Programmabegroting 2023.pdf

Toelichting op afwijking lasten

x € 1.000 I/S 2023 2024 2025 2026 Doelstelling 1 De Utrechtse belangen zijn goed vertegenwoordigd in de regio, nationaal en internationaal In 2022 was er voor de regionale S -552 -552 -552 -552 energiestrategie incidenteel budget begroot. Schommelingen in de personele lasten. S 348 429 381 268 Het incidentele budget voor de S 0 -260 -260 -260 schaalsprong van de stad is per 2024 niet meer begroot. De huidige overeenkomst S 0 0 175 175 exploitatiebijdrage ROM loopt tot 2025 waardoor een deel van het budget per 2025 weer terug komt bij programma Bewoners en Bestuur. Overige lasten -61 -61 -61 -61 Doelstelling 2 De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders vormen het stadsbestuur. Doelstelling is een zorgvuldig, rechtmatig en betrouwbaar bestuur van de stad De viering van Utrecht 900 loopt in 2022 S -1.400 -1.480 -1.480 -1.480 af, waar afgelopen jaren wisselende bedragen voor zijn toegekend. Toename budget fractiebijdragen in S 271 271 271 271 verband met uitbreiding aantal fracties en verhoging vaste vergoeding. Voor de gemeenteraadsverkiezingen 2022 S -210 -210 -210 -210 was er incidenteel extra budget beschikbaar.

Overige lasten 122 122 122 122 Doelstelling 3 Bewoners zijn betrokken bij hun buurt, wijk en stad door actief te zijn in de eigen omgeving en/of invloed uit te oefenen op gemeentelijke plannen, beleid en uitvoering Extra middelen voor impuls Wijk-en I 800 1.050 1.300 1.300 buurtaanpak 23

Toelichting op afwijking lasten I/S

2023

2024

2025

x € 1.000 2026 140

Overige lasten 140 140 140 Doelstelling 4 De informatievoorziening en dienstverlening aan de inwoners en ondernemers van Utrecht is betrouwbaar, actueel, begrijpelijk en toegankelijk en passend bij de vraag van de inwoner In 2022 hebben we een incidentele S -660 -860 -860 -860 coronabijdrage gekregen vanuit het rijk voor verkiezingen (0,958 miljoen euro) en vergoeding voor centrale stemopneming (0,04 miljoen euro). Deze vervallen in 2023 (daarmee daalt de begroting tov 2022 met 0,998 miljoen euro). Bij de voorjaarsnota is voor 2022 een bedrag van 1.067 miljoen vrijgemaakt en vanaf 2023 een bedrag van 1.167 miljoen structureel euro om verkiezingen ook in de toekomst betrouwbaar en veilig te kunnen blijven organiseren ( stijging van de structurele begroting met 0,1 miljoen euro). Daarnaast maken we incidenteel een bedrag van 0,2 miljoen euro vrij voor het organiseren van een Centrale Stemopname CSO) voor de verkiezingen in 2023 en wordt vanaf 2023 structureel een bedrag van 0,03 miljoen euro toegevoegd aan het verkiezingsbudget voor de noodzakelijke maatregelen op het gebied van toegankelijkheid. Overig saldo (0,008 miljoen euro) Vanaf 2024 begint de tien jaarcyclus van S -95 1.138 1.178 1.138 de aanvraag paspoorten sinds de invoering in 2014 (geldigheidsduur tien jaar). We verwachten hierdoor weer een piek in het aantal aanvragen.

De incidenteel naar 2022 doorgeschoven S -538 -538 -538 -538 budgetten voor staatsloosheid, weerbare overheid, huwelijksplanner en studenteninschrijvingen vervallen daarna De bij de Voorjaarsnota 2022 en het S 935 915 895 875 coalitieakkoord toegekende middelen (voor versterken uitvoeringskracht dienstverlening Publiekszaken) zijn toegevoegd aan de begroting van burgerzaken en KCC Groeipad van de bij de Voorjaarsnota 2021 S 237 267 267 267 toegekende middelen voor KCC De bij de voorjaarsnota en het S 350 505 755 835 coalitieakkoord toegekende middelen voor Publieksdienstverlening zijn toegevoegd aan de begroting. In 2022 is de begroting voor naturalisaties S -330 -330 -330 -330 vanwege een piek in aanvragen incidenteel verhoogd Overige lasten 93 385 358 399 Totaal lasten -548 931 1.551 1.499 Saldo baten en lasten

24

130

1.362

741

793

Toelichting op afwijking reserves

Toevoeging reserves Geen begroot in 2023 Totaal toevoeging Onttrekking reserves In 2022 zijn er incidentele mutaties begroot voor de resultaatbestemming van 2021. In 2023 zijn er (nog) geen incidentele mutatie begroot. Totaal onttrekking

2023

2024

2025

x € 1.000 2026

0

0

0

0

-1.338

-1.338

-1.338

-1.338

-1.338

-1.338

-1.338

-1.338

Overige Onder ‘Overig’ worden de volgende zaken weergegeven: • Risico’s • Investeringen • Verbonden partijen • Subsidies • Beleidsnota’s

Risico's Belangrijke risico's Risico

Maatregel

1.

We zijn aan de voorkant helder over kaders en verwachtingen en vertellen en leggen uit wat we wel en niet uit de participatie meenemen in onze besluiten.

2.

3.

4.

Met ongelijk investeren maken we in onze ambities keuzes die op gespannen voet kunnen staan met wat bewoners, ondernemers en organisaties willen voor hun buurt of wijk waardoor die het idee kunnen krijgen dat de gemeente niets heeft gedaan met hun bijdrage om het beleid te beïnvloeden. Rijksbelangen kunnen soms haaks staan op regionale belangen. Wanneer we de Utrechtse belangen niet goed vertegenwoordigen kan het zijn dat we minder financiële middelen voor onze opgaven krijgen zoals bv Jeugdzorg of de mobiliteitspropositie. Dan kunnen we onze ambities voor kwaliteit van jeugdzorg of woningbouw niet realiseren. Niet, niet goed, niet tijdig kunnen leveren van informatie en/of dienstverlening door acute risico’s zoals: Uitvallen van systemen, ontoegankelijkheid gebouw en landelijke ontwikkelingen Niet, niet goed, niet tijdig kunnen leveren van informatie en/of dienstverlening door onvoldoende beschikbare capaciteit (kwalitatief en/of kwantitatief) om veranderende vraag door onder andere veranderende samenstelling van de populatie en ondermijnende criminaliteit, aan te kunnen.

We bepalen een strategie met prioriteiten voor belangenbehartiging en goed relatiebeheer (Ministeries, Kamerleden) en werken sterke proposities uit.

Een actueel businesscontinuïteitsplan (BCP) waarin beschreven is welke acties we ondernemen als het risico zich voordoet

Uitbreiding van de vaste formatie t.o.v. de flexibele schil en investeren in opleiding en training van de medewerkers.

Zie voor een totaaloverzicht de Weerstandsvermogen en Risicobeheersing.

25

Investeringen Geen nieuwe investeringen van toepassing. Zie voor een totaaloverzicht investeringen de paragraaf Investeringen

Verbonden Partijen Omschrijving

Doel

Het Utrechts Archief

Het verwerven, bewaren en beschikbaar stellen van de archieven van de gemeenten Utrecht en Nieuwegein, de provincie Utrecht en de archieven van het Rijk in de provincie Utrecht en een omvangrijke collectie beeldmateriaal en bibliotheek over Utrecht. Via digitale dienstverlening, de studiezaal en het publiekscentrum stelt HUA de collectie ter beschikking aan de burger voor onderzoek, educatie en cultuurbeleving. Daarnaast is Het Utrechts Archief toezichthouder en kennispartner bij het informatiebeheer van de gemeenten Utrecht, Nieuwegein en verschillende decentrale overheden.

