Presentatie Transparency International - RIB Lobbyregister - 21 november 2023

HET LOBBYREGISTER OP LOKAAL NIVEAU Transparency International Nederland

HET WAAROM • Integriteitsaffaires schaden vertrouwen in democratie • Correlatie zichtbaar tussen integere politiek en vetrouwen in de politiek • 42% van mensen ziet gesloten elitair bolwerk • Ondermijnt onderling vertrouwen in fractie/partij • Mondiaal fenonemeen op verschillende niveau’s

https://www.transparency.org/en/publications/common-good-or-private-interestspolitical-integrity-european-union

In 69% van de gevallen gaat het daarbij om lokale belangen. In het bijzonder: • Bouwactiviteiten • Projectontwikkelaars • Vastgoedondernemers • Infrastructurele projecten • Landbouw • Energie

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/of-het-raadslid-niet-zo-wil-dwarsliggenhoe-lobbyisten-de-lokale-politiek-beinvloeden~beeb0f1a/

VOORBEELDEN: LOKAAL EN INTERNATIONAAL • Heiloo • Amante pleegt intimiderende telefoontjes naar partijen met een onwelgevallig standpunt tegen woningbouw • Kandidaten op de PvdA-lijst benaderd door Amante om hun standpunt te veranderen. • Amante koopt tegelijk paginagrote advertenties

De EU

• Bouwend Nederland • Meerdere gemeenteraadsleden in heel Nederland ontvangen persoonlijke mail van Maxime Verhagen. • Ook brengt de organisatie volgens raadsleden regelmatig stukken en aanbevelingen in wanneer op gemeentelijk niveau verkiezingsprogramma’s worden geschreven.

Figuur: TI-EU: https://transparency.eu/wpcontent/uploads/2021/02/Deep_pockets_open_doors_report.pdf

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/of-het-raadslid-niet-zo-wil-dw lobbyisten-de-lokale-politiek-beinvloeden~beeb0f1a/

LIFTING THE LID ON LOBBYING (2023) • 65 indicatoren op basis van o.a. de OESO-richtlijnen o Transparantie o Integriteit (in de lobby sector) o Gelijke toegang • Lobbyregulering staat stil en belangbehartiging is nog steeds niet transparant o Geen (werkend) lobbyregister o Lobbyparagraaf wordt onvoldoende gebruikt o Gedragscodes zijn ontoereikend

o Zie ook tweede nalevingsrapport over de vijfde evaluatie van GRECO

INTEGRITY CLOSE TO THE CITIZENS De negen factoren in een goed lokaal integriteitssysteem:

1.

• Onderzoek onder 5 best-practice gemeenten in de EU

2. 3.

• Onderzoekt verschillende aspecten van het integriteitssysteem

4. 5. 6. 7. 8. 9.

Position of the integrity system within the respective municipality Objectives and priorities of the integrity system Accountability; whose integrity is being covered by the integrity system Feedback mechanism of the integrity system Role of education in the integrity system Role of the code of conduct in the integrity system Role of whistleblowing systems in the integrity system Role of tender and procurement in the integrity system Relevance of measuring the quality of the integrity system

Transparency International, via https://www.transparency.nl/wp-content/uploads/2021/02/IT-EB-digitaal22021.pdf

HET IERSE LOBBYREGISTER • Het bevat: • • • •

De naam van lobbyist Naam client, datum en tijd Onderwerp en beoogde resultaten Type en omvang van de activiteit

• Definitie: • Derde partij betaald om te communiceren namens client • Werkgever met meer dan 10 werknemers • Vertegenwoordigings- of belangenbehartigingsorgaan met tenminste 1 werknemer • Eenieder die communiceert over ruimtelijke ordening en gebiedsontwikkeling Braun en Fraussen (2023): https://open.overheid.nl/documenten/ronlcbf23e7e208ddf191eca7983e785f6abbe86ccf7/pdf

WAT IS HET LOBBYREGISTER? - LOBBYREGISTER IS NIET: • De oplossing voor alles (duizenddingendoekje)

• Overal op een effectieve manier ingevoerd (effectiviteit) • Zonder uitdagingen (onbedoelde neveneffecten) • Gratis

- LOBBYREGISTER IS:

• Een middel geen doel • Een essentieel middel om transparante lobby te bereiken • Deel van een bredere set aan oplossingen voor een integer bestuur en gezonde democratie

REFLECTIES OP TE NEMEN STAPPEN • Vergroot bewustzijn over de uitdagingen van belangenbehartiging en zoek draagvlak. • Stel doelstellingen vast en kijk pas daarna naar implicaties voor de implementatie. • Start met de ontwikkeling van standaarden (evt. met de VNG), maar ga niet naar elkaar wijzen. • Meer verantwoording? Begin met een lobbyparagraaf