Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving D2.0 Zonnepark Geluidswal A12
Tekst van het document
Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht
3/50 1 Inleiding ......................................................................................................................... 6 1.1 Aanleiding ......................................................................................................... 6 1.2 Projectlocatie ..................................................................................................... 6 1.3 Leeswijzer ......................................................................................................... 7 2 Huidige en beoogde situatie .......................................................................................... 8 2.1 Huidige situatie .................................................................................................. 8 2.2 Beoogde situatie ............................................................................................... 8 2.3 Groencompensatie .......................................................................................... 11 2.4 Landschappelijke inpassing ............................................................................ 11 2.5 Planologische strijdigheid................................................................................ 14 2.5.1 Omgevingsplan Utrecht ..................................................................
14 2.5.2 Omgevingsplanactiviteit .................................................................. 15 2.5.3 Buitenplanse omgevingsplanactiviteit ............................................. 15 2.5.4 Procedurele aspecten ..................................................................... 16 3 Beleid ........................................................................................................................... 17 3.1 Nationaal beleid .............................................................................................. 17 3.1.1 NOVI ............................................................................................... 17 3.1.2 Ladder voor duurzame verstedelijking ............................................ 17 3.2 Provinciaal beleid ............................................................................................ 18 3.2.1 Omgevingsvisie Utrecht .................................................................. 18 3.2.2 Beleidsprogramma Energietransitie 2026-2030 provincie Utrecht ............................................................................................ 19 3.2.3 Omgevingsverordening Utrecht ...................................................... 19 3.3 Regionaal beleid .............................................................................................
21 3.3.1 Regionale Energiestrategie Regio Utrecht ..................................... 21 3.4 Gemeentelijk beleid ......................................................................................... 22 3.4.1 Omgevingsvisie Utrecht .................................................................. 22 3.4.2 Beleidsnota opwekgebieden voor schone energie in Utrecht 2024-2030 ....................................................................................... 24 3.4.3 Welstandsnota ................................................................................ 25 4 Milieu- en omgevingsaspecten .................................................................................... 29 4.1 Bedrijven en milieuzonering ............................................................................ 29 4.1.1 Relevant kader ................................................................................ 29 4.1.2 Motivering ....................................................................................... 29 4.1.3 Conclusie ........................................................................................ 29 Inhoudsopgave 4.2 | Bodem ............................................................................................................. 29 4.2.1 | Relevant kader ................................................................................
29 4.2.2 | Motivering ....................................................................................... 30 4.2.3 | Conclusie ........................................................................................ 30 4.3 | Ecologie .......................................................................................................... 30 4.3.1 | Relevant kader ................................................................................ 30 4.3.2 | Motivering ....................................................................................... 31 4.3.3 | Conclusie ........................................................................................ 32 4.4 | Geluid .............................................................................................................. 32 4.4.1 | Relevant kader ................................................................................ 32 4.4.2 | Motivering ....................................................................................... 33 4.4.3 | Conclusie ........................................................................................ 34 4.5 | Lichtreflectie .................................................................................................... 34 4.5.1 | Relevant kader ................................................................................
34 4.5.2 | Motivering ....................................................................................... 34 4.5.3 | Conclusie ........................................................................................ 35 4.6 | Landschap en cultuurhistorie .......................................................................... 35 4.6.1 | Relevant kader ................................................................................ 35 4.6.2 | Motivering ....................................................................................... 36 4.6.3 | Conclusie ........................................................................................ 36 4.7 | Stikstofdepositie .............................................................................................. 36 4.7.1 | Relevant kader ................................................................................ 36 4.7.2 | Motivering ....................................................................................... 36 4.7.3 | Conclusie ........................................................................................ 37 4.8 | Verkeer en parkeren ....................................................................................... 37 4.8.1 | Relevant kader ................................................................................
37 4.8.2 | Motivering ....................................................................................... 37 4.8.3 | Conclusie ........................................................................................ 37 4.9 | Luchtkwaliteit ................................................................................................... 38 4.9.1 | Relevant kader ................................................................................ 38 4.9.2 | Motivering ....................................................................................... 38 4.9.3 | Conclusie ........................................................................................ 38 4.10 | Omgevingsveiligheid ....................................................................................... 38 4.10.1 | Relevant kader ................................................................................ 38 4.10.2 | Motivering ....................................................................................... 39 4.10.3 | Conclusie ........................................................................................ 40 4.11 | Water ............................................................................................................... 40 4.11.1 | Relevant kader ................................................................................
40 4.11.2 | Motivering ....................................................................................... 40 4.11.3 | Conclusie ........................................................................................ 41 4.12 | Mer-beoordeling .............................................................................................. 41 4.12.1 | Relevant kader ................................................................................ 41 4.12.2 | Motivering ....................................................................................... 42 4.12.3 | Conclusie ........................................................................................ 42 4.13 | Ondergrondse infrastructuur ........................................................................... 42 4.13.1 | Relevant kader ................................................................................ 42 4.13.2 | Motivering ....................................................................................... 42 4.13.3 | Conclusie ........................................................................................ 42 4/50 4.14 | Brandveiligheid ................................................................................................ 42 4.14.1 | Relevant kader ................................................................................
42 4.14.2 | Motivering ....................................................................................... 43 4.14.3 | Conclusie ........................................................................................ 43 4.15 | Netcongestie ................................................................................................... 43 4.16 | Circulariteit ...................................................................................................... 44 4.17 | Conclusie fysieke leefomgeving ...................................................................... 44 5 | Participatie ................................................................................................................... 45 5.1 | Resultaten participatie..................................................................................... 45 5.2 | Omgevingstafel ............................................................................................... 46 6 | Financiële haalbaarheid .............................................................................................. 47 6.1 | Financiële uitvoerbaarheid .............................................................................. 47 6.2 | Kostenverhaal .................................................................................................
47 6.3 | Nadeelcompensatie ........................................................................................ 47 7 | Conclusie ETFAL ......................................................................................................... 48 Bijlagenboek .......................................................................................................................... 50 5/50 Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 6/50 1 Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Utrecht heeft als doelstelling het opwekken van duurzame elektriciteit door middel van een grootschalig zonnepark op de geluidswal aan de A12 tussen Woerden en Utrecht. In een eerder stadium heeft de gemeente de aanleg van het zonnepark in de gemeente Utrecht aanbesteed, waarna een projectontwikkelaar heeft geprobeerd de bouw van het zonnepark technisch uit te werken. Vanwege onder andere de complexiteit van de bouw op een geluidswal waar beperkte boordiepte mogelijk is en waar de draagkracht van de bodem laag is, is het zonnepark voor de projectontwikkelaar financieel niet haalbaar gebleken en uiteindelijk niet gerealiseerd. Wel is er tijdens dit proces een vergunning aangevraagd en verleend voor de bouw van het zonnepark.
