken.
Door grotere afhankelijkheid en toename van energiegebruik bestaat de
•
kans dat het stroomnet het niet meer aan kan, met als gevolg onvoldoende
Nadere afspraken maken over het tijdig opwaarderen van het stroomnetwerk.
•
Stimuleren van bi-directioneel laden.
Tijdelijke depots van Erfgoed zijn kwetsbaar vanwege staat van onderhoud •
Risicoanalyse uitvoeren op de fysieke
panden, inbraakgevoeligheid, geen goede omstandigheden voor de spullen.
situatie van de tijdelijke depots
Daarnaast loopt de huur van één van de tijdelijke locaties af voordat het nieuwe •
Aanbeveling(en) uit risicoanalyse uitvoeren.
leveringsgarantie, en ook stagnatie van de realisatie van laadpalen.
depot klaar is. Er wordt een nieuw depot gebouwd, deze loopt vertraging op, prognose 2025. Exploitatiesubsidie van gemeente Utrecht aan DOMunder stopt na 2025. Dit heeft mogelijk gevolgen voor de financiële staat van de organisatie.
•
DOMunder volgt een traject met het Erfgoed Expert Team van de Provincie om inzicht te krijgen in de werking van de exploitatie, de risico’s in beeld te krijgen en toekomstige subsidiebehoefte te beoordelen.
Investeringen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de investeringen per programma. Per doelstelling is daaronder een aparte tabel met toelichting opgenomen. Een nadere specificatie van de geautoriseerde en de voor 2024 nog te autoriseren investeringen is opgenomen in de desbetreffende investeringsstaten (geheime bijlage bij de programmabegroting). Zie de paragraaf investeringen voor een toelichting op de verschillende categorieën en uitgangspunten en een totaaloverzicht van alle investeringen.
89
Investeringen Programma Aantrekkelijke, groene leefomgeving x €1.000 Geautoriseerd
2024
2025
2026
2027
204.698
52.124
36.000
37.800
39.600
Routine-investeringen
1.891
11.207
3.500
0
0
Uitbreidingsinvesteringen A
10.351
7.690
0
0
0
Uitbreidingsinvesteringen B
0
0
0
0
0
216.940
71.021
39.500
37.800
39.600
Geautoriseerd
Autorisatie
t/m 2023
2024
179.280 1.891
Uitbreidingsinvesteringen A Uitbreidingsinvesteringen B
t/m 2023 Vervangingsinvesteringen
Totaal investeringen Doelstelling Beheer openbare ruimte
x €1.000
Vervangingsinvesteringen Routine-investeringen
Totaal Beheer openbare ruimte
2025
2026
2027
25.314
13.000
13.000
13.000
4.680
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
181.171
29.994
13.000
13.000
13.000
Toelichting Vervangingsinvesteringen Vervangingen Nota Beheer Openbare Ruimte In de Nota Beheer Openbare Ruimte, vastgesteld op 18 februari 2021, is een nieuwe financiële strategie opgenomen om investeringen vanaf 100.000 euro te activeren. Dit betreft de vervangingsinvesteringen op het gebied van verhardingen, civiele constructies, groen, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties, speelobjecten en beeldende kunst. In bovenstaande tabel wordt per objectsoort autorisatie gevraagd voor de totale kosten van investeringsprojecten die in 2024 starten. Bij speelobjecten en beeldende kunst is sprake van doorlopende projecten welke in 2022 volledig zijn geautoriseerd en waarvoor derhalve in 2024 geen nieuwe autorisatie hoeft te worden aangevraagd. Voor de investeringsprojecten die in 2025 starten vragen wij autorisatie bij de programmabegroting 2025. Programma Werven en Wal- en kluismuren Op 15 juli 2021 is het programmaplan Wervengebied vastgesteld. In dit programmaplan is toegelicht wat we in de periode 2021-2023 voornemens zijn te gaan uitvoeren en welke budgetten hiervoor beschikbaar en nog benodigd zijn. Tot en met 2023 is 93,675 miljoen euro geautoriseerd voor vervangingsinvesteringen. Het programmaplan ‘Werk aan de Werf’ heeft een looptijd van 30 jaar. Voor de uitvoering van het programmaplan kunnen we niet 30 jaar vooruitkijken.
