Document · PDF

Programmabegroting 2024 (na verwerking amendement en tweede erratum)

Gemeenteraad 9 november 2023, gemeente UtrechtBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting 202428.778 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programma begroting 2024

Utrecht.nl

Inhoudsopgave Leeswijzer

Hoofdlijnen

Bestuurlijke hoofdlijn Beleidskaders

6 17

Programma’s

Betrouwbare overheid Ontwikkelen en wonen voor iedereen Klimaatvriendelijke stad Duurzame bereikbaarheid Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed Veilige stad Passende ondersteuning en opvang Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid Kansrijk opgroeien Levendige en gezonde stad Algemene middelen en overhead

20 33 46 54 68 95 107 122 138 163 202

Paragrafen

210

Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Financiering Lokale heffingen Verbonden partijen Grondbeleid Onderhoud Kapitaalgoederen Investeringen Vastgoed Bedrijfsvoering Wet open overheid

212 223 233 244 278 282 290 294 299 307

Financiën

310

Overzicht baten en lasten Actualisatie Financieel Beeld 2024 Grondslagen PB 2024 Geprognotiseerde balans Overzicht Reserves Overzicht Voorzieningen

312 326 332 334 336 339

Bijlagen

341

Leeswijzer Dit is de Begroting 2024 van de gemeente Utrecht. In deze leeswijzer lichten we kort de onderdelen van deze begroting toe.

Hoofdlijnen Hier vindt u de beschrijving van de bestuurlijke hoofdlijn voor 2024 en de daaropvolgende jaren. De bestuurlijke hoofdlijn bevat de bestuurlijke kernboodschap. Langs de lijnen van het coalitieakkoord wordt verteld wat we belangrijk vinden en wat we gaan doen. Daarnaast worden in het financiële onderdeel de financiële keuzes op hoofdlijnen toegelicht en onderbouwd met de belangrijkste financiële indicatoren.

Programma’s In de Begroting 2024 is de programma-indeling aangepast naar tien beleidsprogramma’s en één programma algemene middelen en overhead. Alle programma’s beginnen met een totaaloverzicht van de baten en lasten van het programma. Op verzoek van de raad zijn trendgrafieken toegevoegd die de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren laten zien, absoluut als relatief. Na het programmaoverzicht worden de programmadoelstellingen verder uitgewerkt. We geven aan welk beleid ten grondslag ligt aan de doelstelling en met welke indicatoren we meten. Als voor de betreffende doelstelling nieuw beleid in de maak is, geven we dit aan. Dit kan leiden tot aanpassing van doelstellingen en indicatoren in een volgende programmabegroting. Vervolgens beschrijven we de activiteiten die we gaan ondernemen om de doelstelling te bereiken, welke activiteiten we niet meer doen en welke activiteiten we continueren. De opsomming is niet uitputtend. Als een activiteit uit het coalitieakkoord volgt, dan is dit met behulp van een rood driehoekje aangegeven. Per doelstelling tonen we de baten en lasten en geven een toelichting op de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023, indien deze groter zijn dan 0,5 miljoen euro of 10% van de baten of lasten van de doelstelling.

Kleinere verschillen worden toegelicht als ze politiek relevant zijn. Dit betekent dat niet het totale verschil tussen 2023 en 2024 wordt toegelicht. Als er meer baten, lasten en mutaties in de reserves zijn ten opzichte van begrotingsjaar 2023 wordt dit met een positief getal aangegeven (+). Als er minder baten, lasten en mutaties in de reserves zijn ten opzichte van het begrotingsjaar wordt dit met een negatief getal aangegeven (-). S staat voor structureel, I staat voor incidenteel. Een nieuw onderdeel in deze programmabegroting is de informatie over de beïnvloedbaarheid van de lasten van een doelstelling. In een grafiek is zichtbaar welk percentage van de lasten beïnvloedbaar is. Daarbij wordt uitgelegd waar het beïnvloedbare deel van de lasten aan besteed wordt. Dit biedt extra inzicht in onderliggende keuzes. De beïnvloedbare ruimte kan niet ingezet worden voor nieuw beleid, zonder de bestaande kaders of activiteiten aan te passen. Na de uitwerking van de doelstellingen wordt per programma een overzicht gegeven van risico’s, investeringen, de verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen, en subsidies.

Paragrafen De begroting bevat naast programma’s ook een toelichting op programma overstijgende onderwerpen, zoals investeringen die de gemeente heeft gedaan of van plan is te doen. Een deel van deze paragrafen is verplicht vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV art. 9 lid 2). De paragraaf Investeringen en Vastgoed zijn niet verplicht.

Financiën Financiën bestaat uit het totaaloverzicht baten en lasten, de uiteenzetting en toelichting van de financiële positie, de gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd in de programmabegroting en een overzicht reserves en voorzieningen.

Bijlagen In de bijlagen zijn de (toelichtingen op) financiële overzichten op detailniveau opgenomen.

Hoofdlijnen 4

Bestuurlijke hoofdlijn Het is Utrecht de afgelopen jaren gelukt om een sluitende begroting te presenteren en voldoende reserves te hebben voor onverwachte uitgaven. Ook dit jaar is de begroting, ondanks het financieel zware weer, sluitend. We worden geconfronteerd met een snelgroeiende vraag naar en stijgende kosten van zorg. Ook is er sprake van een tekort aan betaalbare woningen als gevolg van de wooncrisis en wereldwijd hebben we te maken met een klimaatcrisis. Een factor die het aanpakken van al deze problemen moeilijker maakt, zijn de dreigende kortingen van het rijk. In de Voorjaarsnota 2023 hebben we scherpe keuzes gemaakt en bijgestuurd op de huidige begroting. Zodat een tekort op de gemeentelijke financiën voor de begrotingsjaren 2024 en 2025 wordt voorkomen en we kunnen blijven werken aan onze ambities. Momenteel werken we het in de Voorjaarsnota aangekondigde pakket aan maatregelen in het brede sociale domein volgens vijf uitgangspunten, in lijn met het aangenomen amendement 'Utrechtse basis is een absoluut minimum bij bezuinigingen' uit zodat er voor de jeugd en Wmo sprake is van houdbare zorg. Mocht bij de invulling ook het 5e uitgangspunt noodzakelijk zijn wordt er breder in de begroting gezocht naar bezuinigingsmogelijkheden langs de lijnen van het amendement ‘Utrechtse basis is een absoluut minimum’.

Sinds het uitkomen van de Voorjaarsnota zien we het structurele tekort op de begroting vanaf 2026 echter verder groeien. Vooral de lagere inkomsten van het gemeentefonds leveren een uitzonderlijke financiële situatie op voor bijna alle gemeenten in de toekomst. Ook de val van het kabinet zorgt voor extra financiële onzekerheden. Deze nieuwe ontwikkelingen vragen opnieuw om keuzes. We moeten richting 2026 onze ambities nog scherper prioriteren, beter koppelen aan de beschikbare uitvoeringscapaciteit en blijven investeren in de flexibiliteit en veerkracht van de organisatie in een tijd van een krappe arbeidsmarkt. Daarom worden ten behoeve van de voorjaarsnota 2024 scenario’s uitgewerkt om te werken aan een nieuwe balans tussen geld, capaciteit en taken. Daarnaast laten we, samen met de VNG, in aanloop naar de verkiezingen en vorming van een nieuw kabinet stevig van ons horen om reële vergoeding in het gemeentefonds te krijgen. Met deze programmabegroting houden we koers en maken we keuzes voor de toekomst. We blijven investeren in de drie grote opgaven: kansengelijkheid, wonen en klimaat en schuiven de uitdagingen van nu niet door naar de toekomstige Utrechters. We leggen de rekening niet neer bij onze inwoners, maar zetten onze middelen in voor hen die dit het hardst nodig hebben.