Onlangs heeft de gemeente Utrecht het besluit genomen de ontwikkeling door te zetten en op eigen initiatief te realiseren. Om de haalbaarheid van de ontwikkeling te vergroten is besloten om het deel van de geluidswal dat in de gemeente Woerden ligt, te betrekken bij de ontwikkeling van het zonnepark. Dit gedeelte van de geluidswal is (ook) in eigendom van de gemeente Utrecht. In samenspraak met de gemeente Woerden is besloten om op beide delen van de geluidswal een omgevingsvergunning aan te vragen voor het zonnepark. Het initiatief behelst het gelijktijdig bouwen van het zonnepark door middel van het Treesystem, en wordt gefinancierd door de gemeente Utrecht. De vergunningaanvraag voor het zonnepark wordt opgesplitst: bij beide gemeenten wordt een aparte vergunning aangevraagd. Het zonnepark is op grond van het omgevingsplan Utrecht niet toegestaan. Derhalve is het noodzakelijk om voor de bouw van het zonnepark af te wijken van het omgevingsplan via een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (hierna: BOPA). Onderhavig document vormt de onderbouwing voor de fysieke leefomgeving bij de aanvraag voor de omgevingsvergunning voor de BOPA. Deze wordt gecombineerd aangevraagd met een binnenplanse omgevingsplanactiviteit (OPA). Deze BOPA heeft slechts betrekking op het projectgebied dat valt binnen het omgevingsplan Utrecht.
1.2 Projectlocatie De gehele projectlocatie van het zonnepark is onderverdeeld in twee delen, namelijk de geluidswal in de gemeente Utrecht, onder de wijk Veldhuizen in De Meern, en de geluidswal in de gemeente Woerden. Onderhavige onderbouwing heeft alleen betrekking op het deel dat is gelegen in de gemeente Utrecht. In figuur 1 is de totale projectlocatie van het zonnepark weergegeven. Met projectlocatie wordt in het vervolg van dit document alleen verwezen naar het deel dat valt in de gemeente Utrecht. Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 7/50 Figuur 1: Locaties zonneparken op de geluidswallen aan de A12 bij Utrecht (rood) en Woerden (groen). De geluidswal in de gemeente Utrecht is voornamelijk gelegen op het perceel met de aanduiding VHZ01-A-1790. Daarnaast is de projectlocatie ook gelegen op de percelen met de aanduiding VHZ01- A-3897 en VHZ01-A-4636, welke allen in eigendom zijn van de gemeente Utrecht. In figuur 2 is de kadastrale kaart van de projectlocatie weergegeven. Figuur 2: Kadastrale kaart van de projectlocatie. 1.3 Leeswijzer Na deze inleiding volgt een beschrijving van de huidige situatie, zowel feitelijk als planologisch.
Vervolgens wordt er ingegaan op de toekomstige situatie en de planologische strijdigheid. In hoofdstuk 4 worden de milieu- en omgevingsaspecten behandeld. Hoofdstuk 5 gaat in op de participatie en hoofdstuk 6 geeft een toelichting op de financiële haalbaarheid van het plan. Tenslotte volgt er een concluderend hoofdstuk.
Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 8/50 2 Huidige en beoogde situatie 2.1 Huidige situatie De projectlocatie voor het zonnepark is de geluidswal bij de A12 nabij de wijk Veldhuizen in De Meern, gemeente Utrecht. De geluidswal is circa 1,4 kilometer lang en heeft een hoogte van 10 meter, oplopend tot 15 meter aan de oostzijde, en wordt ingesloten tussen de Veldhuizerweg aan de zuidzijde en het Veldhuizerpark aan de noordzijde. Het heeft een hellingsgraad d ie varieert tussen 25 en 28 graden. De geluidswal is opgebouwd uit verschillende lagen, waarbij de basis bestaat uit AVI - slakken (ook wel AVI-bodem-as genoemd), die zijn afgedekt met verschillende beschermingsmaterialen. Boven op de afdekfolie is een kleilaag aangebracht met een oorspronkelijke dikte van circa 1 tot 3 meter. Aan de voet van de geluidswal en aan de top van de geluidswal zijn paden aanwezig voor beheer en onderhoud. Op de top van de geluidswal bevindt zich tevens een metalen schanskorf met stenen. Op de geluidswal zijn vier bomen aanwezig. Aan de oostkant van de geluidswal bevindt zich tevens een plat plateau. 2.2 Beoogde situatie Het zonnepark zal worden gebouwd over vrijwel de gehele geluidswal.
De exploitatietijd van het zonnepark zal 30 jaar zijn. Naast de plaatsing van de zonnesystemen zijn twee transformatoren nodig. Tevens zal er ten behoeve van het zonnepark een batterij geplaatst worden, deze werkt netcongestie verzachtend. Deze zal tussen de geluidswallen van Woerden en Utrecht gerealiseerd worden en valt daarmee binnen de gemeente Woerden. De plaatsing van de batterij wordt derhalve niet meegenomen in deze BOPA-aanvraag en zal later worden aangevraagd. In figuren 3 en 4 is het ontwerp van het zonnepark in zijn geheel weergegeven. De gedetailleerde ontwerpen en de inpassing van de transformatoren zijn als bijlage toegevoegd aan de aanvraag voor de omgevingsvergunning Figuur 3: Ligging van het beoogde zonnepark op het westelijk deel van de geluidswal aan de A12 bij Veldhuizen. Locatie transformator 1 Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 9/50 Figuur 4: Ligging van het beoogde zonnepark op het oostelijk deel van de geluidswal aan de A12 bij Veldhuizen. Het zonnepark wordt uitgevoerd in een rijopstelling waarbij er zich drie rijen onder elkaar bevinden onder een hellingshoek van 25 graden, parallel aan het talud.
Aan de oostkant van de geluidswal zijn er aan de bovenkant van het plateau nog twee rijopstellingen beoogd. Per rij telt het zonnesysteem vier panelen met een lengte van 4562 mm. Tussen de rijen is er 2700 mm vrijgehouden, om genoeg ruimte over te laten voor bereikbaarheid ten behoeve van beheerwerkzaamheden en voor behoud van bodemkwaliteit en biodiversiteit. In figuren 5, 6 en 7 is een dwarsdoorsnede van de rijopstelling van het zonnepark weergegeven. Hierop staan de afmetingen tussen de rijen vermeld. Figuur 5: dwarsdoorsnede rijopstelling aan de westzijde, inclusief de afmetingen tussen de zonnesystemen Figuur 6: Dwarsdoorsnede rijopstelling aan de oostzijde, inclusief de afmetingen tussen de zonnesystemen. Locatie transformator 2 Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 10/50 Figuur 7: Dwarsdoorsnede rijopstelling aan de oostzijde, inclusief de transformator. Met de opstelling van de zonnepanelen is beoogd om een rustig en ritmisch beeld te creëren. De rijen zonnepanelen zijn daarom van gelijke grootte. De aanwezigheid van andere installaties tussen opstelling van zonnepanelen is daarom niet wenselijk. Wel worden er transformators ingepast.
