Presentatie gemeente Utrecht - RIB Demonstratierecht - 21 november 2023

Utrecht demonstratiestad

Raadsinformatiebijeenkomst 21 november 2023

Hoofdpunten van deze presentatie 1. Hoe gaan we in Utrecht om met het demonstratierecht? 2. Dilemma’s en uitdagingen bij het faciliteren van demonstraties 3. Uitkomsten onderzoek kennisgevingstermijn demonstraties

Demonstreren in Utrecht • De vrijheid van meningsuiting en het demonstratierecht zijn grondrechten waar ruim baan aan wordt gegeven: • De wensen van de organisator zijn leidend. • Binnen de grenzen van de wet • Ongeacht de inhoud • Ruimte voor tegendemonstraties; in beginsel binnen zicht- en gehoorsafstand • Demonstraties mogen schuren en hinder veroorzaken

Demonstreren in Utrecht • De burgemeester is het bevoegd gezag als het gaat om demonstraties • Deze bevoegdheid is uitgewerkt in de Wet Openbare Manifestaties (Wom) • Inzet is om demonstraties, conform de wens van de organisator, te faciliteren. • Voorschriften of beperkingen enkel op basis van wettelijke gronden: 1. (Ter bestrijding of voorkoming van) wanordelijkheden 2. In verband met gezondheidsrisico’s 3. Ter bescherming van het verkeer • Te onderbouwen met (politie)informatie

Demonstreren in Utrecht • Om een demonstratie goed te kunnen faciliteren: • Vragen we aan organisatoren een kennisgeving (ook onaangekondigde demonstraties krijgen ruim baan!). • Zo weinig mogelijk ‘drempels’ vooraf. • Zijn een aantal ervaren drempels recentelijk weggenomen, mede n.a.v. gesprekken met Amnesty (kennisgevingsformulier aangepast, automatische ontvangstbevestiging, gemeentelijke website volgt nog). • Treden gemeenten en politie veelal vooraf in contact om afspraken te maken. • Denken wij mee over bv inzet verkeersregelaars, omleidingen, informeren omgeving

Dilemma’s en uitdagingen • Mogelijk strafbare uitingen tijdens een demonstratie • Beoordelen en optreden niet aan de burgemeester, maar aan het Openbaar Ministerie • Inzet: ook als dit gebeurt demonstratierecht zo lang mogelijk in stand houden. • Strijdende grondrechten (bv. demonstraties bij abortuskliniek) • Demonstraties die leiden tot toename van spanningen en polarisatie • Blokkerende acties en protestacties in gebouwen (restaurants, banken, etc.) • Toename aantal demonstraties en vaker complex (in omvang, duur, vorm en t.o.v. andere activiteiten in de stad)

Uitkomsten onderzoek kennisgevingstermijn Onderzoeksvraag In welke mate werken de kennisgevingstermijn, de wijze waarop de demonstraties aangekondigd moeten worden en de informatie die de gemeente vraagt aan de organisator drempelverhogend of afschrikwekkend voor het aankondigen van een demonstratie? Gehanteerde onderzoeksmethode

- Data en documentenonderzoek - Interviews met organisatoren demonstraties.

Onderzoeksconclusies

Cijfers en inzichten

Cijfers en inzichten

Vervolg • U ontvangt binnenkort een raadsbrief met daarin: • Een update over ontwikkelingen op het demonstratiedossier • Het onderzoeksrapport over de kennisgevingsprocedure