Presentatie Aanpak personeelstekorten geboortezorg Utrecht

Tekorten in geboorte- en kraamzorg en de gevolgen daarvan

9 oktober 2025 Maarten Lamé en Eline Dekker

Raadsinformatie bijeenkomst 9 oktober

Agenda 1. Wat is geboorte- en kraamzorg? 2. Belang van kraamzorg voor een Kansrijke Start 3. Personeelstekorten in de kraamzorg Utrecht o Wat is de omvang en wat zijn de gevolgen? o Wie heeft welke rol? 4. Waar zetten we op in?

Wat is geboortezorg? zorgverzekeraar

• • • •

Verloskundigen Gynaecologen Kraamzorg Kinderartsen

Wat:

gemeente

•

Medisch domein

Sociaal domein

•

Jeugdgezondheidszorg Buurtteam

Daarnaast: • Huisarts

Lokale samenleving

• • •

Aanstaande ouders Informele zorg Vrijwillige inzet (bijv. mamacafé)

• Vroegtijdig signaleren en zorgen voor passende zorg • Ouders ondersteunen • Voor, tijdens, na en tussen zwangerschappen in

Wat is kraamzorg? Kraamzorg als onderdeel binnen de geboortezorg:

• Ondersteunt de verloskundige tijdens de bevalling • Zorg en ondersteuning voor moeder en kind tijdens de kraamperiode Maatschappelijke baten kraamzorg:

• Oudersschapsbevordering: Ouders zijn beter voorbereid en zekerder in hun rol; minder stress en betere hechting binnen het gezin. • Preventie: Vroegtijdige signalering van medische, psychische of sociale problemen • Gezonde start: hulp bij het opstarten van de borstvoeding • Minder complicaties en ziekenhuisopnames bij moeder en kind en kostenbesparing

…en wat is de relatie met Kansrijke Start? Doelstelling: ieder kind in ieder gezin in Utrecht heeft gelijke kansen op de best mogelijke start in het leven en op een goede toekomst Uitdagingen: • Gezondheidsverschillen zien we al vanaf en zelfs voor de geboorte: • Vroeggeboorte en laag geboortegewicht • Sterfte rondom de geboorte

• Gezondheidsverschillen nemen toe met de leeftijd (bijv. overgewicht en taalontwikkeling) Belang van kraamzorg voor een Kansrijke Start Kraamzorg komt als enige zorgverlener een langere periode bij het gezin thuis en signaleert vroegtijdig, biedt ondersteuning en bevordert zo een gezonde, veilige start voor elk kind.

Arbeidsmarktverkenning: In zomerperiode is er voor de stad Utrecht een tekort aan 128 kraamverzorgenden Voor de gemeente Utrecht is het verschil tussen vraag en aanbod in de zomerpiek 128 kraamverzorgenden. In de rest van de KSV regio Utrecht 31. In de gehele KSV regio Utrecht is tijdens de zomerpiek een tekort van 159 kraamverzorgenden.

159

128 172

44 Vraag

Aanbod

Netto aantal benodigde Aantal kraamverzorgenden kraamverzorgenden in wonend in gemeente zomerpiek, gemeente Utrecht, beschikbaar in Utrecht zomer

Vraag

Aanbod

Netto aantal benodigde Aantal kraamverzorgenden kraamverzorgenden in wonend in overige gemeenten zomerpiek, overige in KSV regio Utrecht, gemeenten in regio beschikbaar in zomer

6

Gevolgen van personeelstekorten in de kraamzorg Effecten voor kinderen & ouders zijn groot • De beschikbaarheid van kraamzorg neemt sterk af • Signalen over impact op kwaliteit kraamzorg – wel veel signalen vanuit kraamzorg; verloskundigen; ziekenhuis; geboortezorgnetwerken en JGZ • Ouders in een kwetsbare situatie ervaren (waarschijnlijk) de meeste impact van de tekorten Professionals worden ook geraakt door de tekorten: • Kraamverzorgenden, verloskundigen en medewerkers in het ziekenhuis ervaren een hoge werkdruk en stress • Invloed op ziekteverzuim en mobiliteit. Dit verhoogt weer de werkdruk voor degenen die blijven.

Wie heeft welke rol bij de aanpak van tekorten? VWS: stelselverantwoordelijkheid

Zorgverzekeraars en de kraamzorgaanbieders zijn verantwoordelijkheid voor het leveren van voldoende en kwalitatieve kraamzorg:

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

Kraamzorgaanbieders: werkgeversverantwoordelijkheid (instroom; behoud)

Zorgverzekeraars: Bekostiging kraamzorg (Zvw): contracteren van zorg en tarieven (binnen kaders)

Gemeente Utrecht Lokaal: agenderende, stimulerende en faciliterende rol bij de ontwikkeling en uitvoer van arbeidsmarktbeleid Landelijk: agenderen verdelingsvraagstuk bij ZN en maatschappelijke problem bij VWS

Nederlandse Zorgautoriteit

Waar zetten we op in? • Arbeidsmarktverkenning • Zomerplan, inclusief kraamzorgcentrum • Lokale initiatieven • Arbeidsmarktagenda • Lobby

Zomerplan 2025 • Zomerplan van kraamzorgorganisaties en Zilveren Kruis is afgerond: o Gezamenlijk beheer van de wachtlijst o Komst van een kraamzorgcentrum voor de zomerperiode (opening verlengd tot medio oktober) o Het afschalen van de gemiddelde uren kraamzorg o Evaluatie in het najaar • Ervaringen: o Minder gezinnen op de wachtlijst o Vrijwel ieder gezin heeft (een vorm van) kraamzorg ontvangen o Sommige gezinnen heel blij met kraamzorgcentrum, het is niet voor ieder gezin een oplossing

Arbeidsmarktagenda Gezamenlijk initiatief vanuit:

• Utrechtse kraamzorgorganisaties • Zilveren Kruis • Gemeente Utrecht Wat:

• Ambitie: o Terugdringen tekorten; o behouden van kwaliteit o verkleinen van de gezondheidsverschillen • Focus op innovatie, opleiden en behoud van personeel • Basis voor een structurele en meerjarige aanpak In de beleidsnota arbeidsmarkt vormt vertrekpunt vanuit gemeentelijk perspectief

Structurele oplossingen en lobby Structurele oplossingen zijn nodig voor de lokale problematiek

o Werksessie met lokale en landelijke organisaties o Verkenning naar gezamenlijke brief aan formateur Motie in de Tweede Kamer aangenomen voor in kaart brengen afschaffen eigen bijdrage

Stand van zaken parkeren • De parkeerapp wordt medio oktober geactualiseerd: bezoekers kunnen zelf korting aanvragen • Kosten voor parkeren incl. korting ligt tussen 1,33 en 2 euro per uur

Stand van zaken: toezegging verkenning eigen bijdrage • Voor eigen bijdrage geldt een eigen bijdrage van 5,40 per uur. Bij een gemiddelde zorgduur van 33 uur is dit 180 euro. Dat werpt een drempel op voor het gebruik. • Toezegging wethouder Voortman: o Verkenning naar vergoeding eigen bijdrage voor de kraamzorg vanuit de Bijzondere Bijstand. • W&I onderzoekt de mogelijkheden; Q1 2026 hierover bericht naar raad

Vragen?