Wat doen we in 2024 en verder? We blijven natuurlijk investeren in de mensen en op de plekken waar dit het hardste nodig is. We blijven ons inzetten voor kansengelijkheid, passende en betaalbare woningen voor iedere Utrechter en het tegengaan van de klimaatcrisis. En werken we aan een leefbare en levendige stad en een goede gemeentelijke uitvoering. Hieronder staan enkele concrete voorbeelden van wat we in 2024 doen. Voor meer informatie verwijzen we u naar de programmateksten. Hierin staan welke concrete acties en beleidsvoornemens we in 2024 uitvoeren en geven we, waar mogelijk, een doorkijk naar de komende jaren.

Aanpakken woningnood Het aantal woningzoekenden in Utrecht blijft groot. Bovendien is er sprake van een vertraging in de woningbouw. Een groot tekort is er aan woningen voor kwetsbare doelgroepen. Daarom blijven we inzetten op de voortgang van de permanente productie, de realisatie van flexwoningen en opvangplekken en op het beter benutten van de bestaande voorraad. Zo zetten we in 2024 middelen in om bij bepaalde projecten de start van de bouw te realiseren en doen we onderzoek naar geschikte locaties voor het toevoegen van tijdelijke woningen. Ook zetten we een realisatieteam in om het tekort aan woonruimte voor woningzoekenden in Utrecht te verminderen, onder andere voor

mensen in een kwetsbare positie. En we gaan op zoek naar een tijdelijke én permanente locatie voor de stijgende vraag naar opvang van vluchtelingen en asielzoekers.

Tegengaan klimaatcrisis We werken aan een klimaatvriendelijker Utrecht, waarbij we ons hoofdzakelijk richten op verduurzaming van energie en mobiliteit, vergroening en het tegengaan van energiearmoede. Voor onze doelstelling om het energieverbruik in 2050 met 35% te verminderen is nieuw beleid in de maak in de vorm van een visie. De netcongestieproblematiek in de regio Utrecht is groot. Het elektriciteitsnetwerk is bijna vol. Grote gebiedsontwikkelingen en opwekprojecten komen hierdoor in de knel. We investeren vanaf volgend jaar extra in slimme netoplossingen, nieuwe samenwerkingen en innovatie. Andere concrete klimaat- en energiemaatregelen die we volgend jaar nemen, zijn de uitvoering aan de Erkende Maatregelenlijsten Energiebesparing (EML), een eenmalige investering om de verlichting in het Stadskantoor te vervangen, elektrificatie van onze vloot voor emissievrije bevoorrading van de binnenstad en een groenloket in elke wijk. Ook werken we aan vergroening met cofinanciering, zoals bij het icoonproject Rondje Stadseiland.

Kansengelijkheid Utrecht wil een stad voor iedereen zijn. Een inclusieve stad waar het voor alle Utrechters goed wonen, werken en leven is. We voelen een grote verantwoordelijkheid om de ongelijkheid in onder andere rondkomen, gezondheid, meedoen tegen te gaan. Daarom investeren we in mensen en buurten die dit het hardste nodig hebben door middel van het principe: Ongelijk Investeren voor Gelijke Kansen. Dit betekent onder meer dat we een tegemoetkoming parkeerkosten voor lage inkomens regelen en we doen een voorstel om financieel kwetsbare inwoners te blijven ondersteunen, mede vanwege het aflopen van de koopkrachtmaatregelen van het Rijk. We continueren de omscholingsregeling naar toekomstbestendig werk. Daarnaast nemen we in 2024 maatregelen voor het stijgende aantal leerlingen met behoefte aan en recht op aangepast vervoer en starten we een beweegprogramma op scholen om de aanpak van kansenongelijkheid op scholen in te vullen. Ook moderniseren we het sekswerkbeleid op basis van de aanbevelingen van de commissie Sorgdrager en gaan we door met het bieden van hulp aan zorgmijdende dakloze mensen.

Op het gebied van openbare orde en veiligheid voeren we de recent vastgestelde Veiligheidsagenda 2023-2026 uit met de vier prioriteiten: veiliger wijken, tegengaan excessen door maatschappelijke onrust, tegengaan ontwrichtende effecten van drugsgerelateerde criminaliteit en vergroten digitale veiligheid en online weerbaarheid.

Een levendige en leefbare stad We werken aan een stad waar het mogelijk is om plezier te maken én om je terug te trekken. Dit vraagt investeringen in sport- en culturele voorzieningen, winkelgebieden en de openbare ruimte. Zo kiezen we in 2024 voor de ontwikkeling van een sporthal in Vleuten De Meern, starten we met de ontwerpfase Zwembad Maximapark en ontwikkelen we een Utrechts beweegprogramma op scholen. Ook investeren we in het jongerencultuurhuis Leidsche Rijn en wijkcultuurhuis Merwedekanaalzone en gaan we op zoek naar nieuwe locaties voor nachtcultuur. Naar aanleiding van de raadsmotie maken we locaties voor tijdelijke horecaconcepten of maatschappelijke initiatieven inzichtelijk en brengen we deze onder de aandacht. We verlengen het ondernemersloket ‘Ondernemer Centraal’”, waar ondernemers terecht kunnen met hulpvragen en we blijven investeren in vitale winkelgebieden en werklocaties. Ook breiden we de capaciteit uit voor het tegengaan van verrommeling die ontstaat door bijplaatsingen bij ondergrondse afvalcontainers.

Goede uitvoering en contact met de stad We geven de uitvoerende functies binnen de gemeente prioriteit en willen ze op sterkte houden. Met een aantal maatregelen willen we de publieksdienstverlening op peil houden en voorkomen dat we toezichthouders en handhavers verliezen in de krappe arbeidsmarkt. Ook investeren we in meer diversiteit en inclusie in de ambtelijke organisatie om de maatschappelijke sensitiviteit van de medewerkers verder te versterken. We willen Utrechters faciliteren om actief te zijn in de eigen omgeving en om invloed uit te kunnen oefenen op gemeentelijke plannen. Dit gebeurt onder de noemer Samen Stad Maken. We stellen samen met Utrechters en experts een Kompas voor zeggenschap op en gaan daarmee ervaring

opdoen. Met de evaluatie van het eerste burgerberaad van Utrecht willen we leren wat waardevol is in dit nieuwe democratische instrument, ook om bestaande (online) participatievormen te verbeteren. We faciliteren bewoners en organisaties bij hun initiatieven in buurt, wijk en stad met onder andere het herijkte Initiatievenfonds en door middel van een zestal buurtagenda’s. In het vierde kwartaal van dit jaar wordt de nota Wijk- en buurtgericht werken naar de raad gestuurd.

Groei in balans Groei in balans betekent dat de groei van het aantal woningen en arbeidsplaatsen gepaard gaat met de groei van groen, duurzame mobiliteit en energie en maatschappelijke voorzieningen. Hiervoor is een omvangrijk investeringspakket samengesteld, waarmee we ook in 2024 investeringen doen. Vanaf 2026 krijgen we minder inkomsten vanuit de groei. Daarom moeten we een aantal budgetten verlagen, die bij toekomstige meevallers weer kunnen worden teruggedraaid.

Wat doen we niet meer? Zoals gezegd hebben we in de afgelopen voorjaarsnota verschillende bijsturingen op de huidige begroting aangekondigd om het financiële tekort op te lossen. Dit hebben we gedaan door bestaande budgetten aan te passen, waarvan de houdbaarheid van de zorg voor jeugd en Wmo veruit de grootste is. Naast de aanpassing van de bestaande budgetten hebben we ook budget voor nieuwe ambities uit het coalitieakkoord verlaagd. Daarbij gaat het om ambities op het gebied van cultuur, economische zaken, digitale weerbaarheid en onderhoud aan locaties voor natuureducatie. Het lagere budget heeft effect op de mate waarin of de periode waarin de ambitie plaatsvindt.