Op figuren 3 en 4 zijn deze transformators ingetekend, waarbij een zich bevindt net ten westen van de bovenste rij panelen in het oostelijk deel van de geluidswal. De andere transformator wordt geplaatst op het westelijk deel van de geluidswal ter hoogte van de rotonde van de Veldhuizerweg. De transformatoren hebben beiden hetzelfde ontwerp en hebben afmetingen boven maaiveld van 355 x 280 x 276 cm (l x b x h) en een vermogen van 2.000 kVA per stuk. De kleurstelling van de transformatoren is gedekt, donkergroen in combinatie met donker antraciet, zodat ze niet opvallen tegen de achtergrond van de geluidswal. In de bijlage T5 is de technische tekening van de transformator toegevoegd. Tussen de zonnepanelen is ruimte nodig voor omvormers en bekabeling. Hierbij is gekozen voor plaatsing van omvormers direct achter de opstelling van zonnepanelen zodat deze uit het zicht blijven. Bekabeling vanuit de zonnepanelen (DC bekabeling) wordt direct onder de zonnepanelen geplaatst, er worden geen bovengrondse verbindingsstukken met bekabeling en kabelgoot gemaakt tussen de rijen zonnepanelen. Vanuit de omvormers zal AC bekabeling in ondergrondse kabelsleuven naar de transformator worden gevoerd. Figuur 8: Voorbeeld opstelling omvormers achter zonnepanelen.
Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 11/50 2.3 Groencompensatie De zuidhelling van de geluidswal waarop het zonneveld is geprojecteerd is onderdeel van stedelijke groenstructuur van Utrecht. Bij aantasting van de groene waardes van de stedelijke groenstructuur wordt gevraagd om een evenredige compensatie. Het gaat daarbij zowel om verlies van m2 groen als de groene waarden die aan de specifieke locatie zijn toegeschreven. De groencompensatie voor de zonnepanelen dient een voldoende robuuste invulling te krijgen en minimaal de huidige groene waarden van de geluidswal te compenseren, ook geldt een kwantitatieve compensatie, waarbij het aantal kapvergunningplichtige bomen en het aantal vierkante meters tellen. De geluidswal bij Veldhuizen, deel gemeente Utrecht, is ongeveer 1,5 kilometer lang en volledig groen. Voor het Utrechtse deel gaat het om ruim 2 ha (21.344 m2) dat bedekt wordt met zonnepanelen er worden geen bomen gekapt. Ecologische kwaliteiten Wat er uniek is aan de geluidswal is de helling op het zuiden met een kruiden - en insectenrijke beplanting en een zon beschenen lange muur van schanskorven. Daarbij functioneert de geluidswal als verbinding in de stedelijke groenstructuur voor planten en dieren.
Opvallend aanwezig is de (bedreigde) argusvlinder. Deze soort is sinds 1992 landelijk afgenomen met 98%! De geluidswal biedt voor de argusvlinder en andere insecten een geschikt leefgebied door een combinatie van essentiële factoren. Door de plaatsing van de zonnepanelen gaat het leefgebied en de verbinding voor flora en fauna grotendeels verloren. Daarnaast vormt de helling waar de zonnepanelen komen nu leefgebied van onder andere haas en mogelijk kleine marterachtigen (wezel en bunzing). Landschappelijke kwaliteit De geluidswal vormt een ruimtelijke scheiding tussen de A12 en Veldhuizen. De lange lijn van de geluidswal en het verschillende karakter tussen de zuidhelling en de noordhelling. In de noordhelling ligt het karaktervolle Walpark, ontworpen door , dat de geluidswal heeft omgetoverd tot park voor de wijk. Karakteristiek voor het park zijn de populierenlanen die zich in het verlengde van de verkavelingsstructuur van de wijk bevinden. De zuidhelling wordt gedefinieerd door een 'muur’ van schanskorven en bloemrijk grasland. Een conceptgroencompensatieplan is opgesteld door de groenadviseur, ecoloog, landschapsarchitect en projectmanager energie van gemeente Utrecht. (Bijlage B1).
2.4 Landschappelijke inpassing Voor de inpassing van het zonnepark in het landschap is een ontwerp gemaakt waarbij rekening wordt gehouden met de oorspronkelijke landschappelijke elementen en het beleid van gemeente Utrecht voor het gebied. De onderstaande afbeelding toont het landschappelijk ontwerp, de verschillende elementen zijn nader toegelicht in de aanvullende factsheets (Bijlage T4). Het landschappelijk ontwerp is aanvullend op de technische tekeningen met ontwerp waarop tevens de maatvoeringen staan aangegeven. (Bijlage T2)
Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 12/50 Het zonnepark wordt omheind door hekwerk met een hoogte van 1,8 meter ter afsluiting van het terrein voor veiligheid. Het hekwerk loopt langs de Veldhuizerweg voorlangs het talud, en gaat aan de kopse kanten langs het talud omhoog met aansluiting aan de bestaande schanskorfmuur . Om het zicht op het hekwerk en de harde randen van de zonnepanelen te onttrekken wordt voor en langs het gehele hekwerk Zeeuwse haag geplaatst. Het gehele hekwerk wordt hierdoor als het ware ingepakt door de Zeeuwse haag. Geheel rondom het zonnepark loopt een groene strook. De haag en de groene strook heeft ook waarde om de biodiversiteit op de geluidswal te versterken. Figuur 9: Landschappelijke inpassing zonnepanelen op geluidswal Veldhuizen. Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 13/50 Op de geluidswal zijn kleine zoogdieren aangetroffen zoals haas en mogelijk marterachtigen. Het is gewenst dat deze dieren vrij kunnen bewegen, ondanks het hekwerk.
Om dit mogelijk te maken is het voorstel om openingen aan de onderzijde van het hekwerk te maken voor kleine zoogdieren. Figuur 11: principe voorstel openingen in hekwerk, nader uit te werken Figuur 10: Referentie hekwerk en Zeeuwse haag. 2.5 | Planologische strijdigheid 2.5.1 | Omgevingsplan Utrecht De voorgenomen ontwikkeling wordt getoetst aan het tijdelijk deel van het omgevingsplan van de gemeente Utrecht, waarin de bestemmingsplannen zijn opgenomen. Onderstaande bestemmingsplannen zijn van toepassing op de projectlocatie: • | Chw bestemmingsplan Veldhuizen, De Meern (vastgesteld op 12-03-2020); • | Chw bestemmingsplan Algemene regels Utrecht (vastgesteld op 02 | -02-2023). 2.5.1.1 | Chw Bestemmingsplan Algemene regels Utrecht Het bestemmingsplan ‘Chw Bestemmingsplan Algemene regels Utrecht’ bevat algemene regels die gelden voor vrijwel de gehele gemeente Utrecht en is daarmee niet locatie specifiek. | In dit bestemmingsplan heeft de projectlocatie de volgende gebiedsaanwijzingen: • | Overige zone – bebouwingscontour houtkap; • | Overige zone – algemene regels Utrecht; • | Overige zone – archeologische verwachting 6. Op grond van die laatste is het verboden zonder vergunning grondwerkzaamheden uit te voeren wanneer de werkzaamheden dieper dan 50 centimeter onder het maaiveld zal worden gedaan of als er meer dan 5000m2 grondwerk zal worden verricht.
