Presentatie-RIB-Uzws-Universiteit Utrecht

Terrorisme, radicalisering en polarisatie: waar staan we en wat moeten we ermee in Utrecht? Universiteit Utrecht

Terrorisme komt en gaat in golven van trends en ideologische/religieuze formats

Definitions used as starting point (NCTV 2021; De Graaf 2021; Van den Bos 2021; Cassam 2021; Peels 2020)

-

Extremism – Phenomenon in which individuals or groups are willing to seriously break the law or engage in activities that undermine the democratic legal order for ideological reasons.

-

Radicalization – A process of increasing willingness to accept the extreme consequences of a set of beliefs and put it into action. This increasing willingness can lead to behavior that deeply hurts or affects other people's freedom, can lead individuals or groups to turn away from society and can lead to the use of violence.

-

Terrorism – Committing violence aimed at people's lives, or causing socially disruptive property damage, motivated by specific ideological or religious beliefs, with the aim of undermining and destabilizing society, instilling serious fear in the population or influencing political decision-making

-

Fundamentalism: a set of beliefs, often pivoting around ‘revered texts’ and encompassing ‘core doctrines’, and with a particular extreme content that have not been formed in the right sort of way.

Outcomes

Terrorism Extremism Activism

Predictors

Radicalisering omvat: hoofd, hart, lichaam, en vooral veel gevoelens (en die kunnen worden opgewekt)

beliefs

behaviour

belonging

Radicalisering en polarisatie: een nare combi Politieke polarisatie is the divergentie van Politieke attitudes weg van het centrum, in de richting van ideologische extremen (Dimaggio e.a. 1996), dat kan gelden op het niveau van de partijpolitieke elites, of op het niveau van de massa

Communicatieve polarisatie is een toenemende omarming van extreme posities, van een individu of van een groep ten opzichte van andere groepen

Affectieve polarisatie is een toenemende emotionele afkeer van de posities van de ander (individu of groep) en een toenemende emotionele betrokkenheid bij de eigen groep

minder inhoudelijke, meer emotionele polarisatie, ook in Nederland

Van scherm naar straat & Spelen met vuur (Utrecht Dataschool 2021/23)

• Hyperbolie op internet: van intraplatformcommunicatie naar grote media-ecosystemen via influencers • Verspreiding complottheorieën in reeds bestaande demonstraties: clustering van diverse complotten tot groter protestnetwerk • Radicalisering van taalgebruik en geweld op straat correleert

Van Houwelingen, 17 november 2021: “Er komen tribunalen”

Corona-protest: verbinding van bestaande protestkernen (via Qanon bijv)

Avondklokrellen in Nederland, 23-25 januari 2021

Andere radicale voorbeelden van ‘scherm naar straat’

• Moord op Walter Lübke door AfD-aanhanger, 2019 • Moord op pompmedewerker door in internet geradicaliseerde antivaxxer en Querdenker, 2021 • Bedreiging Sigrid Kaag door ‘Fakkelman’, 2022

Nieuw probleem: stochastisch terrorisme • Ogenschijnlijke willekeur van gewelddadige acties • Massale verspreiding van hate speech via de online media • Uitbreiding van een wereldwijd online network/platform • Statistisch neemt kans op zelfontbranding dan toe

• Vlam in de pan: operationale eenling was allang lid van ideologisch network • Vb: Capitoolbestorming (2021), Christchurch (2019)

De soevereinenbeweging in Nederland 1. Soeverein gedachtegoed 2. Drie stromingen

3. Uitingsvormen 4. Aard en omvang

5. Conclusies

18 oktober 2022

dgd

16

Soeverein gedachtegoed Overeenkomsten • Geloof in kwaadaardige elite • Streven naar parallelle samenleving • Utopisch wereldbeeld

Verschillende narratieven • Natuurrecht en gewoonterecht • Maritiem recht • Geboorte-trust • SHAEF-wetten 17

Drie stromingen Verandering binnen het systeem • Enkele tienduizenden • Zelfvoorziening, geen moedwillige ondermijning

Ontkenning legitimiteit van systeem • Duizenden onttrekken zich aan maatschappij

• Problemen en confrontaties

Geweld tegen het systeem • Tientallen tot honderd • Bewapening en bedreigingen

• Enkelen: defensieve en offensieve voorbereiding 18

Uitingsvormen • Bijeenkomsten • Brieven • ‘Opzegging machtiging besturen’ • Opvoeding en onderwijs • Fantasiedocumenten • Streaming

• Aangiftes en vorderingen • Doxing • Bedreigingen • Burgerarrest en vrijheidsberoving • Geweld 19

Aard en omvang Aanhang in Nederland • Relatief hoge leeftijd • Uitweg voor ongenoegen en wantrouwen

Weerbaarheid samenleving • Waarschijnlijk sterk, hoorbare tegenspraak

• Debunking i.p.v. prebunking

Groeipotentieel ›

Handelen van instituties

›

Gebrek aan vertrouwen

20

Dreigingsinschatting: Ondermijning van de rechtsstaat Lange termijn: onjuiste boodschappen • Onverdraagzaam isolationisme • Persoonlijke problemen • Zorgen om bestendiging en groei

Korte termijn: geweld • Geweldincidenten en voorbereiding • Intimiderende werking

21

Ken de dreiging: waar is de info belegd? • Is het activisme? • Affectieve polarisatie? • Extremisme? • Online veenbrand?

• Radicalisering naar geweld? • Omvang, Umfeld, bondgenoten?

Tijd voor nieuwe spelregels?

Vreedzaam leren vechten – in de klas, op straat en in de politieke arena