Financiële hoofdlijn Uitgangspunt voor ons financiële beleid is een duurzame begroting. Een begroting met ruimte voor noodzakelijke investeringen in onze stad en inwoners, die financieel in evenwicht is en leidt tot een toereikend weerstandsvermogen om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Voor 2024 (en 2025) presenteren we, zoals gezegd, een sluitende begroting. Dit is door het hogere accres van het gemeentefonds in deze jaren en door vrijvallen van een aantal reserveringen in verband met afnemende risico's. Ons weerstandsvermogen is en blijft op peil en is daarmee voldoende om tegenvallers op te vangen. In de Voorjaarsnota 2023 hebben we bewust keuzes gemaakt om een sluitend financieel beeld te presenteren en vast te houden aan de koers uit het coalitieakkoord. Vanaf 2026 ontstaat er, ondanks de genomen maatregelen in de Voorjaarsnota 2023, nog een structureel tekort van 21 miljoen euro. Dit tekort kan oplopen naar 35 miljoen euro als er geen reële compensatie van het rijk komt. Om afgewogen keuzes te maken over hoe om te gaan met dit structurele tekort worden er bij de Voorjaarsnota 2024 verschillende scenario’s uitgewerkt voor de jaren 2026 en verder. Hiermee geven we ook invulling aan het advies van de VNG om het effect van ontoereikende financiering vanaf 2026 zichtbaar te maken.

Door de val van het kabinet afgelopen zomer is, bij het schrijven van deze begroting, de onzekerheid over een aantal onderwerpen toegenomen, zoals de uitwerking van de hervormingsagenda jeugd, asielopvang en de landelijke vreemdelingenvoorziening. Ook werken we steeds samen met het rijk aan een aantal grote opgaven zoals voor woningbouw en energietransitie. De onzekerheid heeft niet alleen betrekking op beleidsmatige richtingen en/ of nadere uitwerkingen, maar ook op de onzekerheid over de financiële compensatie van gemeenten hiervoor. Bovendien is er nog steeds geen duidelijkheid over de korting op het gemeentefonds vanaf 2026. Ondanks dat landelijk 1 miljard euro van de 3 miljard euro is teruggedraaid, zijn de inkomsten niet in balans met de taken die wij als gemeenten uitvoeren.

Geactualiseerd financieel beeld Geactualiseerd financieel beeld 2024-2027 x €1.000 Financieel beeld 2024 - 2027 Begroting 2023

2024

2025

2026

2027

Structureel

-21.072

Ontwikkelingen en extra inzet

-43.535

-44.933

-27.570

-56.703

-55.392

Uitwerking financiële strategie

30.464

41.862

49.023

74.764

76.464

-31

13.049

3.102

-21.453

3.011

-13.904

-13.414

-13.650

-15.131

-4.000

-3.000

C Amendementen Kasschuif Saldo Voorjaarsnota 2023 D Meicirculaire 2023 E

Aanpassing risico-inschatting

Autonome mutaties

-968

-118

G Technische wijzigingen

8.883

8.121

-2.800

-4.159

-2.593

H Dekkingsvoorstellen: afname risico’s

8.900

2.500

-2.911

2.911

Begroting 2024

-20.568

-22.408

-20.842

Risico-inschatting inkomsten Rijk

-15.028

Tekort zonder reële compensatie Rijk

-35.596

-37.436

-35.870

A107 Extra boa's binnenstad

-203,5

A107 Onttrekking reserve ondersteuning handhaving

203,5

-35.596

-37.436

-35.870

Kasschuif I

Amendement*

Tekort na verwerking amendement

* Bij de behandeling van de programmabegroting 2024 in de raadsvergadering van 9 november 2023 is het amendement A107 Extra boa’s binnenstad aangenomen. De verwerking van dit amendement vindt plaats bij de eerstvolgende begrotingswijziging in 2024. Het amendement in bovenstaand overzicht is dus niet verder verwerkt in deze onderliggende programmabegroting.

Het geactualiseerd financieel beeld wordt hieronder kort toegelicht. Een gedetailleerde toelichting is opgenomen in het onderdeel Financiën (hoofdstuk actualisatie financieel beeld). A Financiële ontwikkelingen uit de Voorjaarsnota 2023 (55,4 miljoen euro structureel nadeel) De extra inkomsten van het rijk zijn niet toereikend om de autonome ontwikkelingen als prijsstijgingen (29,8 miljoen euro), stijgende kosten jeugdzorg en Wmo (21,2 miljoen euro) en overige knelpunten (5,8 miljoen euro) te compenseren. B Uitwerking financiële strategie (76,5 miljoen euro structureel voordeel) Met onze financiële strategie brengen we het financiële beeld in evenwicht en houden we onze buffers op peil. We nemen drie extra maatregelen ten opzichte van voorgaande jaren: • Een risico-inschatting van verwachte, maar ook onzekere rijksinkomsten en een extra kritische inschatting op het tempo waarin wij investeringen kunnen realiseren om zoveel mogelijk planningsoptimisme tegen te gaan (51,6 miljoen euro voordeel). • Aanvullende compensatie van de begroting voor effecten van de inflatie 2022, deze wordt deels door het rijk gecompenseerd (0,3 miljoen euro nadeel). • Bijsturen op de begroting 2023 door ambities uit het coalitieakkoord te verlagen of vertragen, bezuinigingen op de reguliere begroting en kostendekkende tarieven voor extra beleidsinzet te verhogen (25,2 miljoen euro voordeel).

C Amendementen Bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2023 in de raad zijn twee amendementen aangenomen en verwerkt, Fatsoenlijke ondersteuning zelfbeheer en Startbudget voor de Groene Verantwoordingsdag. Deze zijn verwerkt in het financiële beeld. D Meicirculaire 2023 (15,1 miljoen euro nadeel) Het saldo van de meicirculaire geeft een structureel tekort en bestaat uit drie ontwikkelingen: • Risico-inschattingen (0,43 miljoen euro nadeel): Korting gemeentefonds uit regeerakkoord van 3 miljard euro is deels teruggedraaid. De incidentele vergoeding voor 2026 van 1 miljard euro is nu structureel toegevoegd aan het gemeentefonds. Dit is 0,43 miljoen euro minder dat de verwachte 20 miljoen euro. De uitwerking van het akkoord over de jeugdhulp (april 2023) is voor 2024 en 2025 financieel vertaald in de meicirculaire. De inkomsten zijn echter 5 miljoen euro lager dan ingeschat bij de Voorjaarsnota 2023. • Wijziging van systematiek voor prijscompensatie (9,5 miljoen euro nadeel) Vanaf het jaar 2026 is de hoogte van het gemeentefonds bepalend voor de prijscompensatie. Omdat het gemeentefonds vanaf 2026 flink in omvang daalt, daalt ook onze compensatie met structureel 6,1 miljoen euro. De in december 2022 aangekondigde extra compensatie van het gemeentefonds is verlaagd van 300 miljoen euro naar 127 miljoen euro. Dit geeft een structureel tekort van 3,5 miljoen euro.