2.5.1.2 | Chw bestemmingsplan Veldhuizen, De Meern De projectlocatie heeft in het bestemmingsplan ‘Chw bestemmingsplan Veldhuizen, De Meern’ enkel de bestemming ‘Groen’. Hieronder is de plankaart van ‘Chw bestemmingsplan Veldhuizen, De Meern’ weergegeven. Figuur 12: Plankaart van bestemmingsplan ‘Chw bestemmingsplan Veldhuizen, De Meern’, met pijl de projectlocatie weergegeven. Op grond van artikel 5.2 van het bestemmingsplan zijn activiteiten die passen bij de functie ‘Groen’ toegestaan, “zoals het aanleggen, gebruiken en in stand houden van groenvoorzieningen, voet- en fietspaden, bruggen, duikers en faunapassages, geluidwerende voorzieningen, veldjes voor het uitlaten van honden, watergangen, waterpartijen, ontmoetingsplaatsen al dan nie | t met zitbanken of speeltoestellen, kunstobjecten.” Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 | Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 | 14/50 Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 15/50 Hierin is geen ruimte opgenomen voor nutsvoorzieningen, zonnecollectoren of andere dergelijke doeleinden.
Concluderend kan worden gesteld dat het zonnepark niet een toegestane activiteit is die past bij de functie ‘Groen’ en daarmee in strijd is met het omgevingsplan van de gemeente Utrecht. 2.5.2 Omgevingsplanactiviteit Om te bepalen of er sprake is van een vergunningplicht voor de omgevingsplanactiviteit moet er gekeken worden naar de planologische aspecten van de werkzaamheden. De regels omtrent het bouwen op grond van het omgevingsplan zijn opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (hierna: Bbl). De gemeente Utrecht kan echter in het omgevingsplan aanvullende eisen stellen aan de planologische en esthetische aspecten. Ten aanzien van het bouwen op grond van het omgevingsplan zijn in art ikel 2.29 Bbl vrijstellingen opgenomen van de vergunningplicht voor de omgevingsplanactiviteit. Het zonnepark valt echter niet onder de vergunningvrije gevallen in artikel 2.29 Bbl, aangezien de collectoren niet worden geplaatst op een dak en de totale oppervlakte meer zal bedragen dan 15 m 2. Ook de bijbehorende transformatoren zijn niet vrijgesteld van de vergunningplicht voor de omgevingsplanactiviteit. De transformatoren vallen niet onder nutsvoorzieningen en zijn daarom niet vrijgesteld van de vergunningenplicht. Voor de vergunningplichtige bouwwerken staat het gemeenten vrij om, naaste de Rijksregels uit het Bbl, aanvullende regels in het omgevingsplan te stellen.
Voor het bouwen van bouwwerken geldt artikel 22.26 van Omgevingsplan Utrecht: “het is verboden zonder omgevingsvergunning een bouwactiviteit te verrichten en het te bouwen bouwwerk in stand te houden en te gebruiken.” Deze vergunning wordt verleend als wordt voldaan aan de beoordelingsregels van artikel 22.29 van het Omgevingsplan Utrecht: a. de activiteit niet in strijd is met de in dit omgevingsplan gestelde regels over het bouwen, in stand houden en gebruiken van bouwwerken, met uitzondering van paragraaf 22.2.4 b. het uiterlijk of de plaatsing van het bouwwerk, met uitzondering van een tijdelijk bouwwerk dat geen seizoensgebonden bouwwerk is, zowel op zichzelf beschouwd als in verband met de omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan, niet in strijd is met redelijke eisen van welstand, beoordeeld volgens de criteria van de welstandsnota, bedoeld in artikel 12a, eerste lid, van de Woningwet, zoals dat artikel luidde voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet; en 1. de activiteit betrekking heeft op een bodemgevoelig gebouw op een bodemgevoelige locatie en: 1. de toelaatbare kwaliteit van de bodem niet wordt overschreden; of 2. bij overschrijding van de toelaatbare kwaliteit van de bodem: als aannemelijk is dat een sanerende of andere beschermende maatregelen wordt getroffen.
Een sanerende of andere beschermende maatregel is in ieder geval een sanering overeenkomstig paragraaf 4.121 van het Besluit activiteiten leefomgeving. De bouw van het zonnepark, met de transformatoren, is vergunningplichtig voor de omgevingsplanactiviteit bouwwerken op grond van artikel 2.29 Bbl en artikel 22.26 Omgevingsplan Utrecht. 2.5.3 Buitenplanse omgevingsplanactiviteit In het omgevingsplan worden de beoordelingsregels voor het verlenen van de omgevingsvergunning opgenomen. Een buitenplanse omgevingsplanactiviteit is een activiteit die niet voldoet aan de regels van het omgevingsplan en niet vergunningvrij is. Er zijn 2 varianten: 1. Een activiteit waarvoor het omgevingsplan bepaalt dat een vergunning nodig is, maar het volgens de beoordelingsregels niet mogelijk is de vergunning te verlenen. 2. Een andere activiteit die in strijd is met het omgevingsplan. Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 16/50 Om te bepalen of de bouw van het zonnepark in strijd is met het omgevingsplan is gekeken naar de bestemmingsregels van het vigerende bestemmingsplan, dat onderdeel is van het tijdelijke deel van het omgevingsplan Utrecht. In paragraaf 2.3.1 zijn de toegestane functies op de gronden reeds behandeld.