Daarom werken we steeds met een uitvoeringsprogramma voor de komende 4 jaar. In het uitvoeringsprogramma staat wat er de komende 4 jaar wordt gedaan en wat dat kost. Het uitvoeringsprogramma wordt ieder jaar aangevuld en geactualiseerd om zo de uitvoering van het programma gedurende de looptijd behapbaar en beheersbaar te houden. Op 11 april 2023 is het uitvoeringsprogramma 2022 - 2026 vastgesteld. Hierin is opgenomen dat er in 2024 13 miljoen aan krediet wordt aangevraagd.
90
Toelichting Routine-investeringen Bedrijfsmiddelen (voertuigen en afvalbakken) Bedrag van 4,385 miljoen euro in 2024 is voor de aanschaf/vervanging van diverse voertuigen ten behoeve van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Verder is 0,070 miljoen euro bestemd voor de aanschaf van big belly's (persafvalbakken).
Bedrijfsmiddelen (Asset Informatie Systeem, Routing) Een bedrag van 2,084 miljoen is voor de aanschaf en implementatie van een nieuw asset informatiesysteem ten behoeve van het beheer van de openbare ruimte. Doelstelling Water- en rioleringssysteem x €1.000 Geautoriseerd
Autorisatie
2025
2026
t/m 2023
2024
2027
19.475
21.200
23.000
24.800
26.600
Routine-investeringen
0
0
0
0
0
Uitbreidingsinvesteringen A
0
0
0
0
0
Uitbreidingsinvesteringen B
0
0
0
0
0
19.475
21.200
23.000
24.800
26.600
Vervangingsinvesteringen
Totaal Water- en rioleringssysteem
Toelichting We willen in 2024 8,2 kilometer riolering vervangen. Uitgangspunt daarbij is dat we bij de vervanging direct klimaatbestendige en circulaire maatregelen nemen. Conform het uitgangspunt van ontwikkelend beheer willen we met de rioolvervanging een bijdrage leveren aan andere maatschappelijke opgaven, zoals het klimaatbestendiger en verkeersveiliger maken van de openbare ruimte alsmede het vergroenen van de openbare ruimte. Hiermee vormt de rioolvervanging een belangrijke impuls voor de gewenste vernieuwing van de openbare ruimte in de naoorlogse wijken. Voor de vertaling van het vervangingsprogramma in concrete projecten stemmen we vanuit het principe van ontwikkelend beheer uitgebreid af met de programma’s stedelijke ontwikkeling, mobiliteit, groen en groot onderhoud openbare ruimte. Doelstelling Extra groen x €1.000 Geautoriseerd
Autorisatie
t/m 2023
2024
Vervangingsinvesteringen
0
Routine-investeringen Uitbreidingsinvesteringen A Uitbreidingsinvesteringen B Totaal Extra Groen
2025
2026
2027
0
0
0
0
0
0
0
0
0
5.573
5.000
0
0
0
0
0
0
0
0
5.773
5.000
0
0
0
Toelichting In bovenstaande tabel wordt per objectsoort autorisatie gevraagd voor de totale kosten van investeringsprojecten die in 2024 starten. Bij deze Programmabegroting vragen we 5,000 miljoen euro krediet vrij voor investeringen in het icoonproject Natuurgebied Zuilen (Groei in Balans 9). In de RSU 2040 is de opgave opgenomen om het natuurgebied Zuilen in te richten als een toegankelijk landschapspark met een groen-, sport- en recreatief programma. De overige investeringsprojecten die tot deze doelstelling behoren zijn zoals onderstaand. Voorheen waren deze investeringen opgenomen in het voormalige programma Openbare Ruimte en groen.