• Reguliere bijstellingen (5,2 miljoen euro nadeel) Jaarlijks worden de WOZ-waarden en hoeveelheden aangepast aan recente prognose. Doordat de WOZ-waarde in Utrecht sterker stijgt dan het landelijk gemiddelde en het verwachte aantal bijstandsgerechtigden afneemt dalen onze inkomsten uit het gemeentefonds. E Aanpassing risico-inschatting (3 miljoen euro nadeel) In de meicirculaire zijn een aantal risico-inschattingen financieel vertaald, daarmee neemt het totaal aan risico’s af. Echter de kans dat de risico's zich voordoen is toegenomen. Voor de hervormingsagenda jeugd hebben wij vanaf 2026 een structureel bedrag begroot voor de nog te ontvangen inkomsten. De compensatie voor 2024 en 2025 (in de meicirculaire 2023) is minder ontvangen dan verwacht, daarom hebben wij de inschatting voor de komende jaren structureel verlaagd. F Autonome mutaties (0,12 miljoen euro nadeel) De aanvullende compensatie voor prijseffecten uit de Voorjaarsnota 2023 was niet toereikend voor de knelpunten van de bibliotheek (incidenteel) en VNG-contributie (structureel). Daarnaast is er budget voor de uitvoering van de uitkomsten van het burgerberaad gereserveerd. In de begroting is het benodigde budget aangevuld.

G Technische wijzigingen (2,6 miljoen euro nadeel) In het proces van het opstellen van de Begroting 2024 zijn extra controles uitgevoerd op complexe financiële onderdelen, dit leidt tot enkele correcties op de berekening van de inkomsten uit het gemeentefonds. De herberekening van de salarisbegroting werkt door op de indexatie van OZB en heffingen en subsidie indexatie. De verlaging van indexatie van de OZB en heffingen is in de tarieven voor 2024 verwerkt, zie paragraaf Lokale heffingen. De subsidie index voor 2024 is niet verlaagd, omdat deze bij de Voorjaarsnota 2023 zijn gecommuniceerd naar onze partners en zij hier hun Begroting 2024 op baseren. In de Voorjaarsnota 2024 wordt deze lagere cao-indexatie verrekend.

H Dekkingsvoorstellen (11,4 miljoen euro incidenteel voordeel 2024 en 2025) Een aantal risico's is afgenomen, daarom laten we een aantal bestemde budgetten vrijvallen: • Budget extreme prijsstijgingen (5 miljoen euro incidenteel). Wij hebben de budgetten van de begroting structureel verhoogd voor de inflatie 2022. Door de lagere inflatieverwachting is de reservering voor extreme prijsstijgingen niet meer noodzakelijk. • Algemene reserve (incidenteel 6,4 miljoen euro): de beschikbare weerstandscapaciteit is voldoende om de risico’s op te vangen. Daarmee kan het saldo van de Algemene reserve worden verlaagd, zie voor een toelichting de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. I Risico-inschatting inkomsten Rijk (15 miljoen euro nadeel) Wij hebben in deze begroting vanaf 2026 extra inkomsten van het Rijk opgenomen voor onder andere de compensatie voor jeugdhulp en het definitief afschaffen van de opschalingskorting. Gezien de politieke druk om de jeugdzorg beter te regelen schatten wij in dat het nieuwe kabinet de ingezette lijn met de hervormingsagenda zal voortzetten. Voor de opschalingskorting schatten we het risico op geen of een lagere compensatie hoger in.

Ondanks dat er geen beleidsmatige onderbouwing aan deze korting ten grondslag ligt (zoals ook door het CPB is aangegeven) kan deze korting worden aangemerkt als een voor de hand liggende bezuinigingsmaatregel voor het Rijk. Dit staat haaks op de uitgangspunten van de financiële verhoudingen, waarbij er sprake is van een evenwicht tussen de taken van gemeenten en de inkomsten van het rijk naast bijv. voldoende beleidsvrije ruimte voor gemeenten. Deze bezuiniging zal een impact hebben op de taken die gemeenten uitvoeren en er zullen in dat geval keuzes gemaakt moeten worden in wat we niet meer of minder gaan doen. Vooralsnog gaan we ervan uit dat het nieuwe kabinet uitgaat van goede bestuurlijke verhoudingen met een reële bekostiging van gemeenten en daar aanvullend middelen voor beschikbaar stelt vanaf 2026. Dit overeenkomstig bovengenoemde uitgangspunten van de financiële verhoudingen, het advies van het ROB en de constatering van het kabinet dat er sprake is van een disbalans tussen de inkomsten en taken van gemeenten.

Actuele financiële positie Wendbaarheid in de toekomst Reservepositie Reserves zijn bedoeld om geld voor een langere termijn te reserveren, met als doel om bijvoorbeeld risico’s af te dekken of om een piek in de kosten over meerdere jaren te verdelen. De raad is bevoegd tot het vormen van een reserve (wat is het doel) en de mutaties (toevoegingen of onttrekkingen) aan de reserves. De reservepositie beweegt zich op een stabiel niveau.

Weerstandsvermogen Voor de periode 2024-2027 is voldoende weerstandscapaciteit beschikbaar om de te verwachten financiële risico’s op te kunnen vangen. De verwachting is dat het weerstandsvermogen de komende jaren gemiddeld 1,0 blijft. De gemeente Utrecht blijft hierdoor in staat om substantiële tegenvallers op te vangen zonder directe ingrepen in de begroting te hoeven door te voeren. Schuldquote De netto schuldquote geeft het niveau van de schuldenlast van de gemeente weer ten opzichte van het begrotingstotaal. Wij hanteren als norm voor onze netto schuldquote de lijn van het gemeenschappelijk financieel toezichtkader van de provincie. Dit toezichtkader hanteert een bandbreedte van 90-130%. Zoals uit de grafiek blijkt, ligt onze netto schuldquote op basis van de begroting 2024 onder deze bandbreedte. De begrote netto schuldquote loopt wel geleidelijk op. Dit komt door de toenemende investeringen in de groei van onze stad welke gefinancierd moeten worden. Nog wel zal moeten blijken hoe reëel deze verwachting gebaseerd op de investeringsambitie is, ondanks onze versterkte aandacht voor realistische planning van investeringsprojecten. De ervaring van de afgelopen jaren wijst uit dat de werkelijke schuldontwikkeling door onder andere planningsoptimisme telkens achterbleef bij de ramingen.

Zo was bijvoorbeeld begroot dat de materiële vaste activa in 2022 met circa 181 miljoen euro zouden toenemen en dat is over dat jaar uiteindelijk uitgekomen op slechts circa 90 miljoen euro (ongeveer de helft). Redenen voor vertragingen zijn bijvoorbeeld personeelstekort, stijgende bouw- en materiaalkosten (vanwege onder andere schaarste) en planologische procedures.

Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft weer hoe de lokale lastendruk in de gemeente Utrecht zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. Het geeft hiermee een indicatie van de ruimte om extra inkomsten uit belastingen te genereren. De belastingcapaciteit wordt berekend door de totale woonlasten van een meerpersoonshuishouden van de gemeente in enig jaar te vergelijken met het landelijk gemiddelde in het voorafgaande jaar en uit te drukken in een percentage. In 2024 neemt de belastingcapaciteit van Utrecht toe met 7,1% ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Onze belastingdruk komt uit op 117,5% van het landelijke gemiddelde. Vanaf 2024 gaat de gemeente over van twee tariefklassen naar vier tariefklassen voor de afvalstoffenheffing. Hierdoor ligt het tarief voor meerpersoonshuishouden hoger ten opzichte van voorgaande jaren. De tarieven voor afvalstoffenheffing zijn bepaald overeenkomstig amendement 82 De vervuiler betaalt.

Investeringen in onze stad en inwoners We investeren jaarlijks vele miljoenen euro’s in de groei van onze stad en om de stad in goede staat te houden en te verbeteren. Zoals ook uit de grafiek Netto schuldquote blijkt nemen onze bezittingen door deze investeringen (vaste activa) toe. Bij deze begroting autoriseert de raad voor 2024 in totaal 178,3 miljoen euro aan nieuwe investeringskredieten. De investeringskredieten zijn als volgt over de programma’s verdeeld:

In de programma's worden de investeringen nader toegelicht.