Zie voor een totaaloverzicht de paragraaf Verbonden Partijen

26

x € 1.000 Bijdrage gemeente Utrecht 3.428

Subsidies Doelstelling

Omschrijving

Begroting 2022

Begroting 2023

Waarvan 'vaste' verlening met jaarsubsidies

x € 1.000 Meerjarig verleend t.l.v 2023

1 De Utrechtse belangen zijn goed vertegenwoordigd in de regio, nationaal en internationaal Utrecht4GlobalGoals

Voorlichting voor particuliere initiatieven over de Global goals

40

40

0

0

ROM Regio Utrecht BV

Convenantbijdrage aan ROM Regio Utrecht BV

174

174

174

0

214

214

174

0

Totaal doelstelling 1

2 De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders vormen het stadsbestuur. Doelstelling is een zorgvuldig, rechtmatig en betrouwbaar bestuur van de stad. Volksfeesten Organiseren en uitvoeren van volksfeesten 215 215 162 0 Totaal doelstelling 2

215

215

162

3 Bewoners zijn betrokken bij hun buurt, wijk en stad door actief te zijn in de eigen omgeving en/of invloed uit te oefenen op gemeentelijke plannen, beleid en uitvoering Initiatievenfonds Ondersteunen van bewoners en vrijwilligersorganisaties in 2.350 3.021 0 het ontwikkelen van activiteiten of uitvoeren van ideeën om de sociale cohesie, leefbaarheid, zelfredzaamheid en participatie van kwetsbare burgers te vergroten.

0

0

Totaal doelstelling 3

2.350

3.021

0

0

Totaal Bewoners en Bestuur

2.779

3.450

336

0

27

Beleidsnota's Beleidsnota's (inclusief link) Samen stad maken Participatieleidraad

Participatie- en inspraakverordening Nadere regel Initiatievenfonds

28

Datum

Korte inhoud

21-11-2019 16-09-2021 08-2021

Het gemeentebrede programma voor participatie en initiatief. De Utrechtse participatieleidraad is een handvat voor de participatie bij beleid en projecten. De leidraad is voor ambtenaren en voor professionals in de stad. De verordening waarin de participatie en inspraak is geregeld. Met het Initiatievenfonds worden initiatieven vanuit buurt, wijk of stad waarbij mensen zich inzetten voor elkaar en voor hun leefomgeving ondersteund.

27-12-2019 01-01-2021

Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed Portefeuillehouder(s): Eelco Eerenberg; Rachel Streefland; Susanne Schilderman; Lot van Hooijdonk; Linda Voortman, Dennis de Vries

Ambitie Wij vinden het belangrijk dat Utrecht een leefbare, betaalbare, duurzame en gezonde stad is en blijft met oog voor de bestaande inwoners en een verwelkomende houding richting nieuwe Utrechters. We groeien met kwaliteit en in balans. Er zijn veel nieuwe huizen nodig voor woningzoekers. Deze nieuwe huizen moeten kwalitatief goed en duurzaam zijn en in goed bereikbare buurten liggen. Dat betekent dat er zowel ruimte moet zijn voor rust als reuring, dat we het erfgoed zoveel mogelijk koesteren en (publiek) toegankelijk maken en dat belangrijke voorzieningen, groen, werkgelegenheid, sport en energie meegroeien met stad.

Groei in Balans Utrecht is de snelst groeiende stad van Nederland. In de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 is de koers voor de ruimtelijke ontwikkeling en hoe we om willen gaan met de groei van de stad voor de komende twee decennia vastgelegd. De koers van de RSU zetten we voort en we houden nog nadrukkelijker vast aan groeien in balans. Het uitgangspunt van de RSU is verbeeld en verwoord in de Utrechtse barcode: alle functies die een stad nodig heeft (woningen, werkgelegenheid, maatschappelijke voorzieningen, groen, mobiliteit, energie) moeten meegroeien met het aantal inwoners. De ruimtevraag vanuit deze verschillende opgaven is enorm. De druk op de ruimte roept de vragen op: hoe zorgen we voor kwaliteit in een verdichtende stad en hoe blijven we voor een leefbare en gezonde stad? Hierover gaan we het gesprek met elkaar aan, met de stad en partners als het Rijk en de regio. De uitwerking van de barcode op gebiedsniveau geeft de richting om te kunnen sturen op groei in balans in de gebieden en geeft richting aan de projecten voor (her)ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Ook op projectniveau worden de verschillende ambities in samenhang gebracht, integraal afgewogen en keuzes voorgelegd. In het coalitieakkoord is een omvangrijk en ambitieus pakket opgenomen, dat in de voorliggende programmabegroting is verwerkt.

Het pakket Groei in Balans combineert de voornaamste doelen uit het coalitieakkoord – gelijke kansen, betaalbaar wonen en de klimaatcrisis tegengaan – met een gebalanceerde groei van de stad zoals beoogd in de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040. Zo is en blijft Utrecht een leefbare, betaalbare, duurzame en gezonde stad. We investeren de komende jaren fors in het voorzieningenniveau in de wijken. De stad heeft bovendien verdere vergroening en investeringen in duurzame mobiliteit nodig, vooral voor gebruik van fiets en openbaar vervoer. Ondertussen blijven we inzetten op integrale gebiedsontwikkeling in verschillende delen van de stad. Al met al een hoog ambitieniveau, dat past bij Utrecht. In dit programma Ruimtelijke Ontwikkeling, Wonen en Erfgoed wordt de samenstelling van het pakket toegelicht in relatie tot de ambitie om te groeien in balans. Om dit te kunnen doen, moet ook geïnvesteerd worden in de uitvoeringskracht van de organisatie. We faciliteren daarmee dat (ambtelijke) capaciteit geen belemmering vormt voor voortgang van (toekomstige) investeringen in betaalbaar wonen door woningcorporaties en ontwikkelaars, of voor realisatie van publieke voorzieningen. De dekking van het pakket is voor een groot deel gekoppeld aan de groei van de stad: als Utrecht harder groeit, zijn er meer middelen beschikbaar.

We ramen de groei op basis van prognoses, en passen daar de benodigde en mogelijke investeringen op aan, Zie voor verdere toelichting van de dekking de bijlage Meerjaren-pakket Groei in Balans.

29

Voor de Investeringsstrategie RSU zijn regionale, landelijke en Europese subsidies en fondsen een belangrijke dekkingsbron. Door deze externe financiële middelen te verwerven willen wij de ambities met innovatieve aanpakken ondersteunen, onder andere voor de agenda Gezond Stedelijk Leven en de ambities uit de Regionaal Economische Agenda, het mobiliteitsplan 2040, de Regionale Energie Strategie en overige opgaven van de stad. In de bijlage ‘Groei in Balans’ wordt een compleet overzicht geschetst van de verwachte uitgaven voor de geselecteerde uitvoeringsprojecten en de te organiseren uitvoeringskracht. Daar wordt ook toelichting gegeven op de werking en de geschatte omvang per dekkingsbron.

Wat willen we bereiken? In dit hoofdstuk leggen we uit welke effecten we in het komende jaar willen bereiken. Dit programma is onderverdeeld in één of meer doelstellingen. Ook zijn onze effectindicatoren en de wettelijk verplichte BBV indicatoren opgenomen wanneer deze van toepassing zijn.

1. (Her)ontwikkeling van de fysieke leefomgeving draagt bij aan gezonde groei met kwaliteit en in balans In de aanloop naar het coalitieakkoord zijn de zorgen uit de stad gehoord over de leefbaarheid en groei van de stad en het draagvlak bij bewoners. In het coalitieakkoord zijn accenten aangebracht op de ruimtelijke koers van de stad, om tegemoet te komen aan deze geluiden. Deze accenten worden samengevat in een oplegger op de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (RSU2040). De oplegger RSU wordt eind Q4 gedeeld met de raad. De koers van de RSU 2040 zetten we voort, en dat betekent dat we nog nadrukkelijker vasthouden aan groeien in balans. Het uitgangspunt van de RSU is verbeeld en verwoord in de Utrechtse barcode: alle functies die een stad nodig heeft (woningen, werkgelegenheid, maatschappelijke voorzieningen, groen, mobiliteit, energie) moeten meegroeien met het aantal inwoners. De opgaven concurreren daarbij soms om ruimte, budget en uitvoeringskracht. Naarmate de tijdshorizon korter wordt, worden de plannen en begrotingen concreter. In elke collegeperiode wordt bepaald waar de prioriteiten liggen. Voor komende vier jaar staan deze beschreven in het coalitieakkoord ‘Investeren in Utrecht’. Die ambities zijn in samenhang bezien en integraal afgewogen op stadsniveau, op gebiedsniveau en op projectniveau.

