Presentatie jaarstukkenTechnische bijeenkomst 2 juni 2022 vs 31 mei.pptx

Jaarstukken 2021, bestemming resultaat 2021, Eerste bestuursrapportage 2022 en Voorjaarsnota 2022

31 mei 2022 Edwin Westphal

P&C cyclus juni /juli

okt / nov

Voorjaarsnota

Programma begroting

Jaar T+1 en 3 volgende jaren

Jaar T+1

Kaderstellen Sturen

15 november

juni / juli

Jaarstukken Jaar T-1

2e Bestuursrapportage

1e Bestuursrapportage

Jaar T (afwijkingen op de begroting)

Jaar T (afwijkingen op de begroting)

okt / nov

Juni / juli

15 juli

Bijstellen (Bij)sturen en verantwoorden

Verantwoorden Zie de documenten op https://utrecht.pcportal.nl

Meerdere jaarschijven: • 1. Jaarstukken 2021 (jaar t-1) en • 1B. bestemming van het resultaat (jaar t-1 naar t) • 2. Eerste bestuursrapportage 2022 (jaar t) • 3. Voorjaarsnota 2022 (jaar t+1 en verder)

1. Jaarstukken 2021

1. Jaarstukken 2021 Verantwoording over de realisatie (t.o.v. de begroting) Wat wilden we bereiken? Spiegel van de begroting Wat hebben we daarvoor gedaan? Beleidsverantwoording (jaarverslag) Wat heeft dat gekost? Financiële positie (jaarrekening) Op de hoofdlijnen

Accountantscontrole (verplicht) Deadline: jaarstukken 2021 bij provincie voor 15 juli 2022

Meer en specifieke informatie - Voortgangsrapportages - Beleidsnota’s

Resultaat 2021 Goedkeurende controleverklaring van de accountant (getrouwheid en rechtmatigheid) Resultaat voor bestemming resultaat: 54,6 miljoen euro

Beleidsverantwoording 1e stap naar kortere en leesbaardere teksten gemaakt (ook meer visualisaties in plaats van tekst)

Lastigheid: Begroting is leidend voor de verantwoording

Bijlage opgenomen met voortgang aanbevelingen raadstoetsen (in detail)

Bevindingen accountant Goede punten: verbetering van de kwaliteit en consistentie van controle-informatie en onderbouwende stukken. goede manier aandacht besteden aan de thema’s fraude en integriteit soepel verlopen controle van het sociaal domein voldoende waarborgen hebben getroffen voor een aantal administratieve processen, zoals debiteuren en het memoriaalproces.

Bevindingen accountant Aandachtspunten: Fysieke domein en Grondexploitaties: spanningsveld ten aanzien van ambities en capaciteit, verbetering administratie en de (financiële) dossiervorming rondom projecten SISA-regelingen: het aantal verplichte onderwerpen- waaronder SISA- dat in de jaarstukken moet worden verantwoord neemt jaarlijks toe Begrotingsrechtmatigheid investeringskredieten Europese aanbestedingen: toename in de omvang van de onrechtmatigheden Interne beheersing- IT: accountant heeft meer zogenoemde gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles Wisselwerking centrale en decentrale organisatie: in 2021 stappen gezet, in de komende jaren nog verder aan werken

Resultaat 2021 Grote brokken te onderscheiden:

15 mln euro 21 mln euro

Ontwikkeling na 2e Berap, vertraging door corona Coronamaatregelen (landelijk en Utrechtse) Incidentele meevallers

14 mln euro

• Ontwikkelingen na de tweede bestuursrapportage 2021 (peildatum 1 juli 2021), onder andere corona; lockdown: vertraging diverse werkzaamheden en projecten (investeringsimpuls Ruimtelijke Strategie Utrecht, diverse projecten bereikbaarheid, onderwijs, openbare ruimte en ICT/HRM projecten): € 21 miljoen; • Landelijke maatregelen (TONK/TOZO) en Utrechtse maatregelen corona: € 14 miljoen; • Incidentele meevallers, zoals hogere bijdragen Rijk (september- en decemberciruculaire), erfpachtconversies en beschermd wonen en Wmo: € 15 miljoen.