Beïnvloedbaarheid Op het niveau van de doelstellingen binnen een programma biedt deze begroting inzicht in de beïnvloedbaarheid van de uitgaven. De informatie over de beïnvloedbaarheid kan worden gebruikt bij beoordelingen van bijvoorbeeld takendiscussies. De beïnvloedbare ruimte kan alleen worden ingezet voor nieuw beleid als de bestaande kaders/activiteiten worden aangepast. De beïnvloedbare ruimte hebben we binnen de programma's daarom ook voorzien van inhoudelijke duiding. Op een begrotingstotaal van 2 miljard euro (lasten 2024) hebben we 337 miljoen euro aan beïnvloedbare ruimte. Dit is 15,9% van het begrotingstotaal. De beïnvloedbaarheid neemt in de jaren toe. In 2027 is de beïnvloedbare ruimte 22,0% van het begrotingstotaal (406 miljoen). Onderstaande grafiek toont de beïnvloedbare ruimte per programma in euro's voor begrotingsjaar 2024.

Onderstaande grafiek toont de beïnvloedbare ruimte per programma in percentages voor begrotingsjaar 2024.

Samenvattend We presenteren een sluitende begroting voor zowel 2024 als in 2025. We hebben nog steeds een goede financiële positie. We hebben een stabiele reservepositie. We beschikken over voldoende weerstandsvermogen en onze schuldquote bevindt zich binnen de gewenste bandbreedte. We kunnen nog voldoende investeren in de groei van onze stad. De lokale lastendruk van de gemeente Utrecht neemt wel toe in vergelijking tot het landelijke gemiddelde. Gezien de verwachte tekorten vanaf 2026 in onze meerjarige begroting zullen we ons gaan voorbereiden op de komende onzekere tijden.

Beleidskaders Voorjaarsnota 2023 en Eerste Bestuursrapportage 2023 De voorjaarsnota is het document waarin de integrale afweging plaatsvindt en de beleidsmatige keuzes, inclusief de meerjarige doorkijk, worden gemaakt voor het komende begrotingsjaar. De keuzes worden in de begroting nader uitgewerkt. In de eerste bestuursrapportage wordt de lopende begroting bijgesteld, zowel beleidsmatig als financieel.

Coalitieakkoord Dit betreft het coalitieakkoord ‘Investeren in Utrecht: kiezen voor gelijke kansen, betaalbaar wonen en klimaat’. In de periode van 2022-2026 wordt er aan de slag gegaan met de groeiende ongelijkheid in onze stad, de grote woningnood en de klimaatcrisis.

Programma’s 18

Betrouwbare overheid Programmaoverzicht We zorgen voor betrouwbare dienstverlening en rechtvaardige behandeling. Portefeuillehouder(s): Sharon Dijksma, Rachel Streefland, Eva Oosters, Dennis de Vries en Linda Voortman

Financiën programma x €1.000 Rekening

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Baten

7.971

6.092

8.908

Lasten

47.940

53.366

55.931

55.609

55.688

54.295

Saldo Baten en Lasten

-39.969

-47.273

-47.023

-46.701

-46.780

-45.387

Onttrekking reserves

1.338

978

Toevoeging reserves

1.277

978

-38.692

-46.295

-47.023

-46.701

-46.780

-45.387

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

De baten in dit programma zijn 8,9 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • Bovengemeentelijke samenwerking (U10 & EBU) 1,1 miljoen euro. • Inkomsten uit leges 7,886 miljoen euro. De lasten in dit programma zijn 55,9 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • College 2,3 miljoen euro. • Raad en raadsorganen 8,8 miljoen euro. • Bovengemeentelijke samenwerking 3,6 miljoen euro. • Initiatievenfonds 5,2 miljoen euro. • Wijkbureaus 8,3 miljoen euro. • Dienstverlening Burgerzaken 12,1 miljoen euro. • Eén verkiezing 2,2 miljoen euro. • Informatievoorziening en publieksdienstverlening 9,4 miljoen euro. In dit programma vinden in 2024 geen mutaties op de reserves plaats. Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.

Doelstellingen Doelstelling 1: Raad en College

De gemeenteraad en het college van B en W vormen samen een betrouwbaar bestuur van de stad. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Beleidsnota Standaard voor de

2023

Kaders ten behoeve van de rolverdeling tussen raad en

beleidscyclus

college, en duidelijke afspraken over sturen en verantwoording van beleid.

Raadstoets Bewoners en Bestuur

2023

De aanbevelingen zoals verwoord in de Raadstoets

M249 Overnemen aanbevelingen

Bewoners en Bestuur in goed overleg met raad over

raadstoets Bewoners en Bestuur Utrecht

te nemen en te verwerken in de P&C documenten Betrouwbare Overheid.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Nulmeting

% Utrechters dat vertrouwen heeft in de

55%

gemeenteraad

(2021)

Realisatie

Doelstelling

2022

2023

2024

2025

2026

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • Formuleren van doelstellingen en ambities ten aanzien van het functioneren van de raad op langere termijn waarbij wordt overwogen ook belangrijke partners uit de stad en de regio te betrekken. • Met de uitbreiding van het democratieprogramma richt de raad zich op jongeren in opmaat naar hun eerste keer stemmen. Het democratieprogramma ondersteunt het burgerschapsonderwijs en verbindt het aan de lokale democratie. • Inwoners erkennen de positie ook doordat de raad zich regelmatig losmaakt van besluitvormingsprocessen, door werkbezoeken, raad in de wijk en wijkspreekuren waarin de raad inwoners actief opzoekt om te horen wat er speelt. Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen Gemeenteraad: • De raad zorgt voor goede zichtbaarheid om te bereiken dat inwoners de gemeenteraad en de raadsleden herkennen. Daarvoor positioneert de raad de leden duidelijk in hun ambt via de eigen communicatiekanalen (website en sociale media). Incidenteel zal de raad het werk van de raadsleden in campagnes laten zien.

•

• • • • • • • • • • •

Door transparante en overzichtelijke besluitvorming te organiseren en inwoners uit te nodigen bij raadsinformatiebijeenkomsten, hoopt de raad op begrip van inwoners van het proces en de overwegingen van de raad. De raad zet in op laagdrempelige manieren om inwoners invloed te laten uitoefenen op het raadsproces. De gemeenteraad zet zich in voor realistische verwachtingen van het contact met de raad, een hartelijke ontvangst in het stadhuis en een nette afhandeling van contact zodat inwoners ervaren dat de gemeenteraad er echt voor hen is. College van B en W: Het college voert het dagelijks bestuur van gemeente Utrecht binnen de kaders die door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Het college komt wekelijks bijeen voor besluitvorming. Het college zet de komende jaren in op de uitvoering van het coalitieakkoord ‘Investeren in Utrecht’ waarbij de aanpak van de groeiende ongelijkheid in de stad, de grote woningnood en de klimaatcrisis de belangrijkste 3 onderwerpen zijn om een levendige leefbare stad te blijven. De planning van de uitvoering van het coalitieakkoord wordt inzichtelijk gemaakt in de P&C cyclus. Het college informeert de gemeenteraad onder andere via raadsbrieven over de voortgang, toezeggingen en actuele ontwikkelingen. Collegeleden vertegenwoordigen het gemeentebestuur bij uiteenlopende gelegenheden op de diverse beleidsterreinen.

Het college betrekt de inbreng van inwoners, ondernemers en organisaties bij hun werkzaamheden. Ook in 2024 worden voor de collegeleden (gezamenlijke) thematische werkbezoeken en kennismakingen/ontmoetingen met stedelijke en regionale partners georganiseerd. Het college is verantwoordelijk voor een nauwkeurige en transparante uitvoering van de referendumverordening.