De resultante daarvan is het investeringspakket ‘Groei in balans’ in deze programmabegroting. De analyse in het MPR 2022 liet zien dat extra inspanningen nodig zijn om groen, werklocaties, maatschappelijke voorzieningen (waaronder sport) en energievoorzieningen voldoende te laten meegroeien. Ook zijn extra mobiliteitsinvesteringen nodig om de geplande woningbouw en werkgelegenheid te kunnen realiseren. Het investeringspakket is een benodigde stap om de gewenste inhaalslag te maken. De onderdelen van het investeringspakket worden in de desbetreffende programma’s in deze begroting inhoudelijk toegelicht: in dit voorliggende programma, en in de programma’s Openbare Ruimte en Groen, en Bereikbaarheid, en bij de maatschappelijke voorzieningen in de programma’s Onderwijs, Cultuur en Samenleven en Sport. We blijven streven naar de bouw van gemiddeld 3000 woningen per jaar, waarbij we de balans met bijvoorbeeld voorzieningen en groen nadrukkelijker randvoorwaardelijk maken. We doen onderzoek naar wat de afschaffing van de verhuurdersheffing betekent voor de investeringsruimte van corporaties. Op basis van die uitkomsten bezien we in 2023 hoe we corporaties in positie kunnen zetten voor de realisatie van betaalbare woningen op gemeentelijke en particuliere locaties.

Externe factoren, zoals prijsstijgingen, schaarste aan bouwmaterialen, lage beschikbaarheid van aannemers, krapte op de arbeidsmarkt en stikstofbeperkingen met daarnaast ook onze eigen bijgestelde woningbouwambities, hebben gevolgen voor (het tempo van) het te realiseren woningbouwprogramma, kostenverhaal voor bovenwijkse voorzieningen en andere ambities. Deze invloeden maken we verder inzichtelijk bij de Voorjaarsnota 2023, met bijsturingsvoorstellen als er een groot effect verwacht wordt op de aard of omvang van de groei.

30

2. De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan Wij zorgen ervoor dat het oprichten, slopen of wijzigen van gebouwen voldoet aan de regels en procedures van (nieuwe) landelijke en lokale wet- en regelgeving (Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen). Wij doen dat betrouwbaar, professioneel en klantgericht. Het leefmilieu beschermen wij tegen aantasting door milieubelastende activiteiten. Het beperken van overlast voor de omgeving is daarbij een belangrijk aandachtspunt. Wij dragen bij aan het behouden van de bestaande woningvoorraad, ondersteunen in de opgave van de energietransitie, dragen bij aan een rechtvaardige/rechtmatige verdeling van (sociale) woonruimte en het behouden van een prettige woon- en leefomgeving.

3. Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekenden Utrecht is een gewilde stad om te wonen en dat zien we duidelijk terug: ondanks dat we veel woningen bouwen, is er al jarenlang een groot tekort aan woningen en nemen de tekorten steeds verder toe. De hoge koop- en huurprijzen en een beperkt geschikt aanbod leiden tot verdringing en misstanden. Voor Utrechters wordt het steeds moeilijker om een geschikte woning te vinden. We willen dat iedereen een passende en betaalbare woning kan vinden in Utrecht. Woningen die betaalbaar en duurzaam zijn en in gemengde wijken staan. In deze wijken kunnen gemeenschappen ontstaan waar mensen prettig en gezond (samen)leven en waar plek is voor alle (inkomens)groepen en voor kwetsbare Utrechters. Om dit te realiseren maken we de beweging van woningmarkt naar volkshuisvesting. We zetten bij de woningbouw in op een groei in balans met de andere functies. Voor de nieuwbouwprojecten (te definiëren in raadsbrief oktober 2022) hanteren we de verdeling 40% sociale huur, 35% middensegment en 25% vrije sector met een gemiddelde oppervlakte van 65m2 voor het sociale en middensegment. Om op korte termijn direct te kunnen voorzien in de vraag naar woningen hebben we de Taskforce ‘Versneld toevoegen tijdelijke woonruimte’.

We nemen meer regie door in te zetten op de realisatie en het behoud van woningen in de sociale huur, middenhuur en betaalbare koop. Ook richten we ons op de bescherming van de bestaande woningvoorraad tegen excessen. Dit doen we door een samenhangende inzet van nieuwe instrumenten (zoals de Wet goed verhuurderschap) en aanscherping van bestaand instrumentarium (zoals de opkoopbescherming, leegstandverordening), in combinatie met handhaving en samenwerking met partners. De beweging naar meer overheidsregie op de volkshuisvesting betekent dat het rijk meer gaat vragen van gemeenten, maar ook meer middelen en instrumenten ontwikkelt. We lobbyen actief – zoveel mogelijk in samenwerking met de andere grote steden - op voor Utrecht goed en direct praktisch toepasbaar instrumentarium en voldoende financiële middelen. Het komend jaar bekleedt Utrecht het voorzitterschap van G4. Dit gaat ons helpen met de goede contacten. Tevens werken we zoveel mogelijk samen met onze buurgemeenten (U10) en de provincie op grensoverschrijdende woonthema's.

4. Behouden, beheren en benutten van erfgoed als cultuurhistorische drager van het karakter van Utrecht Het Utrechtse erfgoed is van grote waarde. Het bepaalt in aanzienlijke mate het karakter van onze stad door alle zichtbare én onzichtbare (archeologie, geschiedenis, verhalen) dragers van het verleden. Door verleden, heden en toekomst te verbinden, draagt het op verschillende manieren bij aan de opgaven waar we als stad voor staan, zoals klimaatadaptatie, wonen, groene schaalsprong, gezond leefklimaat, recreatie. Het erfgoed is de basis voor de ruimtelijke structuur en kwaliteit van onze stad, zoals de oude binnenstad, de historische groen/blauwe structuren, beeldbepalende monumenten, bijzondere stedenbouwkundige ensembles en parken. Het laat ook zien hoe de bewoners en gebruikers van onze stad door de eeuwen heen veranderen. Juist in tijden van groei en transitie draagt erfgoed bij aan een leefomgeving waarin mensen zich thuis voelen. Erfgoed biedt daarmee ook een uitdagende impuls aan gebiedsontwikkelingen met een strategie van behoud door ontwikkeling. Door aan te sluiten bij actuele vraagstukken wordt het maatschappelijk draagvlak voor het behoud van het erfgoed vergroot.

31

Effect Indicatoren Reali DoelDoelDoelDoelNulsatie stelling stelling stelling stelling Doelstelling meting 2021 2022 2023 2024 2025 1 (Her)ontwikkeling van de fysieke leefomgeving draagt bij aan gezonde groei met kwaliteit en in balans. Algemeen buurtoordeel stad (inwonersenquete) N.v.t. 7,3 7,3 7,3 7,3 7,3 Toegekende subsidie voor Europese projecten (in miljoenen euro's) 2

5,7

4

4

5

5

De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan

Percentage 'slechte voorgevels' in de kwaliteitsmonitor ten opzichte van de totale voorraad 3

3,61 (2009)

n.b

<0,10 <0,30% <0,30% <0,30% <0,30% %

Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekenden.

Zoektijd huurwoning aanbodsysteem in jaren

N.v.t.

6,3

4,5

5

5

5

Bemiddelingstijd huurwoning voor uitstroom MO/BW in weken

N.v.t.

17

14

12

12

12

2.900

1.000

3.000

3.300

n.v.t.

Start bouw woningen

4 Behouden, beheren en benutten van Erfgoed heeft als cultuurhistorische drager van het karakter van Utrecht Verwacht aantal te herbestemmen N.v.t. 2 2 2 2 kerkgebouwen Instandhouding beschermde Rijks- en gemeentelijke monumenten

N.v.t.

17

15

15

15

2 15

Analyse Doelstelling 1 Algemeen buurtoordeel stad (inwonersenquete)

(Her)ontwikkeling van de fysieke leefomgeving draagt bij aan gezonde groei met kwaliteit en in balans. De doelstelling blijft 7,3.

Toegekende subsidie voor Europese Het streven is elk jaar ca 5 miljoen aan Externe subsidies binnen te projecten (in miljoenen euro's) halen Doelstelling 2 Percentage 'slechte voorgevels' in de kwaliteitsmonitor ten opzichte van de totale voorraad

De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan

De doelstelling voor 2023 is <0,30%, hetzelfde als voorgaande jaren.

Doelstelling 3

Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekenden.

Zoektijd huurwoning aanbodsysteem in jaren

De doelstelling voor 2023 is 5 jaar. Voorgaande jaren is de doelstelling van 4,5 jaar niet gehaald.

Bemiddelingstijd huurwoning voor uitstroom MO/BW in weken

De doelstelling voor 2023 is 12 weken, hetzelfde als voorgaande jaren.