91
Icoonproject Krommerijnlinie Landschap (voorheen Amelisweerd) (Groei in Balans 13) Icoonproject Gedeelte van Rondje Stadseiland (Groei in Balans 11) Groene Ommetjes (Groei in Balans 15) - De autorisatie van dit krediet wordt voorgesteld bij de Tweede Bestuursrapportage 2023. Doelstelling Afval voorkomen x €1.000 Geautoriseerd
Autorisatie
2025
2026
t/m 2023
2024
2027
5.943
5.610
0
0
0
0
6.527
0
0
0
Uitbreidingsinvesteringen A
4.778
2.690
0
0
0
Uitbreidingsinvesteringen B
0
0
0
0
0
10.721
14.827
0
0
0
Vervangingsinvesteringen Routine-investeringen
Totaal Afval voorkomen
Toelichting De vervangingsinvestering jaar 2024 van 5,6 miljoen euro betreft de vervanging van ondergrondse afvalcontainers. De routine-investering jaar 2024 van 6,5 miljoen euro betreft de aanschaf van zeventien stuks kraantrechtervoertuigen en de aanschaf van elektrische voertuigen voor de binnenstad. De uitbreidingsinvestering A jaar 2024 van 2,7 miljoen euro betreft het plaatsen van ondergrondse containers op nieuwe locaties. Doelstelling Leefomgeving en ondergrond x €1.000 Geautoriseerd
Autorisatie
2025
2026
t/m 2023
2024
2027
Vervangingsinvesteringen
0
0
0
0
0
Routine-investeringen Uitbreidingsinvesteringen A
0
0
3.500
0
0
0
0
0
0
0
Uitbreidingsinvesteringen B
0
0
0
0
0
Totaal leefomgeving en ondergrond
0
0
3.500
0
0
Toelichting De routine-investering jaar 2025 van 3,5 miljoen euro netto betreft de investering in het elektrificeren van de eigen havens. Wij sluiten hierbij aan bij de afspraken "Uitstoot vrije bevoorrading binnenstad per 2025". Om dit doel te behalen, moeten de verschillende gemeentelijke vaartuigen op korte termijn worden geëlektrificeerd. Voor deze elektrificatie van de eigen schepen is een investeringsbedrag van 4,0 miljoen euro nodig. De toezegging op de verkregen subsidie bedraagt 0,5 miljoen euro. Bij de Rijksdienst van ondernemend Nederland is een subsidie toegekend onder de regeling specifieke uitkering schone lucht akkoord.
Verbonden partijen x €1.000 Omschrijving
Doel
Bijdrage gemeente
Stadsherstel NV
Verwerven, restaureren, onderhouden, beheren en
Utrecht Geen bijdrage
exploiteren van monumenten. De Utrechtse Maatschappij tot Stadsherstel NV richt zich vanaf de oprichting met name op restauratie en behoud van voor de markt incourante objecten. Afvalverwerking Utrecht (AVU)
Gemeenschappelijke Regeling Afvalverwijdering Utrecht is een samenwerkingsverband van de gemeenten binnen
92
16.638
de provincie Utrecht met uitvoeringstaken op het gebied van afvalverwijdering. Vereniging parkmanagement
Onderhoud openbare ruimte, registratie erfpachters en
Papendorp
waarborgen architectonische waarden.
Vereniging parkmanagement De
Onderhoud openbare ruimte, registratie erfpachters en
Wetering - Haarrijn
waarborgen architectonische waarden.
Recreatieschap Stichtse
Ontwikkeling, beheer en toezicht van regionale
Groenlanden
recreatieterreinen en routestructuren voor wandelen,
337 361 1.421
fietsen, varen en paardrijden in de gemeenten die deelnemen aan het recreatieschap. Belastingsamenwerking gemeenten
Het uitvoeren van de heffing en invordering van de
en hoogheemraadschap (BghU)
gemeentelijke belastingen in een gemeenschappelijke
1.730
regeling uit oogpunt van kwaliteit, continuïteit en efficiency: rioolheffing en afvalstoffenheffing.
Zie voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.
Subsidies x € 1.000
Doelstelling
Begroting Begroting
Omschrijving
2023
2024
Waarvan
Meerjarig
'vaste'
verleend
verlening met
t.l.v
jaarsubsidies
2024
De openbare ruimte is gezond, aantrekkelijk, robuust en toekomstbestendig voor iedereen Herstel kelders
Herstel kelders wervengebied
1.800
1.800
0
0
1.800
1.800
0
0
wervengebied Totaal doelstelling 1 Het water- en rioleringssysteem is gezond, robuust en toekomstbestendig voor iedereen Groene daken
Voorkomen wateroverlast
700
700
0
0
Watervriendelijk
Wateroverlast en schade door
300
300
0
0
Maatschappelijk vastgoed