Financiën Raad en college x €1.000

Baten

Rekening

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Lasten

9.254

11.156

10.983

Saldo Baten en Lasten

-9.229

-11.146

-10.983

Onttrekking reserves

540

436

Toevoeging reserves

540

436

-8.689

-10.710

-10.983

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

Binnen deze doelstelling is slechts een beperkt deel van de lasten beïnvloedbaar. De kosten voor college en raad, zoals personeelskosten, raadsvergoedingen en fractiebijdragen zijn grotendeels wettelijk verplicht of liggen vast in verordeningen. De raad kan deze verordeningen wijzigen. Beïnvloedbaar zijn ook de bijdragen aan de volksfeesten. Dit zijn bijvoorbeeld de intocht van Sinterklaas, 4 mei viering, bevrijdingsfestival, de carnavalsoptocht en de Sint Maartensprocessie. Via subsidie aan vrijwilligersorganisaties en bewonersactiviteiten draagt onze gemeente Utrecht hieraan bij. Bezuinigingen op deze bijdragen zouden ten kosten kunnen gaan van verbinding met de stad en het behoud van tradities.

Doelstelling 2: Bovengemeentelijke belangen

De Utrechtse belangen zijn goed vertegenwoordigd in de regio, nationaal en internationaal. Beleidskader Deze doelstelling heeft geen specifiek beleidskader. Indicatoren Deze doelstelling heeft geen specifieke indicatoren. Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • In juni 2024 vinden verkiezingen plaats voor het Europees Parlement. In samenwerking met de G4 en andere Europese partners formuleren we een gezamenlijke inzet voor het Parlement en de nieuwe Europese Commissie om de stedelijke belangen in Europese context te behartigen. • In 2023 hebben (onverwacht) verkiezingen plaatsgevonden voor de Tweede Kamer. In 2024 zullen er onderhandelingen plaatsvinden voor een nieuw Kabinet. Vanuit Utrecht bereiden we onze inzet voor om de belangen van de stad te behartigen. Hiervoor zoeken we de samenwerking met de MRU (Metropoolregio Utrecht), G4, VNG en andere partners. Activiteiten die we niet meer doen • Voorzitterschap Eurocities Social Affairs Forum liep t/m juni 2023. • Voorzitterschap G4 liep van september 2022 t/m september 2023.

Activiteiten die we blijven doen We vertalen het Utrechtse coalitieakkoord naar lobby inzet die we onder de aandacht brengen bij bewindspersonen, Eerste en Tweede Kamerleden en in Brussel, al dan niet samen met G4, VNG en andere partners. • We bouwen aan een relevant regionaal en (inter)nationaal netwerk voor al onze bestuurders, met wie zij kunnen optrekken om de doelen uit het coalitieakkoord te halen en om de Utrechtse agenda te laten aansluiten op die van belangrijke partners. We werken samen met de regio om Utrechtse belangen te behartigen zoals het aantrekken van landelijke investeringen in schaalsprong OV. Dat doen we onder het label Metropool regio Utrecht. Daarbij zetten we in op het versterken van het profiel van de regio middels positionering Utrecht, Heart of Health waarbij we onder andere samenwerken met de Economic Board Utrecht. Wij willen dat Utrecht een voortrekkersrol speelt bij de internationale klimaatdoelstellingen en daarom zoeken we zowel op regionaal, nationaal als op internationaal niveau strategische samenwerkingen op. Wij zetten ons in voor een grotere rol van steden in de klimaatafspraken (COP) en zorgen voor een vervolg op de afspraken die hierover op de COP in 2022 worden gemaakt.

• We werken samen met onze regiogemeenten in de U10 aan de uitvoering van onze gezamenlijke opgaven onder andere door uitvoering te geven aan het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP). • We zijn actief lid van onder andere de VNG, Eurocities, ICLEI (local governments for sustainability) en de WHO en nemen waar nuttig bestuurlijke posities in. • We organiseren kennisuitwisseling met nationale en internationale partners dmv ontvangst van delegaties en organisatie van werkbezoeken op verschillende onderwerpen. Ook zetten we in op het aantrekken van internationale evenementen of conferenties die passen bij de ambities van onze stad. • We nemen gericht deel aan internationale (economische) missies die bijdragen aan het Utrechtse profiel en vestigingsklimaat in samenwerking met partners als RVO, ROM en EBU. Financiën Bovengemeentelijke belangen x €1.000 Rekening Baten

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

1.353

1.104

Lasten

4.727

4.378

3.934

4.109

Saldo Baten en Lasten

-3.374

-3.274

-2.830

-3.005

Onttrekking reserves

Toevoeging reserves

Saldo onttrekkingen en

-3.374

-3.274

-2.830

-3.005

toevoegingen reserves Totaal

Binnen deze doelstelling zijn er geen verschillen groter dan 0,5 miljoen euro of meer dan 10% van de baten en lasten. Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is. Binnen deze doelstelling is slechts een beperkt deel van de lasten beïnvloedbaar. Bovengemeentelijke samenwerking wordt in convenanten en gemeenschappelijke regelingen, zoals U10, EBU, VNG en G4, aangegaan. Uittreding is mogelijk, maar heeft langdurige ontvlechtingstrajecten en frictiekosten tot gevolg. Internationale samenwerkingen zijn ook deels beïnvloedbaar. Hier gaat het om lokaal beleid gekoppeld aan de “Sustainable Development Goals, of Global goals (VN)”. Het is mogelijk te stoppen met de samenwerking, maar dat vraagt om een verandering van het Utrechts beleid.

Doelstelling 3: Betrokken Utrechters

Utrechters zijn actief in de eigen omgeving en/of oefenen invloed uit op gemeentelijke plannen, beleid en uitvoering in hun buurt, wijk, en/of stad. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Samen stad maken.

2019 en 2021

Actieprogramma participatie en initiatief.

Initiatievenfonds.

2015

Subsidieregeling om kleine en grote initiatieven in straat, buurt en stad te stimuleren.

Voor het deel buurt- en wijkgericht werken is nieuw beleid in de maak. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Nulmeting

% inwoners dat het idee heeft dat gemeente iets

Realisatie

Doelstelling

2022

2023

2024

2025

2026

34%

25%

heeft gedaan met bijdrage. % inwoners dat initiatief heeft genomen om beleid te beïnvloeden (maatschappelijk initiatief en/of petitie ingediend). % inwoners dat heeft geparticipeerd.

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar Uitvoering nota buurt- en wijkgericht werken, inclusief de buurtagenda’s, versterken van het wijkwethouderschap en het versterken van de rol en positie van de wijkenorganisatie. De nota buurt- en wijkgericht werken is in het 4e kwartaal 2023 naar de raad gestuurd. Als de raad de nota heeft vastgesteld, start de uitvoering (gereed in 2024-2026). Evaluatie burgerberaad over de jaarwisseling 2024/2025 (gereed in Q4 2024). • Versterken van online participatie en uitbreiden van huidig aanbod op ons digitale participatieplatform DenkMee Utrecht (gereed in Q4 2024). • Starten met een reflectiegroep voor de uitvoering van Samen stad maken. De reflectiegroep bestaat uit betrokken bewoners, experts op het gebied van participatie en initiatief en ambtenaren (gereed in Q2 2024). • Verbeteren van het participatieplan en -verslag (gereed in Q4 2024). • Aanpassen van de participatie- en inspraakverordening op basis van het beleidskader Samen stad maken (gereed in Q3 2024). Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen Faciliteren van bewoners en organisaties bij hun initiatieven in buurt, wijk en stad met onder andere het Initiatievenfonds. Laagdrempelige dienstverlening aan inwoners en ondernemers via het wijkbureau.