Start bouw woningen

32

De prognoses ten aanzien van de woningbouwproductie worden onzekerder als gevolg van de veranderende marktomstandigheden zoals stijgende bouwkosten en rente, schaarste aan bouwmaterialen, beschikbaarheid van aannemers en het tekort aan personeel (zowel in de voorbereidingsfasen als in de bouwfase). Ook de stikstofproblematiek speelt hierin een rol. Enkele factoren hebben al geleid tot vertraging van de start van de bouw van projecten. Zoals toegelicht in de Peilstok SO 2022 kiezen we er dan ook voor om de aftopping voor 2023 en 2024 verder te verhogen van 30% naar 40%.

Analyse In de prognose van 2023 is geen rekening gehouden met de tijdelijke wooneenheden op het Befuterrein en aan de Pagelaan. Doelstelling 4

Behouden, beheren en benutten van Erfgoed heeft als cultuurhistorische drager van het karakter van Utrecht

Verwacht aantal te herbestemmen kerkgebouwen

De doelstelling voor 2023 is 2, hetzelfde als voorgaande jaren.

Instandhouding beschermde Rijksen gemeentelijke monumenten

De doelstelling voor 2023 is 15, hetzelfde als voorgaande jaren.

Verplichte BBV indicatoren Om een eenduidig beeld te vormen over de beleidsresultaten van de gemeente en gemeenten onderling te kunnen vergelijken zijn er een aantal wettelijke verplichte indicatoren bij de programma’s opgenomen. Indicator Nieuw gebouwde woningen

Eenheid Aantal per 1.000 woningen

Bron

2017

2018

2019

2020

8. Vhrosv

14,9

16,3

16,0

15,5

De gegevens uit deze tabel komen van de website Cijfers per gemeente

Wat gaan we daarvoor doen? Wat gaan we doen, hebben we onderverdeeld naar: • Wat doen we in dit begrotingsjaar? • Wat doen we altijd? • Meerjarige trajecten. Hiermee willen we onderscheid maken tussen onze opgaven en ‘Wat doen we altijd’ in de begroting. Hierdoor maken we inzichtelijk waar de prioriteiten liggen en wanneer deze worden uitgevoerd.

Wat doen we in dit begrotingsjaar? Omschrijving Doelstelling 1 Herontwikkeling van de fysieke leefomgeving draagt bij aan gezonde groei met kwaliteit en in balans • Gebied West/Noordwest: Start bouw van onder andere de projecten: Tweede Daalsedijk fase 2-4, Cartesiusdriehoek fase 2-6 en Omloop. En vaststelling van onder andere het bestemmingsplan Thomas a Kempisplantsoen en Zuilense Vecht. • Gebied Centrum: We starten met de voorbereidende werkzaamheden voor de ontwikkeling van Beurskwartier, waarbij we ook toewerken naar een Omgevingsvisie Jaarbeurs en de ontwikkeling van het Jaarbeurspleingebouw. Verder starten we placemaking voor Park Paardenveld, werken we toe naar een definitief ontwerp voor herstructurering van het Lombokplein en starten we het eerste project rond de Strosteeg. • Gebied Leidsche Rijn en Vleuten – De Meern: We maken onder andere de bestemmingsplannen Papendorp Noord en omgving, Groenewoud, de MARK en Strijkviertel gereed voor besluitvorming. • Gebied Zuidwest (incl. Merwedekanaalzone): Vanuit de koers die voor ZW is vastgelegd in de omgevingsvisie MKWZ deel 2 en Omgevingsvisie KET werken we door aan concrete vastgoedprojecten en projecten in de openbare ruimte, leggen we de nota van uitgangspunten MWKZ dg6 aan de raad voor en ronden we de variantenstudie voor de uitbreiding van sport bij Nieuwe Welgelegen af.

• Gebied USP en Rijnsweerd: We werken ander andere aan de ontwikkeling van High5, International School Utrecht en Archimedeslaan 16. Ook werken we samen met UMCU aan een Stedenbouwkundig plan voor een nieuw ontvangstgebouw.

33

Omschrijving •

Gebied Overvecht: We werken aan onder andere de Pahud de Montagenedreef en de Indusdreef. De projecten Ivoordreef, De Mix en Jagerskade starten met de bouw. Het Masterplan Overvecht Centrum zal aan de raad worden voorgelegd. Ook gaan we werken aan een voorstel van doorontwikkeling van de wijk en aan het omgevingspgramma Overvecht met doorvertaling groen en mobiliteit. • Gebied Noord(oost), oost en zuid: We werken onder andere aan de projecten Jan van Galenstraat, Nieuw Buurland, Kop van Smaragd, Brennerbaan, de Kwekerij, Pieter Baan Centrum en Galgenwaard. Ook werken we aan het mogelijk maken van tijdelijk woningbouw aan de Pagelaan en op het BEFU-terrein. • Omgevingswet: We gaan ervan uit dat de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) op 1 januari 2023 in werking zal treden, waarmee een grote stelselwijziging in het fysieke domein een feit is. In 2023 zal de focus liggen op de nazorg van de inwerkingtreding, overdracht en de vervolgstappen op weg naar de volgende wettelijke mijlpalen. Rekening houdend met de Omgevingswet en Wkb willen we de efficiëntie en kwaliteit van het Utrechts Plan Proces verbeteren. Dit kunnen we alleen samen met de gemeenteraad, daarom gaan we hierover in gesprek. • Grondbeleid: Als onderdeel van het gemeentelijke grondbeleid heeft de gemeente gronden uitgegeven in erfpacht.

Daarmee komt het volledig gebruik van het onroerend goed, tegen een vergoeding, aan de erfpachter ten goede. Door een wijziging van het gebruik of de bestemming van de grond (bijvoorbeeld door sloop, uitbreiding of nieuwbouw) kan een waardestijging van de grond ontstaan. Deze zogenaamde meerwaarde dient op grond van de erfpachtovereenkomst aan de gemeente als erfverpachter te worden afgedragen. De afdracht kan worden ingezet voor gemeentelijke investeringen • Sport, spel en bewegen: We werken aan de kwalitatieve verbetering en uitbreiding van speel- en sportvoorzieningen in de openbare ruimte. Ook maken we wijkspeelruimtescans voor Zuid, Binnenstad en Oost. • Externe Subsidies: Via het Kansen voor West 3 programma ondersteunen we innovatieve projecten die bijdragen aan het innovatievermogen van het MKB, onze klimaat-, energie- en circulaire ambities en het meekrijgen van inwoners bij de grote transities. We ontwikkelen een strategische en tactische aanpak om de benodigde Europese middelen voor de realisatie van de RSU aan te trekken. We onderzoeken of door specifieke inspanningen de nationale en regionale subsidiemogelijkheden kunnen worden geoptimaliseerd.

Doelstelling 2 De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan Doelstelling 3 Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekenden • Een steunpunt en een financieringsconstructie opzetten voor wooncoöperaties (uitvoering Actieplan Utrechtse Wooncoöperaties). • Een fonds opzetten om meer blijvend betaalbare koopwoningen in de stad te realiseren (uitvoering Actieplan Betaalbare koopwoningen). • De opgave van de Taskforce Versneld toevoegen tijdelijke woonruimte versnellen en intensiveren om zo in samenwerking met het Rijk en de provincie in totaal 1.000 woningen in gemengde woonconcepten in 2023 te realiseren in Utrecht. • Opstellen integrale woon-zorg visie voor alle aandachtsgroepen, waaronder ouderen, studenten, arbeidsmigranten en woonwagenbewoners (inclusief dashboard). • De gemeente start een aanbesteding voor urgentiedienstverlening en bemiddeling huisvesting van kwetsbare en bijzondere doelgroepen. • Verkenning integrale aanpak voor de bescherming van de bestaande voorraad, waaronder aanscherpen bestaand instrumentarium (onder andere omzetten, splitsen en opkoopbescherming), invoeren nieuw (te ontwikkelen) instrumentarium (onder andere goed verhuurderschap en leegstandsaanpak), monitoring, handhaving. • Bijdrage leveren aan de wijkaanpak met gebiedsadvisering en ontwikkelen toewijzingsbeleid voor gemengde complexen.