Hieruit is gebleken dat het zonnepark strijdig is met de toegestane functies op voor ‘Groen’ aangewezen gronden en daarmee strijdig is met het omgevingsplan. Het is derhalve noodzakelijk om voor de bouw van het zonnepark af te wijken van het omgevingsplan middels een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Ook voor de transformatoren is er een omgevingsvergunning benodigd voor de buitenplanse omgevingsplanactiviteit aangezien deze niet zijn toegestaan volgens bestemmingsplan Veldhuizen, De Meern. 2.5.4 Procedurele aspecten De juridische grondslag voor de buitenplanse omgevingsplanactiviteit is de vergunningplicht in artikel 5.1 lid 1 onder a jo. art. 5.2 Omgevingswet en artikel 5.21, tweede lid, onder b. Omgevingswet. De wettelijke proceduretermijn van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit is acht weken. Het bevoegd gezag kan de beslistermijn eenmaal met ten hoogste zes weken verlengen. Dit besluit wordt bekend gemaakt binnen de beslistermijn (art. 16.64 Ow). Op basis van artikel 2 onder j van het ‘Besluit delegatie wijziging omgevingsplan en bindend advies bij afwijkvergunningen gemeente Utrecht’ is bindend advies van de raad vereist bij een aanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit voor de aanleg van zonnevelden. Afstemming Rijkswaterstaat Op 6 mei 2026 heeft vooroverleg met Rijkswaterstaat plaatsgevonden.
Daarnaast heeft Rijkswaterstaat advies uitgebracht op het principeverzoek. Vanwege het werken in het Beperkingengebied van een Rijksweg wordt er gelijktijdig een omgevingsvergunning aangev raagd bij Rijkswaterstaat. Omgevingstafel Voor het project Zonnepanelen op de geluidswal van de A12 heeft er op 9 juli 2026 een omgevingstafel plaatsgevonden (zie bijlage X). De omgevingstafel is een overleg in de voorbereiding op de aanvraag van de omgevingsvergunning waar alle betrokken overheden, organisaties en belanghebbenden zijn vertegenwoordigd. Tijdens deze bijeenkomsten is het ontwerp besproken en afgestemd. De omgevingstafel biedt ruimte voor het vroegtijdig signaleren van knelpunten en het gezamenlijk zoeken naar oplossingen. Door de brede samenstelling kunnen relevante kwesties snel en integraal worden opgepakt. De uitkomsten van de omgevingstafels zijn meegenomen in de verdere planvorming en dragen bij aan een breed gedragen ontwerp en zorgvuldige ruimtelijke inpassing. Bestuurlijk vooroverleg De geluidswal van de A12 is grondgebied van gemeente Utrecht. In het verleden zijn er meerdere besluiten geweest over dit project.
De belangrijkste besluiten zijn: • Augustus 2017 (college B&W): Het startdocument voor een zonnepark op de bestaande geluidswal A12 vast te stellen; • Oktober 2020 (gemeenteraad): Algemene verklaring van geen bedenkingen voor 2 zonne- energieprojecten Haarrijnseplas en geluidswal A12; • Juli 2021(gemeenteraad): Zonneveld A12 vastgesteld als zoekgebied RSU; • Januari 2023 (gemeenteraad): Raadsbrief voorgang projecten duurzame energie ; • Oktober 2023 (gemeenteraad): Raadsbrief voortgang projecten duurzame energie ; • December 2024 (gemeenteraad): Geluidswal A12 aangewezen als focusgebied voor zonne - energie in de Beleidsnota opwekgebieden voor schone energie. Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 17/50 3 Beleid 3.1 Nationaal beleid 3.1.1 NOVI De Omgevingswet bundelt alle huidige wetten over de leefomgeving. Daarbij hoort ook één rijksvisie op de leefomgeving: de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). In de NOVI zijn de maatschappelijke opgaven samengevat in 4 prioriteiten: • Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; • Duurzaam economisch groeipotentieel; • Sterke en gezonde steden en regio's; • Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
Om alle belangen af te wegen, gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: in het verleden is scheiding van functies te vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI zoeken we naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik va n onze ruimte. 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder da n in het andere. 3. Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat onze samenleving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties. Met betrekking tot 'sterke en gezonde steden en regio's' is in de NOVI aangegeven dat vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig zijn voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Tegelijk streeft men naar een verbetering naar de leefbaarheid en klimaatbestendigheid in steden en dorpen.
Schonere lucht, voldoende groen en water en genoeg publieke voorzieningen waar mensen kunnen bewegen (wandelen, fietsen, sporten, spelen), ontspannen en samenkomen. Betekenis voor het project Ten aanzien van de eerste prioriteit ‘Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie’ is er in de NOVI beleidskeuze 1.4 opgenomen. Deze dient als doel om de opgave van duurzame energie te verwezenlijken met oog voor de kwaliteit van de omgeving en zo veel mogelijk te combineren met andere functies. Om dit meer richting te geven is voor de inpassing van duurzame energie een voorkeursvolgorde voor zon-PV geïntroduceerd. Deze zonneladder kent vier treden. De beoogde ontwikkeling van het zonnepark bevindt zich op de derde trede, zonne-energie op terreinen en objecten in het landelijk gebied. De ontwikkeling van het zonnepark betreft een investering in duurzame energie en is daarmee in lijn met de NOVI. 3.1.2 Ladder voor duurzame verstedelijking De ladder voor duurzame verstedelijking is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand. De instructieregel in artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de ladder is vereist. Artikel 8.0b Bkl regelt dat deze instructieregel ook geldt voor een omgevingsvergunning buitenplanse omgevingsplanactiviteit.
Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 18/50 Artikel 5.129g (zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand): 1. Dit artikel is van toepassing op een stedelijke ontwikkeling die bestaat uit de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is. 2. Voor zover een omgevingsplan voorziet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling, wordt met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand in het omgevingsplan rekening gehouden met: a. de behoefte aan die stedelijke ontwikkeling; en b. als die stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen dat stedelijk gebied of binnen dat stedelijk groen aan de rand van de bebouw ing van stedelijk gebied in die behoefte te voorzien. 3. Voor de toepassing van het tweede lid, onder b, wordt tot het stedelijk gebied niet gerekend een stedelijke ontwikkeling waarvoor: a. op grond van het omgevingsplan een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit is vereist; en b.
nog geen toepassing is gegeven aan het tweede lid. 4. Als een omgevingsplan voorziet in de vestiging van een dienst als bedoeld in artikel 1 van de Dienstenwet en de beoordeling van de behoefte aan een stedelijke ontwikkeling betrekking heeft op de economische behoefte, de marktvraag of de mogelijke of actuele economische gevolgen van die vestiging, heeft die beoordeling alleen tot doel na te gaan of de vestiging van een dienst in overeenstemming is met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Betekenis voor het project De realisatie van het zonnepark betreft geen nieuwe stedelijke ontwikkeling, zoals bedoeld in het Bkl. Zodoende is het projectvoornemen niet in strijd met de ladder voor duurzame verstedelijking. 3.2 Provinciaal beleid 3.2.1 Omgevingsvisie Utrecht De Omgevingsvisie Utrecht 2050 beschrijft hoe de provincie wil omgaan met de grote ruimtelijke opgaven richting 2050. De kern van de visie is: gezond, veilig, duurzaam en aantrekkelijk wonen, werken en leven, met zorgvuldig ruimtegebruik. De visie is uitgewerkt langs zeven samenhangende thema’s: 1. Stad en land gezond De provincie streeft naar een gezonde leefomgeving met voldoende groen, schone lucht en ruimte voor ontspanning. Verstedelijking moet bijdragen aan leefkwaliteit, zonder het buitengebied onnodig te belasten. 2.