Verschillenanalyse resultaat Resultaat Jaarrekening 2021 (bedragen x € 1 miljoen) Gemeentefonds, 1.03

Overig, 5.10

Ruimtelijke ontwikkeling, wonen & erfgoed, 8.61

Overhead, 3.10

Bereikbaarheid, 5.63

Samenleven en Sport, 4.85

Cultuur, 4.43

Openbare Ruimte en Groen, 6.19

Ondersteuning op maat, 4.00

Onderwijs, 3.06

Werk en Inkomen, 9.71

Financiële positie

Ontwikkeling weerstandsvermogen

1.B Resultaatbestemming 2021

1B. Te bestemmen resultaat Omschrijving

Bedrag (* 1.000 euro)

Boekhoudkundig resultaat 2021

54.573

Beleidsrelevante voorstellen

-42.925

Technische voorstellen

-4.544

Vrij te bestemmen

7.104

Voorstellen: technisch of beleidsrevelant Technische voorstellen: • Stortingen/Onttrekkingen in/uit vaste activareserves. • Onttrekking uit bestemmingsreserves conform doel van de reserve. • Mutatie grondexploitatie reserves. • Stortingen in risicoreserves, mits deze het maximum niet te boven gaat. • Egalisatie van tarieven en leges via de reserve. Beleidsrelevante voorstellen: • Alle incidentele budgetten, die voor een specifiek doel beschikbaar zijn gesteld, die worden overgeheveld naar 2022. • Incidentele voordelen op een programma, ter dekking van incidentele nadelen binnen hetzelfde programma. • Alle stortingen in de reserves, maar wel op grond van een besluit van de gemeenteraad.

Voorjaarsnota 2022

3. Actuele ontwikkelingen Voorjaarsnota 2022 Onvermijdbaar, onuitstelbaar en onoplosbaar Ontwikkelingen en onzekerheden: Oekraïne (kosten en rijksvergoeding opvang vluchtelingen) Prijsstijgingen Financiële onzekerheden Rijk: jaar 2026, herijking gemeentefonds Effect aanpassing interne rekenrente van 2% naar 1,5% Aanpassen spelregel egalisatiereserve Overhead Ontwikkelingen Vennootschapsbelasting Overschrijding inhuurplafond

Voorjaarsnota 2022 – financieel beeld

2.1 Financiële ontwikkelingen

Onzekerheden regeerakkoord: - Jaar 2026 - Inschatting gemaakt voor vertaling naar effect Utrecht - herijking gemeentefonds, eerste inschatting gemaakt - Extra korting jeugdhulp opgenomen, kabinet laat deze vervallen - Compensatie stijgende prijzen - Effect Voorjaarsnota Rijk  meicirculaire 2022 - Onderuitputting door rijk leidt tot lagere algemene uitkering

2.2 Onvermijdelijke kosten corona

Extra kosten door lockdown begin 2022:

• Ondersteuning op maat (nadeel: 2022 1,700 miljoen euro en 2023 4,800 miljoen euro): 2022 extra locaties voor daklozenopvang 2023 zijn extra kosten voor de boeggolf WMO en Jeugd. De pandemie en de maatregelen duren langer dan verwacht • Bewoners en bestuur (nadeel 2022 1,075 miljoen euro) 2022 extra kosten door de opeenstapeling van de vraag naar onder andere reisdocumenten (boeggolf) Extra kosten voor het "Thuisbezorgen van reisdocumenten"

• Volksgezondheid (nadeel: 2022 1,075 miljoen euro en 2023 0,575 miljoen euro) Ophoging psychische gezondheid en gezond ouder worden. Extra personele inzet nodig bij de Jeugdgezondheidszorg locaties en 1-ouder beleid

2.3 Knelpunten en meevallers (1) Zeven grote ontwikkelingen: • kosten voor de uitvoering van de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsboring Bouw van structureel 1,6 miljoen euro • Aflopende bijdragen uit grondexploitaties geven een nadeel van 0,7 miljoen euro, vanaf 2026 neemt deze toe naar 5,3 miljoen euro • een voordeel op het bijstandsbudget (BUIG) van 3,6 miljoen euro • sterk stijgende (energie)prijzen door geopolitieke ontwikkelingen voor 2022 (3,7 miljoen euro) • stijgende druk op de Wmo-voorzieningen brengen extra kosten met zich mee, daar tegenover staat een overschot op de centrumgemeente taken. Per saldo stijgen de kosten van 2,5 miljoen euro in 2022 naar 10,6 miljoen euro in 2026 • een verhoging van de dotatie op de onderhoudsvoorziening van vastgoed ten bedrage van 4,565 miljoen euro voor de jaren 2022 t/m 2025 • extra personele inzet (7,5 miljoen euro) voor onder andere Wet Open Overheid, het organiseren van veilige verkiezingen, groei van de stad met betrekking tot wonen, klimaatverandering, energietransitie en bereikbaarheid

2.3 Knelpunten en meevallers (2)

2.4 Overheveling taken naar gemeenten Corresponderende posten: oormerken van budget voor nieuwe of gewijzigde taken: - Compensatie door Rijk via Algemene uitkering - Na toets van noodzakelijkheid - Wordt het budget van het beleidsprogramma aangepast - En zijn de middelen beschikbaar voor deze taken NB: bijstelling kan ook een verlaging van Rijksbudget zijn

2.7 Algemene dekkingsmiddelen • Bij de Tweede bestuursrapportage 2021 is besloten om het tussentijds resultaat van 25,1 miljoen euro toe te voegen aan de algemene reserve en te betrekken bij de Voorjaarsnota 2022.