• Nieuwe regionale Huisvestingsverordening met ruimte voor lokaal beleid, waaronder de implementatie van de ambities uit het coalitieakkoord (onder andere invulling % te verloten woningen, friendswoningen, pilot voorrang bepaalde beroepsgroepen) 34

Omschrijving •

Uitvoer nieuwe stedelijke prestatieafspraken STUW over beschikbaarheid, betaalbaarheid, duurzaamheid, leefbaarheid en de omgang met kwetsbare doelgroepen. • Uitvoering geven aan de investeringsruimte woningcorporaties ten gevolge van afschaffing verhuurdersheffing. • Totstandkoming van een actieplan studentenhuisvesting. • Met het Rijk, de U-10-gemeenten, de provincie Utrecht en de woningcorporaties uitvoering geven aan de Woondeal. • Lobby voor beter passend instrumentarium en extra (financiële) middelen voor de woonopgaven in Utrecht. Mede met behulp van het G4- voorzitterschap in 2023. Doelstelling 4 Behouden, beheren en benutten van Erfgoed heeft als cultuurhistorische drager van het karakter van Utrecht •

Implementeren van de prioriteiten uit de actie-agenda erfgoed (behandeling actie-agenda in raad in Q4 2022).

•

Beleidsinstrumenten op orde:  Uitwerken beleid(sregels) en (ontwikkel)kaders ten behoeve van actuele gebruiksbehoeften van monumenten (verduurzaming), beschermde stads- en dorpsgezichten, Unesco werelderfgoederen. Deze stemmen we af met onder meer het ruimtelijk kader belangenafweging voor de inpassing van grootschalige energieproductie in en rondom onze stad, NRU, Groot Amelisweerd. Uitwerken van digitale waarden- en beleidskaarten erfgoed om te voldoen aan het Digitaal Stelsel Omgevingswet en om als input te dienen bij onder meer gebiedsontwikkelingen, ontwikkelen evenementen- en locatieprofielen, kunstuitingen in de openbare ruimte. Opschonen van de Archeologische waardenkaart.

•

Erfgoed als fundament voor ruimtelijke ontwikkelingen: 

Gebouwd, archeologisch en ruimtelijk erfgoed is zichtbaar bij planontwikkeling en draagt

bij aan de ruimtelijke kwaliteit daarvan. Uitwerken van kaders en adviseren ten behoeve van het herbestemmen van monumenten voor onder meer wonen, maatschappelijke functies, het toegankelijk maken van semi-publieke plekken. •

•

Erfgoed draagt bij aan opgave klimaatadaptatie: o Adviseren over inzetten groen/blauwe historische structuren voor klimaatadaptatie en groene schaalsprong (groen erfgoed). o Verstrekken subsidies voor verduurzaming monumenten, informeren en begeleiden monumenteigenaren bij verduurzaming. Ruimhartig mogelijk maken van reversibele energiemaatregelen bij monumenten en landschappelijk erfgoed. Erfgoed toegankelijk en beleefbaar maken:  Realisatie strategie publieksbereik in Programmaplan nieuwe werelderfgoederen Nieuwe Hollandse Waterlinie en Neder-Germaanse Limes  Doorontwikkeling en bekendmaking van website Utrechts erfgoed [erfgoed.utrecht.nl]  Realisatie museale route kasteel Vredenburg  Realisatie boekpublicatie Archeologie in Leidsche Rijn

Wat doen we altijd? Omschrijving Doelstelling 1 Herontwikkeling van de fysieke leefomgeving draagt bij aan gezonde groei met kwaliteit en in balans • We werken aan de vele lopende en nieuwe projecten in de gebieden en sturen daarbij op integraliteit tussen deze projecten en de doorvertaling van bestuurlijke ambities. • We werken aan de integrale aanpak openbare ruimte, hierbij combineren we aanpak riolering met groen, verkeersveiligheid en leefbaarheid. Dit in nauwe samenhang met de vastgoedontwikkeling en binnen de kaders van de toegekende versnellingsgelden en middelen groei in balans. • We hebben intensief overleg met bewoners en verbeteren het Omgevingsmanagement in de wijk.

35

Omschrijving • Grondbeleid: Wij voeren de door de gemeenteraad vastgestelde Conversieregeling Erfpachten 2017 uit. Met de woningcorporaties, verenigt in de Stichting Utrechtse Woningcorporaties (STUW), zullen voor de jaren 2023 en volgend nieuwe Prestatieafspraken worden gemaakt. In het coalitieakkoord Utrecht 2022-2026 is opgenomen dat de gemeente bindende afspraken maakt met de corporaties over een stop op de verkoop van sociale huurwoningen vanaf het moment dat de verhuurderheffing wordt afgeschaft (2023). Hiermee zullen de huidige afspraken over verkopen van corporeel bezit en de besteding van de meerwaardeafdracht niet worden voortgezet • Sport, spel en bewegen: We gaan de Visie Speelruimte verder uitwerken. Dit betekent onder andere investeren in personele capaciteit en kwaliteit en het uitwerken van speelruimtescans in gerichte verbeteringen. • Externe Subsidies: Wij werken samen met internationale partners, kennisinstellingen, Economic Board Utrecht, Regionale Ontwikkelingsmaatschappij en culturele instellingen op thema’s die aansluiten bij de Utrechtse ambities om subsidiemogelijkheden zo goed mogelijk te benutten in Europese subsidieprogramma’s, zoals Horizon 2020, Interreg en European Urban Initiative. • We versterken onze inzet op het benutten van provinciale en nationale mogelijkheden.

Dit doen we door het agenderen van de opgaven van de stad bij verschillende overheidslagen. • We verbinden de activiteiten van de opgaven voor de stad met de externe (financierings)mogelijkheden. • We benutten nationale en internationale netwerken om kansrijke proposities te ontwikkelen. Doelstelling 2 De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan • Onderstaande tekst is geschreven volgens het uitgangspunt dat de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen per 1 januari 2023 in werking treden. Mocht de invoering van de wetten toch worden uitgesteld, dan gelden onderstaande teksten vanaf de nieuwe invoeringsdatum en zijn de huidige wet- en regelgeving en digitale systemen van toepassing tot die tijd. Waar technisch en juridisch mogelijk, werken we voor die tijd al volgens de principes van de wetten zoals aangegeven in de raadsbrieven van onder andere februari en september 2022 over de voortgang van de voorbereiding op de Omgevingswet en Wkb’ • Bij alle vergunningaanvragen toetsen wij of een initiatief past binnen het omgevingsplan (planologisch, technisch, welstand) en technisch voldoet aan de eisen in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Als plannen niet passen binnen de planologische kaders beoordelen wij de afwijking ook op milieu-, verkeerskundige, economische en archeologische aspecten en wegen wij daarbij de belangen van omwonenden.

Bij aanvragen uit bestuurlijke aandachtsgebieden en bij het vermoeden van vastgoedfraude (huisjesmelkers) zetten wij in op onze mogelijkheden uit de wet Bibob. • Een deel van de technische beoordeling van omgevingsvergunningaanvragen (gevolgklasse I) en het technisch toezicht daarop is onder de Wet kwaliteitsborging ondergebracht bij een onafhankelijke kwaliteitsborger. Rapportage door de kwaliteitsborger aan de gemeente loopt via een ‘dossier bevoegd gezag’. Handhaving blijft bij de gemeente. • In het vergunningverleningsproces vormen zekerheid, begrip, gemak, voorspelbaarheid en samenwerking met de aanvrager van uit een 'ja, mits-houding' de basis voor onze activiteiten. Op het Digitale Stelsel Omgevingswet kunnen initiatiefnemers zien welke regels gelden, checken of ze een vergunning nodig hebben en een vergunning aanvragen of melding doen. Initiatiefnemers van complexere projecten worden goed begeleid met een duidelijk aanspreekpunt (regisseur) en een omgevingsoverleg, waarbij de initiatiefnemer aan tafel zit met alle relevante interne medewerkers en waar wenselijk en mogelijk externe ketenpartners. Daarnaast bieden wij ook voor minder complexe initiatieven, voorafgaand aan de vergunningaanvraag, altijd de mogelijkheid tot (digitaal) overleg.

Initiatiefnemers van eenvoudige projecten (bijvoorbeeld een verbouwing) vinden antwoord op veel vragen voor de vergunningverlening op onze website en worden doorgeleid naar het Digitaal Stelsel Omgevingswet voor de vergunningscheck en/of -aanvraag. Onze besluiten en bijlagen verzenden we digitaal. Met deze eenvoudige, klantgerichte en toegankelijke dienstverlening en heldere communicatie krijgen we een betere afstemming, minder complicaties en een vlotte doorloop in het vergunningverleningsproces. We managen de verwachtingen.