Klimaatbestendig en water robuust Utrecht bereidt zich voor op klimaatverandering door: • waterveiligheid te versterken, • ruimte te geven aan waterberging, • hittestress en droogte tegen te gaan. Ruimtelijke ontwikkelingen moeten hieraan bijdragen en mogen het watersysteem niet verslechteren. 3. Duurzame energie De provincie wil energieneutraal zijn en zet in op: • energiebesparing, • duurzame opwek (zon, wind, warmte), • slimme combinatie met andere functies. Dit gebeurt bij voorkeur op daken, infrastructuur en reeds verstoorde gronden, met zorg voor landschap en natuur. 4. Vitale steden en dorpen Groei wordt vooral opgevangen binnen bestaand stedelijk gebied en bij knooppunten. Buitenstedelijke ontwikkelingen zijn mogelijk, maar alleen als ze landschappelijk en functioneel goed worden ingepast. 5. Duurzame, gezonde en bereikbare regio Bereikbaarheid, veilige infrastructuur en duurzame mobiliteit zijn randvoorwaarden voor nieuwe ontwikkelingen. 6. Levend landschap, erfgoed en cultuur Het Utrechtse landschap (zoals het Groene Hart, riviergebieden en historische structuren) moet herkenbaar en beleefbaar blijven. Nieuwe functies mogen dit niet aantasten en moeten waar mogelijk de landschappelijke kwaliteit versterken. 7.
Toekomstbestendige natuur en landbouw De provincie zet in op: • | versterking van natuur en biodiversiteit; • | kringloop- en natuurinclusieve landbouw; • | zorgvuldig gebruik van landbouwgronden. Functies concurreren niet vanzelfsprekend met landbouw, maar moeten slim gecombineerd worden. Betekenis voor het project De bouw van het zonnepark is passend binnen de Omgevingsvisie, met name vanuit het thema duurzame energie. Het zonnepark draagt bij aan de energietransitie en CO2 reductie. Daarnaast ondersteunt de ontwikkeling de ambitie van de provincie om energieneutraal te worden en kan het bijdragen aan lokale energieopwekking en regionale zelfvoorziening. Wel hanteert de Omgevingsvisie een soortgelijke voorkeursvolgorde als de NOVI. 3.2.2 | Beleidsprogramma Energietransitie 2026-2030 provincie Utrecht De provincie Utrecht staat voor een urgente maatschappelijke opgave: de transitie naar een duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem. Met het Beleidsprogramma Energietransitie 2026-2030 geeft de provincie uitvoering aan de ambities uit de Omgevingsvisie en de Energievisie en wordt richting gegeven aan de keuzes en acties die nodig zijn om deze transitie te realiseren.
De provincie streeft onder meer naar een jaarlijkse energiebesparing van gemiddeld 1,5% per inwoner, het realiseren van de opwekdoelen uit de Regionale Energiestrategieën (RES’en) en het opwekken van minimaal 55% van de gebruikte elektriciteit binnen de provincie in 2 | 030. Op de lange termijn werkt de provincie toe naar een volledig klimaatneutrale provincie in 2050, met voldoende duurzame energie voor de gebouwde omgeving. Betekenis voor het project Het zonnepark levert een concrete bijdrage aan de provinciale ambitie om het aandeel duurzame energie te vergroten en de CO₂-uitstoot te reduceren. De opwek van zonne-energie sluit direct aan bij de doelstellingen om toe te werken naar een klimaatneutrale energievoorziening. | Daarnaast is er zoveel mogelijk rekening gehouden met een zorgvuldig en efficiënt ruimtegebruik. | De ontwikkeling vindt plaats op een locatie waar de ruimtelijke impact beperkt is | , waar het zonnepark geen belemmering vormt voor bestaande stedelijke functies en er is sprake van een doelmatig gebruik van de beschikbare ruimte. 3.2.3 | Omgevingsverordening Utrecht De provincie Utrecht heeft in haar Omgevingsverordening alle regels opgenomen die gaan over natuur, landschap, milieu, provinciale wegen, water, cultureel erfgoed, wonen en ruimte. Deze regels zijn nodig voor een gezond, veilig en schoon Utrecht.
Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 | Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 | 19/50 Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 20/50 Ze zijn bedoeld om de plannen uit de Omgevingsvisie waar te kunnen maken en zijn onderdeel van de uitvoering van het beleid en programma’s van de provincie Utrecht. De Omgevingsverordening is in werking getreden op 13 oktober 2025. De projectlocatie heeft in de omgevingsverordening meerdere gebiedsaanwijzingen toegewezen. Dit betreffen: • Gebied provinciaal bereikbaarheidsnetwerk; • Overstroombaar gebied; • Amsterdam-Rijnkanaal en Lek; • Gebied detailhandel buiten bestaand winkelgebied; • Gebied energie uit biomassa stedelijk gebied; • Gebied glastuinbouw niet toegestaan; • Gebied klein open bodemenergiesysteem; • Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden buiten de bebouwde kom; • Luchtvaartterrein; • Stedelijk gebied; • Verplicht peilbesluitgebied. Bovenstaande gebiedsaanwijzingen bevatten instructieregels waaraan omgevingsplannen, en daarmee ook een BOPA aan moeten voldoen.
Voor de ontwikkeling van het zonnepark zijn echter slechts de eerste twee gebiedsaanwijzingen relevant. De instructieregels uit de overige gebiedsaanwijzingen hebben geen betrekking op de activiteiten die uitgevoerd zullen worden en daarmee niet relevant voor de BOPA. Betekenis voor het project Gebied provinciaal bereikbaarheidsnetwerk Ingevolge artikel 4.3 uit de Omgevingsverordening dienen omgevingsplannen waarin nieuwe ontwikkelingen zijn voorzien, regels te bevatten die het belang van de ongewijzigde instandhouding, het ongewijzigde gebruik en de mogelijkheid tot uitbreiding van het provinciaal bereikbaarheidsnetwerk in het Gebied provinciaal bereikbaarheidsnetwerk waarborgen. Het provinciaal bereikbaarheidsnetwerk wordt hierin gedefinieerd als ‘het samenhangend geheel van provinciale fietspaden, provinciale (vaar)wegen en OV-lijnen en aanvullend die fietspaden, (vaar)wegen en OV-lijnen van gemeenten die de provincie tot een provinciaal belang heeft benoemd ’. Het zonnepark wordt gebouwd op een reeds bestaande geluidswal waarbij de ongewijzigde instandhouding en het ongewijzigde gebruik niet worden geschaad. Het zonnepark heeft hierin geen negatief effect op het gebruik en de bereikbaarheid van de provinciale we g. Eveneens heeft het zonnepark geen negatief effect op de uitbreidingsmogelijkheden van het bereikbaarheidsnetwerk.