Inwoners kunnen terecht met vragen, meldingen of ideeën over hun leefomgeving en kunnen terecht op het wijkspreekuur van de wijkwethouder. Kennis van de buurten samen met de stad verbinden en vertalen naar wat nodig is in buurten. • Het wijkbureau openstellen als netwerkplek voor medewerkers en professionals in de wijk om kennis en kunde over de Utrechtse buurten uit te wisselen en samen te laten komen. Met bewoners, ondernemers en organisaties die actief zijn in de wijk terugkijken op de uitvoering van de buurtagenda’s, prioriteiten bepalen voor het vervolg en bijsturen waar nodig. • Ondersteunen, faciliteren en doorontwikkeling van wijkplatforms. Uitvoering burgerberaad over de jaarwisseling 2024/2025. Doorgaan met online participatie via onder andere ons digitale participatieplatform DenkMee. • Werken aan het vakmanschap van onze medewerkers op het gebied van Samen stad maken door trainingen, participatieadvies en kennisbijeenkomsten. Financiën Betrokken Utrechters x €1.000 Rekening

Begroting

Begroting 2027

2022

2023

2024

2025

2026

Baten

Lasten

10.568

12.321

13.826

13.276

11.886

Saldo Baten en Lasten

-10.500

-12.321

-13.826

-13.276

-11.886

Onttrekking reserves

260

Toevoeging reserves

260

-10.240

-12.321

-13.826

-13.276

-11.886

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

702

283

Lasten Wijkbureaus: Burgerberaad en budget uitvoering uitkomst burgerberaad (2023: 0,1 miljoen euro en 2024: 0,8 miljoen euro) Wijkbureaus: betreft een budgetimpuls voor wijk en buurtaanpak (2023: 0,8 miljoen euro en 2024: 1,1 miljoen euro). De budgetimpuls is toegekend voor vier jaar (2025: 1,4 miljoen euro en 2026 1,4 miljoen euro).

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbare ruimte binnen deze doelstelling betreft de structurele middelen voor het Initiatievenfonds en de bij het coalitieakkoord beschikbaar gestelde incidentele middelen voor Samen stad maken en de Wijk- en buurtaanpak inclusief de buurtagenda’s. Het Initiatievenfonds is voor lokale (wijk-)initiatieven van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisatie. Het gaat om initiatieven in het sociale domein en in het ruimtelijke domein.

Doelstelling 4: Informatie en dienstverlening

De informatievoorziening en dienstverlening aan de inwoners en ondernemers van Utrecht is betrouwbaar, actueel, begrijpelijk, toegankelijk en passend bij de vraag. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Visie en meerjarenperspectief 2023-

2023

Aanvullende richting gevende afspraken over de

2033 op dienstverlening

dienstverlening van de gemeente Utrecht.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Nulmeting

Realisatie

Doelstelling

2022

2023

2024

2025

2026

Klanttevredenheid Burgerzaken.

n.v.t.

Klanttevredenheid eerstelijns contactmomenten.

n.v.t

7,2

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar We investeren in het op niveau houden van onze dienstverlening en voorbereid te zijn op de (nabije) toekomst (gereed in 2024). We proberen voldoende nieuwe medewerkers aan te trekken, op te leiden en te behouden om aan de groeiende- en ingewikkeldere vraag aan dienstverlening te kunnen voldoen (gereed in 2024). Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen • Het aanbieden van alle aspecten van de dienstverlening Burgerzaken. • Informatievoorziening telefonisch, digitaal en persoonlijk. (Gemeentelijk) Servicepunt. Verbetering in de dienstverlening aanjagen via het Programma Publieksdienstverlening, waarin ook de aanbevelingen uit het rapport over de toeslagen affaire worden meegenomen. • Het organiseren en uitvoeren van een verkiezingen (2024: Europees Parlement). De activiteiten met betrekking tot de landelijke aanpak adreskwaliteit (LAA) die sinds mei 2023, tot de wettelijke taken behoren. Meedoen aan het project staatsloosheid. Financiën Informatie en dienstverlening x €1.000 Rekening Baten

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

6.524

4.979

7.805

Lasten

23.390

25.511

27.189

27.242

27.321

27.318

Saldo Baten en Lasten

-16.866

-20.532

-19.384

-19.437

-19.516

-19.513

Onttrekking reserves

538

542

Toevoeging reserves

Saldo onttrekkingen en

477

542

-16.389

-19.990

-19.384

-19.437

-19.516

-19.513

toevoegingen reserves Totaal

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

2.700

-221

1.233

-200

Burgerzaken: loon en prijscompensatie 2024 (nog niet verdeeld over alle producten).

928

KCC: Het budget was in 2023 was 0,4 miljoen euro hoger doordat we het incidentele

-416

-657

Baten Burgerzaken: De baten stijgen door de “zogenaamde reisdocumentenpiek”. Deze wordt veroorzaakt doordat de aanpassing van de geldigheidsduur naar 10 jaar is afgelopen. Burgerzaken: In de Voorjaarsnota 2023 is besloten de huwelijksleges met ingang van 2024 te verhogen. Lasten Burgerzaken: Het budget voor verkiezingen was in 2023 0,2 miljoen euro hoger door het in 2023 incidentele toegekende budget voor de centrale stemopneming. Burgerzaken: Het budget voor het rijksdeel van de inkomsten voor reisdocumenten is vanwege de toename van de omzet met 1,2 miljoen verhoogd. Burgerzaken: Het incidentele budget voor staatsloosheid was in 2023 was 0,2 miljoen euro hoger dan het incidentele budget in 2024.

budget voor zogenaamde pok middelen van 2022 doorgeschoven hebben naar 2023. KCC: budget in 2024 is lager omdat deel van de (inhuur)budgetten is omgezet in vaste formatie en daarmee een verschuiving plaatsvindt naar het programma overhead en in de kostentoerekening.

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

Binnen deze doelstelling vallen de onderdelen burgerzaken, Klantcontactcentrum (KCC) en publieksdienstverlening. De lasten van deze onderdelen zijn beperkt beïnvloedbaar. De ruimte die er is, wordt ingezet op innovaties en/of heeft een relatie met dienstverlening elders binnen de gemeentelijke organisatie. Het is mogelijk de ruimte vrij te spelen, echter dan vinden er bijvoorbeeld geen innovaties meer plaats en vragen van burgers komen terecht bij inhoudelijke “duurdere” afdelingen. De kosten voor het Utrechts archief (HUA) zijn niet beïnvloedbaar, doordat we hier middels een gemeenschappelijke regeling in deel nemen. Er speelt momenteel een ontvlechtingstraject, maar de uitwerking daarvan is nog ongewis. Voor het experiment BIZ geldt dat het gaat om een zogenaamd

“gesloten systeem”. De opbrengsten vanuit de ondernemers van de woonboulevard Utrecht worden via een subsidie weer uitgekeerd aan de ondernemers.

Risico's Risico

Maatregel

Rijksbelangen kunnen soms haaks staan op de regionale

We bepalen een strategie met prioriteiten voor

belangen. Wanneer we de Utrechtse belangen niet goed

belangenbehartiging en goed relatiebeheer

vertegenwoordigen kan het zijn dat we minder financiële

(Ministeries, Kamerleden) en werken sterke

middelen voor onze opgaven krijgen zoals bv jeugdzorg of de

proposities uit.

mobiliteitspropositie. Dan kunnen we onze ambities voor kwaliteit van jeugdzorg of woningbouw niet realiseren. Met ongelijk investeren maken we in onze ambities keuzes die

We zijn aan de voorkant helder over kaders en

op gespannen voet kunnen staan met wat bewoners,

verwachtingen en vertellen en leggen uit wat we wel

ondernemers en organisaties willen voor hun buurt of wijk

en niet uit de participatie meenemen in onze

waardoor die het idee kunnen krijgen dat de gemeente niets

besluiten.

heeft gedaan met hun bijdrage om het beleid te beïnvloeden. Niet, niet goed, niet tijdig kunnen leveren van informatie en/of

Een actueel business continuïteitsplan (BCP) waarin

dienstverlening door acute incidenten / calamiteiten, zoals:

beschreven is welke acties we ondernemen als het

uitvallen van ICT-systemen, ontoegankelijkheid gebouw en

risico zich voordoet.

landelijke ontwikkelingen Niet, niet goed, niet tijdig kunnen leveren van informatie en/of

Actieve arbeidsmarktstrategie gericht op uitbreiding

dienstverlening door onvoldoende beschikbare personele

van de vaste formatie ten opzichte van de flexibele

capaciteit (kwalitatief en/of kwantitatief) om de veranderende

schil en investeren in opleiding en training voor de

vraag door onder andere de veranderende samenstelling van de

werknemers.

populatie en ondermijnende criminaliteit, aan te kunnen.