36

Omschrijving • Wij houden toezicht op de naleving van vergunningen bij de oprichting, wijziging en sloop van gebouwen of asbestverwijdering. De belangen van derden (zoals omwonenden) wegen we zorgvuldig mee in het voortraject en tijdens de uitvoering (zoals onder meer in het bouwveiligheidsplan). • Wij controleren voor zover passend in onze rol, de uitvoering van bouwwerken volgens het Landelijk toezichtprotocol. Voor kleine bouwwerken voeren wij alleen de eindcontrole uit, tenzij deze bouwwerken een grote impact hebben op de omgeving. De constructieve berekeningen controleren wij volgens het Landelijk toetsingsprotocol. • Wij zetten ons in om bouwhinder te voorkomen en bouwoverlast te beperken. Door gebruik te maken van bewoners-/omgevingsbegeleiding, de toolbox Bouwhinder en het Utrechts Bouwveiligheidsplan (BLVC-plan) stimuleren wij betere communicatie met belanghebbende partijen. Hierdoor signaleren wij eerder (mogelijke) knelpunten en worden deze sneller opgelost. Waar nodig vragen wij aandacht voor bomen, afval of andere milieu-aspecten. • Wij houden toezicht op de naleving van (milieu) wet- en regelgeving bij bedrijven. We leggen hierbij de nadruk op het toezicht op risicovolle activiteiten. Toezicht houden op energiebesparing en duurzame energieopwekking vormen een integraal onderdeel van het werk.

Hierbij informeren en stimuleren wij bedrijven over verdergaande energiemaatregelen. Ook behandelen we meldingen van overlast en hinder door bedrijven. • Voor risicovollere bedrijven voert de RUD Utrecht het toezicht op milieuwetgeving uit. De RUD Utrecht houdt ook toezicht op bodemsaneringen en grondtoepassingen. Hierbij hebben illegale handelingen en saneringen de bijzondere aandacht. • Voor de bestaande bouw richt ons toezicht zich naast het gebruik en de veiligheid ook op de gezondheid (binnenmilieu), energiebesparing, duurzaamheid en uitstraling van gebouwen. Bijvoorbeeld door te informeren over energiemaatregelen en oog te hebben voor het comfort van woningen. Hiermee verbeteren wij continu de kwaliteit van de stad. Vanuit het toezicht ijken we onze rol bij circulair bouwen, zodat hier zoveel mogelijk kansen voor zijn. • Voor zowel het milieu- als het bouwtoezicht hanteren we bij voorkeur een toezichtstijl gebaseerd op verleiden, stimuleren en informeren. Wanneer nodig treden we echter strikt handhavend op als niet voldaan wordt aan wettelijke verplichtingen, bijvoorbeeld de Label C verplichting. • Wij maken voor een aantal taken gebruik van datagedreven sturing (onder meer bij het opsporen van overtredingen). Hierdoor zijn wij eerder en vaker op plekken waar de regels overtreden worden.

• Samen met de woningcorporaties onderzoeken we meldingen van onrechtmatige bewoning (illegale bewoning van de sociale woningvoorraad). • Wij controleren overlastmeldingen en we handhaven bij illegale situaties zoals illegale kamerverhuur en strijdig gebruik. We registreren alle meldingen. Meldingen over gevaar voor de veiligheid en gezondheid pakken we altijd op. • Het project 'Huisjesmelkers en ondermijnende criminaliteit' zetten we voort We volgen notoire overtreders intensief op naleving van wet- en regelgeving. We richten ons op de huisjesmelkers waarbij sprake is van achterstallig onderhoud, brandonveiligheid en intimidatie. Daarnaast houden we actief toezicht en onderzoeken we netwerken rond vastgoed waar sprake is van criminele activiteit. Dit levert meer veilige en betaalbare woonruimte op voor onze bewoners, gaat verloedering van de woonomgeving en verdere criminalisering tegen, zoals mensenhandel, illegale hennepteelt en ondermijning. • We willen de woningvoorraad en de leefbaarheid in de stad zoveel mogelijk beschermingen. Hiervoor leveren we een bijdrage door een integrale aanpak te ontwikkelen om negatieve effecten en misstanden zoals slecht verhuurderschap, leegstand, toeristische verhuur en het opkopen van woningen tegen te gaan. • We helpen VvE’s (Verenigingen van Eigenaren) met het opstellen van meerjarenonderhoudsplannen.

Daarbij stimuleren we maatregelen voor energiebesparing, de aanschaf van zonnepanelen en voor veilige installaties (APK).

37

Omschrijving Doelstelling 3 Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekenden. • Algemeen: beleidssignalering, inspelen op actuele ontwikkelingen en monitoring van de ontwikkeling van de woningvoorraad. • Voortzetten werkwijze gebiedsadvisering om te komen tot meer gemengde wijken. Gericht op productie hooghouden en sturen op de prijsklasseverdeling uit het coalitieakkoord. • De zelfbewoningsplicht en het antispeculatiebeding voor nieuwbouwwoningen blijven van toepassing. • Uitvoeren beleid voortkomend uit de Huisvestingsverordening en aanpassen waar nodig, zowel op het gebied van woonruimteverdeling en urgentiebeleid als het beheer van de bestaande voorraad (omzetten/splitsen/opkoopbescherming). • Uitvoeren van beleid gericht op verdeling van 70% - 30% (reguliere woningzoekende/bijzondere en kwetsbare doelgroep) toewijzing van de vrijkomende sociale huurwoningen. • Uitvoering geven aan de prestatieafspraken om koers te houden in het toevoegen, benutten en behouden van betaalbare en duurzame sociale huurwoningen. Doelstelling 4 Behouden, beheren en benutten van Erfgoed heeft als cultuurhistorische drager van het karakter van Utrecht • Beleidsontwikkeling en advisering over archeologische vergunningverlening. • Schrijven van ongeveer tien archeologische Programma’s van Eisen en enkele Archeologische Bureauonderzoeken per jaar.

• Uitvoeren van gemiddeld elf archeologische onderzoeken (bestaande uit archeologische begeleidingen, opgravingen, proefsleuf-onderzoeken en booronderzoeken). Uitvoeren van ongeveer vijftien noodonderzoeken (dat niet valt onder het reguliere onderzoek en zodoende niet onder certificaat wordt uitgevoerd). • Beheren van het gemeentelijk depot van bodemvondsten. • Beleidsontwikkeling, advisering, onderzoek gebouwd erfgoed. Inzet van restauratie-technische en bouwhistorische expertise, onder andere in het wervengebied. • Begeleiden, toetsen, subsidiëren en (mede) financieren van renovaties, onderhoud en verduurzaming van monumenten. (ook bij gemeentelijk bezit) • Maken van beleid en kaders én advisering voor behouden en versterken erfgoed in ruimtelijke ontwikkelingen, onder meer voor Unesco werelderfgoederen en beschermde dorps- en stadsgezichten. • Adviseren en toetsen voor het op gepaste wijze benutten van erfgoed voor opgaven gezond stedelijk leven: klimaatadaptatie, groen, wonen, recreatie. • Erfgoed toegankelijk en beleefbaar maken: delen van kennis over archeologie, bouwhistorie en architectuur door publicaties, digitaal ontsluiten, evenementen, exposities, lezingen, open dagen, webinars, thematische wandelingen, subsidieregeling Publieksbereik Erfgoed.

Monumenten toegankelijker maken door herbestemmingen met maatschappelijke functie te stimuleren, gemeentelijke monumenten te gebruiken voor sociaal-maatschappelijke en culturele functies.