2.1 en 2.8 Groei van de stad Uitgangspunt: ‘’groei voor groei”: extra inkomsten door groei van de stad worden gereserveerd voor uitgaven i.v.m. groei 2.1 Inkomsten door de groei

2.8 Reservering voor uitgaven - extra exploitatie-uitgaven door de groei (referentiekader)

- Frictiekosten: eerder realiseren - groei-investeringen

Eerste Bestuursrapportage 2022

Resultaat Eerste bestuursrapportage 2022

3. Afwijkingen 2022

3.2 Inzet TONK middelen • Motie 2022/M25 Steun ondernemers: de overgebleven TONK-middelen in te zetten voor de ondersteuning van ondernemers en inwoners die door de coronacrisis in financiële problemen zijn geraakt; toegevoegd aan twee porgramma’s: 2,7 miljoen euro in het programma Werk en Inkomen en 2,9 miljoen euro in het programma Economie en Werkgelegenheid voor iedereen. • Fasering van de uitgaven in twee tranches: Het budget van 2,8 miljoen euro voor de eerste tranche is meteen beschikbaar. Het budget voor de tweede tranche, ook 2,8 miljoen euro, is per 1 juli 2022 beschikbaar. Hierdoor kan tot 1 juli dus nog een andere afweging worden gemaakt voor de inzet van de tweede tranche.

3.5 Coronapakketten 1. Essentiële voorzieningen

Beschikbaar 2022

Prognose 2022

6.651

6.651

Rijksmiddelen (geen beroep op bestemmingsreserve)

Sport

520

520

Welzijn

50

50

5.431

5.431

Cultuur en erfgoed

2. Versterken bestaanszekerheid

3.760

3.269 Onvermijdelijke kosten corona (boeggolf)

Versneld vernieuwen Kansrijke start jonge kind

1.000

509

Schulden voorkomen en versneld oplossen

2.110

2.110

650

650

Voorkomen toename overlast en (ondermijnende criminaliteit

3. Werken, opleiden, begeleiden

9.787

Risicoreservering Tozo (2,051 mln) valt vrij

9.787

Werken

1.924

1.924

Opleiden

4.013

4.013

Begeleiden

3.850

3.600

Motie 2022/13 (kosteloos bijschrijven …)

4. Investeren met maatsch. rendement

Ondernemer Centraal (2022/M25 tonk)

250

12.630

7.315 naar 2023 en later

5.315

Gezonde leefomgeving, 1e tranche

2.550

1.700

Gezonde leefomgeving, 2e tranche

4.450

1.775

Duurzame bouwproductie en groei

5.630

1.840

Enecoterrein mogelijk heroverwegen (2 mln)

Bijlagen Bestemmen resultaat: spelregels Definitie kengetallen Budgettair neutrale voorstellen Detaillering coronapakketten

Bestemming resultaat 2021- de Spelregels: 1) Resterende budgetten: Budgetten voor incidentele programma’s of projecten kennen niet altijd een voorspelbaar kostenverloop. Indien project- of programmadoelstelling nog niet is gerealiseerd en er resteert nog budget dan worden deze via de resultaatbestemming doorgeschoven naar het volgende begrotingsjaar. 2) Stortingen in reserves conform het doel van de reserve: Reserves worden gevormd om te sparen voor een specifiek doel, om bepaalde kosten/opbrengsten over jaren heen te egaliseren of om eenmalige bijdragen ten behoeve van investeringen die afgeschreven dienen te worden meerjarig beschikbaar te houden (bijv. vaste activa reserves) 3) Onttrekkingen aan reserves conform het doel van de reserve: Er wordt onttrokken aan een reserve als er uitgaven zijn gedaan in de exploitatie waar geen exploitatiebudget voor is maar waar wel een bestemmingsreserve/ egalisatiereserve voor is. Het saldo dat na de resultaatbestemming resteert (i.c. € 7,104 mln), valt vrij in het gemeentebreed nog te bestemmen resultaat. Dit saldo wordt betrokken bij de eerst volgende integrale afweging van beleidskeuzes (Voorjaarsnota 2022)