De mogelijkheden van uitbreiden zijn in het gebied beperkt, gezien de ligging tussen de A12 en de wijk Veldhuizen. Het bouwen van een zonnepark op een bestaande geluidswal levert geen additionele beperking op deze uitbreidingsmogelijkheden. Overstroombaar gebied Ingevolgde artikel 2.16 uit de Omgevingsverordening dienen omgevingsplannen die betrekking hebben op locaties binnen het Overstroombaar gebied regels te bevatten die rekening houden met overstromingsrisico’s. Binnendijks is dit van toepassing op kwetsbare en vitale objecten en woonwijken en bedrijventerreinen. Buitendijks is dit ook van toepassing op individuele woningen en bedrijven. Het zonnepark wordt gebouwd op een bestaande geluidswal met een hellingspercentage van 50%. Afvloeiend hemelwater loopt hierbij in de richting van de Veldhuizerweg en daarmee in tegengestelde richting van vitale objecten, woonwijken en bedrijventerreinen.
Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 21/50 Conclusie Omgevingsverordening Gelet op bovenstaande motivering ten aanzien van de gebiedsaanwijzingen en de afwezigheid van vergunningplichten op grond van de Omgevingsverordening, kan worden geconcludeerd dat de voorgenomen ontwikkeling in overeenstemming is met de Omgevingsverordenin g Utrecht. 3.3 Regionaal beleid 3.3.1 Regionale Energiestrategie Regio Utrecht De Regionale Energiestrategie Regio Utrecht (RES U16) is opgesteld door de zestien Utrechtse gemeenten, de provincie Utrecht en het waterschap, in samenwerking met netbeheerders en maatschappelijke partners. De RES geeft invulling aan de nationale klimaatdoelstellingen uit het Klimaatakkoord en beschrijft hoe de regio bijdraagt aan de opwek van duurzame elektriciteit op land en de warmtetransitie. In de RES Regio Utrecht is vastgelegd dat de regio een substantiële bijdrage levert aan de opwek van hernieuwbare elektriciteit in 2030, met name door middel van zonne- en windenergie. Daarbij wordt nadrukkelijk ingezet op een zorgvuldige ruimtelijke inpassing, het behouden en versterken van landschappelijke kwaliteiten en het betrekken van de omgeving bij de ontwikkeling van energieprojecten.
De RES vormt een strategisch kader en richtinggevend beleidsdocument. De concrete uitwerking van energieprojecten vindt plaats via omgevingsvisies (zie provinciaal beleid), omgevingsplannen en vergunningprocedures, waarbij per locatie een integrale afweging wordt gemaakt. RES Herijking In de RES 1.0 is afgesproken dat periodiek wordt geactualiseerd. Dit wordt de RES Herijking genoemd. In de actualisatie wordt gekeken of de regio op koers ligt de ambities uit de RES 1.0 te realiseren, wordt rekening gehouden met ontwikkelingen in de afgelopen periode en kan de strategie indien nodig worden aangepast. Ten behoeve van de RES Herijking is een planMER opgesteld. Een RES Herijking is onder de nieuwe Omgevingswet planMER-plichtig. Een planMER is ook een goed instrument om de milieueffecten van de beoogde zoekgebieden voor zonneparken en windturbines in beeld te brengen en te toetsen of met deze zoekgebieden de in de RES 1.0 afgesproken opwekambitie van 1,8 TWh in 2030 gerealiseerd kan worden. De projectlocatie is onderdeel van het zoekgebied van het planMER (gebied 44). Om de milieueffecten van zonnevelden op concrete locaties te verminderen of te voorkomen beschrijft de planMER diverse maatregelen: • Het toepassen van specifieke omheining die de landschappelijke en/of ecologische impact vermindert.
Denk bijvoorbeeld aan het werken met gebiedseigen beplanting in plaats van (enkel) een stalen hek. Of het inbouwen van doorgangen voor prooidieren, die binn en de omheining zo minder predatie ondergaan. • Het extensief inrichten van het zonneveld, waardoor de effecten op flora en bodem minder groot zijn. • Indien sprake blijkt van negatieve effecten op beschermde natuurgebieden (zoals NatuurNetwerk Nederland) kan compensatie nodig zijn. Bijvoorbeeld door extra areaal als NNN aan te merken. Betekenis voor het project De realisatie van het zonnepark levert een directe bijdrage aan de doelstellingen van de RES Regio Utrecht voor de opwek van hernieuwbare elektriciteit. Het zonnepark ondersteunt hiermee de regionale en nationale doelstelling om de CO₂-uitstoot te reduceren en versnelt de overgang naar een duurzaam energiesysteem. In de landschappelijke inpassing is rekening gehouden met de landschappelijke impact van het zonnepark en worden hier maatregelen op getroffen. Verder blijft er tussen de rijen zonnepanelen ruimte voor begroeiing ten gunste van de aanwezige fauna.
Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 22/50 3.4 Gemeentelijk beleid 3.4.1 Omgevingsvisie Utrecht In de Omgevingsvisie van de gemeente Utrecht staat al het gemeentelijke beleid over de leefomgeving. In de omgevingsvisie is bepaald welke plannen er zijn voor de leefomgeving voor de lange termijn en welke strategische keuzes we daarbij maken. De omgevingsvisie bestaat uit drie delen: • De koers: de stip op de horizon voor de langere termijn; • Thematisch beleid: het beleid over een bepaald onderwerp; • Gebiedsbeleid: beleid dat alleen in een bepaald gebied geldt. De koers Utrecht kiest voor een gezonde groei als koers voor de lange termijn. Utrecht groeit van een gemeente met 340.000 inwoners in 2016 naar ongeveer 450.000 inwoners in 2040. Daarom worden de komende jaren duizenden woningen gebouwd. En natuurlijk zijn er in een groeiende stad ook genoeg voorzieningen nodig, zoals kantoren en andere plekken om te werken, scholen, parken, wegen, openbaar vervoer, fietspaden en cultuur voor iedereen. De gemeenteraad heeft op 15 juli 2021 de Ruimtelijke Strategie 2040, ‘Utrecht dichtbij: de tien - minutenstad' vastgesteld. In de Ruimtelijke Strategie 2040 staat hoe de gemeente Utrecht zich ontwikkelt tot 2040.
