Presentatie Gemeentefonds voor adviescommissie Controle en Financiën 5 november 2026
Tekst van het document
Gemeentefonds Adviescommissie Control en Financiën 5 november 2026 Freek Verbakel Inhoud • Volume-accres • Prijs-accres • Eigen groei vs landelijke groei • Taakmutaties Volumeaccres • Voorheen: trap op – trap af (ontwikkeling met rijksuitgaven) • Compensatie voor zowel volume als prijs • Vanaf 2024: koppeling aan gemiddelde BBP groei over 8 jaar • Alleen volumedeel • Vanwege 8-jaars gemiddelde kent jaarlijkse groei veel minder uitschieters • (Volume)Accres wordt gebruikt voor dekking diverse ontwikkelingen én voor dekking loon/prijsstijgingen (50/50) • Meicirculaire 26: volumeaccres positief in ’27 en ‘28; negatief in ‘29 en ’30 • Septembercirculaire ’26: volumeaccres licht positief voor ’29 en ‘30 Prijsaccres • Voorheen: trap op – trap af (ontwikkeling met rijksuitgaven) • Compensatie voor zowel volume als prijs • Vanaf 2024: koppeling aan prijsmutatie van het BBP • Cpb raamt het pBBP jaarlijks in voor- en najaar • Raming in jaar t voor t+1 • In voorjaar t+1 wordt raming voor dat jaar vastgesteld en muteert niet meer • In jaren met grote prijsschokken: nadeel • Onze eigen loon/prijsstijgingen kunnen afwijken van pBBP ontwikkeling • Incidenteel voor/nadeel • Gesloten systeem: wat we krijgen aan pBBP in €, geven we ook uit daaraan • Meicirculaire: € 35 mln. structureel beschikbaar • Septembercirculaire: € 6 mln. aflopend naar € 4 mln.
extra Groei van de stad vs landelijke groei (1) • Gemeentefonds wordt verdeeld over 35 verdeelmaatstaven • Utrecht is een (snel) groeiende gemeente • Voorafgaand aan VJN actualisatie van onze inwoners/woningen/etc. • Voorheen alleen voor jaar t, t+1 en t+2 en daarna constant • Omdat de lasten van de groei voor t+3 wel in de begroting staan: nu ook actualisatie voor t+3 en t+4 • Klein risico: als we minder hard (of harder) groeien dan gedacht: raming bijstellen • Coalitieakkoord: extra opbrengst door groei van € 5 mln. cumulatief en structureel Groei van de stad vs landelijke groei (2) • Rest van Nederland groeit ook • Omvang gemeentefonds verandert daardoor niet • Heeft wel impact op de verdeling van de ‘koek’: • Als rest van NL harder groeit dan Utrecht, krijgen we relatief kleiner aandeel • Groeien wij harder: groter aandeel van de koek • Risico: lastig in te schatten of rest van NL harder groeit dan wij • Kan bij mei en/of septembercirculaire leiden tot licht negatieve bijstelling • Meicirculaire 2026: € 6 mln. voordeel • Septembercirculaire 2026: € 2 mln. nadeel Taakmutaties • Wanneer we extra taken moeten uitvoeren (of zwaardere taken): • Geld volgt taak (art.
2 FVW) • Extra geld voor die taak in gemeentefonds • Vrij besteedbaar, geen bestedingsverplichting • Gebruikelijk om taakmutaties 1 op 1 door te zetten voor het doel waar we het voor krijgen: overwegend budgettair neutraal