Definities kengetallen - weerbaarheid (1) 1. Ratio weerstandsvermogen Of de gemeente in staat is de gevolgen van de risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt, wordt weergegeven door het weerstandsvermogen, De ratio wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De benodigde weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen nodig zijn om alle risico’s financieel op te kunnen vangen. 2. Relatieve omvang programmareserves Dit geeft de verhouding weer van de omvang van de programmareserves ten opzichte van de totale lasten van de programma’s vóór reserves. 3. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio laat de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen zien en geeft daarmee aan of de gemeente aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. Hoe hoger de ratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De VNG heeft aangegeven dat een solvabiliteitsratio van minder dan 20% als onvoldoende wordt beschouwd, en een percentage van meer dan 30% als voldoend 4. Kengetal grondexploitaties Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (de boekwaarde van de grond) is ten opzichte van de totale jaarlijkse baten van de gemeente.

Hoe lager deze ratio is hoe minder risico de gemeente loopt omtrent negatieve waardeontwikkeling van de grondpositie. Deze boekwaarde van gronden in bezit zegt nog niets over de relatie tussen vraag en aanbod. Dit vraagt dan ook om meer uitleg dan naar voren komt uit een kengetal. Zie hiervoor de paragraaf Grondbeleid en het MPR. 5. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal structurele exploitatieruimte toont welke structurele ruimte de gemeente heeft om haar eigen lasten te dragen. Het is een maatstaf voor het verschil tussen de structurele baten en structurele lasten van de gemeente. De bepaling gebeurt door het saldo van de structurele baten en lasten te delen door de totale baten en dit uit te drukken in een percentage. Een negatieve waarde van dit kengetal geeft dat er meer structurele lasten dan baten zijn, vice versa voor een positieve waarde. De VNG heeft richtlijnen aangegeven voor dit kengetal; als de schulden van de gemeenten lager zijn dan het eigen vermogen (schuldquote is minder dan 100%) dan wordt dit als voldoende beschouwd, is de schuldquote hoger dan 130% dan wordt dit als onvoldoende gezien. De netto gecorrigeerde schuldquote houdt rekening

Definities kengetallen – wendbaarheid (2) 6.1 Netto schuldquote Dit kengetal geeft de verhouding tussen het vreemd vermogen en het eigen vermogen weer en geeft daarmee inzicht in het niveau van de schuldenlast. De VNG heeft richtlijnen aangegeven voor dit kengetal; als de schulden van de gemeenten lager zijn dan het eigen vermogen (schuldquote is minder dan 100%) dan wordt dit als voldoende beschouwd, is de schuldquote hoger dan 130% dan wordt dit als onvoldoende gezien. De netto gecorrigeerde schuldquote houdt rekening met de door de gemeente doorgeleende gelden aan derden. 7. Renterisiconorm De renterisiconorm heeft als doel het renterisico bij herfinanciering van langlopende leningen te beheersen en om te zorgen voor een goede spreiding van looptijden van leningen. 8. Rentedruk De rentedruk geeft het aandeel van de netto rentelasten op de totale exploitatielasten weer. 9. EMU referentiewaarde Nederland moet voldoen aan de binnen Europa afgesproken norm van maximaal 3% tekort op de begroting. Deze 3% norm is daarbij vertaald naar het aandeel voor de decentrale overheden. De individuele EMU-referentiewaarde betreft geen norm maar een indicatie van het aandeel dat de gemeente in de gezamenlijke tekortnorm heeft. 10. Organisatieflexibiliteit Betreft het aandeel tijdelijke contracten inclusief inhuur ten opzichte van de totale personele capaciteit. 11.

Toereikendheid onderhoudsbudgetten kapitaalgoederen Zijn de bestaande onderhoudsbudgetten toereikend voor de komende 4 jaren om de kapitaalgoederen op het vastgestelde onderhoudsniveau te houden of te brengen. Dit wordt verder toegelicht in de paragraaf investeringen en onderhoud kapitaalgoederen.

• 12.1 Belastingcapaciteit Het kengetal belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de belastingdruk van deze gemeente zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. Als deze ratio zich onder de 100% bevindt is de belastingdruk lager dan gemiddeld, ligt deze erboven dan is de belastingdruk hoger dan gemiddeld.

3.1 Overbesteding strategische en stedelijke inzet Ruimte

2.5 Budget neutrale bijsturingsvoorstellen

Budget neutraal: geen financieel effect op het begrotingssaldo. Dit betreft bijstellingen van budget: - Binnen bestaande beleidskaders - Inkomsten en daaraan gekoppelde uitgaven (bijv. ontvangen subsidie) - Mutatie reserve - Verschuiving budget tussen doelstellingen

Detaillering Coronapakketten