Meerjarige trajecten Omschrijving Doelstelling 1 Herontwikkeling van de fysieke leefomgeving draagt bij aan gezonde groei met kwaliteit en in balans • Gebied West/Noordwest: We werken aan onder andere de volgende meerjarige trajecten: Gebiedsvisies voor Lage Weide en Station Zuilen en de ontwikkeling van het Werkspoorkwartier. • Gebied Centrum: We gaan verder met de ontwikkeling van de Tuinen van Moreelse en starten met de uitwerking van de visie voor het doortrekken van het Forum Westflank Spoorzone. • Gebied Leidsche Rijn en Vleuten – De Meern: We werken verder aan de uitwerking van ontwikkelmogelijkheden 4e kwadrant Leidsche Rijn Centrum/Lage Weide. We onderzoeken mogelijkheden voor verdere optimalisatie van Papendorp en werken aan de planvorming voor Rijnenburg. • Gebied Zuidwest (inclusief Merwedekanaalzone): Voor de langere termijn ligt de focus onder andere op de A12 ontwikkelzone en het fasegewijs invoeren van betaald parkeren. • Gebied USP en Rijnsweerd: We werken samen met de Universiteit Utrecht en het UMC Utrecht aan de ambities uit de Omgevingsvisie USP 2040. 38

Omschrijving • Gebied Overvecht: We werken integraal aan het verbeteren van de openbare ruimte, vergroening en verkeersveiligheid van de wijk. Ook werken we verder aan de visievorming op Station Overvecht en de kernrandzonevisie voor het Noorderpark. • Gebied Noord(oost), oost en zuid: We werken aan de integrale herontwikkeling van het Rubenskwartier en Parklandschap Maarschalkerweerd. Ook gaan we aan de slag met de uitwerking van knooppunt Lunetten-Koningsweg. • We werken verder aan de invoering van de Omgevingswet. • Externe subsidies: We geven uitvoering aan het programma Kansen voor West II samen met de G4 (de steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht) en P4 (de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Flevoland) dat gefinancierd wordt uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) 2014-2020. Dit programma stopt eind 2023. • We geven uitvoering aan het programma Kansen voor West III samen met de G4 en P4 dat gefinancierd wordt uit het EFRO 2021-2027. De uitvoering is gestart in 2022 en loopt door tot 2030. • We voeren de meerjarig lopende Europese projecten op een goede manier uit zodat we de toegewezen middelen optimaal benutten en een betrouwbare partner zijn voor nieuwe samenwerkingsprojecten.

Doelstelling 2 De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan Doelstelling 3 Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekenden • Vooruitlopend op landelijk beleid via de actieplannen middenhuur en betaalbare koop het aantal betaalbare woningen (huur en koop) voor middeninkomens toe laten nemen. • Borgen dat een kwalitatief goed middensegment ook op langere termijn beschikbaar blijft in de stad. • Blijvende aandacht voor huisvesting bijzondere en kwetsbare doelgroepen. • Bestendigen gemengd wonen aanpak, ook in tijdelijk wonen-projecten. • Een blijvend beroep op regiogemeenten om voldoende betaalbare woningen in de regio vrij te spelen voor de huisvesting van mensen in een kwetsbare positie. • Het verhogen van de productie van meer duurzame en betaalbare sociale huurwoningen en een inkorting van de wachttijd. • Behouden en versterken van samenwerking met partners van de stad; corporaties, zorgpartijen, beleggers, ontwikkelaars, makelaars, etcetera. Doelstelling 4 Behouden, beheren en benutten van Erfgoed heeft als cultuurhistorische drager van het karakter van Utrecht • Digitalisering: het digitaliseren en ontsluiten van de door Erfgoed beheerde data, foto’s en rapportages voor intern en extern gebruik, onder andere door middel van een reeks kennis- en waardenkaarten.

• Onderzoeksagenda Erfgoed: in samenspraak met relevante kennispartners (CM, HUA, RCE, Historische verenigingen) opstellen van een onderzoeksagenda voor archeologisch, bouw-, architectuur- en ruimtelijk-historisch onderzoek. • Programmaplan Unesco werelderfgoederen.

39

Wat mag dat kosten? In dit hoofdstuk worden de kosten weergegeven op het niveau van de doelstelling. Tevens wordt er een verklaring gegeven over de meerjarige verschillen ten opzichte van de Begroting 2022 bij een afwijking van meer dan 10% of 0,1 miljoen euro.

In bovenstaande grafieken worden de bedragen exclusief de reserves weergegeven.

Financiën Doelstelling Baten 1 Herontwikkeling fysieke leefomgeving

x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 140.429

146.640

106.549

187.193

115.171

87.480

2 De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar 3 Voldoende passend betaalbare huisvesting 4 Behouden, beheren, benutten van erfgoed

12.208

18.142

18.575

18.575

18.575

18.575

418

912

202

160

138

138

568

325

333

333

333

333

Totaal baten Lasten 1 Herontwikkeling fysieke leefomgeving

153.623

166.019

125.660

206.261

134.217

106.526

88.234

135.670

109.871

188.995

116.224

88.758

2 De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar 3 Voldoende passend betaalbare huisvesting 4 Behouden, beheren, benutten van erfgoed

16.810

18.491

20.738

20.672

20.338

20.304

3.581

5.307

8.876

5.629

5.612

4.162

3.363

3.124

3.116

3.006

2.906

2.816

Totaal lasten

111.989

162.592

142.601

218.302

145.080

116.040

Saldo baten en lasten Mutaties reserves Toevoeging Onttrekking reserves

41.634

3.427

-16.942

-12.041

-10.863

-9.513

77.040 60.069

11.706 22.505

9.719 21.534

13.301 14.936

12.374 11.580

6.594 13.534

Geraamd resultaat

24.662

14.226

-5.126

-10.405

-11.657

-2.573

40

Toelichting Onderstaande tabel geeft de verschillen weer ten opzichte van begrotingsjaar 2022 (als basisjaar). De afwijkingen worden weergegeven wanneer deze groter zijn dan 0,1 miljoen euro dan wel 10% van het totale budget per doelstelling. Toelichting op afwijking baten

x € 1.000 I/S 2023 2024 2025 2026 Doelstelling 1 (Her)ontwikkeling van de fysieke leefomgeving draagt bij aan gezonde groei met kwaliteit en in balans Grondexploitaties I -34.716 45.928 -26.094 -53.785 Meerjarige raming van de baten (cashflow) uit de actualisatie van de grondexploitaties conform MPR 2022. Erfpachtproducten S -5.413 -5.413 -5.413 -5.413 In verband met de stop op de verkoop van sociale huurwoningen vervallen de baten van 6 miljoen euro uit de meerwaardeafdrachten. De baten stijgen met 0,6 miljoen euro door de indexatie van de structurele inkomsten uit erfpachtcontracten. Overige baten S 38 38 38 38 Doelstelling 2 De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan De stijging van de baten is het gevolg van de S 433 433 433 433 jaarlijkse indexatie. Doelstelling 3 Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekenden Afloop van incidentele Rijksgelden voor de S -673 -673 -673 -673 projecten De Linde en tweede Place2BU. Dalende verloop van externe rente S -37 -79 -101 -101 Startersleningen en doorrekening van loonen prijscompensatie. Doelstelling 4 Behouden, beheren en benutten van Erfgoed heeft als cultuurhistorische drager van het karakter van Utrecht Overige baten 8 8 8 8 Totaal baten -40.360 40.242 -31.802 -59.493

Toelichting op afwijking lasten

x € 1.000 I/S 2023 2024 2025 2026 Doelstelling 1 Herontwikkeling van de fysieke leefomgeving draagt bij aan gezonde groei met kwaliteit en in balans Grondexploitaties I -31.861 48.782 -23.241 -50.930 Meerjarige raming van de lasten (cashflow) uit de actualisatie van de grondexploitaties conform MPR 2022. Erfpachtproducten S -4.000 -4.000 -4.000 -4.000 In verband met de stop op de verkoop van sociale huurwoningen vervalt de jaarlijkse storting in de voorziening meerwaarde prestatieafspraken woningcorporaties. Gebiedsontwikkeling S 6.101 7.085 6.341 5.216 In het investeringspakket Groei in Balans is budget bestemd voor extra uitvoeringskracht gekoppeld aan overige gebiedsontwikkelingen en voor de uitvoering van de Omgevingswet. Investeringsimpuls RSU I 3.102 375 -761 1.194 41

Toelichting op afwijking lasten I/S

2023

2024

2025

x € 1.000 2026

Jaarlijkse fluctuatie (cashflow) op basis van de planning in het MPR 2022. Sporten, Spelen en Bewegen S 1.200 1.200 2.300 2.400 In het investeringspakket Groei in Balans is budget bestemd voor investeringen ten behoeve van sporten, spelen en bewegen in de Openbare Ruimte Omgevingswet I -1.094 -1.584 -1.584 -1.914 Afloop van incidenteel budget voor de invoering. Bedrijfsmiddelen S 674 1.511 1.493 1.118 In het investeringspakket Groei in Balans is budget bestemd voor strategie voor ruimtelijke ontwikkeling. Overige lasten S 79 -44 6 4 Doelstelling 2 De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan Vergunningen S 1.910 1.710 1.610 1.610 Bij het coalitieakkoord 2022-2026 is er structureel budget beschikbaar gesteld voor de Omgevingswet (0,620 miljoen euro) en Wet Kwaliteitsborging in de Bouw (1,290 miljoen euro). Vergunningen S -381 -381 -381 -381 In 2022 is er incidenteel budget beschikbaar gesteld voor de invoering van de Wet Kwaliteitsborging in de Bouw. Dit budget is in 2023 niet meer beschikbaar. Bouw- en woningtoezicht S 665 763 541 550 Bij het coalitieakkoord is er structureel budget beschikbaar gesteld voor de Leegstandsaanpak, Opkoopbescherming en Verhuurdersvergunning.