Investeringen Niet van toepassing voor dit programma.

Verbonden partijen x €1.000 Omschrijving

Doel

Bijdrage gemeente Utrecht

Het Utrechts Archief

Het verwerven, bewaren en beschikbaar stellen van de archieven van de gemeenten Utrecht en Nieuwegein, de provincie Utrecht en de archieven van het Rijk in de provincie Utrecht en een omvangrijke collectie beeldmateriaal en bibliotheek over Utrecht. Via digitale dienstverlening, de studiezaal en het publiekscentrum stelt HUA de collectie ter beschikking aan de burger voor onderzoek, educatie en cultuurbeleving. Daarnaast is Het Utrechts Archief toezichthouder en kennispartner bij het informatiebeheer van de gemeenten Utrecht, Nieuwegein en verschillende decentrale overheden.

Zie voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.

3.586

Subsidies x € 1.000

Doelstelling

Omschrijving

Waarvan

Meerjarig verleend

Begroting

'vaste'

2023

2024

verlening met

t.l.v

jaarsubsidies

2024

De gemeenteraad en het college van B&W vormen samen een betrouwbaar bestuur van de stad Volksfeesten

Organiseren en uitvoeren van volksfeesten

215

162

215

162

174

3.162

3.279

Totaal doelstelling 3

3.162

3.279

Totaal

3.551

3.668

162

174

Totaal doelstelling 1 De Utrechtse belangen zijn goed vertegenwoordigd in de regio, nationaal en internationaal ROM Regio Utrecht BV

Convenantbijdrage aan ROM Regio Utrecht BV

Totaal doelstelling 2 Utrechters zijn actief in de eigen omgeving en/of oefenen invloed uit op gemeentelijke plannen, beleid en uitvoering in hun buurt, wijk en/of stad Initiatievenfonds

Ondersteunen van bewoners en vrijwilligersorganisaties in het ontwikkelen van activiteiten of uitvoeren van ideeën om de sociale cohesie, leefbaarheid, zelfredzaamheid en participatie van kwetsbare burgers te vergroten.

Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies.

Ontwikkelen en wonen voor iedereen Programmaoverzicht We vinden het belangrijk dat iedereen die dat wil in onze stad een passende woning kan vinden. Portefeuillehouder(s): Eelco Eerenberg, Dennis de Vries, Linda Voortman, Lot van Hooijdonk en Susanne Schilderman.

Financiën programma x €1.000 Rekening

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Baten

137.101

115.906

231.617

162.041

128.425

118.910

Lasten

150.595

133.271

243.232

171.768

132.371

128.468

Saldo Baten en Lasten

-13.494

-17.364

-11.615

-9.727

-3.947

-9.558

Onttrekking reserves

58.734

26.552

17.441

15.582

11.451

10.721

Toevoeging reserves

25.712

15.583

14.423

13.161

8.446

5.846

33.022

10.968

3.018

2.421

3.005

4.875

19.529

-6.396

-8.597

-7.306

-942

-4.683

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

De baten in dit programma zijn 231,6 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • Inkomsten uit grondexploitaties (189,1 miljoen euro). • Inkomsten uit erfpachtcontracten, conversie van erfpachtrechten en meerwaardeafdrachten uit bestemmingswijzigingen op erfpachtgronden (16,9 miljoen euro). • Leges vergunningen en precario, boetes en dwangsommen: (20,1 miljoen euro). De lasten in dit programma zijn 243,2 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • Kosten voor grondexploitaties, bestaande uit kosten voor verwerving, tijdelijk beheer, plan- en VAT kosten, bouw- en woonrijp maken, sloopkosten en milieumaatregelen, rente en overige kosten (143,0 miljoen euro). • Verrekening naar de balans van het onderhanden werk van de grondexploitaties (41,6 miljoen euro). • Kosten voor overige gebiedsontwikkelingen en voor ruimtelijke ontwikkelingsprojecten (32,0 miljoen euro). • Kosten voor de bebouwde omgevingen, bestaande uit personeelskosten, bijdrage aan de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD), juridische kosten en licentiekosten (23,8 miljoen euro). • Subsidies en uitvoeringskosten voor beleidsontwikkeling van het deelprogramma huisvesting en voor het realiseren van versneld toevoegen van woonruimte (5,9 miljoen euro). In dit programma wordt in 2024 17,4 miljoen euro onttrokken en 14,4 miljoen euro toegevoegd aan de reserves.

Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.

De grootste mutatie in 2024 wordt veroorzaakt door de actualisatie van onze grondexploitaties, zoals in het MPR 2023 is vastgesteld. Dit effect is zowel aan de baten als de lastenkant zichtbaar.

Doelstellingen Doelstelling 1: Stedelijke omgeving

Diverse en veilige stedelijke omgeving draagt bij aan de randvoorwaarden voor een prettig en gezond leven. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040

2021

Strategische visie voor de stad voor de ontwikkeling van

Aanvulling Ruimtelijke Strategie Utrecht

2022

de fysieke leefomgeving. Aanvullende richtinggevende afspraken op de RSU2040

2040

naar aanleiding van het coalitieakkoord.

Het Utrechts Grondbeleid

2017

Beleidsnota van het grondbeleid

Grondprijzenbrief 2022

2022

Actualisatie van de geldende grondprijzen voor het jaar 2022

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Nulmeting

Realisatie 2022

Algemeen buurtoordeel stad

7,3

Doelstelling 2023

2024

2025

2026

7,3

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteit in het begrotingsjaar Gezonde gebiedsontwikkeling: we starten in 2024 verschillende ontwikkelingen, zoals intentiedocumenten, bouwenveloppen, Stedenbouwkundige Plannen van Eisen en bestemmingplannen. • Omgevingswet: De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) treden op 1 januari 2024 in werking. Vanaf 2024 zullen de voorbereidingen worden gedaan voor uitbouw van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), dit doen we conform het Plan van aanpak invoering Omgevingswet (vastgesteld in 2019). Op landelijk niveau lopen er gesprekken over de deadline. Activiteiten die we niet meer doen • Gezonde gebiedsontwikkeling: omdat er geen uitvoeringsbudget is, wordt voorlopig geen vervolg gegeven aan de plannen voor een grootschalige herinrichting van het Janskerkhof. • Gezonde gebiedsontwikkeling: afhankelijk van de voortgang van de onderhandelingen werken we in 2024 niet meer aan de samenwerkingsovereenkomst met de Universiteit. • Gezonde gebiedsontwikkeling: de bouwenvelop voor de sporthal Voorveldselaan wordt stopgezet. Door herprioritering worden deze middelen ingezet voor de bouw van een sporthal in Vleuten De Meern.

Activiteiten die we blijven doen • Gezonde gebiedsontwikkeling: we werken verder aan de lopende projecten in het Meerjaren Perspectief Ruimte (MPR) en continueren investeringen in de openbare ruimte en infrastructuur. • Omgevingswet: in 2024 zal nazorg worden gedaan rondom de inwerkingtreding van de wet en continueren we het doorontwikkelen van de andere manier van werken in het fysieke domein.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Utrecht&id=3c76f726-6260-4149-bc28-7def57106586