In de strategie verbinden we belangrijke thema’s met elkaar, zoals mobiliteit, economie, voorzieningen, wonen, energie, groen, sport en ontspanning en werk. En we beschrijven hoe Utrecht zich kan ontwikkelen tot tien-minutenstad. Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 23/50 Figuur 13: De geluidswal bij de A12 is aangewezen als meest geschikte locatie voor zonnevelden. Thematisch beleid (Energie) In het thematisch beleid staat per onderwerp wat kan en mag in de leefomgeving. Er is bijvoorbeeld beleid voor openbare ruimte, wonen en werken. Ten aanzien van het onderwerp Energie heeft de gemeente Utrecht tevens beleidskaders opgesteld. Deze zijn verwerkt in diverse beleidsdocumenten. Utrecht wil een schone en leefbare stad zijn. Daarom werkt de stad de komende jaren aan de overstap naar schone energie, op 3 manieren: 1. Utrecht helpt inwoners en ondernemers om woningen en gebouwen te isoleren en energie te besparen. 2. De gemeente gaat energie zoveel mogelijk zelf opwekken, bijvoorbeeld met zonnepanelen op daken, zonnevelden en windmolens. De geluidswal A12 bij Veldhuizen is in de Omgevingsvisie aangewezen als meest geschikte locatie voor zonnevelden, zie figuur 12. 3.
Buurt voor buurt overstappen op duurzame manieren van koken en verwarmen. Daarvoor legt de gemeente samen met hun partners warmtenetten aan en wordt het elektriciteitsnetwerk versterkt.
Gebiedsbeleid Utrecht groeit hard en gaat richting 400.000 inwoners. Dit heeft ook gevolgen voor Vleuten-De Meern. Groei van de stad brengt kansen met zich mee, maar de ontwikkeling moet wel passen bij de wijk en bij de wensen en waarden van de inwoners. Vleuten-De Meern is 'dorps', zeggen inwoners. De gemeente vroeg hun wat zij belangrijk vinden in de wijk. Naast het dorpse gevoel vonden zij de volgende onderwerpen het belangrijkst: • | voldoende groen; • | elkaar makkelijk ontmoeten; • | fijne woon- en werkomgeving; • | prettig kunnen verplaatsen (op de fiets, lopend, met het openbaar vervoer of met de auto). Nieuwe ontwikkelingen en trends, bijvoorbeeld de groei van de stad, kunnen bijdragen aan het goed houden, verbeteren van deze thema’s. Betekenis voor het project De aanleg van een zonnepark op een bestaande geluidswal is in lijn met de Omgevingsvisie van de gemeente Utrecht, omdat deze ontwikkeling bijdraagt aan een gezonde en duurzame groei van de stad zonder extra ruimtebeslag in het stedelijk en landschappelijk gebied. Door gebruik te maken van een reeds aanwezige infrastructurele voorziening wordt duurzame energie opgewekt op een efficiënte manier, passend binnen de koers van Utrecht om energie zoveel mogelijk zelf en schoon op te wekken. Ook binnen het gebiedsbeleid voor Vleuten-De Meern past deze ontwikkeling.
Het dorpse karakter, het belang van voldoende groen en een prettige woon- en leefomgeving blijven behouden, omdat het zonnepark buiten het stedelijk gebied wordt ontwikkeld. Daarmee vormt de aanleg van een zonnepark op een bestaande geluidswal een zorgvuldig ingepaste ontwikkeling die de waarden en ambities van de Omgevingsvisie Utrecht ondersteunt. 3.4.2 | Beleidsnota opwekgebieden voor schone energie in Utrecht 2024-2030 Utrecht wil een schone en leefbare stad voor iedereen zijn. De gemeente pakt haar verantwoordelijkheid in het tegengaan van klimaatverandering. De energie die zelf wordt verbruikt, wil de gemeente zoveel mogelijk zelf duurzaam opwekken. Daarom is onderzocht in welke Utrechtse gebieden het mogelijk is om een zonneveld of windpark te plaatsen. Op dit moment zijn er vijf gebieden waar een windpark of zonneveld het meest kansrijk is. Met deze gebieden willen de gemeente als eerste aan de slag om via een initiatiefnemer of als gemeente zelf schone energie mogelijk te maken. Deze gebieden | worden focusgebieden genoemd. De geluidswal bij de A12 is als focusgebied vastgesteld, zie figuur 1 | 4. In de Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU) van 2021 heeft de gemeenteraad voor het eerst zoekgebieden voor het opwekken van schone energie en warmte aangewezen. Voor het vaststellen van zoekgebieden is een plan | -milieueffectrapportage (planMER) verplicht.
| Dit is reeds nader toegelicht in paragrafen 3.3.1 en 3.4.1. De focusgebieden zijn gebieden die in het planMER zijn aangewezen als het meest kansrijk. Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 | Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 | 24/50 Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 25/50 Figuur 14: Focus- en zoekgebieden zon uit de Beleidsnota opwek van de gemeente Utrecht. In de beleidsnota worden enkele voorwaarden gesteld aan het realiseren van zonnevelden: • Geen grootschalige opwek buiten de zoek- en focusgebieden; • Netbewuste opwek; • Rekening houden met gebiedseigen waarden en kenmerken; • Bescherming van cultuurhistorische waarden; • Versterken van de natuurkwaliteit; • Beschermen van de bodemkwaliteit; • Zonnevelden worden in de omgeving ingepast; • Bescherming van bomen. Betekenis voor het project Het projectvoornemen is in lijn met de beleidsnota van de gemeente Utrecht. De projectlocatie is aangewezen als focusgebied door de gemeenteraad. Voor het initiatief heeft al een ruimtelijke afweging op Omgevingsvisie niveau en planMER niveau plaatsgevonden.
Daarnaast is er met de landschappelijke inpassing zorg gedragen aan de versterking van natuurkwaliteit, inpassing in de omgeving, het behoud van bomen en is er rekening gehouden met de gebiedseigen waarden en kenmerken. Tevens zal de toevoeging van de latere batterij netcongestie verzachtend werken, waardoor het initiatief bijdraagt aan een netbewuste opwek. 3.4.3 Welstandsnota De gemeente Utrecht heeft haar welstandsbeleid verdeeld over elf verschillende documenten voor elf afzonderlijke gebieden binnen de gemeente. Het projectgebied in de gemeente Utrecht is gelegen in het gebied De Meern – Veldhuizen (figuur 15) en ligt in de wijk De Meern - De Woerd.
Sweco | Onderbouwing voor de fysieke leefomgeving Realisatie van een zonnepark op geluidswal A12 bij Utrecht Projectnummer 51037181 Datum 12-08-2026 Versie D2.0 Documentreferentie NL26-648800269-181808 26/50 Figuur 15: Overzichtskaart welstand gemeente Utrecht. Op de beleidskaart (figuur 16) voor dit gebied is te zien dat het projectgebied grijs is gekleurd en geen specifiek welstandsniveau heeft. Figuur 16: Beleidskaart welstand De Meer- De Woerd.