Overige lasten 53 89 77 34 Doelstelling 3 Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekenden Afloop van incidentele Rijksgelden voor de S -673 -673 -673 -673 projecten De Linden en tweede Place2BU. Afloop incidentele gelden voorjaarsnota S -839 -839 -839 -839 2018 ten behoeve van nieuwe woonconcepten. Daling van de interne rentelasten S -33 -65 -82 -82 Startersleningen. Doorrekening van loon- en S 59 59 59 59 prijscompensatie.

42

Toelichting op afwijking lasten I/S I

2023 820

2024 820

2025 820

x € 1.000 2026 820

-20.369

-15.468

-14.290

-12.941

Incidentele middelen coalitieakkoord 20222026 voor beleidsprioriteit : • Thuis voor iedereen (0,335 miljoen euro) • Bijzondere woonvormen (0,335 miljoen euro) • Stimuleringsregeling studentenhuisvesting (0,150 miljoen euro) Incidentele middelen coalitieakkoord 2022S 135 70 70 70 2026 voor beleidsprioriteit Pilot voorrang beroepsgroepen. Incidentele middelen coalitieakkoord 2022I 100 100 100 0 2026 voor beleidsprioriteit Versterken huurteam. Incidentele middelen uit coalitieakkoord I 3.000 0 0 0 2022-2026 voor beleidsprioriteit Fonds betaalbare koop. Incidentele dekking uit coalitieakkoord voor I 0 0 0 -500 beleidsprioriteit Taskforce versneld toevoegen woonruimte loopt af in 2026. Aanvullend op het coalitieakkoord 2022I 1.000 850 850 0 2026 zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor het versterken van de Taskforce versneld toevoegen woonruimte Doelstelling 4 Behouden, beheren en benutten van Erfgoed heeft als cultuurhistorische drager van het karakter van Utrecht Afloop van incidenteel budget voor project S -8 -118 -218 -308 Digitalisering Erfgoed en doorrekening van loon- en prijscompensatie. Totaal lasten -19.991 55.710 -17.512 -46.552 Saldo baten en lasten

Toelichting op afwijking reserves

Toevoeging reserves Reserve investeringsimpuls RSU: De stortingen in deze reserve zijn bestemd voor projecten in de binnenstad, fietsmaatregelen gekoppeld aan gebiedsontwikkeling, sanitaire voorzieningen en de herinrichting van het Thomas à Kempisplantsoen. Daarnaast zijn in het investeringspakket Groei in Balans middelen beschikbaar gesteld voor de integrale projecten in Welgelegen, Amazonekwartier, Taagdreef, MBO Nimeto, Rotsoord, voor overige integrale projecten op korte termijn en voor de icoonprojecten Paardenveld, Tuinen van Moreelse en Maarschalkerweerd. De beschikbare middelen fluctueren jaarlijks. Daarnaast wordt conform het investeringspakket Groei in Balans in 2024 een bedrag van 2,177 miljoen euro teruggestort in de reservering voor betaalbaar wonen.

2023

2024

2025

x € 1.000 2026

-1.188

1.944

1.902

-3.878

43

Toelichting op afwijking reserves

Reserve grondexploitaties: De stortingen in deze reserve zijn de bedragen die in de VJN 2016, 2017 en 2018 en in de PB 2021 zijn bestemd voor de Merwedekanaalzone OPG en Busstalling en voor Lombokplein en doorvaarbare Leidse Rijn. Deze bedragen fluctueren jaarlijks. Daarnaast is in 2022 een storting geraamd in verband met de toegerekende rente over de robuuste posten Leidsche Rijn. Deze storting wordt jaarlijks incidenteel geraamd op basis van de actuele stand van de robuuste posten. Totaal toevoeging Onttrekking reserves Reserve Investeringsimpuls RSU: Met de geraamde onttrekkingen worden de lasten op het product Investeringsimpuls RSU gedekt. Deze lasten zijn gebaseerd op de planning uit het Meerjaren Perspectief Ruimte 2022 en fluctueren jaarlijks. Daarnaast wordt in 2023 een bedrag van 2,677 miljoen euro onttrokken ter dekking van het investeringspakket Groei in Balans. Reserve grondexploitaties: In 2022, 2023 en 2024 worden onttrekkingen gedaan voor het investeringspakket uit de VJN 2021. De jaarlijkse bedragen fluctueren. Reserve Europese Subsidies: Vanaf 2023 worden bijdragen betaald aan het programma Kansen voor West 3 (0,109 miljoen euro). In 2023 wordt de laatste bijdrage voor het Kansen voor West 2 programma betaald (0,125 miljoen euro). Algemene dekkingsreserve: In de resultaatbestemming 2021 worden bedragen uit het resultaat 2021 overgeheveld naar 2022.

Deze bedragen worden in 2022 incidenteel onttrokken aan de algemene dekkingsreserve Totaal onttrekking

Overige Onder ‘Overig’ worden de volgende zaken weergegeven: • Risico’s • Investeringen • Verbonden partijen • Subsidies • Beleidsnota’s

44

2023

2024

2025

x € 1.000 2026

-799

-349

-1.234

-1.234

-1.987

1.595

668

-5.112

5.511

127

-1.009

946

-5.160

-6.250

-8.470

-8.470

109

-15

-15

-15

-1.431

-1.431

-1.431

-1.431

-971

-7.569

-10.925

-8.971

Risico's Belangrijke risico's Risico 1.

Ongunstige marktomstandigheden zoals stijgende bouwkosten, schaarste bouwmaterialen en beschikbaarheid personeel (zowel markt als gemeente) zetten het groeitempo onder druk.

Maatregel • • • •

• 2.

Beperkingen met betrekking tot stikstofdepositie leiden tot vertraging of afstel van ruimtelijke projecten.

•

• 3.

Bijdragen vanuit derden (waaronder Rijk en andere overheden) zijn onvoldoende om de opgaven en ambities uit de RSU 2040 te kunnen realiseren.

•

•

4.

5.

Een tekort aan grond en locaties, oplopende bouwprijzen, schaarste aan bouwmaterialen en krapte op de arbeidsmarkt vormen een risico voor een snelle voortgang van de bouw. Als gevolg kunnen bepaalde doelgroepen zich niet meer in Utrecht vestigen. Stapeling van wet- en regelgeving om de wooncrisis aan te pakken leidt tot grote complexiteit met als gevolgen • Ondoorzichtigheid van regelgeving voor inwoners en ondernemers • Grote druk op beleidscapaciteit en handhavingscapaciteit • Langere doorlooptijd van procedures.

• • •

• •

• •

Optimaliseren in projecten en/of het bijstellen van de ambities Prioriteren in projecten Lobby voor externe bijdragen Aanpassen van het Utrechts Plan Proces (UPP) gericht op verkorten voorbereidingstijd van bouwplannen (bekijken van de eenduidigheid, efficiëntie en kwaliteit van besluitvorming en werkprocessen) Samen met marktpartijen (zoals partners DNU, Stadsakkoord) zoeken naar oplossingen. Samen met de provincie Utrecht onderzoeken of de rechterlijke uitspraak effect tav stikstof heeft op de bouwproductie in de komende jaren en wat eventuele mogelijkheden zijn om te versnellen Opstellen van een overzicht van alle projecten die mogelijk hinder en/of vertraging ondervinden. De bekostiging van verstedelijking staat centraal in onze aanpak voor lobby en public affairs. Mobiliteit is de grootste kostenpost in de RSUambities, met de ov-schaalsprong als belangrijkste component. De ov-schaalsprong krijgt hierin dan ook bijzondere aandacht We werken aan verdere verbetering van die barcodemonitoring in relatie tot de ambities uit de RSU. Hiermee houden we de vinger aan de pols: blijft de groei duurzaam in balans? Als dit in gevaar komt door uitblijven van bijdragen van derden, doet het college voorstellen waarmee de duurzame balans kan worden hersteld.